ప్రపంచప్రసిద్ద సాంఘిక నవలా రచయిత చార్లెస్ డికెన్స్ జీవిత చరిత్ర -7

CHAPTER XXI.

డికెన్స్ రాసిన తదుపరి లేఖ ఫిలడెల్ఫియాలోని “యునైటెడ్ స్టేట్స్ హోటల్”లో ప్రారంభమైంది; దీనిపై “ఆదివారం, మార్చి 6, 1842” అని తేదీ ఉంది. ఇందులో చర్చించిన అనేక విషయాలను ఆయన తర్వాత తన ‘నోట్స్’ (Notes) పుస్తకంలో మరింత వివరంగా పేర్కొన్నారు. అయితే, ఈ లేఖలో వ్యక్తమైన మొదటి అభిప్రాయాల్లోని తాజాదనం, ఉత్సాహం నన్ను ఆశ్చర్యపరిచాయి. ఏదేమైనా, ఆ పుస్తకంలో ఉన్న విషయాలతో సంబంధం లేకుండా, స్వతంత్రంగా ఆసక్తి కలిగించే అంశాలను మాత్రమే ఇక్కడ ఉదహరిస్తున్నాను. గతంలో ఇచ్చిన లేఖల భాగాల మాదిరిగానే, ఇప్పటికే ప్రచురితమైన విషయాలను లేదా ‘నోట్స్’ పుస్తకంలోని వర్ణనలను పోలి ఉండే అంశాలను ఇందులో చేర్చకూడదనే నియమాన్ని పాటిస్తున్నాను.

“…చాలా కాలం తర్వాత నాకు దొరికిన ఏకైక ప్రశాంతమైన రోజు ఇదే కావచ్చు, అందుకే ఈ సమయాన్ని మీకు లేఖ రాయడానికి కేటాయిస్తున్నాను. మీ నుండి ఇంకా ఎటువంటి సమాచారం అందలేదు; ‘కొలంబియా’ (Columbia) నౌక ఇప్పటికే ప్రయాణమై వస్తోందనే ఆలోచనే మాకు కొంత ఊరటనిస్తోంది. నిన్న మధ్యాహ్నం మేము న్యూయార్క్ వదిలి వచ్చే సమయానికి, ‘కలేడోనియా’ (Caledonia) నౌక గురించి ఎటువంటి వార్తా లేదు. నిజానికి మేము గత మంగళవారమే అక్కడి నుండి బయలుదేరాల్సి ఉంది, కానీ కేట్ (Kate)కు గొంతు నొప్పి తీవ్రంగా ఉండటంతో, ఆమె మంచం దిగలేని పరిస్థితిలో పడింది; దీనివల్ల మేము వారం అంతా అక్కడే ఉండిపోవాల్సి వచ్చింది. మేము నిన్న మధ్యాహ్నం ఐదు గంటలకు బయలుదేరి, రాత్రి పదకొండు గంటలకు ఇక్కడికి చేరుకున్నాము. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఇక్కడి వాతావరణం చాలా కఠినంగా ఉందని చెప్పాలి.

“లండన్‌లో ఉన్న అమెరికన్లను, మా రైలు మార్గాలు మెరుగైనవా లేక మీవా అని నేను తరచుగా అడిగేవాడిని. వారు కాసేపు ఆలోచించి, చివరకు మా రైలు వ్యవస్థే మెరుగ్గా ఉంటుందని అభిప్రాయపడ్డారు; ముఖ్యంగా స్టేషన్లకు సమయపాలనతో చేరుకోవడంలో, ప్రయాణం ఎంతో సాఫీగా సాగిపోవడంలో మా వ్యవస్థే బాగుంటుందని వారు అంగీకరించారు. నేను ఇప్పుడు చూసిన కొన్ని అమెరికన్ రైలు మార్గాలను మీరు కూడా చూడగలిగితే బాగుండు అనిపిస్తుంది. అయితే, ఆ ప్రయాణ అనుభవాన్ని మీరు స్వయంగా పొందాలని నేను కోరుకోను—ఎందుకంటే అలా కోరుకోవడం క్రైస్తవ ధర్మానికి విరుద్ధం, పైగా అది చాలా క్రూరమైన ఆలోచన అవుతుంది! ఎందుకంటే, ఇక్కడి రైలు మార్గాలకు ఎటువంటి కంచెలు గానీ, రక్షణ ఏర్పాట్లు గానీ ఉండవు.” ఒక పెద్ద పట్టణంలోని ప్రధాన వీధిలో మీరు నడుస్తున్నారనుకోండి; అకస్మాత్తుగా, ఎంతో వేగంతో, అదుపులేకుండా, వీధి మధ్యలోంచి ఒక పిచ్చి ఇంజన్ (లోకోమోటివ్) తన బోగీలతో దూసుకువస్తుంది. ఆ సమయంలో అక్కడ పందులు అటు ఇటు తిరుగుతుంటాయి, అబ్బాయిలు గాలిపటాలు ఎగురవేస్తూ, గోళీలాట ఆడుకుంటూ ఉంటారు; పురుషులు పొగత్రాగుతుంటారు, మహిళలు మాట్లాడుకుంటూ ఉంటారు, చిన్న పిల్లలు పట్టాలకు దగ్గరగా పాకుతూ ఉంటారు. ఆ ఇంజన్ భయంకరమైన శబ్దాలు చేస్తూ—కేకలు పెడుతున్నట్లుగా, బుసలు కొడుతూ, ఆయాసపడుతూ—వేగంగా దూసుకువస్తుంది; అంతేకాకుండా, అది కాల్చే కట్టెల మంటల నుండి నిప్పుకణికలను అన్ని వైపులా వెదజల్లుతుంది. అయినా సరే, అక్కడ ఉన్న ఎవరికీ ఏమాత్రం భయం ఉండదు; అది వంద మైళ్ల దూరంలో ఉన్నట్లుగానే వారు నిర్లక్ష్యంగా ఉంటారు. మీరు ఒక రహదారిని దాటేటప్పుడు అక్కడ ఎటువంటి గేట్లు, పోలీసులు లేదా సంకేతాలు ఉండవు—ప్రయాణికులను ప్రమాదం నుండి కాపాడటానికి అక్కడ ఉండేదల్లా ఒక చెక్క తోరణం మాత్రమే. దానిపై పెద్ద అక్షరాలతో “ఇంజన్ వస్తోంది, జాగ్రత్త!” అని రాసి ఉంటుంది. ఒకవేళ ఎవరైనా—పురుషులైనా, మహిళలైనా లేదా పిల్లలైనా—జాగ్రత్త పడకపోతే, అది వారి తప్పుగానే పరిగణించబడుతుంది; అంతే, విషయం అక్కడితో ముగిసిపోతుంది. ఈ రైలు బోగీలు చాలా పాతబడిన బస్సుల మాదిరిగా ఉంటాయి—కాకపోతే పరిమాణంలో పెద్దవిగా ఉండి, అరవై లేదా డెబ్బై మంది ప్రయాణికులకు సరిపోతాయి. ఇందులో సీట్లు పొడవుగా కాకుండా, అడ్డంగా, ఒకదానికొకటి ఎదురెదురుగా అమర్చబడి ఉంటాయి; ఒక్కో సీటులో ఇద్దరు కూర్చోవచ్చు. బోగీకి ఇరువైపులా ఇలాంటి సీట్ల వరుసలు ఉండి, మధ్యలో నడవడానికి ఇరుకైన దారి ఉంటుంది. కిటికీలన్నీ దాదాపు ఎప్పుడూ మూసే ఉంటాయి. అంతేకాకుండా, లోపల నిప్పుకణికలతో ఎర్రగా మెరిసే బొగ్గు పొయ్యి (charcoal stove) ఉంటుంది; ఇది విపరీతమైన వేడిని, ఉక్కపోతను కలిగిస్తూ భరించలేనంత అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. నిజానికి, అమెరికాలోని అన్ని ఇళ్లు, ప్రభుత్వ సంస్థలు, ప్రార్థనా మందిరాలు, థియేటర్లు మరియు జైళ్లలో ఇదే పరిస్థితి కనిపిస్తుంది. ఇలాంటి భయంకరమైన పొయ్యిలలో గట్టి ఆంత్రాసైట్ బొగ్గును నిరంతరం వాడటం వల్ల, ఆ దేశంలో సరికొత్త రకమైన అనారోగ్య సమస్యలు పుట్టుకొస్తున్నాయి. ఒక ఆంగ్లేయుడిపై దీని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందో చెప్పాలంటే—అతను నిరంతరం అనారోగ్యంతో, నీరసంగా ఉంటాడు; ఉదయం, మధ్యాహ్నం, రాత్రి అని తేడా లేకుండా భరించలేనంత తలనొప్పితో బాధపడతాడు.

మహిళల కోసం కేటాయించిన బోగీలో పొగాకు తాగడం నిషేధం. మహిళలతో ప్రయాణించే పురుషులందరూ ఈ బోగీలోనే కూర్చుంటారు, అందుకే ఇది దాదాపు ఎప్పుడూ నిండుగా ఉంటుంది. దీనికి ముందు భాగంలో పురుషుల కోసం ప్రత్యేక బోగీ ఉంటుంది, ఇది కొంచెం ఇరుకుగా ఉంటుంది. నిన్న నా పక్కనే ఉన్న కిటికీ ద్వారా ఈ పురుషుల బోగీ కనిపిస్తుండటంతో, తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో నేను తరచుగా అటువైపు చూడాల్సి వచ్చింది. ప్రయాణమంతా కిటికీల గుండా ఉమ్మి బయటకు విసరడం ఎంత నిరంతరాయంగా సాగిందంటే, లోపల ఎవరైనా ఈకల పరుపులను (feather-beds) చింపి, ఆ ఈకలను గాలికి వదిలేశారేమో అన్నట్లుగా అనిపించింది. నిజానికి, ఇలా ఉమ్మివేయడం అక్కడ సర్వసాధారణం. కోర్టు గదుల్లో న్యాయమూర్తి ముందు ఉమ్మి పాత్ర (spittoon) ఉంటుంది; అలాగే న్యాయవాదులు, సాక్షులు, ఖైదీలు, మరియు కోర్టు సిబ్బంది—ప్రతి ఒక్కరి దగ్గరా ఇలాంటి పాత్రలు ఉంటాయి. జ్యూరీ సభ్యుల విషయానికొస్తే, ప్రతి ముగ్గురికి ఒక ఉమ్మి పాత్ర (దీనిని అక్కడ ‘స్పిట్-బాక్స్’ అని పిలుస్తారు) కేటాయిస్తారు. ఇక గ్యాలరీలో కూర్చున్న ప్రేక్షకుల కోసం కూడా ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు ఉంటాయి; ఎందుకంటే, సహజంగానే వారు నిరంతరం ఉమ్మివేస్తూనే ఉంటారని అక్కడ భావిస్తారు. ప్రతి స్టీమ్‌బోట్‌లో, బార్ రూమ్‌లో, పబ్లిక్ డైనింగ్ రూమ్‌లో, ఆఫీసు భవనంలో, మరియు సాధారణంగా జనం గుమిగూడే ప్రదేశంలో, అది ఏదైనప్పటికీ, ఉమ్మి వేయడానికి పెట్టెలు ఉంటాయి. ఆసుపత్రులలో, విద్యార్థులను వారి కోసం ఏర్పాటు చేసిన పెట్టెలను ఉపయోగించమని, మరియు మెట్లపై ఉమ్మి వేయవద్దని ఫలకాల ద్వారా అభ్యర్థిస్తారు. న్యూయార్క్‌లోని సాయంత్రపు పార్టీలలో, పెద్దమనుషులు సంభాషణలో నిమగ్నమై లేనప్పుడు పక్కకు తిరిగి, డ్రాయింగ్ రూమ్ కార్పెట్‌పై ఉమ్మి వేయడం నేను రెండుసార్లు చూశాను. మరియు ప్రతి బార్ రూమ్‌లో మరియు హోటల్ నడవలో రాతి నేల, తెరిచిన గుల్లలతో కప్పబడినట్లుగా కనిపిస్తుంది.

‘ఇంగ్లాండ్‌లో, ఒక వ్యక్తికి మరణశిక్ష పడినప్పటికీ, నిర్ణీత సమయాల్లో నడవడానికి అతనికి ఒక ప్రాంగణం (యార్డ్) అందుబాటులో ఉంటుంది.’

“‘అవునా?’

“…ఏమాత్రం చలనం లేని, మాటల్లో వర్ణించలేని ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రశాంతతతో—ఇది కేవలం అక్కడి నేలకే సొంతమైన లక్షణం—అతడు నాకు సమాధానమిచ్చాడు. ఆ తర్వాత నన్ను మహిళా విభాగం వైపు తీసుకెళ్తూ, అక్కడ ఉన్న ఒక వ్యక్తి గురించి చెప్పాడు. అతను తన భార్యను హత్య చేశాడని, త్వరలోనే అతనికి ఉరిశిక్ష పడబోతోందని వివరించాడు. మహిళల గదుల తలుపులకు చిన్న చతురస్రాకార రంధ్రాలు ఉన్నాయి; నేను ఒక రంధ్రం గుండా లోపలికి చూడగా, పది లేదా పన్నెండేళ్ల వయసున్న ఒక అందమైన బాలుడు కనిపించాడు. వాడు చాలా ఒంటరిగా, దీనంగా ఉన్నాడు—అలా ఉండటంలో ఆశ్చర్యం కూడా లేదు. ‘వీడు ఏం చేశాడు?’ అని అడిగాను. ‘ఏమీ చేయలేదు’ అన్నాడు నా స్నేహితుడు. ‘ఏమీ చేయలేదా!’ అని నేను ఆశ్చర్యపోయాను. ‘అవును, ఏమీ చేయలేదు. ఇక్కడ కేవలం భద్రత కోసం ఉంచారు. తన తండ్రి తన తల్లిని చంపడాన్ని వీడు కళ్లారా చూశాడు, కాబట్టి తండ్రికి వ్యతిరేకంగా సాక్ష్యం చెప్పడానికి వీడిని ఇక్కడ ఉంచారు—ఇందాక మీరు చూసిన వ్యక్తి వాడి తండ్రే’ అని చెప్పాడు. ‘కానీ, ఒక సాక్షికి ఇంత కఠినమైన పరిస్థితి ఉండటం అన్యాయం కదా?’ అని అడిగాను. ‘ఏమో మరి, చెప్పలేం. ఇక్కడ జీవితం పెద్దగా గందరగోళంగా ఏమీ ఉండదు, అది నిజం’ అన్నాడు అతను. నా స్నేహితుడు—అతను చాలా మంచివాడు, ఎంతో సహాయకారి, పైగా చూడటానికి కూడా చాలా బాగుంటాడు—నన్ను మరికొన్ని వింతలు చూపించడానికి తీసుకెళ్లాడు. ఆ ప్రదేశంలో విపరీతమైన వేడి ఉండటం, నాకు కళ్లు తిరుగుతుండటంతో నిలబడటమే కష్టమైపోయింది; అటువంటి సమయంలో అతను నాకు ఎంతో సహాయపడ్డాడు…” న్యూయార్క్‌లో ఒక వ్యక్తికి ఉరిశిక్ష అమలు చేసేటప్పుడు, అతడిని ఇలాంటి గదుల (సెల్స్) నుండి బయటకు తీసుకువస్తారు. ఎటువంటి మతపరమైన ప్రార్థనలు లేదా ఇతర లాంఛనాలు లేకుండా, నేరుగా జైలు ఆవరణలోని ఒక ఇరుకైన ప్రాంగణంలోకి తీసుకెళ్తారు. అక్కడ ఒక ప్రత్యేకమైన నిర్మాణంతో కూడిన ఉరి వేదిక ఉంటుంది; ఇందులో దోషి నేల మీద నిలబడతాడు, అతని మెడ చుట్టూ ఉరితాడు ఉంటుంది. ఈ తాడు పైభాగంలో ఉన్న ఒక పుల్లీ (కప్పి) గుండా వెళ్ళి, ఆ వ్యక్తి బరువు కంటే కొంచెం ఎక్కువ బరువున్న ఒక వస్తువుకు అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. ఆ బరువును ఒక్కసారిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు, అది తాడును కిందికి లాగుతుంది, తద్వారా దోషి ఒక్కసారిగా గాలిలోకి పద్నాలుగు అడుగుల ఎత్తుకు పైకి విసరబడతాడు. ఈ సమయంలో న్యాయమూర్తి, జ్యూరీ సభ్యులు మరియు చట్టం ప్రకారం తప్పనిసరిగా ఉండాల్సిన ఇరవై ఐదుగురు పౌరులు అక్కడ ఉండి, ఆ సంఘటనను ప్రత్యక్షంగా చూసి ధృవీకరిస్తారు. ఈ ప్రాంగణం చాలా విషాదకరంగా ఉంటుంది. నేను దీనిని చూసినప్పుడు, మన దగ్గర ఉన్న పద్ధతి కంటే ఇది ఎంతో మెరుగైనదనిపించింది; ఇది మరింత గంభీరంగా, తక్కువ అవమానకరంగా మరియు గౌరవప్రదంగా అనిపించింది.

న్యూయార్క్ సమీపంలో మరొక జైలు ఉంది, ఇది ఒక ‘కరెక్షన్ హౌస్’ (శిక్షా మరియు సంస్కరణా కేంద్రం). ఇక్కడ ఖైదీలు సమీపంలోని రాతి క్వారీలలో పని చేస్తారు. అయితే, ఈ జైలులో పైకప్పు ఉన్న ప్రాంగణాలు లేదా పని చేసే గదులు (వర్క్‌షాపులు) లేవు. కాబట్టి, వాతావరణం బాగోలేనప్పుడు (నేను అక్కడ ఉన్నప్పుడు అలాగే జరిగింది), ప్రతి ఖైదీ రోజంతా తన చిన్న గదిలోనే బంధించబడతాడు. నేను చూసిన ఇటువంటి అన్ని సంస్కరణా కేంద్రాలలో గదులు ఒకే విధమైన నమూనాలో ఉంటాయి: భవనానికి A, B, C, D అనే గోడలు ఉంటాయి, వాటి పైభాగంలో కిటికీలు ఉంటాయి. మధ్యలో ఉన్న భాగం నాలుగు అంతస్తుల గదులను సూచిస్తుంది—ఒకదానిపై ఒకటి అమర్చబడి ఉంటాయి. వీటికి ఇనుప గ్రిల్ తలుపులు ఉంటాయి మరియు ప్రతి అంతస్తులోనూ ఇనుప గ్రిల్స్‌తో కూడిన నడవా ఉంటుంది. నాలుగు అంతస్తులు B గోడ వైపు, మరో నాలుగు D గోడ వైపు ఉంటాయి; అంటే, మీరు ఆ భవనం చుట్టూ తిరిగితే, మొత్తం ఎనిమిది అంతస్తుల గదులను చూడవచ్చు. ఈ గ్యాలరీల వైపు పైకి చూస్తూ మీరు నడిచే మధ్య ఖాళీ ప్రదేశం ఎలా ఉంటుందంటే—’E’ అనే తలుపు గుండా లోపలికి ప్రవేశించి, కుడివైపున లేదా ఎడమవైపున నడుచుకుంటూ తిరిగి అదే తలుపు వద్దకు చేరుకునే లోపు, ఒకే పైకప్పు కింద, ఒకే విశాలమైన గదిలో ఉన్న అన్ని గదులను (సెల్స్‌ను) మీరు చూడవచ్చు. ఇలాంటి గదులు మొత్తం 400 ఉన్నాయని, ప్రతి గదిలోనూ ఒక మనిషి బంధించబడి ఉన్నాడని ఊహించుకోండి. ఒకడు తన చేతులను ఇనుప కడ్డీల గుండా బయటకు పెట్టి ఉన్నాడు; మరొకడు పడకపై పడుకుని ఉన్నాడు (గమనించండి, ఇది పగటిపూట!); ఇంకొకడు అడవి మృగంలా నేలపై పడి, తన తలను ఇనుప కడ్డీలకు ఆనించి ఉన్నాడు. బయట కుండపోతగా వర్షం కురుస్తోందని ఊహించుకోండి. గది మధ్యలో ఎప్పుడూ వెలుగుతూ ఉండే ఒక స్టవ్ ఉంది—అది మంత్రగత్తె ఉడికించే పాత్రలా వేడిగా, ఉక్కపోతతో, ఆవిర్లు వెదజల్లుతూ ఉంది. దీనికి తోడు, తడిసిపోయిన వెయ్యి పాత గొడుగుల నుంచి వచ్చే వాసన, అలాగే మురికి బట్టలు నింపిన వెయ్యి సంచుల నుంచి వచ్చే దుర్వాసన—ఇవన్నీ కలిస్తే ఎలా ఉంటుందో ఊహించుకోండి. నా మాట నమ్మండి మిత్రమా, గత వారం నేను చూసిన ఈ ప్రదేశం గురించి మీకు ఒక చిన్న అవగాహన కలుగుతుంది (అయితే ఇది అసలు పరిస్థితిలో చాలా స్వల్ప భాగం మాత్రమే). జైలు క్రమశిక్షణకు సంబంధించి మనం అమెరికా నమూనాను అనుసరించామని మీకు తెలిసే ఉంటుంది. కానీ, అమెరికా జైళ్లను ఎంతో గొప్పగా పొగిడిన రచయితలు, చెస్టర్‌టన్ లేదా ట్రేసీ పర్యవేక్షణలో ఉన్న ఈ జైళ్లను ఎన్నడూ చూసి ఉండరని నేను ఖచ్చితంగా చెప్పగలను. ఇక్కడ నేను చూసిన ఇతర జైళ్లకు, ఈ జైళ్లకు మధ్య ఎంత తేడా ఉందో—ఇక్కడి జైలు అధికారులకు, ఆ ఇద్దరు వ్యక్తులకు (చెస్టర్‌టన్ మరియు ట్రేసీ) మధ్య కూడా అంతే తేడా ఉంది. ఇంగ్లాండ్‌లో ఖైదీలకు ‘ఉపయోగకరమైన’ పనిని కల్పించడంలో ఉన్న ఇబ్బందులను పక్కన పెడితే (ఇది మన దేశం పాతది కావడం వల్ల, చాలా మంది వృత్తి కళాకారులు ఉపాధి లేక ఖాళీగా ఉండటం వల్ల తలెత్తిన సమస్య), మన వ్యవస్థ అన్ని విధాలా మరింత పరిపూర్ణంగా, ప్రభావవంతంగా మరియు సంతృప్తికరంగా ఉంది. బహుశా నేను ఇంకా అత్యుత్తమమైన జైలును చూడలేదేమో—ఎందుకంటే నేను ఇంకా ‘మౌంట్ ఆబర్న్’ను చూడలేదు. అది చూసిన తర్వాత మీకు చెబుతాను. మిస్ మార్టినో అస్పష్టంగా పేర్కొన్న ఆ సత్రాలకు నేను వెళ్ళినప్పుడు, అక్కడ యజమానులు సాహిత్యకారుల పట్ల చూపే అభిమానం కారణంగా వారి దగ్గర తక్కువ ఛార్జీలు వసూలు చేస్తారని ఆమె చెప్పారు. కానీ, నా అనుభవం మాత్రం అందుకు భిన్నంగా ఉంది; నేను వెళ్ళిన చోట్ల (బహుశా అదే కారణం చేతనేమో) సాహిత్యకారుల నుండి విపరీతమైన, అన్యాయమైన ధరలను వసూలు చేశారు. అటువంటి పరిస్థితుల్లో, తమ హోదా దృష్ట్యా ఎవరూ ఏమీ అనలేని స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తులపై వారు ఇలా దారుణంగా వ్యవహరించారు.

ఇంగ్లాండ్‌లో ఆయన ఎలా ఉండేవారో మీకు గుర్తే ఉంటుంది. ఒకసారి ఆయనను ఇక్కడ చూడగలిగితే బాగుండు! మొన్న ఆయన మమ్మల్ని కలవడానికి వచ్చినప్పుడు మీరు గనుక చూసి ఉంటే—రాజకీయ వ్యవహారాల తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉన్నట్లు నటిస్తూ, ప్రపంచం పట్ల విసుగు చెందిన వ్యక్తిలా తన నుదుటిని రుద్దుకుంటూ, లార్డ్ బర్లీని తలపించేలా ఒక అద్భుతమైన హాస్యభరితమైన వేషధారణలో కనిపించారు. సముద్రానికి ఈ వైపున నేను చూసిన వ్యక్తుల్లో, పూర్తిగా కృత్రిమమైన వ్యక్తి ఆయన ఒక్కరే. దేవుడే ఆ అధ్యక్షుడిని కాపాడాలి! అన్ని పక్షాలు ఆయనకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నాయి, ఆయన పరిస్థితి నిజంగానే చాలా దయనీయంగా కనిపిస్తోంది. ఈ రాత్రి ఆయన నివాసంలో జరిగే విందుకు మేము వెళ్తున్నాం. శుక్రవారం రాత్రి భోజనానికి కూడా నన్ను ఆహ్వానించారు, కానీ నేను వెళ్లలేకపోతున్నాను; ఎందుకంటే రేపు రాత్రి మేము స్టీమ్‌బోట్‌లో బయలుదేరుతున్నాం. “అమెరికన్ ప్రజల గురించి మరో రెండు నెలల పాటు ఏమీ రాయకూడదని అనుకున్నాను. కానీ, పునరాలోచించుకోవడం మంచిదేమో అనిపించింది. నా నిర్ణయాన్ని మార్చుకోను, అలాగని మౌనంగా కూడా ఉండలేను—కాబట్టి మీతో నా అభిప్రాయాలను పంచుకుంటాను. వారు ఎంతో స్నేహపూర్వకంగా, నిజాయితీగా, ఆతిథ్యశీలతతో, దయతో, సూటిగా ఉంటారు. చాలామంది మంచి నైపుణ్యాలు కలిగిన వారు; మీరు ఊహించిన దానికంటే చాలా తక్కువ పక్షపాత ధోరణి కలిగి ఉంటారు. వారు ఎంతో ఆప్యాయత, ఉత్సాహం, ఉద్వేగం కలవారు. మహిళల పట్ల వారు చూపే మర్యాద, సౌజన్యం, సహాయపడే గుణం, నిస్వార్థత అద్భుతం. ఒక వ్యక్తిని వారు పూర్తిగా ఇష్టపడితే (నా విషయంలోనే అలా జరిగిందని చెప్పగలను), అతనికి పూర్తిగా అంకితమైపోతారు. నేను అన్ని వర్గాలకు చెందిన వేలాది మందిని కలిశాను, కానీ ఎవరూ నన్ను ఎప్పుడూ అసభ్యకరమైన లేదా అగౌరవకరమైన ప్రశ్న అడగలేదు—ఒక్క ఆంగ్లేయులు తప్ప! ఇక్కడ కొన్ని ఏళ్లుగా స్థిరపడిన ఆంగ్లేయులు మాత్రం, అత్యంత దుర్మార్గుల కంటే దారుణంగా తయారవుతారు. ఇక్కడ ప్రభుత్వం ప్రజలకు ఒక తల్లిలా వ్యవహరిస్తుంది; పేద పిల్లలు, ప్రసవ వేదనలో ఉన్న మహిళలు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, ఖైదీలు—ఇలా అందరినీ ఒక తల్లిలా చూసుకుంటుంది, వారి పట్ల బాధ్యత వహిస్తుంది. వీధుల్లో సామాన్య ప్రజలు మీకు సహాయం చేస్తారు, కానీ వారికి డబ్బు ఇవ్వబోతే మాత్రం అస్సలు అంగీకరించరు, పైగా అసహ్యించుకుంటారు. అందరిలోనూ ఇతరులకు సహాయపడాలనే తపన కనిపిస్తుంది. నేను ప్రజా రవాణాలో ప్రయాణించిన ప్రతిసారీ, ఎంతో మంచి వ్యక్తులు పరిచయమయ్యారు; వారితో విడిపోయేటప్పుడు నాకు చాలా బాధ కలిగింది. కొందరైతే మమ్మల్ని మళ్లీ చూడాలని మైళ్ల దూరం ప్రయాణించి మరీ వచ్చారు. కానీ, నాకు ఈ దేశం అస్సలు నచ్చలేదు. ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనూ నేను ఇక్కడ జీవించలేను. ఇది నా స్వభావానికి ఏమాత్రం సరిపడదు, మీకు కూడా సరిపడదు. ఏ ఆంగ్లేయుడూ ఇక్కడ సంతోషంగా జీవించడం అసాధ్యమని నా నమ్మకం. నేను చెప్పేది నిజమేనని నాకు గట్టి నమ్మకం ఉంది; ఎందుకంటే, దీనికి విరుద్ధమైన అభిప్రాయానికి రావడానికి నాకు అన్ని అవకాశాలు ఉన్నాయి, అయినా సరే, నేను ఈ నిర్ణయానికే కట్టుబడి ఉన్నాను. దీనికి గల కారణాల గురించి ఇక్కడ వివరంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు…

“అమెరికన్ రచయితల తరపున—వారికి నాయకత్వం వహిస్తున్న ఇర్వింగ్‌తో సహా—అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ చట్టం కోసం నేను తీసుకువచ్చిన విజ్ఞాపన పత్రాలలో ఒకటి, ఇప్పుడు ‘హౌస్ ఆఫ్…’ (ప్రతినిధుల సభ) ముందు సమర్పించబడింది.” ప్రతినిధుల సభలో ఒక ప్రతిని సమర్పించాం. మరొక ప్రతిని క్లే (Clay) తన దగ్గరే ఉంచుకున్నారు; నేను వాషింగ్టన్ నుండి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత దానిని సెనేట్‌లో సమర్పిస్తారు. సమర్పించిన ప్రతిని ఒక కమిటీకి పంపారు; ఆ కమిటీకి ఛైర్మన్‌గా బాల్టిమోర్ ప్రతినిధి మిస్టర్ కెన్నెడీని స్పీకర్ నియమించారు. ఆయన స్వయంగా ఒక రచయిత మరియు ఇటువంటి చట్టానికి గట్టి మద్దతుదారుడు. ఆయన రూపొందించే నివేదికలో నేను కూడా సహాయం చేయబోతున్నాను.

“రిచ్‌మండ్, వర్జీనియా. మార్చి 17, గురువారం రాత్రి.

“నిన్న వాషింగ్టన్‌లో ఇర్వింగ్ నాతో ఉన్నాడు. మేము విడిపోయేటప్పుడు అతను ఎంతో భావోద్వేగంతో కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు. అతన్ని దగ్గరగా తెలిస్తే, అతను చాలా మంచి మనిషి అని అర్థమవుతుంది; నా ప్రియ మిత్రుడా, నీకు అతను ఖచ్చితంగా నచ్చుతాడు. మేము కలిసి ఉన్నప్పుడు ఎదురైన కొన్ని విచిత్రమైన విషయాల గురించి, నా ‘డెవాన్‌షైర్-టెర్రస్’ శైలిలోనే గట్టిగా నవ్వుకున్నాం. అమెరికా ప్రభుత్వం తన పట్ల అన్ని విధాలా చాలా ఉదారంగా, గౌరవప్రదంగా వ్యవహరించిందని అతను చెప్పాడు. ఏప్రిల్ 7న లివర్‌పూల్‌కు బయలుదేరి, లండన్‌లో కొంతకాలం గడిపి, ఆ తర్వాత పారిస్‌కు వెళ్లాలని అతను అనుకుంటున్నాడు. బహుశా మీరు అతన్ని కలవవచ్చు. ఒకవేళ కలిస్తే, మీరు నా అత్యంత ఆప్తమిత్రుడని అతనికి తెలుస్తుంది, అప్పుడు అతను తన మనసులోని విషయాలన్నింటినీ మీతో పంచుకుంటాడు. అతని వద్ద సెక్రటరీగా పనిచేస్తున్న మిస్టర్ కాగెల్స్‌వెల్ అద్భుతమైన పరిజ్ఞానం కలిగిన వ్యక్తి; ఆయన గొప్ప యాత్రికుడు, మంచి వక్త మరియు పండితుడు.

“వాషింగ్టన్ నుండి ఇక్కడికి మేము చేసిన ప్రయాణం గురించి మీకు వివరిస్తాను, ఎందుకంటే ఇందులో తొమ్మిది మైళ్ల మేర ‘వర్జీనియా రోడ్డు’ (Virginny Road) ప్రయాణం ఉంది. అది చెప్పాక, ఇక క్లుప్తంగా ముగిస్తాను, సోదరా!”…

‘అమెరికన్ నోట్స్’ (American Notes) చదివిన వారికి, పొటోమాక్ నదిపై రాత్రిపూట ప్రయాణించే స్టీమర్ గురించి, అలాగే వర్జీనియా రోడ్డుపై బండి నడిపే నల్లజాతీయుడైన డ్రైవర్ గురించి అందులో ఉన్న అద్భుతమైన, హాస్యభరితమైన వర్ణన గుర్తుండే ఉంటుంది. ఆ విషయాలన్నీ ఈ లేఖలోనే ఉన్నాయి. మూడు రోజుల తర్వాత, ఆయన మళ్ళీ ఇలా రాశారు: “వాషింగ్టన్‌లో మళ్ళీ ఉన్నాను, మార్చి 21, సోమవారం:

“మేము రిచ్‌మండ్ నుండి బాల్టిమోర్‌కు, నార్ఫోక్ అనే ప్రాంతం మీదుగా వెళ్లాలని అనుకున్నాం; కానీ, పడవల్లో ఒకటి మరమ్మత్తులో ఉండటం వల్ల, మనం ఈ నార్ఫోల్క్‌లో బహుశా రెండు రోజులు ఆగిపోవాల్సి వస్తుందని నాకు తెలిసింది. అందువల్ల మేము నిన్న, మేము ఇంతకు ముందు ప్రయాణించిన దారిలోనే ఇక్కడికి తిరిగి వచ్చాము; నిన్న రాత్రి ఇక్కడే ఉన్నాము;

మరియు ఈ మధ్యాహ్నం నాలుగు గంటలకు బాల్టిమోర్‌కు బయలుదేరుతాము. ఇది కేవలం రెండున్నర గంటల ప్రయాణం. రిచ్‌మండ్ ఒక అందమైన పట్టణం, కానీ, (తోటల యజమానులు స్వయంగా అంగీకరించినట్లుగా) బానిసత్వపు జిల్లాల్లోని ఇతర పట్టణాల వలె, శిథిలావస్థ మరియు నిరాశాజనకమైన రూపాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది అలవాటు లేని కంటికి చాలా బాధ కలిగిస్తుంది. మేము వెళ్తున్నప్పుడు రైలు మార్గంలో ఉన్న నల్లవారి కారులో (ఎందుకంటే వారిని తెల్లవారితో కూర్చోనివ్వరు), ఒక తల్లి మరియు ఆమె కుటుంబం ఉన్నారు,

వారిని అమ్మడానికి స్టీమర్ తీసుకువెళుతోంది; ఆ వ్యక్తిని (భర్త మరియు తండ్రిని, నా ఉద్దేశ్యం) అతని తోటలోనే ఉంచుకుంటున్నారు. పిల్లలు ఏడ్చారు.

బాల్టిమోర్, మంగళవారం, మార్చి 22.

“మాక్లీస్ (Maclise) వంటి ప్రతిభావంతుడైన వ్యక్తి, పూర్తిగా ఆలోచించి ఒక అభిప్రాయానికి వచ్చినప్పుడు, దానికి భిన్నంగా మాట్లాడాలంటే నాకు చాలా సంకోచంగా ఉంటుంది.” (బహుశా, ఈ ఏడాది ప్రదర్శితమైన ‘హ్యామ్లెట్’ నాటక సన్నివేశానికి సంబంధించిన చిత్రంపై నేను చేసిన ఏదో ఒక వ్యాఖ్యను ఉద్దేశించి ఇలా అని ఉండవచ్చు.) “అయితే, ‘హ్యామ్లెట్’ నాటకంలోని రాజు పాత్ర గురించి మీ అభిప్రాయంతో నేను పూర్తిగా ఏకీభవిస్తున్నాను. ‘హ్యామ్లెట్’ గురించి ప్రస్తావించాను కాబట్టి చెబుతున్నాను—లివర్‌పూల్‌లో మీరు నా కోసం కొనిచ్చిన షేక్స్‌పియర్ పుస్తకాన్ని నేను ఎప్పుడూ నా కోటు జేబులోనే ఉంచుకుంటాను. ఆ పుస్తకం నాకు ఎంతటి అపారమైన ఆనందాన్ని ఇస్తుందో మాటల్లో చెప్పలేను!

“మీరు ఒంటారియో నుండి రాసిన లేఖ ఈ రాత్రి నాకు అందింది. దీనిని ఎంతో శ్రద్ధాసక్తులు కలిగిన, నమ్మకస్థుడైన కోల్డెన్ (Colden) పంపారు; మాకు లేదా మా వ్యవహారాలకు సంబంధించిన ప్రతి విషయాన్ని ఆయన ఎంతో ప్రేమతో, మనస్ఫూర్తిగా చూసుకుంటారు. మేము ఆ లేఖలోని విషయాలను ఎంతో ఆత్రుతగా చదివాము. దేవుడా, మిత్రమా! నిన్ను ఎంతగా మిస్ అవుతున్నానో కదా! మళ్ళీ ఇంటికి తిరిగి వెళ్లే వరకు గడిచే ప్రతి క్షణాన్ని నేను లెక్కపెట్టుకుంటున్నాను! లివర్‌పూల్‌లో మనం విడిపోయిన రోజును నేను ఎప్పటికీ మర్చిపోలేను! అప్పుడు మన విడిపోవడాన్ని చూసి, —- కూడా ఎంతో ఉత్సాహంగా, ప్రసన్నవదనంతో స్పందించారు! ఆ సమయాన్ని నేను ఎప్పటికీ మర్చిపోలేను. నిజమైన స్నేహితుడితో పనికిరాని చిన్న చిన్న విషయాల కోసం గొడవ పడటం ఎంతటి మూర్ఖత్వమో అని అప్పుడు ఎంత తీవ్రంగా ఆలోచించానో, ఆ తర్వాత కూడా ఎన్నిసార్లో అలాగే తీవ్రంగా ఆలోచించాను! మన మధ్య జరిగిన ప్రతి చిన్న అనాలోచిత మాట కూడా, నన్ను నిందిస్తున్న ఒక ప్రేతాత్మలా నా కళ్ల ముందు నిలిచింది. ఇంత సుదూర ప్రాంతం నుండి వెనక్కి తిరిగి చూసుకున్నప్పుడు, మన అనురాగపూరితమైన స్నేహంలో తలెత్తిన ఆ చిన్నపాటి అపార్థాలు—అవి ఎంత స్వల్పకాలికమైనా సరే—ఒక రకమైన జాలిని కలిగిస్తున్నాయి; అప్పుడున్న నేను, ఇప్పుడున్న నేను వేర్వేరు వ్యక్తులేమో అన్నట్లుగా అనిపిస్తోంది.

“నేను మరొక అకార్డియన్‌ను కొనుగోలు చేశాను. ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు స్టీవార్డ్ (ఓడలోని సిబ్బంది) నాకు ఒకటి ఇచ్చారు, దానితో నేను మహిళల క్యాబిన్‌లో సంగీతం వాయించి అందరినీ అలరించాను. ప్రతి రాత్రి నేను ‘హోమ్ స్వీట్ హోమ్’ (Home Sweet Home) అనే పాటను ఎంత భావోద్వేగంతో వాయిస్తానో మీరు ఊహించలేరు; అది మాకు ఒక రకమైన తీపి విషాదాన్ని కలిగిస్తుంది…” కాబట్టి, దేవుడు మిమ్మల్ని దీవించును గాక… దీన్ని ముగించే ముందు ఒక చిన్న అనుబంధ లేఖ (postscript) రాయడానికి కొంత ఖాళీని వదిలిపెడుతున్నాను, కానీ బహుశా అందులో ఏమీ ఉండకపోవచ్చు. ఆ ప్రియమైన పిల్లలు! వారు అటువంటి సురక్షితమైన చేతుల్లో ఉన్నారని తెలుసుకోవడం ఎంతటి సంతోషకరమైన విషయం!

“అనుబంధ లేఖ: మార్చి 23, 1842. కొత్తగా ఏమీ లేదు. అంతా క్షేమమే. ‘కొలంబియా’ (నౌక) వచ్చి చేరినట్లు సమాచారం లేదు, కానీ ఏ క్షణంలోనైనా రావచ్చు. వాషింగ్టన్ ఇర్వింగ్ మరోసారి వీడ్కోలు పలకడానికి వచ్చారు; ఈరోజు ఆయన నాతో కలిసి భోజనం చేయనున్నారు. మేము రేపు ఉదయం ఎనిమిదిన్నర గంటలకు పశ్చిమ ప్రాంతానికి బయలుదేరుతున్నాం. అమెరికాలోనే అత్యంత గౌరవప్రదమైన ఒక వార్తాపత్రికను మీకు పంపుతున్నాను; అందులో కాపీరైట్‌కు సంబంధించి చాలా సమంజసమైన వ్యాసం ఒకటి ఉంది.”

CHAPTER XXII.

ఈ లేఖల ద్వారా లభించే అవగాహన కంటే స్పష్టమైన లేదా ఖచ్చితమైన అవగాహనను, రచయిత యొక్క ప్రతిభ లేదా వ్యక్తిత్వం గురించి మరే ఇతర మార్గంలోనూ పొందడం సాధ్యం కాదు. రచయిత తన జీవితంలోని అత్యంత కీలకమైన ఘట్టంలో, అత్యున్నత అనుభూతులను పూర్తిగా ఆస్వాదిస్తున్న స్థితిలో మనకు ఇక్కడ కనిపిస్తారు. వీటిని పరిశీలించడం నాకు ఎంతో బాధాకరంగా అనిపించినప్పటికీ, అందులోని విషయాలు నన్ను ఆశ్చర్యపరిచాయి; ఎందుకంటే, వాటిలో ఏముందో నేను పూర్తిగా మర్చిపోయి ఉన్నాను. ఆయన ప్రచురించిన పుస్తకంలోని ప్రధాన వర్ణనలన్నీ, వాటి ప్రాథమిక తాజాదనంతో ఈ లేఖల్లో ఉన్నాయని నాకు తెలుసు. అయితే, ఆ పుస్తక రచనకు సహాయపడటానికి ఈ లేఖలను అందించినప్పుడు, అందులోని సారాంశం ఇప్పటికే ‘అమెరికన్ నోట్స్’ (American Notes)లో పూర్తిగా పొందుపరచబడి ఉంటుందని భావించాను. అందుకే, ఇప్పుడు ఉపయోగపడే అంశాలేవీ ఇందులో ఉండకపోవచ్చని తక్కువ అంచనాతోనే వీటిని పరిశీలించాను. కానీ, ఆశ్చర్యకరంగా, ఇక్కడ నాకు ఎదురైన ప్రధాన సమస్య ఏమిటంటే—ఏమి చేర్చాలో వెతకడం కాదు, దేనిని వదిలేయాలో నిర్ణయించుకోవడం! కొన్ని సందర్భాల్లో, కొన్ని అంశాలను తొలగించడం తప్పనిసరి అయినప్పటికీ, అది చాలా కష్టతరంగా అనిపించింది. ముద్రిత పుస్తకంలో ఉన్న అంశాలే ఈ లేఖల్లో మళ్లీ కనిపిస్తున్నప్పటికీ, లేఖల్లోని మొదటి అనుభూతులకు ఒక ప్రత్యేకమైన తాజాదనం ఉంది. దీనివల్ల, ఈ లేఖల నుండి సేకరించిన భాగాల విషయంలో ఒక కఠినమైన నియమాన్ని పాటించడం నాకు చాలా కష్టతరమైన పనిగా మారింది. ‘అమెరికన్ నోట్స్’లో అద్భుతమైన పరిశీలనలు, వర్ణనలు ఎన్నో ఉన్నాయి—వాటి జాడ మరెక్కడా కనిపించదు. అయితే, లేఖల ఆధారంగా విస్తరించి రాసిన భాగాలేవీ, అసలు లేఖల కంటే మెరుగ్గా లేవు. లేఖల్లోని కొన్ని అభిప్రాయాలు, ఆలోచనలు ఎంతో దృఢంగా, సూటిగా ఉన్నాయి; వాటిని వర్ణించే తీరులో ఒక పరిపూర్ణమైన చిత్రణ ఉంది—ఇలాంటి సహజత్వాన్ని తర్వాత చేసిన విస్తరణల్లో తీసుకురావడం సాధ్యం కాలేదు. అంతేకాకుండా, ఈ లేఖల్లో ఒక ప్రత్యేకమైన ఆకర్షణ ఉంది, కానీ పుస్తకంలో అనుసరించిన శైలి వల్ల ఆ ఆకర్షణ అందులో చోటు చేసుకోలేకపోయింది. అమెరికా పర్యటన ద్వారా పొందిన అనుభవాలను క్రమబద్ధంగా వివరించే రచనగా ఆ పుస్తకానికి ఎప్పటికీ విలువ ఉంటుంది, కానీ ఆ ప్రసిద్ధ అమెరికా పర్యటనకు సంబంధించిన ‘వ్యక్తిగత కథనం’ మాత్రం కేవలం ఈ లేఖల్లోనే కనిపిస్తుంది. అతని అనుభవాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి, ప్రారంభంలో ప్రతికూలమైన అంశాలను చూడకూడదనే అతని కోరిక, ప్రతికూల అభిప్రాయాలు ఏర్పడటంలో అతను చూపిన నిదానం, మరియు లోపాలను వెతికే ధోరణికి అతీతంగా కనిపించిన ప్రతి నిజాయితీగల, గొప్ప గుణాన్ని అతను ఎంతో ఉత్సాహంతో గుర్తించడం—వీటన్నింటినీ అతని లేఖల ద్వారా మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు.

అతని లేఖలను బట్టి చూస్తే, అతిథికి తన ఆతిథ్యమిచ్చిన వారి పట్ల, అలాగే ఆతిథ్యమిచ్చిన వారికి ఆ అతిథి పట్ల కలిగిన నిరాశలకు మూలం ‘కాపీరైట్’ (ప్రచురణ హక్కుల) విషయంలో తలెత్తిన వివాదాలేనని స్పష్టమవుతోంది. అయితే, అతని వైపు నుండి సామాజిక అసంతృప్తి అంతకంటే ముందే మొదలైందని, దానికి ఆ దేశంతో (అమెరికాతో) ఎటువంటి సంబంధం లేదని కూడా స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. అతను ప్రచురించిన పుస్తకంలో అనేక అంశాలపై ప్రతికూల వ్యాఖ్యలు చేయడం ద్వారా, ఆ దేశ స్వభావాన్ని రూపొందించిన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలనే విమర్శించాడని అప్పట్లో కొందరు ఆరోపించారు. కానీ దీనికి సమాధానం చాలా సరళం: అమెరికాలో ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలు సర్వవ్యాప్తమైనవి కాబట్టి, అందులోని మంచిని, చెడును రెండింటినీ చర్చించే హక్కు అతనికి ఉంటుంది. అతను దేనినైతే మెచ్చుకున్నాడో (దీనికి ఇక్కడ తగినన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి), దాని ద్వారా అతను ఆ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలను ఎంతగానో గౌరవించాడని భావించాలి; అలాగే, దేనినైతే విమర్శించాడో, దాని ద్వారా వాటిని తక్కువ చేసి చూశాడని అనుకోవచ్చు. అతను ఎప్పుడూ మొత్తం ప్రజలనే తీర్పు తీర్చే స్థితిలో ఉంచుకోలేదు. లేఖల ద్వారా తెలిసే విషయమేమిటంటే, అతను తన పుస్తకంలో వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయాలను ఏర్పరచుకునే క్రమంలో, పరిశీలన పూర్తిగా పూర్తికాకముందే ఎటువంటి ముగింపులకు రాలేదు. అంతేకాకుండా, అమెరికన్ రచయితలు అతనికి స్వాగతం పలికిన తీరులోనే ఒక దేశాన్ని మరొక దేశంతో పోల్చి విమర్శించే ధోరణి కనిపించినప్పటికీ, అతను అటువంటి పద్ధతికి దూరంగా ఉన్నాడు. అతను ప్రతి దేశాన్ని దాని స్వంత పరిధిలోనే ఉంచి చూశాడు. తన ప్రచురణలో—అలాగే ఇక్కడ నమోదు చేయబడిన అతని ప్రాథమిక అభిప్రాయాలలో—అతని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే, తాను స్వయంగా గమనించిన సామాజిక ప్రభావాలు ఎలా పనిచేస్తున్నాయో వివరించడమే. అమెరికాలో తాను గమనించిన విషయాలను ఒక మిత్రుని దృక్పథంతో, మిత్రుని ఉద్దేశంతో బహిర్గతం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, అటువంటి దేశం సత్యాన్ని అంగీకరించడానికి నిరాకరిస్తుందని ఆయన భావించి ఉంటే—అది అత్యంత చెత్త ప్రశంసగా మిగిలిపోయేది.

అయితే, ఈ లేఖలను చదివేటప్పుడు లేదా వాటి ఆధారంగా రూపొందించిన ఈ పుస్తకాన్ని అంచనా వేసేటప్పుడు, ఒక ముఖ్య విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. దీనిపైనే మిస్టర్ ఎమర్సన్ తన దేశస్థుల దృష్టిని మళ్లించారని నేను నమ్ముతాను. ఏదైనా అభ్యంతరకరమైన అంశం—రచయిత ఉద్దేశంతో సంబంధం లేకుండా—సానుకూల అంశాల కంటే చాలా స్పష్టంగా, ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది. సామాజిక లోపాలు, సామాజిక సద్గుణాల కంటే ఎక్కువ స్పష్టంగా గోచరిస్తాయి. జీవితంలోని సుగుణాలను, సౌందర్యాలను పదేపదే నొక్కి చెప్పడం అంటే, వాటికున్న ప్రశాంతమైన, నిరాడంబరమైన స్వభావాన్ని దెబ్బతీయడమే అవుతుంది; అదే సమయంలో, అభ్యంతరకరమైన ప్రవర్తనలను లేదా అసభ్యతలను ఎత్తిచూపకుండా వదిలేస్తే, అవి మరింత విస్తరించే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి, ఇక్కడ పేర్కొన్న విషయాలను చదివేటప్పుడు ఈ కోణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, విమర్శల పరిమాణం అనేది—సముచితమైన ప్రశంసలు మరియు అతిశయోక్తి లేని మెచ్చుకోళ్లను మించిపోదని అర్థమవుతుంది.

ఇటువంటి అంశాలతో పాటు, మరొక విషయం కూడా చెప్పాలి: నేను ఇప్పుడు యథాతథంగా ప్రచురిస్తున్న ఈ లేఖలకు, కేవలం సాహిత్యపరమైన కోణంలోనే కాకుండా, ఇతరత్రా కూడా ప్రత్యేక విలువలు ఉన్నాయి…

అతను తన లేఖను ఇలా కొనసాగించాడు: “పిట్స్‌బర్గ్ నుండి సిన్సినాటికి వెళ్లే స్టీమ్‌బోట్‌లో ఉన్నాను, ఏప్రిల్ 1, 1842. ఈ స్టీమ్‌బోట్ బాగా ఊగుతోంది, దీనివల్ల నా చేయి కూడా వణుకుతోంది. ప్రియ మిత్రమా, ఈ రోజు ఉదయం—నిజంగా ఈ ఉదయమే—ఇంగ్లాండ్ నుండి ఎటువంటి వార్తలూ అందకుండా గడిచిపోయి ఉంటే, మేము చాలా బాధతో, కృంగిన ముఖాలతో సెయింట్ లూయిస్‌కు (సిన్సినాటి మరియు లూయిస్‌విల్లే మీదుగా) ప్రయాణించాల్సి వచ్చేది. మాకు ఎంతో ఆత్మీయులైన వారి గురించి కనీసం మరో మూడు వారాల పాటు ఎటువంటి సమాచారం తెలియని పరిస్థితి ఉండేది. కానీ, అదృష్టవశాత్తూ, ఈ ఉదయం మా గది తలుపు దగ్గరకు ‘ఇంటి’ (ఇంగ్లాండ్) నుండి ఒక పెద్ద పార్శిల్ వచ్చింది! నీవు రాసిన ఆ ‘కొలంబియా’ లేఖ ఎంత అద్భుతంగా ఉందో! అది ఎంతో ఆప్యాయంగా, హృదయపూర్వకంగా, ఆసక్తికరంగా, సరదాగా, గంభీరంగా, ఆనందదాయకంగా—మొత్తం మీద పూర్తిగా ‘ఫోర్‌స్టర్’ శైలిలో ఉంది. దాన్ని నేను ఎన్నిసార్లు చదువుకున్నానో చెప్పలేను! నా మొదటి లేఖ నీకు నచ్చినందుకు ఎంత సంతోషంగా ఉందో! నా రెండో లేఖలో ఉండాల్సినంత ఉత్సాహం లేదేమోనని కొంచెం భయంగా ఉంది; కానీ మూడో లేఖలో ఆ ఉత్సాహం ఉందని తలచుకుంటే మళ్ళీ సంతోషమే! ఇక ఈ నాలుగో లేఖ—అంటే ఇప్పుడు నేను రాస్తున్న ఈ ఉత్తరం—నీకు కొంత వినోదాన్ని ఇస్తుందని ఆశిస్తున్నాను. ఇవన్నీ, ఇంకా చెప్పాలంటే పోస్టాఫీసు వారు ఎంత డబ్బు తీసుకున్నా రవాణా చేయలేని ఎన్నో ఆత్మీయమైన, హృదయపూర్వకమైన భావాలు—వీటిని ప్రత్యేకంగా మాటల్లో చెప్పనవసరం లేదు, నీకు అర్థమవుతాయని నాకు తెలుసు. సరే, ఈ అపారమైన ఆనందం కలిగించిన ఉద్వేగం నుండి తేరుకున్నాను; డెక్‌పై కొంచెం అటు ఇటు నడిచి వచ్చాను. ఇప్పుడు క్యాబిన్‌లో ఉన్నాను—ఇక్కడ కొందరు చదరంగం ఆడుతున్నారు, మరికొందరు నిద్రిస్తున్నారు, ఇంకొందరు స్టవ్ చుట్టూ కూర్చుని మాట్లాడుకుంటున్నారు, అందరూ ఉమ్మివేస్తున్నారు! పైగా, న్యూ ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన ఒక విసుగు పుట్టించే వ్యక్తి—ఒక పెద్ద తేనెటీగలాంటి విసుగుగొలిపే స్వరంతో—నేను రాస్తున్నానని తెలిసినా పక్కనే వచ్చి కూర్చున్నాడు. నా చెవి పక్కనే కూర్చుని, కేట్‌తో నిరంతరం ఏదో ఒకటి మాట్లాడుతూనే ఉన్నాడు! సరే, మళ్ళీ మొదలుపెడదాం.

“చూద్దాం…” ముందుగా మీకు ఒకటి చెప్పాలి; ఈ లేఖ ప్రారంభంలో నేను ఎక్కడైతే నా కథనాన్ని ఆపానో, అదే రోజు సాయంత్రం ఎనిమిది నుండి తొమ్మిది గంటల మధ్య మేము పిట్స్‌బర్గ్‌ చేరుకున్నాము. అక్కడ మమ్మల్ని ఒక చిన్న వ్యక్తి (చాలా చిన్న వ్యక్తి) పలకరించారు; ఆయన నాకు చాలా ఏళ్ల క్రితం లండన్‌లో పరిచయం. ఆయన పేరు డి. జి. (D. G.). అప్పట్లో ఆయన తన తండ్రితో కలిసి స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో వ్యాపారం చేసేవారు, డాల్‌స్టన్‌లో చాలా హుందాగా జీవించేవారు. ఆ తర్వాత వారి వ్యాపారం దెబ్బతిన్నది. అప్పుడు ఈయన, గతంలో కేవలం సరదా కోసం లేదా ఒక నైపుణ్యంగా మాత్రమే చేసుకున్న చిత్రలేఖనాన్ని వృత్తిగా మార్చుకున్నారు; అలంకార వస్తువులు అమ్మే దుకాణాల కోసం చిన్న చిన్న చిత్రాలను గీయడం మొదలుపెట్టారు. అలా దాదాపు పదేళ్ల క్రితం ఆయనతో నాకున్న పరిచయం తెగిపోయింది. అటువంటి వ్యక్తి, అకస్మాత్తుగా ఇప్పుడు పిట్స్‌బర్గ్‌లో పోర్ట్రెయిట్ పెయింటర్‌గా (వ్యక్తుల చిత్రపటాలు గీసే కళాకారుడిగా) నాకు కనిపించారు! అంతకుముందు ఆయన నాకు ఒక లేఖ రాశారు; అందులో ఆయన ప్రదర్శించిన ప్రశాంతమైన స్వతంత్ర భావం, సంతృప్తి నన్ను ఎంతగానో కదిలించాయి. అదే సమయంలో, ఇంటికి ఇంత దూరంగా ఒంటరిగా ఉన్నాననే ఆయనలోని వేదన కూడా అందులో స్పష్టంగా కనిపించింది. నేను ఫిలడెల్ఫియాలో ఉన్నప్పుడు ఆ లేఖను అందుకుని, దానికి సమాధానం కూడా రాశాను. పిట్స్‌బర్గ్‌లో మేము ఉన్న మూడు రోజులూ ఆయన మాతో పాటే భోజనం చేశారు. నన్ను చూసినప్పుడు ఆయన ఎంతో సంతోషపడ్డారు—నేను అస్సలు మారలేదని తెలిసి ఆయన పొందిన ఆనందాన్ని మాటల్లో చెప్పలేను. ఆయనకు కొంత సంతోషాన్ని కలిగించే అవకాశం మాకు లభించినందుకు, ఈ రాత్రి నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది. “పిట్స్‌బర్గ్ నగరం బర్మింగ్‌హామ్ లాంటిదని అక్కడి ప్రజలు అంటుంటారు; నేను వారి మాటను కాదనలేదు. ఒక విషయంలో మాత్రం అది నిజమే—అక్కడ విపరీతమైన పొగ ఉంటుంది. నిన్న మా దగ్గరకు వచ్చిన అతిథుల్లో ఒకరు, నేను లండన్ నుండి వచ్చాను కాబట్టి ‘ఇక్కడ మీకు అచ్చం సొంత ఊరిలోనే ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంటుంది కదా’ అని అన్నారు. లండన్ చాలా చీకటిగా ఉండే ప్రదేశమని అందరూ అనుకుంటారు, కానీ అది అపోహ మాత్రమేనని నేను చెప్పడంతో ఆయనకు చాలా కోపం వచ్చింది. మా వద్దకు వచ్చిన అతిథుల్లో చాలా విచిత్రమైన వ్యక్తులు ఉన్నారు. వారిలో ఒకరు తన ప్యాంటు బటన్లను సరిగ్గా పెట్టుకోకుండా, నడుము పట్టీని తొడల మీదకు జారవిడుచుకుని, సగం తెరిచి ఉన్న తలుపు వెనుక నిలబడ్డారు; ఎంత బతిమాలినా, ఎంత ప్రలోభపెట్టినా ఆయన బయటకు రాలేదు. మరొక వ్యక్తి—ఒక కన్ను, మరో కన్ను స్థానంలో ఉసిరికాయ లాంటి వస్తువుతో—ఒక మూలన గడియారంలా కదలకుండా నిలబడి, నేను పిట్స్‌బర్గ్ వాసులను మర్యాదగా పలకరిస్తుంటే, నా వైపు తీక్షణంగా చూస్తూ ఉండిపోయారు. ఇక ఎర్రటి జుట్టు ఉన్న ఇద్దరు సోదరులు—అబ్బాయిలు అనడం కంటే, చిన్న డ్రాగన్లు అనడం సముచితం—కేట్ చుట్టూ తిరుగుతూ, అస్సలు అక్కడి నుండి కదలలేదు. ఇలా మూడు రోజుల పాటు అక్కడ చాలా మంది, పైగా చాలా విచిత్రమైన వ్యక్తుల సందడి నెలకొంది.”

“అదే పరిస్థితిలో… _ఏప్రిల్ 2, 1842._

“పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు! ఇప్పుడు ఉదయం ఎనిమిది గంటలే అవుతోంది, కానీ రాత్రి భోజనం తర్వాత మీ ఆరోగ్యం కోసం మేము తప్పకుండా గ్లాసు నిండా వైన్ తాగుతాము. రిచ్‌మండ్‌లో ఇలాంటి విందులు మాకు ఇంకా ఎన్నో దక్కాలని కోరుకుంటున్నాను! పిట్స్‌బర్గ్‌లో మేము బస చేసిన ఇంటి యజమాని మాకు బహుమతిగా పంపిన వైన్ మా గదిలో ఉంది; దాన్ని మేము చక్కగా ఆస్వాదిస్తామని మీకు మాట ఇస్తున్నాను. మీకు అన్ని రకాల సంతోషాలు కలగాలని కోరుకుంటున్నాను; అలాగే, ఆ సంతోషాలను మీతో కలిసి పంచుకోవడానికి మాకు కూడా దీర్ఘాయువు లభించాలని ఆశిస్తున్నాను! ఈ ప్రత్యేక రోజున మీరు, ‘మ్యాక్’ (Mac) కలిసి ఎక్కడైనా భోజనం చేస్తారా అని ఇప్పటికే వందసార్లు ఆలోచించాం. నేను ‘చేస్తారు’ అంటున్నాను, కానీ కేట్ మాత్రం ‘చేయరు’ అంటోంది. మీరు మ్యాక్‌ను అడుగుతారని, కానీ అతను రాడని ఆమె జోస్యం చెబుతోంది. అతని నుండి ఇంకా ఎటువంటి సమాచారం రాలేదు.” ‘బ్రిటానియా’ నౌకలో ఉన్న గదితో పోలిస్తే, ఇక్కడ మాకు లభించిన గది మెరుగ్గా ఉంది; ఇందులో పడకలు చాలా వెడల్పుగా ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, ఈ గదికి రెండు తలుపులు ఉన్నాయి—ఒకటి మహిళల గది వైపునకు, మరొకటి నౌక వెనుక భాగంలో ఉన్న చిన్న గ్యాలరీ వైపునకు తెరుచుకుంటాయి. మేము సోమవారం ఉదయానికి సిన్సినాటి చేరుకుంటామని ఆశిస్తున్నాము; మా నౌకలో సుమారు యాభై మంది ప్రయాణికులు ఉన్నారు.

సిన్సినాటి. _ఏప్రిల్ 4, 1842._

“మేము ఈ ఉదయం ఇక్కడికి చేరుకున్నాము; బహుశా మూడు గంటల సమయం అయి ఉంటుంది, కానీ అప్పటికి నేను నా పడకపై గాఢ నిద్రలో ఉన్నాను. ఆరు గంటల తర్వాత నిద్రలేచి, దుస్తులు ధరించి, ఓడలోనే అల్పాహారం తీసుకున్నాను. సుమారు ఎనిమిదిన్నర గంటలకు మేము ఒడ్డుకు చేరుకుని, పిట్స్‌బర్గ్ నుండే గదుల కోసం ముందుగా సమాచారం పంపిన హోటల్‌కు వెళ్లాము; ఈ హోటల్ ఓడరేవుకు చాలా దగ్గరగా ఉంది. మేము ఎవరినీ కలవడానికి అందుబాటులో లేమని అధికారికంగా తెలియజేయకముందే, స్థానికుల తరపున ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు వచ్చి, మేము పట్టణ ప్రజలను ఎప్పుడు కలుస్తామని అడిగారు. రేపు ఉదయం పదకొండున్నర నుండి ఒంటి గంట వరకు సమయాన్ని నిర్ణయించాము; ఆ తర్వాత, అంటే ఒంటి గంటకు, ఈ ఇద్దరు వ్యక్తులతో కలిసి పట్టణాన్ని చూడటానికి వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నాము. అంతేకాకుండా, రేపు రాత్రి వారిలో ఒకరి ఇంట్లో జరిగే విందు కార్యక్రమానికి కూడా హాజరు కావాల్సి ఉంది. బుధవారం ఉదయం మేము మెయిల్-బోటులో లూయిస్‌విల్లేకు బయలుదేరుతాము; ఇది పద్నాలుగు గంటల ప్రయాణం. అక్కడి నుండి మరొక మంచి ఓడలో సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్తాము, ఇది నాలుగు రోజుల ప్రయాణం. ఈ ఉదయం నా న్యాయమూర్తి మిత్రుల (వీరు చాలా విషయాలు తెలిసిన, ఎంతో ఆహ్లాదకరమైన వ్యక్తులు) ద్వారా తెలిసిన విషయమేమిటంటే, చికాగోకు మైదాన ప్రాంతాల (ప్రెయిరీ) గుండా ప్రయాణించడం చాలా అలసట కలిగిస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఈ కాలంలో సరస్సులలో తుఫానులు వచ్చే అవకాశం ఉండటం, ప్రయాణంలో కడుపులో వికారంగా అనిపించడం (సీ-సిక్‌నెస్), మరియు ప్రయాణం అంత సురక్షితం కాకపోవడంతో, నేను మా ఓడ కెప్టెన్ ద్వారా సెయింట్ లూయిస్‌కు ఒక సందేశం పంపాను (మమ్మల్ని ఇక్కడికి తీసుకువచ్చిన ఓడనే అక్కడికి వెళ్తుంది). దాని సారాంశం ఏమిటంటే, నేను సరస్సు మార్గంలో వెళ్లడం లేదు; బదులుగా తిరిగి ఇక్కడికే వచ్చి, సెయింట్ లూయిస్‌కు ముప్పై మైళ్ల దూరంలో ఉన్న మైదాన ప్రాంతాలను (ప్రెయిరీలను) అక్కడికి చేరుకోగానే సందర్శిస్తాను. . . .

“ఈ పేజీ రాయడం మొదలుపెట్టిన తర్వాత, పట్టణం ఎలా ఉందో చూడటానికి కిటికీ దగ్గరకు వెళ్లాను. మేము ఒక విశాలమైన వీధిలో ఉన్నాము; ఇక్కడ వాహనాలు వెళ్లే మార్గం చిన్న తెల్లని రాళ్లతో, నడిచే దారి చిన్న ఎర్రటి పలకలతో (టైల్స్‌తో) నిర్మించబడి ఉన్నాయి. ఇక్కడి ఇళ్లు చాలా వరకు ఒక అంతస్తు మాత్రమే కలిగి ఉన్నాయి.” కొన్ని చెక్కతో, మరికొన్ని స్వచ్ఛమైన తెల్లని ఇటుకలతో నిర్మించబడ్డాయి. దాదాపు అన్ని భవనాల కిటికీలకు బయటి వైపు ఆకుపచ్చ రంగు షట్టర్లు (బ్లైండ్లు) ఉన్నాయి. ఎదురుగా ఉన్న ప్రధాన దుకాణాల పేర్లు వాటిపై రాసి ఉన్నాయి: ఒక పెద్ద బ్రెడ్ బేకరీ, పుస్తకాల బైండింగ్ కేంద్రం, వస్త్రాలు మరియు ఇతర వస్తువుల దుకాణం, అలాగే గుర్రపు బండ్లు ఉంచే కేంద్రం. చివరిగా చెప్పిన ఈ ప్రదేశం చూడటానికి, బొగ్గు అమ్మే చాలా చిన్న దుకాణంలా ఉంది. మా కిటికీ కింద ఉన్న ఫుట్‌పాత్‌పై ఒక నల్లజాతీయుడు కట్టెలు కొడుతున్నాడు; మరొక నల్లజాతీయుడు ఒక పందితో ఏదో రహస్యంగా మాట్లాడుతున్నాడు. ఈ హోటల్‌లోనూ, ఎదురుగా ఉన్న హోటల్‌లోనూ భోజన సమయం ముగిసింది. భోజనం చేసిన వారంతా రోడ్డుకు ఇరువైపులా ఉన్న ఫుట్‌పాత్‌లపై గుమిగూడి, పళ్లు శుభ్రం చేసుకుంటూ మాట్లాడుకుంటున్నారు. వాతావరణం వెచ్చగా ఉండటంతో, కొందరు కుర్చీలను బయటకు తెచ్చి వీధిలో కూర్చున్నారు. కొందరు మూడు కుర్చీల మీద, మరికొందరు రెండు కుర్చీల మీద కూర్చున్నారు; ఇంకొందరు—గురుత్వాకర్షణ నియమాలకే సవాలు విసురుతున్నట్లుగా—కేవలం ఒకే కుర్చీపై చాలా హాయిగా కూర్చుని ఉన్నారు. ఆ కుర్చీకి ఉన్న నాలుగు కాళ్లలో మూడు కాళ్లు, అలాగే వారి సొంత కాళ్లు గాలిలో పైకి లేచి ఉన్నాయి! మా కిటికీ కింద ఉన్నవారు రేపు ఇక్కడ జరగబోయే ఒక పెద్ద ‘మద్యపాన వ్యతిరేక సదస్సు’ (Temperance convention) గురించి మాట్లాడుకుంటున్నారు. మరికొందరు నా గురించి, ఇంకొందరు ఇంగ్లాండ్ గురించి చర్చిస్తున్నారు. ఇక్కడ సర్ రాబర్ట్ పీల్ అందరికీ బాగా ఇష్టమైన వ్యక్తి…

CHAPTER XXIII.

తర్వాతి లేఖలో ఆయన ఫార్ వెస్ట్ (సుదూర పశ్చిమ ప్రాంతం)లో పొందిన అనుభవాలు, సెయింట్ లూయిస్‌లో బస, ప్రేరీ (గడ్డి మైదానం) సందర్శన, సిన్సినాటికి తిరిగి రావడం, అక్కడి నుండి కొలంబస్‌కు స్టేజ్-కోచ్ (గుర్రపు బండి) ప్రయాణం, ఆపై శాండస్కీకి ప్రయాణం, చివరగా లేక్ ఈరీ మీదుగా నయాగరా జలపాతానికి చేరుకోవడం వంటి విషయాలు ఉన్నాయి. ఈ అంశాలన్నీ ఆయన రాసిన ‘నోట్స్’ (Notes)లో కనిపిస్తాయి, కానీ అక్కడ ముద్రితమైన విషయాలేవీ ఇక్కడ ఇవ్వబడిన ఉల్లేఖనాలలో పునరావృతం కాలేదు. కొలంబస్ నుండి ఇంటికి తిరుగు ప్రయాణమైనప్పటి ఘట్టాలను, ఆయన తనదైన శైలిలో ఇక్కడ మొదటిసారిగా వివరించారు. ప్రేరీకి సంబంధించిన వర్ణన ‘నోట్స్’లో ఉన్న దానికంటే మెరుగ్గా అనిపించవచ్చు; సిన్సినాటి గురించిన విశేషాలు చాలా ఆహ్లాదకరంగా ఉన్నాయి. ఇక నయాగరా జలపాత వర్ణన విషయానికి వస్తే, పుస్తకంలో దీని గురించి విస్తృతంగా రాసినప్పటికీ, ఇక్కడ అది ఒక ప్రత్యేకమైన కొత్తదనంతో, తాజాతనంతో కనిపిస్తుంది. ఆయన లేఖలో ఒక రకమైన ప్రత్యక్ష అనుభూతి, స్పష్టత ఉన్నాయి. ఇంతటి అపారమైన, అజేయమైన వైభవం ముందు, ప్రశాంతత తప్ప మరే ఇతర భావన కలగకపోవడం అనేది చాలా సహజమైన విషయం; దీనిని ఆయన చాలా క్లుప్తంగా, అద్భుతంగా వ్యక్తం చేశారు. భూమి మీద సాటిలేని ఈ దృశ్యం యొక్క భౌతిక సౌందర్యాన్ని, అంతర్గత సౌందర్యాన్ని ఆయన కొన్ని మాటల్లోనే ఆవిష్కరించారు. ఏదో ఒక సందర్భాన్ని తర్వాత వివరంగా గుర్తుచేసుకోవడం కంటే, ఆ క్షణంలో కలిగిన తక్షణ అనుభూతి ఎంతో విలువైనది.

వీరిని సిన్సినాటి వద్ద దించి, సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్ళిన పడవ కెప్టెన్, వీరు తిరిగి వచ్చి తనతో ప్రయాణించే వరకు అక్కడే వేచి ఉన్నారు. అందుకే ఈ లేఖపై, “మళ్ళీ ‘మెసెంజర్’ (Messenger) నౌకలో… సెయింట్ లూయిస్ నుండి సిన్సినాటికి తిరుగు ప్రయాణం. శుక్రవారం, ఏప్రిల్ 15, 1842” అని తేదీ ఉంది. ఈ లేఖలోని మొదటి పేరా, ఆ తర్వాత వివరంగా వివరించబోయే ప్రయాణ ఘట్టాల యొక్క సంక్షిప్త రూపంలా ఉంటుంది. మేము నా చివరి ప్రయాణం జరిగిన తేదీ తర్వాత సిన్సినాటిలో ఒక రోజంతా ఉండి, 6వ తేదీ బుధవారం ఉదయం బయలుదేరాము. మేము అదే రాత్రి అర్ధరాత్రి దాటిన కొద్దిసేపటికే లూయిస్‌విల్ చేరుకున్నాము; మరియు అక్కడే నిద్రపోయాము. మరుసటి రోజు ఒంటి గంటకు మేము మరొక స్టీమర్ ఎక్కి, 10వ తేదీ ఆదివారం సాయంత్రం వరకు ప్రయాణించాము; అప్పుడు మేము సుమారు తొమ్మిది గంటలకు సెయింట్ లూయిస్ చేరుకున్నాము. మరుసటి రోజు మేము నగరాన్ని చూడటానికి కేటాయించాము. ఆ తర్వాత రోజు, 12వ తేదీ మంగళవారం, నేను ఒక పచ్చిక బయలును చూడటానికి కొంతమంది పురుషుల బృందంతో (మేము మొత్తం పద్నాలుగు మందిమి) బయలుదేరాను; 13వ తేదీ మధ్యాహ్నం సుమారుగా సెయింట్ లూయిస్‌కు తిరిగి వచ్చాము; ఆ రాత్రి నా గౌరవార్థం ఇచ్చిన ఒక సాయంత్రపు విందు మరియు నృత్య కార్యక్రమానికి (విందు కాదు) హాజరయ్యాము; మరియు నిన్న మధ్యాహ్నం నాలుగు గంటలకు మేము ఇంటి వైపు తిరిగి బయలుదేరాము. దేవునికి ధన్యవాదాలు!

“సిన్సినాటికి కేవలం యాభై సంవత్సరాలే, కానీ అది చాలా అందమైన నగరం; బోస్టన్ మినహా, నేను ఇక్కడ చూసిన ప్రదేశాలలోకెల్లా ఇది అత్యంత అందమైనదని నేను అనుకుంటున్నాను. ఇది అరేబియన్ నైట్ నగరంలా అడవిలోంచి ఉద్భవించింది; చక్కగా నిర్మించబడింది;

శివారు ప్రాంతాలలో అందమైన విల్లాలతో అలంకరించబడింది; మరియు అన్నింటికన్నా ముఖ్యంగా, ఇది అమెరికాలో చాలా అరుదైన లక్షణం, నునుపైన పచ్చిక బయళ్ళు మరియు చక్కగా నిర్వహించబడిన తోటలు ఉన్నాయి. అక్కడ ఒక పెద్ద మద్యపాన వ్యతిరేక ఉత్సవం జరిగింది; మరియు ఊరేగింపు తెల్లవారుజామున మా కిటికీల కింద నుండి కదిలి, వాటిని దాటి వెళ్ళింది. వారు కనీసం ఇరవై వేల మంది ఉంటారని నేను అనుకుంటున్నాను. కొన్ని పతాకాలు చాలా విచిత్రంగా మరియు వింతగా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ఓడ వడ్రంగిలు తమ జెండాకు ఒకవైపు మంచి ఓడ ‘టెంపరెన్స్’ (మద్యపాన వ్యతిరేక ఓడ) పూర్తి తెరచాపలతో; మరోవైపు, ‘ఆల్కహాల్’ అనే ఆవిరి ఓడ ఆకాశమంత ఎత్తుకు ఎగురుతున్నట్లు ప్రదర్శించారు. ఐరిష్ వారి వద్ద ఫాదర్ మాథ్యూ చిత్రపటం ఉందని మీరు ఖచ్చితంగా అనుకోవచ్చు. మరియు వాషింగ్టన్ యొక్క వెడల్పాటి కింది దవడ (అన్నట్టు, వాషింగ్టన్ ముఖం అంత అందంగా ఏమీ లేదు) సైనిక శ్రేణులలోని అన్ని భాగాలలో కనిపించింది. నగర శివార్లలోని ఒక రకమైన చౌరస్తాలో వారు బృందాలుగా విడిపోయి, వేర్వేరు వక్తలచే ప్రసంగించబడ్డారు. ఇంతకంటే నీరసమైన సంభాషణను నేనెప్పుడూ వినలేదు. కేవలం నీళ్లు తాగి, నోటిలోని ఆ రుచిని (అంటే ఆ విసుగును) పోగొట్టుకోగలరని తలచుకుంటేనే నాకు చాలా అసౌకర్యంగా అనిపించింది.

“సాయంత్రం మేము జడ్జి వాకర్ ఇంట్లో జరిగిన ఒక విందుకు వెళ్లాము. అక్కడ కనీసం నూట యాభై మంది అత్యంత విసుగు పుట్టించే వ్యక్తులకు నన్ను పరిచయం చేశారు—ఒక్కొక్కరిగా, విడివిడిగా! వారిలో చాలామంది పక్కన కూర్చుని, వారితో మాట్లాడాల్సి వచ్చింది! రాత్రిపూట మాకు సంగీతంతో స్వాగతం పలికారు (మేము వెళ్ళిన ప్రతి చోటా ఇలాగే జరుగుతుంది), నిజం చెప్పాలంటే ఆ సంగీతం చాలా బాగుంది. కానీ, మేము అప్పటికే పూర్తిగా అలసిపోయాము. నిరంతరం ఎదురయ్యే ఈ భరించలేని విసుగు వల్ల నా ముఖంలో శాశ్వతంగా ఒక విషాదభావం ముద్రితమైపోయిందనిపిస్తోంది. ఈ ‘సాహిత్య ప్రియులు’ (LLs) నా ఉత్సాహాన్నంతా హరించేశారు. నా గడ్డం మీద—కింది పెదవికి కుడివైపున—ఒక గీత పడిపోయింది; నా గత లేఖలో మీకు చెప్పిన ఆ ‘న్యూ ఇంగ్లాండర్’ వ్యక్తి వల్ల అది అలా శాశ్వతంగా ఉండిపోయింది. నా ఎడమ కంటి పక్కన కాళ్ల గుర్తుల వంటి ముడతలు (crow’s feet) పడ్డాయి; చిన్న పట్టణాల్లోని ఈ ‘సాహిత్యవేత్తల’ వల్లనే ఇవి ఏర్పడ్డాయని నా నమ్మకం. నా బుగ్గ మీద ఉండే చిన్న సొట్ట కూడా మాయమైపోయింది—ఒక ‘జ్ఞాని’ అయిన శాసనకర్త వల్ల అది పోయిందని అప్పుడే నాకు అనిపించింది. అయితే, మరోవైపు, ఫిలడెల్ఫియాకు చెందిన సాహిత్య విమర్శకుడు పి.ఇ. (P.E.) గారికి నేను కృతజ్ఞుడను; ఆయన ఇంగ్లీష్ భాషకు, దాని వ్యాకరణ, శైలీపరమైన స్వచ్ఛతకు తానే ఏకైక యజమానిగా భావించుకుంటారు! మెరిసే నిటారు జుట్టు, కిందికి వంగి ఉండే కాలర్ ఉన్న ఆయన, మా లాంటి ఇంగ్లీష్ రచయితలందరినీ తన రచనల్లో కఠినంగా, ఏమాత్రం రాజీ పడకుండా విమర్శిస్తుంటారు. అదే సమయంలో, నా రచనల వల్ల తన మనస్సులో ‘ఒక కొత్త శకం మొదలైందని’ ఆయన నాతో చెప్పారు…

“సిన్సినాటి నుండి సెయింట్ లూయిస్‌కు చేసే ప్రయాణంలో చివరి 200 మైళ్లు మిసిసిపీ నది మీదుగా సాగుతాయి; ఎందుకంటే మీరు ఓహియో నది ద్వారా ప్రయాణించి…”

లార్డ్ ఆష్‌బర్టన్, సుమారు నలభై రోజుల పాటు తీవ్రమైన వాతావరణంలో ప్రయాణించి, మొన్న అన్నాపోలిస్‌కు చేరుకున్నారు. వెంటనే వార్తాపత్రికలు, ‘ఓడ చుట్టూ పడవ నడిపిన’ ఒక విలేఖరి చెప్పిన దాని ఆధారంగా (దాని పరిస్థితిని మీ ఊహకే వదిలేస్తున్నాను), అమెరికా తన చెక్క గోడల విషయంలో ఇంగ్లాండ్ నుండి ఎలాంటి ఆధిక్యతకు భయపడనవసరం లేదని రాశాయి.

అదే విలేఖరి, ఆంగ్ల అధికారుల నిష్కపటమైన ప్రవర్తనతో ‘చాలా సంతోషంగా’ ఉన్నాడు; మరియు జాన్ బుల్స్‌తో పోలిస్తే వాళ్ళు చాలా సంస్కారవంతులుగా ఉన్నారని వారిని పొగిడాడు.

ఇలాంటి విషయాలు చూసినప్పుడు, వీటిని ఎవరు రాస్తున్నారో, ఎవరు చదువుతున్నారో అని ఆలోచించినప్పుడు, హాజీ బాబా ముఖంలా నా ముఖం తలక్రిందులవుతుంది, నా కాలేయం నీళ్ళైపోతుంది. . . .

“బానిసత్వానికి సంబంధించిన విషయాల్లో వారు నన్ను ఏమాత్రం వదిలిపెట్టడం లేదు. నిన్న సెయింట్ లూయిస్‌కు చెందిన ఒక న్యాయమూర్తి హద్దు మీరి మాట్లాడటంతో, నేను ఆయనపై తీవ్రంగా విరుచుకుపడ్డాను (ఆయనను వెంట తీసుకువచ్చిన వ్యక్తికి ఇది ఎంతగానో దిగ్భ్రాంతిని కలిగించింది). ఇక్కడ ఈ అంశంపై మాట్లాడటం నాకు అస్సలు ఇష్టం ఉండదని, వీలైనంత వరకు మౌనంగానే ఉంటానని చెప్పాను. అయితే, బానిసత్వానికి సంబంధించిన వాస్తవాల విషయంలో మాకు అవగాహన లేదని ఆయన జాలి చూపినప్పుడు, నేను ఆయనకు ఒక విషయం గుర్తు చేయాల్సి వచ్చింది: మేము ఎన్నో ఏళ్ల క్షుణ్ణమైన పరిశోధనల ద్వారా, ఎన్నో త్యాగాలకోర్చి సేకరించిన తిరుగులేని ఆధారాల ఆధారంగానే మాట్లాడుతున్నామని, కాబట్టి బానిసత్వంలోని క్రూరత్వాన్ని, భయానకతను అంచనా వేసే సామర్థ్యం, దాని మధ్యే పెరిగిన ఆయన కంటే మాకే ఎక్కువగా ఉందని స్పష్టం చేశాను. బానిసత్వం ఒక భయంకరమైన దురాచారమని అంగీకరిస్తూనే, దానిని ఎలా అంతం చేయాలో తెలియక సతమతమయ్యే వ్యక్తుల పట్ల నాకు సానుభూతి ఉండవచ్చు; కానీ, బానిసత్వాన్ని ఒక వరమని, సహజమైన విషయమని, కోరుకోదగ్గ స్థితి అని భావించే వ్యక్తులు విచక్షణ కోల్పోయిన వారు. అటువంటి వారు మాకు అవగాహన లేదని లేదా పక్షపాతంతో ఉన్నామని అనడం ఎంత హాస్యాస్పదమంటే, దానిని ఖండించడం కూడా అనవసరమే…”

“ఆరేళ్ల క్రితం ఇదే సెయింట్ లూయిస్‌లో ఒక బానిసను (ఏ కారణం చేతనో నాకు సరిగ్గా గుర్తులేదు) అరెస్టు చేశారు. తనకు సరైన విచారణ లభించే అవకాశం లేదని గ్రహించిన ఆ బానిస, తన వద్ద ఉన్న కత్తిని (bowie-knife) తీసి, అక్కడున్న కానిస్టేబుల్ శరీరాన్ని కోసేశాడు. ఆ తర్వాత జరిగిన ఘర్షణలో, అతను అదే కత్తితో మరో ఇద్దరిని కూడా పొడిచాడు. అప్పటికే అక్కడ గుమిగూడిన గుంపు (వారిలో ఆ ప్రాంతానికి చెందిన ప్రముఖులు, ధనవంతులు, పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తులు కూడా ఉన్నారు) అతడిని చుట్టుముట్టి, బలాత్కారంగా పట్టుకున్నారు. నగరానికి వెలుపల ఉన్న ఒక ఖాళీ ప్రదేశానికి అతడిని తీసుకువెళ్లి, _జీవంతోనే దహనం చేశారు_. ఇది జరిగి ఆరేళ్లు కూడా కాలేదు; అదీ పగటిపూట, కోర్టులు, న్యాయవాదులు, అధికారులు, న్యాయమూర్తులు, జైళ్లు మరియు ఉరితీసే వ్యక్తి ఉన్న ఒక నగరంలోనే ఈ దారుణం జరిగింది!” నేటి వరకు వారిలో ఒక్కరి తల మీద ఒక్క వెంట్రుక కూడా రాలలేదు, ఎవరికీ ఏ హానీ కలగలేదు. నిజం చెప్పాలంటే, చిన్న చిన్న విషయాల్లో ప్రదర్శించే ఆ దయనీయమైన, నీచమైన స్వాతంత్ర్య కాంక్షే—అంటే, ఒక నిజాయితీపరుడైన వ్యక్తికి నిజాయితీగా సేవ చేయడానికి వెనుకాడే, అదే సమయంలో వ్యాపార వ్యవహారాల్లో ప్రతి రకమైన మోసాన్ని, కుతంత్రాన్ని, వంచనను ఆశ్రయించడానికి ఏమాత్రం సంకోచించని ఆ సంకుచిత ‘రిపబ్లికనిజమే’—ఈ బానిసల అవసరాన్ని సృష్టిస్తోంది. ఇతర దేశాల ప్రజల్లో కలిగే ఆగ్రహం వీరిని విముక్తులను చేసే వరకు, ఈ పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగుతుంది.

“బానిసలకు తమ యజమానులంటే ఎంతో ఇష్టమని చెబుతుంటారు. వార్తాపత్రికల్లో తరచుగా కనిపించే ఈ దృశ్యాన్ని చూడండి; మీ ముందు కూర్చున్న వ్యక్తులు, టేబుల్ మీద ఉన్న ఆ వార్తాపత్రికను చూపిస్తూ ఇలాంటి కథలు చెబుతుంటే, మీకు ఎలా అనిపిస్తుందో మీరే ఆలోచించుకోండి! బానిసలు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో, పారిపోయిన బానిసల కోసం ఇచ్చే ప్రకటనలు ఎంత సాధారణమైనవో, మన దగ్గర సాయంత్రం ప్రదర్శించబోయే నాటకం గురించి ఇచ్చే ప్రకటనలు కూడా అంతే సాధారణం. ఈ పాపం చేసినట్లు లేని అమాయక జీవులు ఆంగ్లేయులను ఎంతగానో ఆరాధిస్తారు; వారి కోసం ఏమైనా చేయడానికి సిద్ధపడతారు. బానిస విముక్తికి సంబంధించి జరుగుతున్న పరిణామాలన్నీ వారికి బాగా తెలుసు. మరి, మన పట్ల వారికి ఉన్న ఈ అనుబంధం, వారి యజమానుల పట్ల వారికి ఉన్న గాఢమైన భక్తిభావం నుండే పుట్టిందని అనుకోవాలా? ‘బానిసత్వ నిర్మూలన’ (Abolition) అనే సిద్ధాంతాన్ని—’దైవ నియమాలకు, ప్రకృతి ధర్మాలకు విరుద్ధమైన, అత్యంత హేయమైన, నరకప్రాయమైన సిద్ధాంతం’గా పేర్కొంటూ ఒక సంపాదకీయం రాసిన వార్తాపత్రిక నుండి ఈ చిత్రాన్ని నేను సేకరించాను. మా ప్రయాణంలో తోడుగా ఉన్న డాక్టర్ బార్ట్‌లెట్ (చాలా విద్యావంతుడైన వ్యక్తి) ఇలా అన్నారు: ‘వారికి తమ యజమానులంటే ఎంత ఇష్టమో నాకు తెలుసు. నేను కెంటకీలో ఉంటాను. నా పరిసర ప్రాంతాల్లో, పారిపోయి తిరిగి పట్టుబడిన బానిస తన కత్తిని (bowie-knife) తీసి యజమాని కడుపును చీల్చేయడం అనేది, లండన్‌లో తాగుబోతుల గొడవలను చూడటం ఎంత సాధారణమో, అంత సాధారణమైన విషయం అని నా గౌరవప్రమాణంతో చెప్పగలను.'” “ఒకే పడవలో, _శనివారం, 1842 ఏప్రిల్ 16._

“ప్రియమైన ఫార్స్టర్, మర్చిపోకముందే నీకు ఒక చిన్న విషయాన్ని చెప్పాలి. లూయిస్‌విల్లే నుండి సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్తున్నప్పుడు, మేము ప్రయాణిస్తున్న పడవలో ఒక అందమైన సన్నివేశం చోటుచేసుకుంది. ఇది పెద్ద విషయమేమీ కాకపోవచ్చు, కానీ దీన్ని కళ్లారా చూడటం చాలా ఆహ్లాదకరంగా, ఆసక్తికరంగా అనిపించింది.”

తర్వాత వచ్చే అంశం ఇప్పటికే ‘నోట్స్’ (Notes)లో ప్రచురితమైంది; కాబట్టి, నేను పెట్టుకున్న నియమం ప్రకారం దీన్ని ఇక్కడ మళ్లీ ఇవ్వకూడదు. అయితే, ముద్రిత రూపంలో ఉన్న వర్ణన ఎంత అందంగా ఉన్నప్పటికీ, అందులో కొన్ని మార్పులు చేయడం, మరికొన్ని అంశాలను తొలగించడం వల్ల అది తన అసలు సహజత్వాన్ని కోల్పోయింది. అందుకే, ఆ తొలి రూపం ఎంతటి మనోహరమైనదో, హృదయానికి ఎంత దగ్గరగా ఉంటుందో చూపేలా—నిజ జీవితంలోనైనా లేదా కల్పిత కథల్లోనైనా—అత్యంత హృద్యమైన పాత్ర చిత్రణగా, భావోద్వేగపూరిత దృశ్యంగా నిలిచిన ఆ అసలు పాఠాన్ని ఇక్కడ భద్రపరుస్తున్నాను. డికెన్స్ రాసిన రచనలన్నింటిలోనూ, జెఫ్రీకి ఇది అత్యంత ఇష్టమైన భాగమని నా అభిప్రాయం. నిజానికి, డికెన్స్ రచనలు ఎందుకు అంత ప్రాచుర్యం పొందాయో తెలుసుకోవాలంటే, ఈ చిన్న సంఘటనను ఆయన ఎలా గమనించి, ఎలా వర్ణించారో చదివితే చాలు; ఆ రహస్యం అందులోనే ఉంది.

ఓడలో ఒక చిన్నపాటి మహిళ, ఆమెతో పాటు ఒక చిన్న శిశువు ఉన్నారు. ఆ తల్లి, బిడ్డ ఇద్దరూ ఎంతో ఉల్లాసంగా, చూడముచ్చటగా, మెరిసే కళ్లతో ఎంతో బాగున్నారు. ఆ మహిళ తన అనారోగ్యంతో ఉన్న తల్లిని చూసుకోవడానికి న్యూయార్క్‌లో చాలా కాలం గడిపింది. ఆమె సెయింట్ లూయిస్‌లోని తన ఇంటిని వదిలి వచ్చేటప్పుడు, భర్తను అమితంగా ప్రేమించే స్త్రీలు కోరుకునే ఒక ప్రత్యేక స్థితిలో (గర్భవతిగా) ఉంది. ఆమె తల్లి ఇంట్లోనే ఆ బిడ్డ జన్మించింది. వివాహమైన ఒకటి రెండు నెలలకే భర్తకు దూరమైన ఆమె, పన్నెండు నెలలుగా అతడిని చూడలేదు; ఇప్పుడు తిరిగి అతని దగ్గరకు వెళ్తోంది. నిజం చెప్పాలంటే, ఆ మహిళలో ఉన్నంత ఆశ, సున్నితత్వం, ప్రేమ, ఆందోళన మరెవరిలోనూ ఉండవేమో! రోజంతా ఆమె, ‘అతను’ రేవు దగ్గరకు వస్తాడా? తాను రాసిన లేఖ అతనికి అందిందా? ఒకవేళ బిడ్డను వేరొకరి ద్వారా ఒడ్డుకు పంపిస్తే, వీధిలో ఎదురైనప్పుడు ‘అతను’ ఆ బిడ్డను గుర్తుపడతాడా? అని ఆలోచిస్తూ గడిపింది. నిజానికి, అతను ఆ బిడ్డను ఎప్పుడూ చూడలేదు కాబట్టి గుర్తుపట్టడం అసాధ్యమే, కానీ ఆ యువ తల్లికి మాత్రం అది సాధ్యమేనని అనిపించింది! ఆమె ఎంతో అమాయకమైన, ఉత్సాహభరితమైన, ఆశావాదంతో నిండిన వ్యక్తి. తన మనసులో దాచుకున్న ఈ విషయాలన్నింటినీ ఎంతో స్వేచ్ఛగా పంచుకోవడంతో, ఓడలోని ఇతర మహిళలు కూడా ఆమె ఉత్సాహంలో భాగస్వాములయ్యారు. ఇక ఓడ కెప్టెన్ (అతనికి తన భార్య ద్వారా ఈ విషయాలన్నీ తెలిశాయి) చాలా చమత్కారంగా వ్యవహరించారు. భోజన సమయంలో కలిసినప్పుడల్లా, “సెయింట్ లూయిస్‌లో మిమ్మల్ని ఎవరైనా కలుస్తారా?” అని అడగడం, “మనం అక్కడ చేరుకున్న రాత్రి మీరు ఒడ్డుకు వెళ్లాలని అనుకోరు కదా?” అని సరదాగా వ్యాఖ్యానించడం వంటివి చేసేవారు. ఆయన వేసే ఇలాంటి హాస్యభరితమైన మాటలు అందరినీ, ముఖ్యంగా మహిళలను బాగా నవ్వించాయి. అయితే, వారిలో ముడతలు పడిన ముఖంతో, ఎండిపోయిన ఆపిల్ పండులా ఉన్న ఒక వృద్ధురాలు మాత్రం, ఇలాంటి సుదీర్ఘ వియోగ సమయాల్లో భర్తలు ఎంతవరకు నమ్మకంగా ఉంటారోనని సందేహం వ్యక్తం చేసింది. అక్కడ మరొక మహిళ (ఒడిలో కుక్కపిల్లతో) కూడా ఉంది. ఆమె మానవ అనుబంధాల అస్థిరత గురించి నీతులు చెప్పేంత వయసున్నప్పటికీ, అప్పుడప్పుడు ఆ చిన్నారిని ఎత్తుకుని లాలించడం, లేదా ఆ చిన్న మహిళ తన బిడ్డను వాళ్ళ నాన్న పేరుతో పిలుస్తూ, అతని గురించి రకరకాల విచిత్రమైన ప్రశ్నలు అడుగుతుంటే అందరితో కలిసి నవ్వడం వంటివి చేస్తూ ఉండేది. గమ్యస్థానానికి ఇరవై మైళ్ల దూరంలో ఉన్నప్పుడు, ఆ చిన్నారిని పడుకోబెట్టాల్సిన అవసరం ఏర్పడటం ఆ చిన్న మహిళకు కొంచెం నిరాశ కలిగించింది; కానీ ఆమె వెంటనే తేరుకుని, తన తల చుట్టూ ఒక చిన్న రుమాలు కట్టుకుని, మిగిలిన వారితో కలిసి బయట గ్యాలరీలోకి వచ్చింది. ఇక, ఆ ప్రాంతాల గురించి ఆమె ఎంతటి తెలివైన విషయాలు చెప్పిందో! వివాహితలైన మహిళలు ఎంత సరదాగా మాట్లాడారో! అవివాహితలు ఎంత సానుభూతిని చూపారో! ఆ చిన్న మహిళ కూడా (నిజానికి ఆమె ఏడ్చేసేలా ఉన్నప్పటికీ) ప్రతి హాస్యానికి ఎంత గట్టిగా నవ్విందో! చివరకు, సెయింట్ లూయిస్ నగరపు దీపాలు కనిపించాయి—ఇదిగో రేవు—అదిగో మెట్లు—అప్పుడు ఆ చిన్న మహిళ తన చేతులతో ముఖాన్ని కప్పుకుని, నవ్వుతూ—లేదా నవ్వుతున్నట్లు నటిస్తూ—తన గదిలోకి పరిగెత్తి, తలుపు గట్టిగా వేసేసుకుంది. ఇలాంటి ఉద్వేగభరితమైన క్షణాల్లో ఉండే ఆ విచిత్రమైన ప్రవర్తనతో, బహుశా ఆమె తన భర్త తన కోసం పిలవడం వినిపిస్తుందేమోనని చెవులను మూసుకుని ఉంటుందేమో—కానీ నేను అలా చేయడం చూడలేదు. అప్పుడే, పడవ ఇంకా రేవుకు సరిగ్గా చేరకముందే, దిగడానికి సరైన చోటు కోసం ఇతర పడవల మధ్య అటు ఇటు ఊగుతుండగానే, పెద్ద సంఖ్యలో జనం పడవలోకి దూసుకొచ్చారు. అందరూ ఆమె భర్త కోసం వెతికారు, కానీ ఎవరికీ అతను కనిపించలేదు. సరిగ్గా అప్పుడే, ఆ జనసందోహం మధ్యలో—ఆమె ఎలా అక్కడికి చేరుకుందో ఎవరికీ తెలియదు—ఆ చిన్న మహిళ ఒక చక్కని, దృఢమైన వ్యక్తి మెడను తన రెండు చేతులతో గట్టిగా కౌగిలించుకుని కనిపించింది! మరుక్షణమే, ఆమె మళ్ళీ ప్రత్యక్షమైంది. తన చిన్న కుటీరపు చిన్న తలుపు గుండా అతడిని లోపలికి లాక్కువెళ్లి, నిద్రిస్తున్న శిశువును చూపించింది!—ఒక భర్త తిరిగి రాకపోతే మనలో ఎంతమంది ఎంతగా కుంగిపోయి, బాధపడేవారో కదా!—ఇలాంటి విషయాలు తెలుసుకోవడం ఎంత మంచి విషయం!

ఆ తర్వాత ఆయన తన కథనాన్ని కొనసాగించారు; అయితే, ‘లుకింగ్-గ్లాస్ ప్రేరీ’ (looking-glass prairie)కి చేసిన ప్రయాణం గురించి ఆయన ఇప్పటికే ప్రచురించిన వివరణలో ఉన్న విషయాలేవీ ఇక్కడ పునరావృతం కాలేదు:

“ఇక ఆ ప్రేరీ (మైదానం) విషయానికి వస్తే—నిజం చెప్పాలంటే, అది దీని అంత బాగుండదు; కానీ దాని గురించి కూడా మీకు పూర్తిగా చెబుతాను, మీరే స్వయంగా నిర్ణయించుకోండి. మంగళవారం, 12వ తేదీని ప్రయాణానికి నిర్ణయించుకున్నాం; ఉదయం సరిగ్గా ఐదు గంటలకు బయలుదేరాలి. నేను నాలుగు గంటలకే నిద్రలేచి, గడ్డం గీసుకుని, దుస్తులు ధరించి, కొంచెం రొట్టె, పాలు తీసుకున్నాను. కిటికీ తెరిచి వీధిలోకి చూశాను—అక్కడ ఒక్క బండి కూడా లేదు, ఇంట్లో ఎవరూ కదిలినట్లు కూడా లేదు. ఐదున్నర వరకు వేచి చూశాను; అప్పటికి కూడా ఎటువంటి ఏర్పాట్లు కనిపించకపోవడంతో, పర్యవేక్షణ బాధ్యతను మిస్టర్ క్యూ (Mr. Q.)కి వదిలేసి, మళ్ళీ పడకపై పడుకున్నాను. అలా దాదాపు ఏడు గంటల వరకు నిద్రపోయాను, అప్పుడు ఎవరో నన్ను లేపారు… మిస్టర్ క్యూ మరియు నాతో పాటు, నా కమిటీకి చెందిన మరో పన్నెండు మంది ఈ ప్రయాణంలో ఉన్నారు: వారిలో ఒకరు తప్ప మిగిలిన వారంతా న్యాయవాదులే. ఆ ఒక్క వ్యక్తి—నా వయస్సులోనే ఉన్న, తెలివైన, సౌమ్యుడైన, మంచి పరిజ్ఞానం కలిగిన ఒక వ్యక్తి; ఆయన ఆ ప్రాంతానికి చెందిన యూనిటేరియన్ మతబోధకుడు. ఆయనతో మరియు మరో ఇద్దరు సహచరులతో కలిసి నేను మొదటి బండిలో ఎక్కాను…

“లెబనాన్ (Lebanon)లో మాకు ఒక మంచి సత్రం దొరికింది; వీలైతే రాత్రికి తిరిగి అక్కడికే రావాలని నిర్ణయించుకున్నాం. నిజానికి, ఇలాంటి చోటు దొరకడం చాలా అరుదు…”

మేము కాల్చిన కోడి మాంసం, గేదె నాలుక, పంది మాంసం, రొట్టె, జున్ను,

వెన్న, బిస్కెట్లు, షెర్రీ, షాంపేన్, పంచ్ కోసం నిమ్మకాయలు, పంచదార, మరియు

బోలెడంత మంచును తీసుకువచ్చాము. అది ఒక రుచికరమైన భోజనం; మరియు, నేను సంతోషంగా ఉండాలని వారు చాలా

ఆత్రుతగా ఉన్నందున, నేను అత్యంత ఉల్లాసంగా

ఉన్నాను; కోచ్-బాక్స్ (అదే మా కుర్చీ) నుండే శుభాకాంక్షలు తెలిపాను; అందరితో కలిసి తిని, త్రాగాను; మరియు, నా నమ్మకం ప్రకారం, చాలా స్నేహపూర్వకమైన ఆ బృందానికి నేను ఒక అద్భుతమైన సహచరుడిగా నిలిచాను. సుమారు గంటలో మేము

సామాను సర్దుకుని, లెబనాన్‌లోని సత్రానికి తిరిగి వెళ్ళాము. రాత్రి భోజనం

సిద్ధమవుతున్నప్పుడు, నేను నా యూనిటేరియన్ స్నేహితునితో కలిసి ఆహ్లాదకరమైన నడకకు వెళ్ళాను; మరియు అది

పూర్తయ్యాక (మేము దానితో పాటు టీ, కాఫీ తప్ప మరేమీ త్రాగలేదు) మేము నిద్రపోయాము.

మతగురువుకు, నాకు మాకంటూ ఒక అత్యంత శుభ్రమైన చిన్న గది ఉంది;

మరియు మిగిలిన బృందం పై అంతస్తులో బస చేశారు. . . .

మేము మధ్యాహ్నం పన్నెండు గంటల తర్వాత కొద్దిసేపటికే సెయింట్ లూయిస్‌కు తిరిగి వచ్చాము; మరియు నేను మిగిలిన రోజంతా విశ్రాంతి తీసుకున్నాను. రాత్రి మా సత్రం, ప్లాంటర్స్ హౌస్‌లోని చాలా మంచి బాల్‌రూమ్‌లో విందు జరిగింది. అతిథులందరినీ మాకు ఒక్కొక్కరిగా పరిచయం చేశారు. మీరు నమ్మగలరు, అర్ధరాత్రికి బయలుదేరడం మాకు చాలా సంతోషంగా అనిపించింది; మరియు మేము చాలా అలసిపోయాము. నిన్న, నేను ఒక బ్లౌజ్ ధరించాను. ఈ రోజు, ఒక బొచ్చు కోటు. ప్రయత్నించి చూసే మార్పులు!

“ఒకే పడవలో,

_ఆదివారం, ఏప్రిల్ పదహారవ తేదీ, 1842._

“ప్రపంచంలోని ఈ మారుమూల ప్రాంతాలలోని సత్రాలు వాటి గొప్పతనంతో మిమ్మల్ని ఆశ్చర్యపరుస్తాయి. ప్లాంటర్స్ హౌస్ మిడిల్‌సెక్స్ ఆసుపత్రి అంత పెద్దది, మరియు మా ఆసుపత్రి ప్రణాళిక ప్రకారమే నిర్మించబడింది, ఇందులో పొడవైన వార్డులు సమృద్ధిగా గాలి వచ్చేలా, మరియు సాదా సున్నం పూసిన గోడలతో ఉంటాయి. అల్పాహారం సమయంలో, స్ఫటికంలా స్వచ్ఛంగా ఉన్న మంచు గడ్డలతో కూడిన పెద్ద గ్లాసుల తాజా పాలను పైకి పంపించే ఒక ప్రసిద్ధ ఆచారం వారికి ఉండేది. నిజానికి, ప్రతి భోజనంలోనూ మా బల్లపై సమృద్ధిగా ఆహారం ఉండేది. ఒక రోజు కేట్, నేను మా సొంత గదిలో కలిసి భోజనం చేస్తుండగా,

ఒకేసారి బల్ల మీద పదహారు గిన్నెలు ఉండటం లెక్కించాము.

ఆ సమాజం చాలా మొరటుగా, భరించలేనంత అహంకారంతో ఉంటుంది. నివాసులందరూ యువకులే. సెయింట్ లూయిస్‌లో నాకు ఒక్క నెరిసిన వయసైన వ్యక్తి కూడా కనిపించలేదు. దగ్గరలోనే బ్లడీ ఐలాండ్ అని పిలువబడే ఒక ద్వీపం ఉంది. అది సెయింట్ లూయిస్ యొక్క ద్వంద్వ యుద్ధ క్షేత్రం; అక్కడ జరిగిన చివరి ప్రాణాంతక ద్వంద్వ యుద్ధం కారణంగా దానికి ఆ పేరు వచ్చింది. అది పిస్టల్ ద్వంద్వ యుద్ధం, ఛాతీకి ఛాతీ ఆనించి జరిగింది, మరియు ఇద్దరూ ఒకే సమయంలో మరణించారు. మా ప్రైరీ బృందంలోని ఒక యువకుడు అక్కడ జరిగిన అనేక పోరాటాలలో సహాయకుడిగా వ్యవహరించాడు. చివరిసారి నలభై అడుగుల దూరంలో రైఫిల్స్‌తో ద్వంద్వ యుద్ధం జరిగింది; ఇంటికి తిరిగి వచ్చి, తన సహాయకుడికి పోరాడటానికి ఆకుపచ్చ నార కోటు ఎలా కొన్నాడో మాకు చెప్పాడు, ఎందుకంటే ఉన్ని దుస్తులు సాధారణంగా రైఫిల్ గాయాలకు ప్రాణాంతకం. ప్రైరీని (మర్యాద సూత్రం ప్రకారం అనుకుంటాను) పారా_అ_రర్; పార_ఇ_అరర్; మరియు పార_అ_రర్ అని రకరకాలుగా పిలుస్తారు. ప్రియ మిత్రమా, నీకు భయంగా ఉంది, నీకు… పైన ఉన్న ఈ వచనం అంతా చదవడానికి చాలా ఇబ్బంది పడ్డాను.

దీన్ని నేను చాలా కష్టపడి నా మోకాలిపై కూర్చుని రాశాను;

మరియు ఆ పడవకు దెయ్యం పట్టినట్లుగా ఇంజన్ గడగడలాడుతూ ఆగిపోతోంది.

“శాండస్కీ,

“_ఆదివారం, ఏప్రిల్ 24, 1842._

“గత వారం రాత్రి మేము లూయిస్‌విల్ వద్ద ఒడ్డుకు వెళ్ళాము, నేను రెండు పంక్తుల పైన ఎక్కడైతే ఆపానో అక్కడ;

మరియు మేము ఇంతకు ముందు బస చేసిన హోటల్‌లోనే నిద్రపోయాము.

మెసెంజర్ పడవ చాలా నెమ్మదిగా ఉండటంతో, మరుసటి రోజు ఉదయం మా సామాను దించుకుని,

ఉదయం పదకొండు గంటలకు బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ మెయిల్-బోట్‌లో మళ్ళీ బయలుదేరాము: అది ఒక అద్భుతమైన ఓడ, దాని క్యాబిన్ రెండు వందల అడుగుల కంటే ఎక్కువ పొడవు ఉంది,

మరియు చిన్న స్టేట్-రూమ్‌లు తగిన సౌకర్యాలను కల్పించాయి.

అది మరుసటి రోజు ఉదయం ఒంటి గంటకల్లా సిన్సినాటికి చేరుకుంది, అప్పుడు మేము చీకటిలోనే ఒడ్డుకు చేరి మా పాత హోటల్‌కు తిరిగి వెళ్ళాము. మేము విరిగిపోయిన ఫుట్‌పాత్‌పై నడుచుకుంటూ వెళ్తుండగా, అన్నే అకస్మాత్తుగా నేల మీద పడిపోయింది, కానీ ఆమెకు ఎటువంటి గాయాలు కాలేదు. ఇక కేట్ విషయానికి వస్తే—ఆమెకు ఉన్న ఆ విచిత్రమైన అలవాటు మీకు గుర్తుందా? మేము ఎక్కే ప్రతి బండిలోనో లేదా పడవలోనో ఆమె పడిపోతుంటుంది; కాళ్ల మీద చర్మం ఊడిపోయేలా రాసుకోవడం, పాదాల మీద పెద్ద పెద్ద పుండ్లు, వాపులు రావడం, చీలమండ ఎముకల దగ్గర దెబ్బలు తగిలి ముక్కలు ఊడిపోవడం, ఒళ్లంతా నీలపు రంగులోకి మారేలా దెబ్బలు తగిలించుకోవడం వంటివి ఆమెకు పరిపాటి. అయితే, కొత్త పరిస్థితులు మరియు అలసట కలిగించే ప్రయాణాల వల్ల ఎదురైన ప్రారంభ ఇబ్బందులను అధిగమించిన తర్వాత, ఆమె ఒక అద్భుతమైన ప్రయాణికురాలిగా తయారైంది. నిజానికి, భయపడటానికి లేదా అరవడానికి పూర్తి అవకాశం ఉన్న పరిస్థితుల్లో కూడా ఆమె ఎప్పుడూ భయపడలేదు; అలసటతో నిరాశ చెందలేదు. మేము నెల రోజులకు పైగా చాలా కఠినమైన ప్రాంతాల గుండా నిరంతరాయంగా ప్రయాణిస్తున్నాము, కొన్నిసార్లు విపరీతమైన అలసటకు కూడా లోనయ్యాము—అయినప్పటికీ ఆమె ఎప్పుడూ ఏమాత్రం నిరుత్సాహపడలేదు. ప్రతి పరిస్థితికి ఎంతో ఉత్సాహంగా, చక్కగా సర్దుకుపోయింది. ఆమె ప్రవర్తన నాకు ఎంతో సంతోషాన్ని ఇచ్చింది; ఆమె ఎంతటి కష్టాన్నైనా ధైర్యంగా ఎదుర్కోగలదని నిరూపించుకుంది.

“మేము 19వ తేదీ మంగళవారం మొత్తం, ఆ రాత్రంతా సిన్సినాటిలోనే గడిపాము. 20వ తేదీ బుధవారం ఉదయం ఎనిమిది గంటలకు, కొలంబస్‌కు వెళ్లే మెయిల్-స్టేజ్ (బండి)లో బయలుదేరాము. అన్నే, కేట్ మరియు మిస్టర్ క్యూ లోపల కూర్చున్నారు; నేను డ్రైవర్ పక్కన (బాక్స్ మీద) కూర్చున్నాను. మొత్తం దూరం 120 మైళ్లు; దారి ‘మకాడమైజ్డ్’ (రాళ్లతో గట్టిపరచబడిన) పద్ధతిలో ఉంది, అమెరికాలోని రోడ్లతో పోలిస్తే ఇది చాలా బాగుంది. ఈ ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేయడానికి మాకు 23 గంటల సమయం పట్టింది. మేము మొత్తం ప్రయాణమంతా…”

“_మంగళవారం, ఏప్రిల్ 26, 1842._

“నయాగరా జలపాతం!!! (బ్రిటిష్[61] వైపు.)

“నా ప్రియ మిత్రమా, శాండస్కీ (Sandusky) నుండి నీకు ఎంత సుదీర్ఘమైన లేఖ రాసేవాడినో తెలియదు; సరిగ్గా నేను చివరి పేజీని పూర్తి చేసే సమయానికి ఒక స్టీమర్ (ఆవిరి నౌక) కనిపించింది! (అయ్యో! ఇక్కడ దొరికే సిరా ఎలా ఉంటుందో!). దాంతో, హడావిడిగా నా సామాను సర్దుకుని, ఏదో నామమాత్రంగా భోజనం ముగించి, వీలైనంత వేగంగా నౌకలోకి బయలుదేరాను. అది నాలుగు వందల టన్నుల సామర్థ్యం కలిగిన ‘కాన్‌స్టిట్యూషన్’ (Constitution) అనే చక్కని స్టీమర్. అందులో ప్రయాణికులు చాలా తక్కువగా ఉన్నారు, వసతులు కూడా చాలా బాగున్నాయి. లేక్ ఈరీ (Lake Erie) గురించి ఎంత గొప్పగా చెప్పుకున్నా, సముద్ర ప్రయాణంలో కళ్లు తిరగడం (sea-sickness) వంటి సమస్యలు ఉన్నవారికి ఇది అస్సలు సరిపడదు. మా అందరికీ విపరీతమైన కళ్లు తిరగడం, వాంతులు అయ్యాయి. ఈ విషయంలో ఇది దాదాపు అట్లాంటిక్ మహాసముద్ర ప్రయాణం అంత దారుణంగా ఉంది. అలలు చాలా చిన్నవిగా, కానీ విసుగు పుట్టించేంత నిరంతరాయంగా ఉన్నాయి. మేము ఈరోజు ఉదయం ఆరు గంటలకు బఫెలో (Buffalo) చేరుకున్నాము; అల్పాహారం కోసం ఒడ్డుకు దిగాము; వెంటనే పోస్టాఫీసుకు కబురు పంపాము. అప్పుడు మాకు—ఓహ్! ఎంతటి ఆనందంతో, ఎంతటి వర్ణనాతీతమైన సంతోషంతో చెప్పగలను!—ఇంగ్లాండ్ నుండి మా లేఖలు అందాయి!

“మేము ఆదివారం రాత్రంతా లేక్ ఈరీ ఒడ్డున ఉన్న క్లీవ్‌ల్యాండ్ (Cleveland) అనే అందమైన పట్టణంలోనే గడిపాము. సోమవారం ఉదయం ఆరు గంటలకే నన్ను చూడటానికి ప్రజలు గుంపులు గుంపులుగా నౌకలోకి వచ్చేశారు. కొందరు ‘పెద్ద మనుషులు’ ఏకంగా మా చిన్న గది (cabin) ముందు నిలబడి, నేను స్నానం చేసుకుంటున్నప్పుడు, కేట్ (Kate) మంచం మీద పడుకుని ఉన్నప్పుడు, తలుపులు, కిటికీల గుండా లోపలికి తొంగి చూశారు.” ఈ విషయం వల్ల, మరియు నేను శాండస్కీలో అనుకోకుండా చూసిన, ఆ పట్టణంలో ప్రచురితమైన ఒక వార్తాపత్రిక వల్ల నాకు తీవ్రమైన కోపం వచ్చింది (ఆ వార్తాపత్రిక ఇంగ్లాండ్‌తో ప్రాణాలకు తెగించి యుద్ధం చేయాలని వాదిస్తూ, బ్రిటన్‌ను ‘మళ్ళీ ఓడించాలి’ అని చెబుతూ, మరియు రెండు సంవత్సరాలలోపు నిజమైన అమెరికన్లందరూ హైడ్ పార్క్‌లో యాంకీ డూడుల్ పాడతారని, వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ కోర్టులలో హెయిల్ కొలంబియా నినాదాలు చేస్తారని వాగ్దానం చేస్తూ ఉంది).

ఆచారం ప్రకారం మేయర్ నన్ను కలవడానికి ఓడలోకి వచ్చినప్పుడు, నేను ఆయన్ని కలవడానికి నిరాకరించి, ఎందుకో చెప్పమని మిస్టర్ క్యూని అడిగాను. ఆయన గారు దాన్ని చాలా ప్రశాంతంగా తీసుకుని, ఒక పెద్ద కర్ర మరియు చెక్కే కత్తితో రేవు పైభాగానికి వెళ్ళిపోయారు. ఆయన ఆ కత్తితో ఎంత బలంగా పనిచేశారంటే (అంతసేపూ మా క్యాబిన్ మూసి ఉన్న తలుపు వైపే చూస్తూ), ఓడ బయలుదేరడానికి చాలా ముందే ఆ పెద్ద కర్ర ఒక క్రిబేజ్ మేకు కంటే పెద్దదిగా లేకుండా పోయింది!

ఈ ఉదయం బఫెలో నుండి ఇక్కడికి వస్తున్నప్పుడు కలిగినంతటి ఉద్వేగాన్ని నా జీవితంలో ఎప్పుడూ అనుభవించలేదు. మీరు రైలులో వస్తారు, దారిలో దాదాపు రెండు గంటలు పడుతుంది. నేను నీటి తుంపరల కోసం చూశాను, ఆ గర్జన కోసం చెవులు రిక్కించాను. అది ఎంతగా అంటే, లివర్‌పూల్‌లో దిగినప్పుడు లింకన్స్ ఇన్ ఫీల్డ్స్‌లో మీ మధురమైన గొంతు సంగీతాన్ని వినడం ఎంత ఊహకు అందని విషయమో అంత. చివరకు, రైలు ఆగినప్పుడు, భూమి లోతుల నుండి రెండు పెద్ద తెల్లని మేఘాలు పైకి లేవడం చూశాను, అంతకు మించి ఏమీ లేదు. అవి నెమ్మదిగా, సౌమ్యంగా, గంభీరంగా గాలిలోకి లేచాయి. నేను కేట్‌ను పడవ వైపు వెళ్లే లోతైన, జారుడు దారిలో ఈడ్చుకెళ్లాను; ఆన్ త్వరగా రావడం లేదని ఆమెను తిట్టాను; ఒళ్ళంతా చెమటలు పట్టాయి; నా చెవుల్లో శబ్దం పెరుగుతూ పోతున్నా, పొగమంచు వల్ల ఏమీ కనిపించనప్పుడు, ఆ అనుభూతిని మాటల్లో చెప్పలేను.

“మాతో పాటు ఇద్దరు ఆంగ్ల అధికారులు ఉన్నారు (ఆహ్! ఏమిటి?) ఆ పెద్దమనుషులు, ఎంతటి ప్రకృతి సౌభాగ్యుల్లా కనిపించారో), మరియు వారు నాతో హడావిడిగా వెళ్ళిపోయారు;

కేట్ మరియు ఆన్‌లను ఒక మంచు కొండ మీద వదిలి; చిన్న జలపాతం అడుగుభాగంలో ఉన్న రాళ్లపై నుంచి నా వెంటే ఎక్కి వచ్చారు; అప్పటికే పడవ నడిపే వ్యక్తి పడవను సిద్ధం చేస్తున్నాడు. నా అంచనాలు ఏమాత్రం వమ్ము కాలేదు—కానీ, అక్కడ ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు. క్షణాల్లోనే నీటి తుంపర్లు కళ్లను కమ్మేయడంతో, ఒళ్లంతా తడిసి ముద్దయింది. ఎంతో ఎత్తు నుంచి నీరు ఉధృతంగా, పిచ్చిగా కిందకు పడటం చూశాను, కానీ దాని ఆకారం గానీ, అమరిక గానీ ఏమీ అర్థం కాలేదు; కేవలం ఏదో అపారమైన, అంతుచిక్కని దృశ్యం మాత్రమే కనిపించింది. అయితే, మేము పడవలో కూర్చుని, జలపాతం అడుగుభాగం గుండా ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు—అప్పుడు అసలు విషయం ఏమిటో నాకు అర్థమైంది. సత్రానికి వెళ్లి దుస్తులు మార్చుకున్న వెంటనే, కేట్‌ను వెంటబెట్టుకుని బయలుదేరి, ‘హార్స్‌షూ ఫాల్’ (Horse-shoe Fall) వద్దకు వెళ్లాను. నేను ఒంటరిగా జలపాతం పడే లోతైన ప్రాంతం (basin) లోకి దిగాను. అక్కడ నిలబడినప్పుడు, ఒక మనిషి దేవుడికి అంతకంటే దగ్గరగా ఉండటం అసాధ్యమేమో అనిపించింది. నా పాదాల దగ్గర ఒక ప్రకాశవంతమైన ఇంద్రధనుస్సు మెరిసింది; అక్కడి నుంచి పైకి చూస్తే—అబ్బో! ఎంత అద్భుతమైన, ప్రకాశవంతమైన ఆకుపచ్చని నీటి ప్రవాహం! వెడల్పుగా, లోతుగా, అత్యంత శక్తివంతంగా పడుతున్న ఆ ప్రవాహం, కింద పడే క్రమంలోనే అంతమైపోతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ఆ అగాధమైన సమాధి నుంచి, తుంపర్లు, పొగమంచుతో కూడిన ఒక భారీ ‘భూతం’లాంటి దృశ్యం పైకి లేస్తుంది. ఇది ఎప్పటికీ అంతం కాకుండా, ప్రపంచం పుట్టినప్పటి నుంచో ఏమో, ఒక రకమైన గంభీరమైన భయంతో ఈ ప్రదేశాన్ని వెంటాడుతూనే ఉంది.

“మేము ఇక్కడ ఒక వారం రోజుల పాటు ఉండాలని అనుకుంటున్నాం. నా తదుపరి లేఖలో, నా అనుభూతులను, రోజురోజుకూ అవి ఎలా మారుతున్నాయో మీకు వివరించడానికి ప్రయత్నిస్తాను. ప్రస్తుతానికి అయితే అది సాధ్యం కాదు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, ఈ అద్భుత దృశ్యాన్ని చూసినప్పుడు నా మనసులో కలిగింది కేవలం ప్రశాంతత, నిశ్చలత—శాశ్వత విశ్రాంతి, ఆనందాల గురించిన గొప్ప ఆలోచనలు; భయం అస్సలు కలగలేదు. ‘గ్లెన్‌కో’ (Glencoe) గురించి తలచుకుంటేనే ఒళ్లు గగుర్పొడుస్తుంది (ప్రియ మిత్రమా, దేవుడి దయ ఉంటే మనం కలిసి గ్లెన్‌కోను సందర్శించాలి), కానీ నయాగరా గురించి ఆలోచించినప్పుడల్లా, నాకు దాని అందమే గుర్తుకు వస్తుంది.

“నేను ఈ లేఖ రాస్తున్నప్పుడు నా చెవుల్లో వినిపిస్తున్న ఆ గర్జనను మీరు వినగలిగితే బాగుండు! మా కిటికీల కిందే రెండు జలపాతాలు ఉన్నాయి.” మా సిట్టింగ్ రూమ్ మరియు బెడ్‌రూమ్ నుండి మేము నేరుగా వాటి వైపు కిందికి చూడవచ్చు. అక్కడ ఒక్క ప్రాణి కూడా లేదు.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-10-26-ఉయ్యూరు —