రాజస్థాన్లోని ఆంధీ గావ్ ను’’ ప్రకృత్: పర్యావరణ బయోటెక్నాలజీలో’’తో హరిత విప్లవం సాధించిన డాక్టర్ సుదీప్తి ఆరోరా
ఒక విద్యార్థి అడిగిన ప్రశ్న డాక్టర్ సుదీప్తి అరోరాను తన పని ఉద్దేశం గురించి పునరాలోచించేలా చేసింది.
ఒకరోజు బోధిస్తున్నప్పుడు, ఐఐటి రూర్కీ నుండి పీహెచ్డీ పట్టా పొందిన ఆ బయోటెక్నాలజిస్ట్ను, “మేడమ్, ఇందులో ఏమైనా తరగతి గది బయట ఉపయోగపడుతుందా?” అని అడిగారు. ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పకుండా వదిలేయకుండా, ఆమె విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ప్రయోగశాల దాటించి రాజస్థాన్లోని ఆంధీ గావ్కు తీసుకువెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అక్కడ ఆచరణాత్మక పరిష్కారాలు రోజువారీ జీవితాన్ని మెరుగుపరుస్తాయని ఆమె విశ్వసించారు.
డాక్టర్ సుదీప్తి అరోరా జైపూర్లోని డాక్టర్ బి. లాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీలో పర్యావరణ పరిశోధన శాస్త్రవేత్త మరియు సహాయ సంచాలకులుగా పనిచేస్తున్నారు. ఆమెకు వ్యర్థాల నిర్వహణలో నైపుణ్యం ఉంది: ఘన మరియు ద్రవ వ్యర్థాల శుద్ధి, వర్మిఫిల్ట్రేషన్ టెక్నాలజీ ద్వారా మురుగునీటి శుద్ధి మరియు ఇతర ప్రకృతి ఆధారిత పారిశుధ్య పరిష్కారాలు. ఆమె “ప్రకృత్: పర్యావరణ బయోటెక్నాలజీలో ఒక శ్రేష్ఠ కేంద్రం” వ్యవస్థాపకురాలు మరియు “ప్రకృత్ సస్టైనబుల్ ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫౌండేషన్” అనే సంస్థకు డైరెక్టర్ కూడా. ఈ గ్రహాన్ని సుస్థిరత వైపు నడిపించడానికి పరివర్తనాత్మక విద్యను మరియు వినూత్న పరిష్కారాలను అందించడమే ప్రకృత్ లక్ష్యం. పర్యావరణానికి సంబంధించిన సమస్యలను, ముఖ్యంగా నీరు, మురుగునీరు, పారిశుధ్యం, ఆరోగ్యం & పరిశుభ్రత, ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ, శక్తి, వాతావరణ మార్పు, నేల & భూ వినియోగం, మంచి ఆరోగ్యం మరియు శ్రేయస్సు వంటి అంశాలను పరిష్కరించడానికి, అలాగే సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను నెరవేర్చడానికి ప్రకృత్ అంకితమై ఉంది. ఆమె ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (ఐఐటి), రూర్కీ నుండి పిహెచ్.డి. మరియు జైపూర్లోని మాలవీయ నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి పర్యావరణ ఇంజనీరింగ్లో మాస్టర్స్ పట్టా పొందారు. ఆమె జైపూర్లోని మాలవీయ నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో అతిథి అధ్యాపకురాలిగా కూడా పనిచేశారు. ఆమె అంతర్జాతీయ జల సంఘంలో సభ్యురాలు మరియు 2010 నుండి వాష్ (WASH) ప్రాజెక్టులలో పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఆమె గ్లోబల్ ఛాలెంజ్ రీసెర్చ్ ఫండ్స్ (GCRF 2020) ద్వారా ఇతర భారతీయ మరియు UK అంతర్జాతీయ భాగస్వాములతో కలిసి భారతదేశం నుండి SARS-CoV-2 మురుగునీటి ఆధారిత ఎపిడెమియాలజీ పరిశోధనలో పాలుపంచుకున్నారు. ఆమె భారత ప్రభుత్వ DST నిధులతో నడుస్తున్న “భారతదేశం కోసం వికేంద్రీకృత మురుగునీటి శుద్ధి మరియు వనరుల పునరుద్ధరణ కొరకు అందుబాటులో ఉన్న ఉత్తమ సాంకేతికతలను గుర్తించడం (సరస్వతి 2.0)” అనే ఇండో-యూరోపియన్ ప్రాజెక్టులో కూడా పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఆమె భారత ప్రభుత్వ DST నిధులతో నడుస్తున్న “హరిత సాంకేతిక జోక్యాల ద్వారా రాజస్థాన్లోని ఆంధీ గ్రామాన్ని వ్యర్థరహిత నమూనా వైపు మార్చడం” అనే సమీకృత సాంకేతిక జోక్య ప్రాజెక్టులో కూడా పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఆమె జర్నల్ వాటర్ యొక్క “మురుగునీటిలో వ్యాధికారకాలను గుర్తించడం మరియు నిర్ధారించడం” అనే ప్రత్యేక సంచికకు అతిథి సంపాదకురాలు. ఆమె 20కి పైగా సైన్స్ సైటేషన్ ఇండెక్స్ ఎక్స్పాండెడ్ (SCIE) జర్నల్స్లో పర్యావరణ బయోటెక్నాలజీలో ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణలను రచించారు మరియు సహ-రచించారు. ఆమె 50 మంది యూజీ మరియు పీజీ విద్యార్థుల పరిశోధన పనులకు మార్గదర్శకత్వం వహించారు. వర్మిఫిల్ట్రేషన్ టెక్నాలజీపై చేసిన అత్యుత్తమ పరిశోధనకు గాను INSc వారి “రీసెర్చ్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డ్ 2020”, స్వదేశీ నీటి శుద్ధిలో ఆమె చేసిన కృషికి గాను 2018లో దైనిక్ భాస్కర్ “గ్రీన్ ప్యారెట్ అవార్డ్”తో సహా పలు పురస్కారాలతో ఆమె సత్కరించబడ్డారు.
మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-7-26-ఉయ్యూరు
సరసభారతి ఉయ్యూరు 