గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4 153-భావాంజలి కర్త –డా. నళినీ శుక్లా (1977 )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

153-భావాంజలి కర్త –డా. నళినీ శుక్లా (1977 )

డా .నళినీ శుక్లా కాన్పూర్ ఏ యెన్ డి మహిళా మహా విద్యాలయ ప్రిన్సిపాల్ చేసి రిటైరయింది .సంస్కృతం లో చాల రచనలు చేసింది .మంచి కధకురాలుగా ప్రసిద్ధి చెందింది .తన కధలనుప్రచురించింది .కవితలను  భావాంజలి  సంపుటిగా 1977 లో ప్రచురించింది .–రూప వర్ణ నస్త్వం –కృష్ణా కేళి గీతం అద్భుత కవిత్వ ప్రవాహం –‘’అయి నిజపుత్రం పశ్య సుముగ్ధం కరముఖ ఘ్రుత నవనీతం –మధురసహాసం లలిత విలాసం  కుసుమాయుధ జయ శీలం ‘’

‘’అరుణ కపోలం కుండల లోలం  రింగణాచలన లసంతం-వికసిత హసనం మణిసమ దశనం స్వల్పం దర్శిత వంతం ‘’

భావం –చేత వెన్నముద్ద పెరుగుగడ్డ ,యెర్రని పెదవులు నల్లని మేను,సుందరముఖం  కాంతులీనే  కనుగవ ,చెవులకు రింగులు ,మెడలో ని మణులలాంటి దంత కాంతులతో కృష్ణ బాలుడు శోభాయమానంగా కనిపిస్తున్నాడు

2-భావనా మోదస్య గాంభీర్యం లో భారతీ చతుశ్లోకీ లో శ్లోకాలు పరమాద్భుతం –

‘’నామ్నేవా శు వరప్రదాన నిరతాం ధాత్రీం జగత్తారిణీం-స్తిత్యుత్పత్తి లయాద శక్తి వివిధైర్దెవవైః సదా సంస్తుతాం

మాత్రా బిందు విసర్గ వర్ణ రచనాసార్యేన సార్దాభిదాం –పశ్యన్తీమయం మధ్యమామపి పరాం వాచం శ్రయే శారదాం ‘’

౩-గుణ కీర్తనం లో –అహోసృస్టేః కర్తా సకలభువనస్యేక శాస్త్రం –త్వమైశ్వర్య గారః పృధివి మలరత్నా కర ఇవ ‘’

ఓ సృస్తికర్తా !నువ్వు అన్నిటికి అతీతుడవు .రత్నగర్భ అయిన మహా సముద్రం లాగా సకల నిధులు నీవద్దనే ఉన్నాయి .

4-వాణీ పంచదశి అని 15 శోకాలు రాసింది .మచ్చుకి –‘’యతస్తీర్నాఃపాపాః కృతాని రతాః సంతి బహవః

భవత్యాః భవ కారుణ్యాజ్జగతి మహిమా యస్య విషదః ‘

భావం –అమ్మా సరస్వతీ !అపారమైన నీ కారుణ్యం మమ్మల్ని పాపాలనుండి దూరం చేస్తోంది .నీ దయకు అంతూ దరీలేవు

5-లలితకళలను ప్రస్తుతిస్తూ ‘’లీలాకీర్తనం ‘’రాసింది –‘’ప్రియాం గాధికాం హ్లాదినీ శక్తి భూతం త్రుషా ర్తేక్షణంసాధయంతం వ్రజేశం

స్వలీలసవైర్మోహయంతం పరేశం జగత్పాలకం శ్రద్ధయా భావయామి ‘’

కృష్ణా మనోల్లాసం కలిగించే నీలీలలు అనంతం అద్భుతం అనిర్వచనీయం .

శైలి గురించి చెప్పిన శ్లోకాలు ఎన్నదగినవి .-‘’మదన వికారం మమతాజ్జ్వరం ప్రబలం గణయతి నాయం

హర్షో పేతైః కృత సంకేతః  క్రీడతి వారం వారం ‘

భావాలకు తగిన అనేక ఛందస్సులను  కవిత్వానికి పుష్టి చేకూర్చింది

ఈ కవిత్వమంతా చదివితే డా.నళినీ శుక్లా సహజ కవయిత్రి అనిపిస్తుంది .దైవం తో ప్రత్యక్షంగా మాట్లాడుతున్నట్లు చెప్పిన శ్లోకాలు ఆమె ఆరాధనా భావానికి పరాకాష్ట గా నిలిచాయి .ఆమెలోని తాత్విక చింతనకు అద్దంపడతాయి .లయ ,తూగు ఊపు పుష్కలంగా ఉండటం తో కవిత్వం గొప్ప స్థాయిని చేరి మధురానుభూతినిస్తుంది .అలంకార దర్శన శాస్త్రాలలో ఆమె నిధి అని అర్ధమవుతుంది .యోగాభ్యాసం లోనూ ఆమె చాలా సాధించినట్లనిపిస్తుంది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-2-18 –కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

 

 

 


Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4 152-తుకారామ చరితం కర్త –పండిత క్షమా రావు (1950)

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

152-తుకారామ చరితం కర్త –పండిత క్షమా రావు (1950)

1950 లో జన్మించిన క్షమా రావు సంస్కృత పండితురాలు .తుకారామ చరితంమహాకావ్యం మొదలైన రచనలు చేసింది  . ఇది 9 కాండల కావ్యం .మొదటికాండలో మహా కావ్య లక్షణాలు వివరించి తర్వాత నాయకుడైన తుకారాం ను వర్ణించింది –

‘’మహా రాస్ట్రే  షు ప్రజ్ఞాని శరదాం స్త్రిశతాని-తురీయో వర్ణనామపి తదితరే పూజిత గుణాః’’

తపస్వీ నిస్శ్వోపి క్షితిపతి శిరోర్యర్చిత పదః –తుకారామస్యోయం జయతి శ్రుణుతేతస్య చరితం .

రెండవ సర్గలో అప్పుడే జన్మించిన తుకారాం వర్ణన –

‘’బోలోజి నామస్య పితా బభూవ ,మాతాః కనాకీకనకాంగ యష్టిః-ప్రసూత మాత్రస్య శిశోః శరీరం కయాపి దివ్య ప్రభవా చకస్తే .’’

మూడవ కాండలో గృహస్తాశ్రమ ధర్మాన్ని చెప్పే శ్లోకం –భుభుక్షయా పరిష్యామో వయం త్వదుపజీవనం –గటహిణః ప్రధమో ధర్మః కుటుంబస్య పోషణం ‘’-భావం కుటుంబానికి కావలసిన ఆహార పదార్ధాలు వండి ఆకలి బాధలు తీర్చటం గృహిణి ప్రధమ కర్తవ్యమ్ .

నాల్గవ కాండలో తుకారాం భక్తీ తత్పరత వర్ణన –

‘’హరే ప్రసీద ద్రుత మోహి నయా క్షమస్వ మత్పాపమద ప్రణాశిన్-వ్రుయేవ కాలః క్షయితో మయా భూదితశ్చకార్యం వద నిశ్చితం మే’’-భావం –నా పాపాలను చెడును పోగొట్టి దారి చూపు హరీ .వృధాగా చాలాకాలం గడిచిపోయింది .ఈ ప్రపంచ బాదాగ్ని నుంచి నాకు ఉపశమనం కల్గించు ముకుందా .

అయిదవ కాండ  శ్లేషాలంకారం తో ప్రారంభం –‘’అయావాలీ తస్య మునేః కళత్రం ధన్యస్య చుకొప పత్యే-పరిగ్రహాన్ తాప ముదీస్య ధీరాః సదా ప్రహ్రష్య త్సపరిగ్రహేణ ‘’ భావం – ఎవరో దానం ఇస్తానన్న ధాన్యాన్ని వద్దు అన్నందుకు భార్య అవాలి తుకారం పైకోపం ప్రకటించింది .సద్గ్రుహస్తు దాన ధర్మాల స్వీకరణ విషయం లో మొహమాట పడి తీసుకో రాదు   అని భావం

‘’తుకారం పరమోత్క్రుస్టత ను తెలియ జేసే శ్లోకం 9 వ కాండ మొదట్లో క్ష్మమా రావు రాసింది –

‘’దినేదినే వృద్ధి మియాయ సంఖ్యా కలేవ  చాంద్రీ యతి వర్య భాజనం –ద్విషోపి మిత్రాణి బభూవు రస్య జైత్రీ న గుణః క్షమాయాం ‘’ భావం –రోజు రోజుకూ తుకారం శిష్య గానం పెరుగుతోంది .అతని శత్రువులూ మిత్రులై పోయారు .క్షమా గుణానికి మించినదేదీ సృష్టిలో లేనేలేదు .

పునర్జన్మ ఉందని చెబుతూ చెప్పిన శ్లోకం –

‘’ప్రాయేన జన్మాంతర డుష్క్రుతానాం ఫలోన్ముష్మానాం ఫలమధ్య హ్రుస్టం ‘’ ‘

భక్త తుకారం చరిత్రాన్ని మహా కావ్యంగా నవరస భరిత౦గా క్షమా రావు సృష్టించిన తీరు సుందరంగా ఉంది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-2-18 –కాంప్ –మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

 

 

#_.

— 

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4 251-యోగినీ హృదయదీపికా వ్యాఖ్య కర్త – అమృతానంద నాధుడు (17 వ శతాబ్దం )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

251-యోగినీ హృదయదీపికా వ్యాఖ్య కర్త – అమృతానంద నాధుడు (17 వ శతాబ్దం )

త్రిపుర కు చెందిన వామతంత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన వామకేశ్వర తంత్రంఅనబడే ‘’నిత్య షోడశికార్ణవం’’ లో చివరి మూడు అధ్యాయాలను అంటే 6 ,7 ,8 విశ్రామాలను  ‘’యోగినీ హృదయం ‘’అంటారు .దీనిని కాశ్మీర్ కు చెందిన వామాచారులు ‘’త్రిక ‘’గా గుర్తించారు .అంటే ఈ రెండు ఉపాసన విధానాలలో సమాన విషయాలున్నాయని తెలుస్తోంది .యోగినీ హృదయ౦ కు అమృతానంద నాధుడు ‘’దీపిక ‘’వ్యాఖ్యానం ,భాస్కరరాయ విరచిత ‘’ సేతు బంధన’’ వ్యాఖ్యానాలున్నాయి .18 వ శతాబ్దికి చెందిన భాస్కర రాయ వీటిని పెద్దగా ఒప్పుకోకపోయినా  దీపిక కు దగ్గరగా ఆయన అభిప్రాయాలున్నాయని భావించారు .అమరానాధుని తండ్రి పుణ్యానంద నాధుడు ‘’కామకలా విలాసం ‘’ఎప్పుడో రాశాడు .కనుక కాశ్మీరు వామతంత్ర వాదులు దీనిని యెంత క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేశారో అర్ధమవుతోంది .నిత్యషోడశికార్ణవం ‘’కు   పు   ణ్యానందుడు   రాసిన వ్యాఖ్యానం ఆధారంగా శాక్త మతానికి చెందినా భాస్కరరాయ వ్యాఖ్యానం’’ సేతుబంధ ‘’ ఉంటుంది .

యోగినీ హృదయం కు నిత్య హృదయం ,సుందర హృదయం అని రెండు పేర్లున్నాయి . సంప్రదాయ శాక్త విధాన ఉపాసనలో 12 విభిన్న విధానాల ఉపాసన ఉన్నది .వీటిని మనువు ,కుబేరుడు ,లోపాముద్ర ,మన్మధ లేక ,కామదేవ,శివ ,దుర్వాసులు  స్థాపించారు కనుక వారి పేర్ల మీదనే ప్రచారం లో ఉన్నాయి .కాలగర్భం లో ఇందులో 10 పద్ధతులు కనుమరుగై ,రెండే రెండు పద్ధతులు లోపాముద్ర ,కామదేవ విధానాలు మిగిలి ఉన్నాయి .

15 అక్షరాలకు చెందిన కామ దేవ విద్య శాక్త , సంభావ అనే  రెండు విధానాలు   ,ఇందులో మొదటిది ఊర్ధ్వామ్నాయం దోషరహితమైనది .రెండవది పూర్వామ్నాయం కు చెందినది ,దోషాలతో ఉన్నది .లోపాముద్ర విద్య లోనూ 15 అక్షరాలే ఉంటాయి .ఇది తంత్ర రాజం లోనూ ,త్రిపురా  ఉపనిషత్ లోనూ ప్రాముఖ్యంగా ఉన్నది .హాదీ విద్యలోనూ 15 అక్షరాలే  .ఇది కొన్ని శాక్త ఉపనిషత్ లలో పెర్కొనబడినది .

దుర్వాస మహర్షి 13 అక్షరాల హదీ విద్య నే ఉపాశించాడు.ఈయన రాసిన లలితా స్తవరత్న౦ ప్రసిద్ది చెందింది . దుర్వాసుడు ‘’పరాశంభు స్తోత్రం ‘’కూడా రచింఛి ‘’క్రోధ భట్టారకుడు ‘’అని పించుకున్నాడు .త్రిపురా దేవిపై మహర్షి దుర్వాసుడు ‘’మహిమ్న స్తోత్రం ‘’కూడా రాశాడు .దీనికి శ్రీనివాస భట్ట అనే విద్యానందుని శిష్యుడు నిత్యానంద నాధుడు వ్యాఖ్యానం రాశాడు .

   కాది మతుడు రచించిన నాలుగు గ్రంధాలు తంత్ర రాజం ,మాతృకార్ణవం ,త్రిపురార్ణవం,యోగినీ హృదయం ఉన్నాయని కొందరి అభిప్రాయం .తంత్ర రాజం పై శుభగానంద నాధుడు రాసిన ‘’మనోరమ ‘’వ్యాఖ్యానం లో ,భావనా ఉపనిషత్ కు భాస్కర రాయడు రాసిన వ్యాఖ్యలో పై విషయాన్ని అంగీకరించారు .భాస్కర రాయ రాసిన ‘’వరి వస్య ‘’లో హాదీ వ్యాఖ్యానం యోగినీ హృదయానికి ఉందని చెప్పాడు .పరా మాత పూజా విధానం లో బాహ్య ,ఆంతరంగిక విధానాలు మాత్రమె ప్రత్యేకంగా ఉన్నాయని చెప్పలేము .త్రిపుర తాపిని మొదలైన ఉపనిషత్తులలో నూ వీటి ప్రస్తావన ఉన్నది .భావనా విధానం కూడా చెప్పబడింది .వీటిలో కాల చక్రం లోని శ్రీ చక్రం పై భావన ఎలా నిలపాలో వివరణ ఉంది .ఖాదీ పధ్ధతి హాదీ పద్ధతుల లో వీటిపై కొన్ని భేదాభిప్రాయాలున్నాయి .అంతర్యాగ విధానం లో చక్రాలను శరీరం లోపలే వివిధ దశలలో వివిధ విదానాలలో  దర్శించాలని ఉంది .భావనా ఉపనిషత్ ఖాదీ మార్గాన్ని సమర్ధించింది .యోగినీ హృదయ బిందు సూత్ర, తంత్ర రాజాలు ఏకీభవించాయి .

  భావనా ఉపనిషత్ ప్రకారం మానవ శరీరమే శ్రీ చక్రం అంటే ఆత్మ అని  భావించాలి .కనుక శరీరం వేరు ఆత్మ వేరు కాదు .మొత్తం విశ్వ నిర్మాణం అంటే బాహ్య ప్రపంచం మన శరీరం లోనే ఉంది ,దానితో సంబందమై ఉన్నది .బాహ్య౦ దేశ ,కాలాలపై,ఆ రెండిటి కలయిక పై  ఆధారపడి ఉంటుంది .చంద్రునికి ఉన్న దర్శ,ద్రష్ట మొదలైన 15 కళలు ,15 తిధులకు సంబంధం కలిగి ఉంటాయి .ఇవే కామేశ్వరి, చిత్ర మొదలైన 15 నిత్య లు .16 వ కళనే’’సాధక్య ‘’అనే పరా దేవత లేక లలితాదేవిగా భావించాలి .అంటే కాలచక్రం లో ఉన్నది అంతా నిత్య లో అంటే శ్రీ చక్రం లో ఉన్నదే .భేదమేమీ లేదు .తిది చక్రం లేక కాల చక్రం నిత్యం భ్రమణం చెందుతూనే ఉంటుంది .శ్రీ చక్రం అందులో భాగమే .యోగుల రహస్య సాధన లో తిధులు అంటే మనవ శరీరం ద్వారా పీల్చే  2 1,600 శ్వాసలే .

  ఇక దేశ విషయానికి వస్తే -మన ప్రాచీన రుషి,పురాణ  సాంప్రదాయం ప్రకారం యావత్ ప్రపంచం భూమి నీరు మొదలైన  14 రకాల స్థాయీ భాగాల  భూ  జల భాగాలే .ఇవి జంబూద్వీపం నుండి మధుజల మహా సముద్రం అంటే ‘’మధు రోదం’’వరకు వ్యాపించి ఉన్నాయి .ఇందులో జ౦బూద్వీపానికి ఆవలున్న మేరువు ,మధు దేశానికి అవతలున్న పరావ్యోమ కూడా కలిసే ఉన్నాయి .నిత్యా మండల సంవత్సర ఆవర్తనం లో ప్రతి నిత్య, పై 14 భాగాలలో ఏదో ఒకదానితో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది .మొదటి ఏడాది నిత్యల భ్రమణం   మేరువు నుండి ప్రారంభమై,16 వ నిత్య పరావ్యోమనుండి మొదలౌతుంది . ఈ మొత్తాన్నే ‘’దేశ చక్రం’’ అంటారు .

  యోగినీ హృదయం లో దానికి సంబంధించిన ప్రత్యేక విధి  విధానం ఉంది .ఇది పూర్తిగా మన ప్రాచీన విధానం లాగానే ఉంటుంది .క్రామ విధానం ఉన్న ‘’చిద్గగన చంద్రిక ‘’,మహార్త మంజరి గ్రంధాలలో దీని సంబంధ విలువైన సాహిత్యం చాలా స్పష్టంగా ఉంది . వాటిని చదివితే అద్భుతమైన సారం లభించి జ్ఞాన జ్యోతి వెలుగుతుంది . ‘’

 అంటూ ఈ గ్రంధాన్ని తన సంపాదకత్వం లో  యోగినీ హృదయం ‘’ వెలువరించిన ‘’గోపీనాధ కవి రాజ ‘’వివరించాడు ..

అమృతానందుడు తాను  కాష్మీరానికి చెందిన పుణ్యా నందనాధుని శిష్యుడనని చెప్పుకున్నాడు .గురు శిష్యులిద్దరూ పరమ యోగులై ‘’పరమహంస’’లని పించుకున్నారు .పుణ్యానందుని రచన ‘’కామకలావిలాసం ‘’ను శిష్యుడు భక్తిగా తన గురువు రచన అని చాల చోట్ల పేర్కొన్నాడు .యోగినీ హృదయ దీపికతో పాటు   అమృతానందుడు’’షట్ట్వి౦మ్ షత్తత్త్వ  సందోహం ,సౌభాగ్య శుభగోదయం కూడా రాశాడు . అజ్ఞాన బోధిని టీకా ,తత్వదీపన అనే మరో రెండు కూడా ఇతని రచనలే అన్నారు .కృష్ణ నందుని తంత్ర సారాన్ని సరి చేశాడనీ అన్నారుకాని ఇవి అనుమానాలే .

  సేతు బంధన వ్యాఖ్యాత భాస్కరరాయ దీపికను కొన్ని చోట్ల సమర్ధించి చాలా చోట్ల వ్యతిరేకించాడు,అమృతానండదునిది సంప్రదాయమార్గమైతే భాస్కరునిది తద్విరుద్ధమైనదిగా కనిపిస్తుంది .సాధకులకు అమృతానందమార్గమే సరైన మార్గ దర్శనం చేస్తుందని నిపుణుల అభిప్రాయం .

  దీపికలో చక్ర ,మంత్రం ,పూజ మూడు భాగాలు అంటే పటలాలు ఉన్నాయి  .చక్ర అంటే శ్రీ చక్రం లేక త్రిపురా  చక్రం .ఇది సకల చరాచారానికికి ఆది మధ్యాన్తమైనది .ఇందిలో 9 త్రిభుజాలు ,అందులో 5 త్రిభుజ శీర్షాలు కింది వైపుకు ,నాలుగు శీర్షాలు పైకి ఉంటాయి .మొదటి 5శక్తికి ,మిగిలిన 4అగ్ని అంటే లయానికి సంకేతాలు .శివ ,శక్తి లు అగ్ని చంద్రుడు .వీటి కలయికలో ఉన్నది సూర్యుడు అనే బిందు రూపం . శివుని స్పర్శవలన ప్రకాశం లభిస్తుంది .బిందువు సకల చేతనాలకు మూలం .

 రెండవదైన మంత్రం భాగం లో 9 చక్రాల అధిదేవతా మంత్రం వివరణ ,చిన్మరీచి అనే చైతన్య కిరణవిషయం ఉంటాయి మంత్ర సంకేతం భావార్ధ ,సంప్రదాయార్ధ ,నిగ ర్మార్ధ,కౌలికార్ధ ,సర్వ రహస్యార్ధ ,మహాతత్వార్ధ అని ఆరు రూపాలు .

మూడవభాగమైన పూజ లో పరా ,పరాపరా అపర పూజా విధానాల వివరణ ఉన్నది .మొదటిదానిలో పరమశివ తత్వ బోధన జరిగితే రెండవ దానిలో కర్మ జ్ఞానాలు కలిసి భావన మిగులుతుంది .మూడవది తక్కువ స్థాయి కల సాధారణ పూజా విధానం .

మొదటి శ్లోకం –

‘’దేవ దేవ మహాదేవ పరిపూర్ణ ప్రదామయ –వామకేశ్వర తంత్రేస్మి అజ్నాతార్ధ స్త్వనేకశః

తాం స్థాన ర్యశేషేణ వక్తు మర్హసి భైరవ’’ .

  సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -6-2-18 –కాంప్- మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

దక్షులైన కొందరు దక్షిణ కొరియా మహిళలు(వ్యాసం )- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

దక్షులైన కొందరు దక్షిణ కొరియా మహిళలు(వ్యాసం )- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

ఆకాశం లో సగ భాగమైన దక్షిణ కొరియా మహిళలు తమ స్వీయ వ్యక్తిత్వం తో ఆ దేశ గౌరవాన్ని ఇనుమడింప జేశారు .అందులో కొందరు మహిళా మాణిక్యాల గురించి తెలుసు కుందాం .

1-కోరియాదేశ ప్రధమ మహిళా న్యాయ మూర్తి – తాయ్ య౦గ్ లీ

ఇప్పుడు నార్త్ కొరియా గా పిలువబడుతున్న సౌత్ కొరియా దేశం లో తాయ్ యంగ్ లీ 1914 లో జన్మించింది .దక్షిణ కొరియాలో 1946 లో సియోల్ నేషనల్ యూని వర్సిటి లో చేరిన మొట్టమొదటి మహిళగా చరిత్ర కెక్కింది .కొరియన్ నేషనల్ జుడీషియల్ పరీక్ష రాసి ఉత్తీర్ణురాలై రికార్డ్ సృష్టించింది .తర్వాత ఆ దేశ తొలి మహిళా న్యాయమూర్తి గా ,మొదటి న్యాయ సలహా కేంద్రం ఏర్పరచి ప్రసిద్ధి కెక్కింది .ఆ దేశ జాతీయ న్యాయ చట్టాలను సంస్కరించి ,ముఖ్యంగా మహిళలకు అందునా వివాహితులైన స్త్రీలకు అండగా నిలిచింది లీ.కొరియా స్త్రీలు స్వశక్తితో తమకాళ్ళ పై తాము నిలబడేట్లు చేసిన సాహసి తాయ్ యంగ్ లీ.

2-పాప్ సంగీతం తో కీర్తి శిఖరారోహణం చేసిన –సి .ఎల్ .

పాప్ సంగీత గాయనిగా ఆకర్షణీయ ముఖ వర్చస్సుతో అఖండ కీర్తి సాధించిన లీ చేరిన్ అందరికి సి ఎల్ గా పరిచితురాలు .అద్భుతమైన శైలీ విన్యాసంతో అకుంఠిత ఆత్మ విశ్వాసం తో అందరి హృదయాలను గెలిచి సంగీత సామ్రాజ్ని అని పించుకున్నది . పాత లాగుడు, పీకుడు సంగీతాన్ని ఊడ్చి అవతలపారేసి శక్తివంతమైన సంగీతం తో అలరించింది .తన సంగీత గీతాలలో అజేయమైన మహిళా శక్తికి ,వారి ఆత్మ విశ్వాసానికి ,స్వేచ్ఛ కు జేజేలు పలికించింది .టైం మేగజైన్ ప్రకటించిన వంద మంది ప్రతిభా సంపన్నుల జాబితాలో సి ఎల్ పేరు చోటు చేసుకున్నది అంటే ఆమె సంగీత విద్వత్తు ఎంతటిదో తెలుస్తుంది .

3-మొదటి మహిళా పైలట్ –కుంగ్ వాన్ పార్క్

1901 లో డేగన్ లో జన్మించిన కుంగ్ వాన్ పార్క్ దక్షిణ కొరియా ప్రధమ సివిలియన్ మహిళా పైలట్ గా గుర్తింపు పొందింది .ఫీజు కట్టటానికి డబ్బు కోసం నర్స్ గా పని చేసి తర్వాత 1925 లో జపాన్ చేరి,పైలట్ కావాలన్న తన చిరకాల కోరిక ను ఆచరణ లో పెట్టటానికి సంసిద్ధు రాలైంది .రెండేళ్ళ తర్వాత ఏవియేషన్ స్కూల్ లో చదివి గ్రాడ్యు యేట్ అయింది .మరుసటి ఏడాది సెకండ్ క్లాస్ పైలట్ లైసెన్స్ సాధించింది .

1933 లో పార్క్ సాల్మ్స్ సన్ 2 A 2అని పిలువబడిన ‘’బ్లూ స్వాలో ‘’ విమానం లో జపాన్ మంచు వాన్ లమధ్య నడిపే ప్రయత్నం చేసింది .దురదృష్ట వశాత్తు ఆ విమానం నేలమీదనుంచి పైకేగిరిన కొద్ది కాలం లోనే కూలి పోయి 32 ఏళ్ళ యువ పైలట్ కుంగ్ వాన్ పార్క్ ను బలి తీసుకున్నది .

4-స్కేటింగ్ లో తొలి ఒలింపిక్ పతకం సాధించిన మహిళ-యూనా కిమ్

‘’క్వీన్ యూనా ‘’గా అందరి చేత పిలువబడే యూనా కిమ్ ఒలింపిక్ పోటీలలో స్కేటింగ్ లో పతకం సాధించిన తొలి మహిళ.ప్రపంచ చాంపియన్ గా ,ఫోర్ కాంటి నెన్ట్స్ చాంపియన్ షిప్ ,గ్రాండ్ ప్రిక్స్ ఫైనల్ సాధించిన వీర వనితగా ప్రసిద్ధురాలు .దక్షిణ కొరియా ప్రజల స్వీట్ హార్ట్ అని పిలువబడే యూనా కిమ్ ను 2010 టైం మేగజైన్ ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ప్రభావవంతమైన మహిళగా ప్రకటించింది .

క్రీడా కారిణి గా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఎంత పేరు తెచ్చుకున్నదో కిమ్,దాన ధర్మాలతోనూ అంతే పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందింది .2010 లో యునిసెఫ్ సౌహార్ద యాత్రా ప్రతినిధిగా ఎంపికైంది .అప్పటి నుంచి ప్రపంచం లో ఎక్కడ ఎవరికి ఏ ఆపదా ,అవసరం వచ్చినా ఆమె సహాయ పడేది.హైతి ,జపాన్ లలో పునరావాస కార్యక్రమాలకు కిమ్ చూపిన చొరవ, సేవ చిరస్మరణీయం .ఫిలిప్పీన్స్ లో తుఫాను బాధితుల సహాయార్ధం యూనా కిమ్ ఒక లక్ష డాలర్ల ఆర్ధిక సహాయం చేసి ఆదుకుని తన వితరణను చాటింది .

5-మొదటి అంతరిక్ష యాత్రికురాలు – సోయియాన్ యీ

చిన్నతనం లోనే సోయియాన్ యీ కి సైన్స్ అంటే పిచ్చ అభిమానమేర్పడింది .ఆ కుటుంబం లోమిడిల్ స్కూల్ చదువు దాటి ముందుకు వెళ్ళిన మొట్టమొదటి బాలిక గా పేరు పొందింది .36 వేలమంది అభ్యర్ధులలో 20 08 లో ఎంపిక కాబడిన మొట్టమొదటి మహిళా అంతరిక్ష యాత్రికు రాలుగా చరిత్ర కెక్కింది .అప్పటికి ఆమె వయసు 30 లోపు మాత్రమే.

మగాళ్ళు మాత్రమే అన్నిటా ముందు ఉన్నకాలం లో ఒక మహిళా పైలట్ గా గొప్ప కీర్తి సాధించి ,తన అనుభవాలను నిర్మొహమాటం గా తెలియ బరచిన స్త్రీ యీ .తన అనుభవాలతో వేలాది బాలికలను స్త్రీలను ప్రభావితం చేసి అంతరిక్ష యాత్రలో వారికి అభిరుచి ,అభినివేశం కలిగేట్లు చేయగలిగింది .ఇప్పుడు సియాటిల్ లో ఉంటున్న సోయియాన్ యీ 2015 సీక్రెట్ స్పేస్ ఎస్కేప్స్ అనే అమెరికన్ డాక్యుమెంటరి సిరీస్ లో పని చేస్తోంది .

– గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

Posted in రచనలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4 236-సంక్షిప్త మహా భారత కర్త –సత్య దేవ చౌదరి (1921 )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

236-సంక్షిప్త మహా భారత కర్త –సత్య దేవ చౌదరి (1921 )

సంస్కృత ,హిందీలలో పిహెచ్ డి,ఎమిరితాస్ ప్రొఫెసర్ సత్యదేవ చౌదరి 1921 మే 21 పుట్టాడు 30 పుస్తకాలు రాశాడు .ముఖ్యమైనవి భారతీయ కావ్య శాస్త్ర ,సంక్షిప్త మహాభారత ,రుగ్వేదీయ సంవాద సూక్త .న్యు ఢిల్లీ వాణీ న్యాయ స సంస్థ డైరెక్టర్ .,జర్మని యూని వర్సిటి విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ .పంజాబ్ ,యుపి ప్రభుత్వ పురస్కార గ్రహీత .ఢిల్లీ సంస్కృత, హిందీ అకాడెమీ ,ప్రెసిడెంట్ అవార్డ్ గ్రహీత .

237-దేవతాత్మా  హిమాలయ కర్త –అశోక్ కుమార్ దర్బాల్ (1943)

14-4-1943 గడ్వాల్ లో పుట్టిన అశోక్ కుమార్ దర్బాల్ సంస్కృత ,హిందీ పిహెచ్ డి,సాహిత్య రత్న .సంస్కృత ప్రొఫెసర్ .దేవతాత్మా హిమాలయః ,దుక్షతే హా ధరిత్రి ,దయాద్యం ,దుదుక్ష ,అథా ఇతి వగైరా 7 రాశాడు .

238-కీర్తి విలాసం కర్త –సదా నంద దర్బాల్ –(1877-19 50  )

పాండిచ్చేరిలో 1877 లో ఉత్తరాఖండ్ లో పుట్టిన సదాన౦ద దర్బాల్ తమిళ సంస్కృత పండితుడు .నారాయణీయం మహాకావ్యం ,కీర్తి విలాసం ,దివ్య చరితం ,రాసవి లాసంరాశాడు .సిద్ధకవి. 1950 లో మరణించాడు .

239-ఉత్తర ప్రశస్తి కర్త – హరి శాస్త్రిదధీచి  (1893-1970 ) )

18-4-1893 జైపూర్ లో పుట్టిన దధీచి హరిశాస్త్రి వేద ,తంత్ర ,సాహిత్యాచార్యుడు .సంస్కృత లెక్చరర్ .గురుపరంపర –లక్ష్మీరాం స్వామి ,చంద్ర దత్త ఓజా ,పండిట్ బిహారీలాల్ శాస్త్రి .శిష్యపరంపర –విజయకుమార్ ,రాజ కుమార్ .12 పుస్తకాలు రాశాడు .ముఖ్యమైనవి –ఉదార ప్రశస్తి ,వాణీ లహరి ,లలితా సహస్ర కావ్యం ,77 వ ఏట 1970 లో మరణం .సంస్కృత భారతి పత్రిక సంపాదకుడు .ఆశుకవి ,కవి భూషణ బిరుదులు .ఆయుర్వేద భూషణ బిరుదు ఆయుర్వేద అనుషేలన్ సమితి ,జైపూర్ నుండి అందుకున్నాడు .ఆమ్నాయ దురంధరుడు ,సాహిత్య మహా మహోపాధ్యాయ బిరుదులకు సార్ధకత చేకూర్చిన విద్వత్కవి పండితుడు .

24 0-మాధవ స్వాతంత్రం కర్త – నా౦గల్య గోపీనాద్ దధీచి (19వ శతాబ్దం )

సాహిత్య ,న్యాయ ,మీమాంస ఆచార్యుడు .జైపూర్ నాన్గాల్య లో19 శతాబ్ది లో పుట్టాడు .జైపూర్ సంస్కృత కాలేజి లెక్చరర్ .29 గ్రంధాలు రాశాడు –వాటిలో ఆనంద నందన కావ్యం,మాధవ స్వాతంత్రం ,తర్కారికా ,సంతోష పంచాశికా ,కృష్ణరాయ సప్త శతి ఉన్నాయి

241- రామ కదా కల్ప లత మహా కావ్య  కర్త –నిత్యానంద శాస్త్రి దధీచి (18 8 9 -19 61 )

18 8 9 రాజస్థాన్ జోద్ పూర్ లో జన్మించిన నిత్యానంద శాస్త్రి దధీచి 20 వ శతాబ్దపు ప్రముఖ కవి .రామ కదా కల్పలతమహా  కావ్యం ,శ్రీదదీచి చరిత ,శ్రీరామ చరితాబ్ది రత్నం ,శ్రీ హనుమద్దూతం ,లఘు చందోలంకార దర్పణం మున్నగు నవి రాశాడు .19 61 లో 72 వ ఏట చనిపోయాడు .వ్యాకరణ ,కావ్య ,సాహిత్య ,ఛందో ,హిందీ చిత్రకవిత్వాలలో అసమాన ప్రవీణుడు

24 2- ఆధునిక సాహిత్యేతిహాసం కర్త –రాం కుమార్ దధీచి (1959 )

7-9-1959 రాజస్తాన్ సికార్ లో పుట్టిన రాం కుమార్ దధీచి అజ్మీర్ సంస్కృత కాలేజి ప్రోఫెసార్ ,ప్రిన్సిపాల్ .ఆధునిక  సంస్కృతేతి హాసం ,ప్రాచీన భారతస్య సాహిత్య సంస్కృతీ కాశ్చేతి హాస ,అలంకార శాస్త్రేతిహాస ,కావ్యాలంకార సూత్రకి వ్యాఖ్యాయ మొదలైనవి రచించాడు

243- రస రత్న ప్రదీపిక కర్త –రామచంద్ర నారాయణ దండేకర్  (19 09 )

రామ చంద్ర నారాయణ దండేకర్ 17-3-1909 మహారాష్ట్ర సతారాలో పుట్టాడు .సంస్కృత ఎం ఏ ,ఎన్శేంట్ ఇండియన్ కల్చర్ లో పిహెచ్ డి.ఇండాలజిస్ట్ స్కాలర్ ,నేషనల్ రిసెర్చ్ రోఫేసర్ .30 పుస్తకాలు రాశాడు .వేదిక్ మైధలాజికల్ త్రాక్త్స్ ,5 భాగాల వేదిక్ బిబ్లియాగ్రఫీ ,2 భాగాల శ్రౌత కోశం ,జ్ఞాన దీపిక ,రసరత్న ప్రదీపికలు ముఖ్యమైనవి .పద్మభూషణ పురస్కారం 1962 లో సంపూర్ణానంద సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం నుండి వాచస్పతి బిరుదు ,బెనారస్ హిందూ యూని వర్సిటినుండి గౌరవ డాక్టరేట్ ,శంకరదేవ ,విశ్వభారతి అవార్డ్ లు రాష్ట్ర భూషణ ,లోకమాన్య తిలక్ సమ్మాన్ పురస్కారాలు అందుకున్న మహా విద్యా వేత్త పండితుడు కవి .

245-జైన ధర్మ మీమాంస కర్త –లాల్ సత్యభక్త దర్బారీ (.20 వశతాబ్దం )

లాల్ సత్య భక్త దర్బారీ జైన కవి .గణేష్ ప్రసాద్ వర్ణి శిష్యుడు .జైన దర్శన ,జైన ధర్మ మీమాంస రాశాడు .సత్య దర్శన పత్రిక  స్థాపించాడు .

246-సంస్కృత సాహిత్య మంజూష కర్త –దేవ కుమార్ దాస్ –(194 7 )

 వెస్ట్ బెంగాల్  మిడ్నపూర్ లో 15-9–1947పుట్టిన దేవ కుమార్ దాస్  ఘటాల్ రాష్ట్రీయ సంస్కృత కాలేజి ప్రొఫెసర్ .11 పుస్తకాలు రాశాడు –సంస్కృత వైచిత్ర్య  ,నైషద చరితే దర్శనం ,సంస్కృత సాహిత్య లోకః ,సంస్కృత సాహిత్య మంజూష .ఉత్తరరామ చరితానికి సంపాదకత్వం చేశాడు

247- యవన భారతీయ కర్త –ఇంద్రమణి దాస్ (1950 )

1950 ఫిబ్రవరి 1 బీహార్ లో పుట్టిన ఇంద్రమణి దాస్ జ్యోతిష ఆచార్యుడు .జమ్మూ కాంపస్ రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్ ప్రొఫెసర్ .యవన భారతీయ సిద్ధాంత జ్యోతిష యో స్తులనాత్మక మనుశీలనం అనే ఏకైక కృతి రాశాడు .

248- న్యాయ ప్రదీప కర్త –అచ్యుతానంద దాస్ (19 60 )

సంస్కృత ,పాళీ ఎం ఏ పిహెచ్ డిఅచ్యుతానంద దాశ్ శాస్త్రి డిగ్రీ హోల్డర్ .20-5-1960 ఒరిస్సా లో పుట్టాడు .సాగర్ హెచ్ ఎస్ గౌర్ యూని  వర్సిటి ప్రొఫెసర్ .రాసిన 19 పుస్తకాలు రాశాడు . న్యాయ ప్రదీప  రచించి ,వ్యుత్పత్తివాదం ,ఆత్మతత్వ వివేకం ఆత్మజ్ఞాన భక్తియోగంలను తన సంపాదకత్వం లో తెచ్చాడు .ఆక్స్ ఫర్డ్ యూని వర్సిటి విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ .సంస్కృత విజ్ఞాన సర్వస్వ నిఘంటువుకు సహాయ  సంపాదకుడు .మంగోలియా ,పారిస్ సంస్కృత విద్యాలయాల చైర్ పర్సన్ .రిఫ్లెక్షన్స్ ఆన్ కారక రాశాడు .సరస్వతి వరద పుత్ర ,ఒరిస్సా సంస్కృత అకాడెమి అవార్డ్ అందుకున్నాడు మారిషస్ బోర్డ్ ఆఫ్ రైటర్స్ చైర్మన్ .

249-సీతాలస్రత్న కర్త –చంద్ర కేశవ్ దాస్(1955 )

ఎం ఏ పిహెచ్ డి చంద్ర కేశవ దాస్,  ఆచార్య,జర్మన్ ,ఫ్రెంచ్ భాషలలో డిప్లోమో హోల్డర్ .6-3-1955 కటక్ లో  జననం . పూరీ జగన్నాద సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయ దర్శన శాఖాధ్యక్షుడు .40 గ్రంధాలు రాశాడు . సీతాలస్రత్న,నికాస ,రత్నం ,అంజలి ,విసర్గ అందులో విశేషమైనవి .వాణీ సాహిత్య సంసద్ సమ్మాన్ ,ఢిల్లీ సంస్కృత  అకాడెమి నుండి తంత్ర సరస్వతి అవార్డ్ ,శంకర పురస్కారం వగైరాలు పొందాడు .

250-అర్ణ యశస్యం కర్త –క్షిరోద్ చంద్ర దాష్ (1954 )

26-4-19 54 ఒరిస్సా కటక్ లో పుట్టిన క్షిరోద్ చంద్ర దాష్ ఎం ఏ పి హెచ్ డి.పూరీ జగన్నాధ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయ అసిస్టెంట్  ప్రొఫెసర్ .తారుణ్య శతకం ,చిలికా , అర్ణ యశస్యం,రమాకాంత కావ్యసంచయనం రాశాడు .ఒరిస్సా ,ఢిల్లీ సాహిత్య అకాడెమి పురస్కారాలతోపాటు అనువాద పురస్కారం ,జైమంత్ మిశ్రా అవార్డ్ లు అందుకున్నాడు .

 236-నుండి 250వరకు ఆధారం –Inventory of Sanskrit Scholors

 సశేషం  

   మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-2-18-ఉయ్యూరు

 

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4 226-జవహర్ జ్యోతి ర్మహాకావ్య కర్త –రఘునాధ ప్రసాద్ చతుర్వేది (1911-198 8 )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

226-జవహర్ జ్యోతి ర్మహాకావ్య కర్త –రఘునాధ ప్రసాద్ చతుర్వేది (1911-198 8  )

1911 లో యుపి మధురలో పుట్టిన రఘునాధ ప్రసాద్ చతుర్వేది 1988 లో 77 వ ఏట మరణించాడు .జవహర్ జ్యోతి మహాకావ్యం రాశాడు .

227- హస్తామలక  స్తోత్ర అనుశీలన కర్త –రామేశ్వర ప్రసాద్ చతుర్వేది (19 62)

196 2 అక్టోబర్ 15 యుపి లో పుట్టిన రామేశ్వర ప్రసాద్ చతుర్వేది ఎం ఏ పిహెచ్ డి.రామ్బాయ్ నగర్ సంస్కృత కాలేజి లో సంస్కృత హెడ్ . హస్తామలక  స్తోత్ర అనుశీలన,వేద ఏవం అవెస్టా రచించాడు .

228- వైదిక శిక్షా స్వరూప విమర్శ కర్త –రామ మూర్తి చతుర్వేది (19 58 )

శుక్ల యజుర్వేద ,ఋగ్వేద న్యాయ వ్యాకరణ ఆచార్య రామ మూర్తి చతుర్వేది 19 58 జనవరి 1 యుపి శాంతాకబీర్ లో పుట్టాడు .వారణాసి కాశీ విద్యా పీఠ సంస్కృత ప్రొఫెసర్ .రాం సజీవన్ శుక్లా ,ఆచార్య రాం రాజ్ త్రిపాఠీ ,ఆచార్య రాధేశ్ మణి తిపాఠీలు గురువులు .శిష్యులు శ్రీ వాణీ విలాస దిమారి , డాక్టర్ ప్రవేశ కుమార్ మిశ్ర ,డా.శశి శేఖర్ మిశ్ర .సంస్కృతం లో యజ్ఞోపవీత వేదారంభ సమావర్తన సంస్కారః , వైదిక శిక్షా స్వరూప విమర్శరాశాడు .

229- సారస్వత సందర్శనం కర్త -సరస్వతీ ప్రసాద్ చతుర్వేది (1902-1979  )

1902 అలహాబాద్ జిల్లా లాలాపూర్ లో పుట్టాడు .నాగపూర్ ఎం హెచ్ యూని వర్సిటి ప్రొఫెసర్ .అలహాబాద్ యూని వర్సిటి డైరెక్టర్ .భారత ప్రభుత్వ సంస్కృత డైరెక్ట రేట్ డైరెక్టర్ .సారస్వత సందర్శనం ఒక్క పుస్తకమే రాశాడు .77 వ ఏట 1979 లో చనిపోయాడు .సంస్కృత సాహిత్య ,వ్యాకరణాలపై సంస్కృత హిందీ ఇంగ్లిష్ లలో చాలా పుస్తకాలు రాశాడు .

230-గోస్వామి తులసీ దాస శతక కర్త –శివ దత్త శర్మ చతుర్వేది (1934 )

19 34 ఏప్రిల్ 16 రాజస్థాన్ జైపూర్ లో పుట్టిన శివదట్ట శరం చతుర్వేది సాహిత్య ,వ్యాకరాన్ ఆచార్య .వారణాశి బెనారస్ హిందూ విశ్వ విద్యాలయ ప్రాచ్య విద్యా ప్రొఫెసర్ .6 గ్రంధాలు రాశాడు .గోస్వామి తులసీ దాస శతకం ,స్పూర్తి సప్తశతి ,లాలస మైత్రి చర్చా మహాకావ్యం ,సత్యం శివం సుందరం మహా కావ్యం . అభినవ కథా కుంజ .గొప్ప కదా వ్యాస రచయితా .ప్రెసిడెంట్ ఆఫ్ ఇండియా నుంచి మహా మహోపాధ్యాయ పొందాడు .మాఘ ,కాళిదాస పురస్కార గ్రహీత .

231-కావ్య దోష విమర్శ కర్త –ఉమాకాంత చతుర్వేది( 19 60 )

3-11-1960 బీహార్ బాభువా జిల్లా బనౌళి లో పుట్టిన ఉమాకాంత చతుర్వేది ఎం ఏ పిహెచ్ డి.ఆచార్య .జైపూర్ రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్ ప్రోఫెసార్ .కావ్య దోష విమర్శ ,అయోధ్యా తీర్ధ ప్రశంస ,స్తుతి కుసుమాంజలి రాశాడు .

232- శ్రీ వ్రజ స్తవ మాలిక కర్త –వాసుదేవ కృష్ణ చతుర్వేది (20  వ శతాబ్దం )

న్యాయ వ్యాకరణ ధర్మ శాస్త్ర ఆచార్య ,పురాణ జ్యోతిష సాంఖ్య యోగ సాహిత్య వల్లభుడు వాసుదేవ కృష్ణ చతుర్వేది,త్రిభాషలలో ఎం ఏ సాహిత్య రత్న,డిలిట్ ,కావ్యతీర్ధ, విద్యా వాచస్పతి ‘.కాలం 20 వ శతాబ్ది . ఓరియెంటల్ ఇన్ స్టి ట్యూట్  ఆఫ్ ఫిలాసఫీ హెడ్.రాసిన 5 గ్రంధాలలో ద్వారకాధీశ మహాకావ్యం ,శ్రీ వ్రజస్తవ మాలిక , నందోత్సవ ,భారత రాష్ట్ర గీతి, శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ కావ్యం ,.యుపి సంస్కృత అకాడెమి అవార్డీ .

233-తర్క భాష కర్త –అర్కనాద చతుర్వేది (1956 )

1956 ఆగస్ట్ 15 బిహార్ మధుబని జిల్లా రుద్ర పురి లో పుట్టిన అర్కనాద చతుర్వేది వ్యాకరణ ఆచార్య .రాజస్థాన్ జైపూర్ సంస్కృత సంస్థాన్ ప్రొఫెసర్ .గురుపరంపర –పండిట్ ఉమేష్ చౌదరి ,డా.హర్ష నాద  మిశ్ర ,డా.మణినాద ఝా .20 కి పైగా గ్రంధాలు రాశాడు .వాటిలో –లఘు సిద్ధాంత కౌముది ,వైయాకరణ సిద్ధాంత కౌముది ,మధ్య సిద్ధాంత కౌముది ,నిఘంటు శబ్ద కోశం ,తర్కభాష ,మేఘదూతం ఉన్నాయి .

234 –సరోజ సుందర కావ్యకర్త –గుంజేశ్వర చౌదరి (194 9 )

గుంజేశ్వర చౌదరి 7-8-1949 హర్యానాలో పుట్టి ,సాహిత్యం లో ఎం ఏ చేసి ,హర్యానాలోని హగోలా సంస్కృత విద్యా పీఠప్రొఫెసర్ ,ప్రిన్సిపాల్ . 8 పుస్తకాలు రాశాడు –విదుర నీతి ,పండిత రాజ కృత అప్పయ దీక్షిత సమీక్షా వివేచనం ,సరోజ సుందరం ,వాణీవీణా .ఆలిండియా రేడియో లో గీత రామాయణ భారత ,సంస్కృత సాహిత్యాలపై 20 కి పైగా ప్రసంగాలు చేశాడు .

235—నిబద్ద సౌరభ కర్త -ప్రభాదేవి చౌదరి (1954 )

27-7-1954 బీహార్ లో పుట్టిన ప్రభాదేవి చౌదరి ఎం ఏ పిహెచ్ డి.భోపాల్ రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్ లో ప్రొఫెసర్ .రాసిన 5 పుస్తకాలలో జలద్ రాగ, , నిబద్ద సౌరభ,భారతీయ శిక్షణం ,సమ సామయిక సమస్య నవీన ప్రత్యశ్చ ఉన్నాయి .

226- నుంచి 235 వరకు ఆధారం –Inventory of Sanskrit Scholors

  సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -1-2-18 –ఉయ్యూరు

 

 

 

 

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4 216-సుశ్రుతార్ధ సందీపం కర్త –హరణ చంద్ర చటోపాధ్యాయ (1935 )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

216-సుశ్రుతార్ధ సందీపం కర్త –హరణ చంద్ర చటోపాధ్యాయ (1935 )

పుట్టిన చోటు డేటూ తెలియని హరణచంద్ర చటోపాధ్యాయ 1935 లో మరణించినట్లు తెలుస్తోంది .సుశ్రుత సంహిత పై సుశ్రుతార్ధ సందీపనం వ్యాఖ్యానం రాశాడు .

రవీంద్రుని లాఖగా రహస్యానికి సంస్కృత అనువాదం ‘’వార్తాగ్రహం ‘’రాసిన ధ్యానేశ్ నారాయణ చక్రవర్తి 40 పుస్తకాలు రాసిన శాస్త్రి ,డిలిట్.

దుర్గా శంకర చక్రవర్తి 7, 8 తరగతులకు’’మంజు భాషిణి’’పేరిట  సంస్కృత పాఠ్య గ్రంధాలు రాశాడు .

217-మాతా విలాస కర్త –మహి మాధవ చక్యార్ (18 99 )

మహిమధవ చక్యార్ 1899 ఫిబ్రవరి 15 కేరళ కోజికోడ్ లో పుట్టాడు.అలంకార న్యాయ వ్యాకరణ ,న్యాయ జ్యోతిష ప్రవీణుడు .సంస్కృత పాఠశాల లో టీచర్  .రచించిన 5 గ్రంధాలలో న్యాయ కల్ప ద్రుమ , మాతావిలాసం ఉన్నాయి మిగిలినవి అట్టకాలు.ఆట్టం లో అనేక పురస్కారాలు పొందిన నటుడు నాటకకర్త .

218-ప్రతి యోగికా చంద్రిక కర్త –కృష్ణ చంద్(197 8 )

7-6-197 8 హర్యానా జింద్ లో పుట్టిన కృష్ణచంద్ సంస్కృత హిందీ ఆచార్య .ఢిల్లీ సంస్కృత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడు .కర్మకాండ మీమాంస ,ప్రతి యోగితా చంద్రిక రాసిన వేదంగ జ్యోతిష ప్రకాండుడు.

219-సంస్కృత కంప్యు టేషనల్ అనాలిసిస్ సిస్టం ఏర్పరచిన –రామ స్వామి చంద్ర శేఖర్ (20 శతాబ్దం )

ఎం ఏ పిహెచ్ డి రామ స్వామి చంద్ర శేఖర్ ఢిల్లీ జవహర్లాల్ నెహ్రు యూని వర్సిటి కన్సల్టంట్ లింగ్విస్ట్ .ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ ఫర్ సాంస్క్రిట్ లెక్సికోగ్రఫీ ,డెవలపింగ్ ఏ సాంస్క్రిట్ అనాలిసిస్ సిస్టం ఫర్ మెషీన్ ట్రాన్స్లేషన్ ,టువర్డ్స్ కంప్యు టేషనల్ అనాలిసిస్ సిస్టం ఫర్ సాంస్క్రిట్ రాశాడు .సంస్కృత లెక్సికోగ్రఫీ పాణినీయ వ్యాకరణాలపై గొప్ప పట్టు ఉన్నవాడు .

220-ఆత్మ బోధా ప్రకాశిక కర్త –చంద్రిక (19 60 )

15-11-1960 కేరళ కొల్లం లో పుట్టిన చంద్రిక ఎంఫిల్ పిహెచ్ డి.ఆత్మా బోధాప్రకాశిక సంస్కృతం లో వేదాంతసార మలయాళం లో రాశాడు .

221-పింగళ ఛందస్సూత్రం కర్త –అమర చంద్ర ఉపాధ్యాయ (1943 )

కలకత్తాలో 5-5-19 43 లో పుట్టిన అమర  కుమార్ చట్టోపాధ్యాయ సంస్కృత ఎం ఏ .వేద గ్రంధమాల ,వేద ఉపనిషత్ ,పింగళ ఛందస్సూత్రం ,ఆశ్వలాయన శ్రౌత సూత్రం రుగ్వేదీయ గృహ్య సూత్రం లకు సంపాదకుడు .

222- వజ్ర యాన దర్శన మీమాంస కర్త –ధర్మదత్త చతుర్వేది (19 59 )

సారనాద్  కేంద్రీయ టిబెటన్ స్టేడి ప్రొఫెసర్ ధర్మ దత్త చతుర్వేది  1959 మార్చి1 పుట్టాడు .కాతంత్రాది సూత్రా వ్రుత్తి ,కావ్యకల్లోలిని ,వజ్ర యాన దర్శన మీమాంస రాశాడు

223-వివేక మకరంద కర్త –కృష్ణకాంత చతుర్వేది (1937 )

1937 డిసెంబర్ 19 జబల్పూర్ లో పుట్టిన కృష్ణకాంత చతుర్వేది అక్కడే రాణి దుర్గావతి యూని వర్సిటి ప్రొఫెసర్ .ఉజ్జైన్ కాళిదాస అకాడెమి రాజశేఖర అకాడెమి ల డైరెక్టర్ . ఆచార్య ప్రభు దయాళ్ అగ్ని హోత్రి ,నీలమేఘాచార్య హరిలాల్ జైన్ ల శిష్యుడు .ద్వైత వేదాంతం ,తత్వ సమీక్ష ,స్టడీస్ ఇన్ రాజశేఖర ,వివేక మకరందం ,అధాతో బ్రహ్మ జిజ్ఞాస రాశాడు .ప్రెసిడెంట్ అవార్డ్ పొందాడు .రుతుమ్భర మాగజైన్ ఎడిటర్ .

224 –వేదనా రక్షక శతక కర్త –మాహా శ్వేత చతుర్వేది(19 53 )

సంస్కృత ఇంగ్లిష్ హిందీ లలో ఎంఏ ,సంగీత రత్నాకర మహా శ్వేత చతుర్వేది 2-2-1953 యుపి లో ఈతా వా లో పుట్టింది .జర్నలిజం లో డిప్లోమో హోల్డర్ .పిహెచ్ డి.డిలిట్.వేదాయన రక్షా శతకం ,హిందీలో జ్యోతి కలశ ,యజుర్వేద రహస్య రచనలు .కావ్య రత్న కావ్యాలంకార బిరుదులు .మైకేల్ మధుసూదనదత్ అవార్డీ .

225-గాంధర్వ తంత్రం కర్త –రాధేశ్యాం చతుర్వేది (1940 )

రాధేశ్యాం చతుర్వేది వ్యాకరణ పిహెచ్ డి.1-7-1940 యుపి అజామ్ఘర్ లో పుట్టాడు .హరిద్వార్ దేవ్ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయంప్రొఫెసర్ .గాంధర్వ తంత్రం ,గాయత్రి మహా తంత్రం , శ్రీ సిద్ధాంత శిక్షామణి.మహాకాల సంహిత ,స్వచ్చ౦ద తంత్రం రాశాడు .

  216-నుంచి 225 వరకు ఆధారం –Inventory of Sanskrit Scholors ‘’

  సశేషం

 మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-1-18 –ఉయ్యూరు

 

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

35 ఏళ్ళ క్రిందటి శిష్యుడు యశ్వంతరావు దంపతులు 31-1-18 బుధవారం మా ఇంట్లో

35 ఏళ్ళ క్రిందటి శిష్యుడు యశ్వంతరావు దంపతులు 31-1-18 బుధవారం మా ఇంట్లో

Posted in సమయం - సందర్భం | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

సరసభారతి 118 వ సమావేశం ‘’అమోఘమాఘమాసం ‘’లో నా ప్రసంగం

సరసభారతి 11 8 వ సమావేశం ‘’అమోఘమాఘమాసం ‘’లో నా ప్రసంగం

30-1-18 మంగళవారం ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాంజనేయస్వామి దీవాలయం లో సరసభారతి నిర్వహించిన ‘’అమోఘమాఘమాసం ‘’కార్యక్రమం లో  అధ్యక్షునిగా నా ప్రసంగం –

శిశిర ఋతువు లో చెట్ల ఆకులు ఎర్రబడి రాలిపోతాయి .ఈ ఋతువు మాఘమాసం తో ప్రారంభమౌతుంది .మఖా నక్షత్రం పౌర్నమినాడున్ననెల మాఘ మాసం .అఘం అంటే పాపం .మా అంటే తొలగించేది దూరం చేసేది .పాపాలను  పోగొట్టే  నెల  మాఘం . చెట్లకు చివుళ్ళు కూడా వస్తాయి .అలాగే పాపాలను రాల్చి పుణ్యం చివుళ్ళను  ఏర్పరచే  నెల.సూర్యారాధనకు శ్రేష్టమైన నెల .మాఘ ఆదివారం ఆవుపాలను ఆవు పిడకలపై పొంగి౦చి సూర్యునికి నైవేద్యం పెడతారు .మాఘ పంచమి వసంత పంచమి సరస్వతీ దేవి పుట్టిన రోజు .మాఘ శుద్ధ సప్తమి  రధ సప్తమి . ఆకాశం లో నక్షత్రాలు ఈ రోజు రధం ఆకారం లో కనిపిస్తాయి .సూర్యుడు మకరరాశిలోకి ప్రవేశించగానే ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలం వస్తుంది .ఉత్తరాయణం దేవతారాధనకు ముఖ్యం .ఉత్తరాయణ ప్రవేశంతో సూర్యుని మార్గం ఉత్తరానికి మారుతుంది .సూర్య రధ సారధి అనూరుడు లేక  అరుణుడు సూర్య రధ సప్తాశ్వాల ను ఈశాన్యం వైపు మళ్ళిస్తాడు .మాఘ పౌర్ణమి సముద్ర స్నానానికి మంచిది .మాఘ బహుళ  త్రయోదశి   మహా శివరాత్రి . శివుడు ఆవిర్భవించిన రోజు .కనుక అటు విష్ణువుకు ఇటు శివునికి  ప్రీతికర మైన నెల మాఘం అందుకే అమోఘం .

ఆడవాళ్ళు కొత్త నోములను మాఘమాసం లో నే పడతారు .లక్షవత్తుల నోము చేస్తారు .యజ్ఞయాగాదులకు మంచినెల మాఘం .పెళ్లిళ్లకు శుభప్రదం ‘’మాఘ మాసం ఎప్పుడొస్తుందో ‘’అని కన్నెలు ఎదురు చూస్తారు గ్రామ దేవతల తిరునాళ్ళు ఈ నెలనుంచే ప్రారంభమవుతాయి .మాఘమాసం లోసుపర్ణ సూక్తం , ఆదిత్య హృదయం ,అరుణ పారాయణ ,మహా సౌరమంత్రాలు, మయూరుని సూర్య శతకం  ,కృష్ణుని కొడుకు సాంబుడు పఠించి కుష్టు రోగం పోగొట్టుకున్న 12 శ్లోకాలు భక్తీ తో పతిస్తారు .’’శ్రీ సూర్యనారాయణా –వేద పారాయణా’’అంటూ స్తుతిస్తారు .బాలాంత్రపు రజనీకాంత రావు గారుమహాద్భుత౦గా గానం చేసిన ‘’ఉదయిస్తూ బాలుడు ఉల్లిపువ్వూ ఛాయా ‘’పాటను పాడుతారు వింటారు .సూర్యాష్టకం చదువుతారు ఆరోగ్యం భాస్కరాదిచ్చేత్ .సత్యనారాయణస్వామి వ్రతం మాఘం లో అమోఘ ఫలితమిస్తుంది .

మాఘ స్నానం మహా పుణ్యఫలదం.ప్రవహించే నీటిలో అఘమర్షణ స్నానం సూర్యోదయానికి ముందే చేయాలి .మను చరిత్రలో ప్రవరాఖ్యుడు ‘’అఘమర్షణ స్నానమాచరించి సాంధ్య కృత్యము  దీర్చి సావిత్రి జపియించి సైకతస్థలి  కర్మ సాక్షి కెరగి ‘’స్నాన జప అర్ఘ్య విధి చేసినట్లు పెద్దన రాశాడు .మాఘ స్నానం మార్కండేయుడిని అపమృత్యు బాధ నుంచి తప్పించి చిరంజీవి ని చేసింది .మనసు మంచిది ,శుభ్రమైనదిగా ఉంటె శరీరమూ అలానే ఉంటుంది కోరిన కోరికలు తీరుతాయి .దీనికి ఉదాహరణగా స్వామి వివేకానంద రాసినా, చెప్పినా ‘’నాగ మహాశయుని గురించి తెలుసుకుందాం .

దుర్గా చరణ్ నాగ్ అంటే ఎవరికీ తెలియదు నాగమహాశయుడు అంటే తెలియని వారుండరు బెంగాల్ లో .ఇప్పటి బంగ్లాదేశ్ లో దియోగర్ లో 184 6 లో పుట్టి 1899 లో మరణించాడు . శ్రీ రామ కృష్ణ పరమహంస ముఖ్య శిష్యుడు .హోమియో డాక్టర్ .సంతృప్తి ఆయన జేవిత పరమావధి . రెండు చేతులా సంపాదన నిష్కల్మష మనసు .ఫీజుగా వచ్చిన డబ్బు ను దారిలో బాధ పడుతూ ఎవరు కనబడినా వారి చేతుల్లో పెట్టి ఒత్తి చేతులతో ఇంటికిచేరేవాడు .భార్య ఆయనకు అన్నిరకాలా అనుకూలవతి .ఒకరోజు పరమహంస ఈయనతో ‘’నువ్వెప్పుడూ రోగుల బాధ లపైనే దృష్టి పెడతావు నీకు ఆధ్యాత్మిక అనుభవం ఎలా వస్తుంది ‘’?అని ప్రశ్నించగానే ఆయన మనో భావం  గ్రహించి  వైద్య వృతిని తృణ ప్రాయం గా  విసర్జించిన మహోన్నతుడు .భార్యా పిల్లలతో పూజా పునస్కారాలు ధ్యానలతో పరమహంస సేవతో సంతృప్తిగా గడిపాడు .

ఒక మాఘ పౌర్ణమి అంటే ‘’మహా మాఘి ‘’నాడు ఆయన కలకత్తా వెళ్లి గంగా స్నానం చేయాలను కొన్నాడు .రైళ్ళు అన్నీ కిక్కిరిసి ఉన్నాయి వెళ్ళే అవకాశమే కలగలేదు .ఇంటి దగ్గరే విచారం గా ఉండకుండా  భగవధ్యానం తో  ‘’గంగమ్మా కరుణిం చవా  ‘’అని ప్రార్ధించాడు  అంతే ఆయన పాదాల చెంత భూగర్భ గంగానది పెల్లుబికి బయటికి వచ్చింది .అయన ఆయన కుటుంబ సభ్యులు గ్రామజనం అందరూ ఆ పవిత్ర గంగా జలం లో మాఘ స్నానం చేసి  పుణ్యం పొందారు .ఈ విషయాన్ని స్వామి వివేకానంద ఎన్నో సభలలో చెప్పి నాగ మహా శయుని ఔన్నత్యాన్ని లోకానికి చాటాడు .

జనవరి 20 నుంచి మార్చి 30 వరకు సూర్యోదయానికి  ముందు ప్రవాహ జలం లో  స్నానించాలి .అప్పుడు  సూర్య కిరణాలలోని ఇన్ఫ్రా రెడ్ అల్ట్రా వయొలెట్ కిరణాల సాంద్రతలో లో మార్పు వచ్చి, అప్పుడు చేసిన స్నానం గొప్ప ఆరోగ్యాన్నిస్తుందని సైంటిస్ట్ లు రుజువు చేసి చెప్పారు .అది తెలియకపోయినా వేలాది సంవత్సరాలనుంచి మనం ఆ పని చేస్తున్నాం .దిలీప మహారాజు ఒకసారి వేటకోసం హిమాలయాలకు వెడితే సరస్సుదగ్గర ఒకముని కనిపించి ‘’మాఘ మాసం ఆ రోజే ప్రారంభం కనుక మాఘ స్నానం చేసిరా ‘’అంటే   చేసి వచ్చి దాని ఫలితం గురించి చెప్పమని అడిగితే ,రాజధానికి వెళ్లి కులగురువు వసిస్టు ని  అడగమని చెప్పాడు .ఆయన్ను అడిగితె ‘’ఒక గంధర్వుడి ముఖం వికృతంగా ఉండి మానసిక బాధ పడుతుంటే భ్రుగు మహర్షి మాఘస్నానం గంగానదిలో చేయమంటే చేస్తే మంచి రూపం వచ్చి మనస్తాపం తీరింది అని చెప్పాడు .ఇంద్రుని  చెడ్డ పనులవలన దేవతలకూ అపకీర్తి అంటుకొని బాధ పడుతూ విష్ణు మూర్తికి తమ గోడు చెప్పుకుంటే మాఘస్నానం చేయమని చెబితే చేసి పాపాలమూట దులిపేసుకున్నారు .

ఆంద్ర దేశానికి చెందిన సుమంతుడు ,కుముద భార్యా భర్తలు. ఆమె ఎంత పుణ్యమూర్తో వాడు అంత నీచుడు దుర్మార్గుడు. ఆమె సద్ధర్మ పారాయణ .ఒకమాఘమాసం  రోజు భర్త పొరుగూరికి వెళ్ళినప్పుడు జోరున వర్షం లో తడుస్తున్న సాధువుకు ఇంట్లో ఆశ్రయ మిచ్చింది .అతడు పడుకుని తెల్లవారుఝామున విష్ణు భజన చేసి నదీ స్నానానికి వెళ్ళిపోయాడు .మాఘస్నానం విశేష ఫలదం అని గ్రహించి భర్త  రాగానే అతనితో నదీ స్నానానికి వెడదా మంటే ఒప్పుకోక ఆమెనూ  వెళ్ళ వద్దన్నాడు  .విసుగుపడి ఆమె ధైర్యం గా వెళ్ళింది  .వాడు కర్రుచ్చుకుని కొట్టటానికి వెంటబడ్డాడు ఆమె గబుక్కున నదిలోకి వెళ్లి స్నానం చేస్తుంటే వాడు కర్రతో కొడుతుంటే కర్ర లాక్కుంటే వాడూ నీళ్ళలో పడిపోయాడు. అనుకోకుండా మాఘ స్నానం చేశాడన్నమాట .వాడిపుణ్యం పుచ్చి  దంపతులు ఇద్దరూ వైకుంఠంచేరుకున్నారు .ఇలాంటి కధలు ‘’మాఘ పురాణం ‘’లో చాలా ఉన్నాయి ..అందుకే ‘’అమోఘమాఘమాసం అన్నాను .

మాఘుడు అనే సంస్కృత కవి ఉన్నాడని ,ఆయన శిశుపాల వధ కావ్యం రాశాడని దానికి వ్యాఖాన చక్రవర్తి మల్లినాద సూరి ‘’సర్వం కష ‘’అనే గొప్ప  వ్యాఖ్యానం రాశాడని ఇది రాసేటప్పటికి వయసు ముదిరిపోయిందని తానె చెప్పుకున్నాడని మనకు తెలిసిన విషయాలే .ఇవాళ మహాత్మా గాంధీ గారి 70  వ వర్ధంతి కూడా .జాతిపిత మనకు , మన దేశానికి శుభాశీస్సులు ఇవ్వాలని  కోరుకుందాం . నభోమండలమధ్యవర్తి ,ప్రత్యక్ష ,కర్మ సాక్షి ,సవిత్రు నారాయణుడు ఆదిత్య భగవానుడు సదామనకు ఆరోగ్య భోగభాగ్యాలనిచ్చి కాపాడాలని సూర్య నమస్కారాలు చేద్దాం .

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -30-1-18 –ఉయ్యూరు .

 

 

.

w

— 



గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

Posted in సరసభారతి ఉయ్యూరు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -4 20 4-మిధిలా తత్వ విమర్శ కర్త –నరపతి ఝా (18 శతాబ్దం )

గీ ర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -4

20 4-మిధిలా తత్వ విమర్శ కర్త –నరపతి ఝా (18 శతాబ్దం )

పరమేశ్వర మనవడైన నరపతి ఝా తరౌని గ్రామం లో పుట్టాడు . మిధిలా తత్వ విమర్శ,రాఘవ కీర్తి శతకం ,గోపీ వల్లభ కావ్యం ,వీర విరుదావలి,హంసదూతం ,ప్రబోధ చంద్రోదయం రచించాడు .ఖండ బాల వంశ రాజుల చరిత్ర ఏ రాఘవ కీర్తి శతకం .శ్రీ కృష్ణ జీవిత విశేషమే గోపీ వల్లభ కావ్యం..అంబరీష స్తుతి వీరవిరుదావలి అలభ్యం .

205- వంశధర ఉపాధ్యాయ ,చిత్రధర ఉపాధ్యాయ (17 శతాబ్దం )

17 వశతాబ్దికి చెందిన మహా మహోపాధ్యాయ వంశధార ఉపాధ్యాయ ,గోకులనాధుని మేనల్లుడు .విద్యాధరుడు తన ‘’విద్యాధర సహస్రక ‘’లో ను ,ఇతనికొడుకు చిత్రధరుడు శృంగార సరిని లోను వంశధార శ్లోకాలను ఉదాహరించారు .అభి యోగి కీర్తి అని కూడా అన్నాడు  .ఇంతకు  మించి వివరాలు లేవు .

206-18 శతాబ్దికి వాడైన మహామహోపాధ్యాయ చిత్ర ధర ఉపాధ్యాయ ,వంశధరుని పెద్దకుమారుడు .  రాజ స్తుతి పద్యం ,వినాయక స్తవం రాశాడు .ఇతని 5 శ్లోకాలను తరంగిణి లో ఉదాహరింపబడినాయి .

207-గీతా గోపీ పతి కావ్యకర్త –బాలకవి క్రిష్ణదత్త  (18 వశతాబ్దం )

18 వ శతాబ్ది పూర్వార్ధ బాలకవి కృష్ణ దత్త గీతా గోపీ పతి కావ్యకర్త .సోడరపుర వంశీకుడు .బాల్యం లోనే పలు శాస్త్రాలను అప్పలించి బాలకవి అనిపించాడు .దుర్గా దేవి పరమభక్తుడు తన వైదుష్యం ఆ తల్లి చలవే అంటాడు .భోసలరాజు జానుజీ మహా రాజు ఆస్థానకవి .మంత్రి దేవాజిపతి కోరఘోరే కు అత్యంత ఆప్తుడు .కావ్యాన్ని జయదేవుని అడుగు జాడలలో రాశాడు .రసమయ శృంగార కావ్యం గా తీర్చి దిద్దాడు .గీతాలు మధుమధురం .గీతాలమధ్య వచనమూ రాశాడు .రాదా కృష్ణుల ప్రణయ శృంగార్ కేళీ విలాసమే కావ్యం .లక్ష్మి గుణమణిమాల  ఖండ కావ్యాన్ని రాణి లక్ష్మీదేవి ఔదార్య దయా దాన గుణాలను వర్ణిస్తూ రాసింది .చండికా చరిత చంద్రికా ను దేవీ మహాత్మ్యం లో భాగాన్ని తీసుకుని రాశాడు .స్కాందపురాణం లోని సేతు మహాత్మ్యం దీని భూమిక .ఈ కవి గీత గోవింద వ్యాఖ్యానకర్త కూడా .దీనికి గంగా లేక శశిలేఖ అని పేరు పెట్టాడు .మహిమ్న స్తోత్రానికీ వ్యాఖ్య చేశాడు .

  నలోదయం పై సాహిత్య దీపిక రాసిన మరో క్రిష్ణదత్తుడు ,చౌర పంచాశిక వ్యాఖ్యాత ఇంకో  క్రిష్ణదత్తుడు కూడా ఉన్నారు .

208-కాశీ శివ స్తుతి కర్త –ఖగేశ (18 వ శతాబ్దం )

18 శతాబ్ది ఖగేశ  కవిరత్న బిరుదున్నవాడు .సమస్తిపూర్ జిల్లా తబాకా లో పుట్టాడు .నర్హాన్ జమీందార్ ప్రాపు ఉన్నవాడు ..కాశీ శివస్తుతి ,శిఖరిణీ శతకం ,కాశ్యాభిలాష స్తవం రాశాడు .

కరుణాకర ఉపాధ్యాయ కొడుకు రామ చంద్ర ఉపాధ్యాయ ‘’ప్రశస్తి రత్న ‘’రాశాడు .

209-రస ప్రదీపిక కర్త –సచల మిశ్రా (18 వ శతాబ్దం )

మహా మహోపాధ్యాయ సచల మిశ్ర ,రఘుదేవ రంభ దంపతుల కుమారుడు .మహా న్యాయవేత్తగా ప్రసిద్ధుడు .చిత్రధరుని శిష్యుడు .తిర్హట్ న్యాయాధిపతి .సంస్కృతం లో ఈయన 17 9 4 జూన్ 10 న వెలువరించిన తీర్పును కేపి జయస్వాల్ ప్రచురించాడు.పీష్వామాధవరావు  నారాయణ రెండు అగ్రహారాలను ప్రదానం చేశాడు .ఈయన రాసిన ఏకైక సంస్కృత కావ్యం –రస ప్రదీపిక .

210-రాధా నయన ద్విశతి కర్త-మోహన మిశ్ర (18 వ శతాబ్దం )

18 వ శతాబ్ది మహామహోపాధ్యాయ మోహన మిశ్ర సచాలమిశ్ర చిన్నతమ్ముడు .రాదానయన ద్విశతి అనే ఖండ కావ్యం ఒక్కటే రాశాడు .217 శ్లోకాలలో రాదా దేవి కనుల సోయగాన్ని తనివి తీర మనోహరం గా వర్ణించాడు .రాధ కృష్ణుల దివ్య ప్రేమకు అక్షర బృందావనం నిర్మించాడు .భక్తికల్పద్రుమం అనేది కూడా రాసినట్లు తెలుస్తోంది .

211-తారా చంద్రోదయ కావ్యకర్త –వైద్యనాధమిధిల (18 వ శతాబ్దం )

18 వ శతాబ్ది కవి వైద్యనాధ మిధిల-కేశవ చరిత్ర ,తారా చంద్రోదయ కావ్యాలను రాశాడు .వీటిని తన ప్రభువు రాజా ,కేశవా దేవా ,కుమారుడు రాజా తారా చంద్ర ళ కోరికపై వీటిని రచించాడు .ఇంతకంటే వివరాలు తెలియవు .

212-నలోదయ కావ్య కర్త –కాళిదాస మిశ్ర (18 శతాబ్ది )

మిధిలా వాసి కాళిదాస మిశ్ర నాలుగు ఆశ్వాసాల నలోద్యకావ్యం రాశాడు .ప్రజ్ఞాకార మిశ్ర కుమారుడు విద్యాకారా మిశ్ర దీనికి ‘సుబోధిని ‘’వ్యాఖ్యానం రచించాడు

21 3- రామవిజయ మహా కావ్య కర్త –రూపనాథ (178 6-187 4 ) వశతాబ్దం )

18 శతాబ్ది ఉత్తరార్ధకవి రూపనాధ 1786 లో జన్మించి , 8 8 ఏళ్ళు జీవించి 1874 లో చనిపోయాడు కవిత్వ ,దర్శన ,వేదాంతాలలో ప్రసిద్ధుడు .9 కందాల రామ విజయ మహా కవ్యం రాశాడు .మూలం వాల్మీకి రామాయణం .రావనునిపై రామ విజయమే కధ.

214-విద్యాకార సహస్రక కూర్పరి –విద్యాకార మిశ్ర (18 శతాబ్దం )

మహా మహోపాధ్యాయ విద్యాకరుడు మహామహోపాధ్యాయ ఆన౦దకర కుమారుడు ,ప్రజ్ఞాకారుని తండ్రి .నలోదయకావ్యం లో తండ్రి గొప్పతనాన్ని సంపూర్ణం గా వర్ణించాడు .తండ్రి సర్వశాస్త్ర పారంగాతుదని తర్కం లో కర్కశుడనిచెప్పాడు .ఆంత్రోపాలజిస్ట్ గా విద్యాకారుడు సుప్రసిద్ధుడు .వివిధకవుల కవితలను ముఖ్యంగా మిదిలకవుల కవితలు  కూర్చి విద్యాకార సహస్రిక తయారు చేశాడు  .అమరుశతకం ,రాక్షస కావ్యం ,రుతువర్నన ,విదగ్ధ ముఖ మండన లకు గొప్ప వ్యాఖ్యానాలు రాశాడు

215-సుబోధిని కర్త –ప్రజ్ఞాకార (18 శతాబ్దం )

ప్రజ్ఞాకర ,మహోపాధ్యాయ విద్యాకర కొడుకు .నలోదయానికి సుబోధిని వ్యాఖ్య రాశాడు .ఉపద్ఘాటం లో తన కుటు౦బ  కవుల మహా వైదుష్యాన్ని మహా గొప్పగా అభి వర్ణించాడు .

201 నుంచి –   215 వరకు ఆధారం –contribution of Midhila to Sanskrit .

సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-1-18 –ఉయ్యూరు

 

  

 

 

 

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి