ద్రౌపది అంతశ్శీలాన్ని ఆవిష్కరించిన ఎస్.వి భుజ౦గరాయ శర్మగారి ‘’ద్రౌపది ‘’
తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రముఖ విమర్శకులు, కవి, విద్యావేత్త అయిన ఎస్.వి. భుజంగరాయ శర్మగారు (శ్రీరాం వేంకట భుజంగరాయశర్మ) మహాభారతంలోని నాయికల అంతస్సౌందర్యాన్ని, వారి మనస్తత్వాన్ని వినూత్న విమర్శనాత్మక దృక్పథంతో ఆవిష్కరించారు. ముఖ్యంగా ద్రౌపది పాత్ర పై వారు కావించిన విశ్లేషణ (“విధి వంచిత ద్రౌపది” తదితర వ్యాసాల్లో) తెలుగు విమర్శనా రంగానికి ఒక ప్రత్యేక భావనను అందించింది.
ఆయన విశ్లేషణను ఆధారంగా చేసుకుని ద్రౌపది పాత్ర స్వభావాన్ని క్రింది ప్రధాన కోణాలలో పరిశీలించవచ్చు:
1. విధి వంచన – పరిస్థితుల సంఘర్షణ
భుజంగరాయ శర్మగారి విశ్లేషణలో ద్రౌపది “విధి వంచిత” గా ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.
- ఒకే భర్తతో జీవించడం సామాన్య ధర్మమైన సమాజంలో, విధి వైపరీత్యం వల్ల, అత్తగారి ఒక్క మాట ప్రభావంతో ఐదుగురు వేర్వేరు మనస్తత్వాలు కలిగిన పురుషులకు భార్యగా మారవలసి రావడం ఆమె జీవితంలో మొదటి పెద్ద సంఘర్షణ.
- ఒక సాధారణ స్త్రీకి ఒక భర్త మనస్సును అర్థం చేసుకోవడమే కష్టమైన సందర్భంలో, భిన్న గుణాలు కలిగిన ఐదుగురు పాండవులను అర్థం చేసుకుంటూ, వారి పట్ల సమభావాన్ని చూపుతూ నిరంతరం బ్యాలెన్స్ చేయడం ఆమె ఎదుర్కొన్న మానసిక సవాలుగా శర్మగారు విశ్లేషించారు.
2. బాహ్య సౌందర్యం వర్సెస్ అంతస్సౌందర్యం
పురాణ కావ్యాదుల్లో ద్రౌపది సౌందర్యాన్ని లేదా యజ్ఞగుండం నుండి ఉద్భవించిన తీరును కేవలం శారీరక దృష్టితో వర్ణించడం సాధారణం. కానీ భుజంగరాయ శర్మగారు ద్రౌపది అంతస్సౌందర్యానికి, ఆత్మగౌరవానికి పెద్దపీట వేశారు.
- ఆమె కేవలం అందమైన రాజకుమారి మాత్రమే కాదు; తీవ్రమైన కష్ట నష్టాలను తట్టుకుని, పాండవులను ఒకే త్రాటిపై నిలిపిన మనోధైర్యం ఆమె సొంతం.
- అవమానాలు ఎదురైనప్పుడు కుంగిపోకుండా, తన హక్కుల కోసం సభలో ప్రశ్నలు లేవనెత్తగల మేధో సంపత్తి ఆమె అంతర్గత సౌందర్యానికి ప్రతీక.
3. కురుసభలో ప్రశ్న – ధర్మసందేహం
కురుసభలో వస్త్రాపహరణ ఘట్టం జరిగినప్పుడు ద్రౌపది స్పందించిన తీరు ఆమె పాండిత్యాన్ని, న్యాయ నిరతిని తెలియజేస్తుంది:
- “తన్ను తాను ఓడి నన్నోడినా? లేక నన్నోడి తానోడినా?” అని యుధిష్ఠిరుడిని ప్రశ్నించడం ద్వారా అప్పటి పితృస్వామ్య సభలోని పెద్దలనే ధర్మసంకటంలో పడేసింది.
- రాజసభలోని మహామహులైన భీష్మ, ద్రోణాదులు సైతం మౌనం వహించిన చోట, ఆమె ఒక న్యాయకోవిదురాలిగా ప్రశ్నించడం ఆమె వ్యక్తిత్వానికి ఉన్న శ్రేష్ఠతను చూపుతుందని విమర్శకుల అభిప్రాయం.
4. మానసిక వేదన – రాజనీతిజ్ఞత
- స్వాభిమానం: కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ప్రధాన ప్రేరక శక్తి ద్రౌపది ఆత్మగౌరవమే. ఆమె పడిన అవమానం కేవలం వ్యక్తిగతమైనది కాదు; అది ఒక రాజకుమారికి, స్త్రీత్వానికి జరిగిన అవమానంగా ఆమె భావించింది.
- భర్తలను ఉసిగొల్పడం కాదు – ధర్మాన్ని రక్షించడం: పాండవులు అరణ్యవాసంలో ఉన్నప్పుడు వారు శాంతంగా ఉండడాన్ని ఆమె అంగీకరించలేదు. క్షత్రియ ధర్మాన్ని గుర్తుచేస్తూ, రాజ్యాన్ని మరియు గౌరవాన్ని తిరిగి పొందాలని హెచ్చరించే దృఢమైన రాజనీతిజ్ఞత ద్రౌపదిలో కనిపిస్తుంది.
ఎస్.వి. భుజంగరాయ శర్మగారి దృష్టిలో ద్రౌపది కేవలం ఒక పౌరాణిక పాత్ర కాదు; విధి విసిరిన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూ, ఐదుగురు భర్తల నడుమ తన ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకున్న ఒక దివ్యమైన స్త్రీమూర్తి. సాంప్రదాయ భావజాలానికి భిన్నంగా, ఆమె లోపలి మానసిక వేదనను, క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఆమె చూపిన స్థితప్రజ్ఞతను శర్మగారు అత్యంత హృద్యంగా ఆవిష్కరించారు.
మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –6-11-26-ఉయ్యూరు
