గీత అందించే ప్రపంచ దృక్పథం(త్రివేణి)

– ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఎం.ఏ., ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

భగవద్గీతకు 2,000 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర ఉంది. హిందూ తత్వశాస్త్రంలోని అత్యున్నత దృక్పథాన్ని నొక్కి చెబుతూనే, దానిని ఒక హిందువు యొక్క దైనందిన జీవితంతో ఇంత సమర్థవంతంగా అనుసంధానించగల గ్రంథం మరొకటి బహుశా ఉండదేమో! గీత కేవలం సన్యాసుల కోసం మాత్రమే కాదు—అయితే, దేవుని గురించి సన్యాసులకు తెలిసిన విషయాలన్నీ గీతలో ఉన్నాయి. ఇది కేవలం ప్రాపంచిక జీవనశైలిపై దృష్టి పెట్టే సామాన్యుల కోసం మాత్రమే కాదు—అయితే, ఒక వ్యక్తి ఆశించగలిగే స్పష్టమైన జీవన సూత్రాలను ఇది వారికి అందిస్తుంది. జ్ఞానం మరియు కర్మల మధ్య, ఆత్మ సాక్షాత్కారం మరియు పరమాత్మలో లీనమవ్వడం మధ్య ఉండే సమతుల్యతే గీత యొక్క బలం. ఇంత సమగ్రమైన గ్రంథం, అది రచించబడిన కాలంలో మానవాళికి సాధ్యమైనంత విస్తృతమైన ప్రపంచ దృక్పథంపైనే తన బోధనలను నిర్మించుకుంది. గీత రచయిత ప్రపంచాన్ని ఎలా చూశారో, మరియు గత 2,000 ఏళ్లలో మానవాళి పొందిన జ్ఞానం దృష్ట్యా, ఆ ప్రపంచ దృక్పథాన్ని తిరిగి ఎలా సమీక్షించుకోవాలో లేదా మార్చుకోవాలో పరిశీలించడమే ఇక్కడ నా ఉద్దేశ్యం.

మనలో చాలామంది, నేటి విద్యావేత్తలు—అంటే పాశ్చాత్య విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ఆరితేరిన వారు—చెప్పినట్లుగానే ప్రపంచాన్ని చూస్తుంటాం. కోపర్నికస్ అనంతర కాలపు ఆధునిక దృక్పథం నుండి, కేవలం మూడు శతాబ్దాల క్రితం వరకు భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతుందని తెలియని పూర్వీకుల వైపు మనం ఒక రకమైన సహనంతో, అవగాహనతో చూస్తుంటాం. క్రీస్తుశకం 5వ శతాబ్దంలోనే ఆర్యభట్టు, నక్షత్ర మండలం మొత్తం భూమి చుట్టూ తిరుగుతోందనే నమ్మకానికి భిన్నంగా, భూమి తన అక్షం మీద తిరుగుతుందని చెప్పారు. కానీ, ఐరోపాలో ఇదే భావనను ఎలాగైతే ఎగతాళి చేశారో, ఆర్యభట్టు చెప్పిన దానిని కూడా అప్పట్లో అలాగే తప్పుబట్టారు. కోపర్నికస్ కాలం వరకు, భూమిని విశ్వానికి కేంద్రంగా భావించేవారనేది వాస్తవం. ఆ కోణంలో చూస్తే, గీత ‘కోపర్నికస్ పూర్వపు’ (pre-Copernican) కాలానికి చెందినదని చెప్పవచ్చు. మనం నేర్చుకునే విజ్ఞానశాస్త్రం ఖగోళ వస్తువుల అమరిక, కదలికల గురించి చెప్పడమే కాకుండా, అది కార్టేసియన్ గణిత నిర్మాణాన్ని విశ్లేషించి, ప్రపంచం త్రిమితీయమైనదని, అది అంతరిక్షంలో నివసిస్తూ కాలంలో కదిలే పదార్థమనేది చెబుతుంది. మనస్సుకు ప్రాథమిక వాస్తవికత ఉందా లేక అది కేవలం ద్వితీయ గుణమా అనేది విజ్ఞానశాస్త్రానికి ముఖ్యం కాదు. ఇటీవలి వరకు, పదార్థం ఉన్న అంతరిక్షం సంపూర్ణమైనదిగా, పదార్థం కదిలే కాలం కూడా సంపూర్ణమైనదిగా పరిగణించబడింది. గత రెండు దశాబ్దాలుగా, అంతరిక్షం సంపూర్ణం కాదని, కాలం సంపూర్ణం కాదని, కానీ ఈ రెండింటి కలయికతో ఏర్పడిన త్రిమితీయం కాకుండా చతుర్మితీయమైనదే సంపూర్ణమైనది అనే ఆలోచన పెరిగింది. డెకార్టెస్ సమర్థించిన న్యూటన్ ప్రపంచ దృష్టికోణం ప్రకారం, దేవునికి విజ్ఞానశాస్త్రం అందించే కానుకలు సంపూర్ణ అంతరిక్షం మరియు సంపూర్ణ కాలం. ఐన్‌స్టీన్ ప్రపంచ దృష్టికోణం ప్రకారం, దేవునికి విజ్ఞానశాస్త్రం అందించే కానుక సంపూర్ణ అంతరిక్ష-కాలం. అన్ని దృక్కోణాలలోనూ, దేవుడు ఉంటే, ఆయన సంపూర్ణుడు. న్యూటన్ ప్రకారం అంతరిక్షం మరియు కాలం, ఐన్‌స్టీన్ ప్రకారం కేవలం అంతరిక్ష-కాలం మాత్రమే, ఏదో ఒక విధంగా దేవుని లక్షణాలు; అవి ఆయన అస్తిత్వంలో భాగం.

గీత కేవలం కోపర్నికస్ పూర్వ కాలానికి చెందినది మాత్రమే కాదు, ఇది కార్టీసియన్ (డెకార్టెస్ ప్రతిపాదించిన) దృక్పథానికి కూడా పూర్వపుది. ఎందుకంటే, ఆధునిక శాస్త్రీయ విజ్ఞానం విస్తృత స్థాయిలోనూ, లోతైన స్థాయిలోనూ అభివృద్ధి చెందడానికి పునాదిగా నిలిచిన ఆ సరళమైన కార్టీసియన్ నమూనాను గీత అనుసరించదు.

ఆధునిక ప్రపంచ జ్ఞాన దృక్కోణం నుండి గీతను పరిశీలిస్తే ఇంతవరకు చెప్పవచ్చు. ఇక ఇప్పుడు, గీతలో ప్రతిపాదించబడిన ప్రపంచ దృక్పథాన్ని విశ్లేషిద్దాం.

గీత మానవాళికి మూడు మార్గాలను బోధిస్తుంది: జ్ఞాన మార్గం, కర్మ మార్గం మరియు భక్తి మార్గం. ఈ మూడు మార్గాలు ఒక విశ్వంలో ఉన్నాయి; ఈ విశ్వంలో ప్రకృతి, పురుషులు మరియు పురుషోత్తముడు అనే మూడు రకాల ఉనికిలు ఉన్నాయి. ప్రకృతి పట్టు నుండి పురుషులను విముక్తం చేయడానికి, పురుషోత్తముడే స్వయంగా గీతా బోధనను అందించాడని చెబుతారు. ప్రకృతి తన ఆధీనంలో పురుషులను ఉంచుకున్నప్పుడు, వారు ద్వంద్వాల (సుఖదుఃఖాలు, లాభనష్టాలు వంటివి) భ్రమకు లోనవుతారని, అలాగే సత్వ, రజ, తమో గుణాల ప్రభావానికి గురవుతారని ఇందులో పేర్కొనబడింది. ప్రతి పురుషుడు ఒక ‘మనస్సు’ను కలిగి ఉంటాడు; ఇది చంచలమైనది మరియు అదుపు చేయడం కష్టతరమైనది. ఈ మనస్సు ద్వారానే పురుషుడు జడ పదార్థంతో సంబంధాలను ఏర్పరచుకుంటాడు—ఈ సంబంధాలు వస్తుంటాయి, పోతుంటాయి—దీనివల్లనే పురుషుడు పునర్జన్మ చక్రంలో చిక్కుకుంటాడు. గీత బోధించే జ్ఞాన మార్గం ‘సాంఖ్య’ మార్గం. సాంఖ్య దృక్పథం ప్రకారం, “మనస్సు మరియు పురుషుడు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉన్నంత కాలం, పురుషుడికి బాధలు తప్పవు. కాబట్టి, చిత్తాన్ని (మనస్సును) పురుషుడి నుండి వేరు చేయాలి.” గీత బోధించే కర్మ మార్గం ‘యోగ’ మార్గం. అభ్యాసం మరియు వైరాగ్యం ద్వారా మనస్సును అదుపులో ఉంచుకోవాలి. ఫలాపేక్ష లేకుండా చేసే కర్మ, కర్మలను పూర్తిగా త్యజించడం కంటే శ్రేష్ఠమని గీత బోధిస్తుంది. కోరికలు మరియు రాగద్వేషాల నుండి పుట్టే ప్రేరణలను జయించినవాడు సమతుల్యతను పొందుతాడు. కోరికల ప్రభావం నుండి విముక్తమైన మనస్సు, జడ పదార్థంతో సమన్వయాన్ని సాధించినప్పుడు, పురుషుడు ప్రకృతి బంధనం నుండి విముక్తుడై, బాధల నుండి బయటపడతాడు. జ్ఞానం మరియు నిష్కామ కర్మల ద్వారా మనస్సు నుండి విముక్తి పొందిన తర్వాత, పురుషుడికి ఇక చేయవలసిన పని ఏముంటుంది? పురుషోత్తముని పట్ల భక్తి కలిగి, ఆయనలో తన అస్తిత్వాన్ని లీనం చేయడం ద్వారా తన నిజస్వరూపాన్ని గ్రహించడమే జీవుని లక్ష్యం. కాబట్టి, పురుషుని నిజస్వరూపం అంటే పురుషోత్తముని స్వరూపమే అని అర్థం. ఒకవైపు ప్రకృతి ఉంది—ఇందులో కేవలం జడ పదార్థమే కాకుండా మనస్సు కూడా అంతర్భాగమే. మరోవైపు పురుషులు (జీవులు) ఉన్నారు; వీరు, తమ నిజస్వరూపానికి భిన్నమైన ‘మనస్సు’ అనే బంధనంలో చిక్కుకుపోవడం వల్ల, తమ అసలైన స్వరూపమైన ‘పురుషోత్తమ తత్త్వాన్ని’ గ్రహించలేకపోతున్నారు. ప్రకృతిని ఒక ‘అవ్యక్త’ (అగోచర) స్థితిగా పేర్కొంటారు; ఒక యుగారంభంలో సమస్త జీవరాశులు ఈ ప్రకృతి నుండే ఉద్భవిస్తాయి. పురుషోత్తముడు—ఎవరికి పురుషులు కేవలం అంశలుగా ఉంటారో—అతడు మరొక ‘అవ్యక్త’ తత్త్వం. పురుషోత్తముని స్వరూపం ఏమిటి? పదవ అధ్యాయంలో, శ్రీకృష్ణుడు పురుషోత్తముని తత్త్వాన్ని వివరించడానికి కొన్ని ఉదాహరణలు ఇస్తాడు. ఆయన కాలం, దేశం (స్థలం), పదార్థం, గతి, ప్రాణం, మనస్సు, జ్ఞానం, దేవతలు, మంచి-చెడులతో సహా సమస్త గుణాలు, మరియు అన్నింటికీ మూలబీజం, ఆధారం ఆయనే. ఇతర సందర్భాల్లో ఆయన ఇలా చెబుతాడు: “ఆయన సూక్ష్మమైన వాటికంటే సూక్ష్మమైనవాడు, ఊహకు అందని రూపం కలవాడు” మరియు ఈ విశ్వమంతా “ఆయనలో ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే.” ఇంకా ఆయన ఇలా అంటాడు: “సమస్త జీవులు ఆయనలో ఉన్నాయి, కానీ ఆయన వాటిపై ఆధారపడి లేడు”; “ఆకాశంలో గాలి ఎలా ఉంటుందో, అలాగే సమస్త జీవులు ఆయనలో నిలిచి ఉన్నాయి.” ఆయన ‘సత్తు’ (ఉన్నది) మరియు ‘అసత్తు’ (లేనిది) రెండూ తానే అయి ఉన్నాడు. ఈ విధంగా, ప్రకృతి పురుషోత్తముని నుండి ఉద్భవించినప్పటికీ, ఆయన కంటే భిన్నమైనదిగా ఉంటుంది. ‘సత్తు’ మరియు ‘అసత్తు’ రెండూ తానే అయిన, సమస్త విశ్వాన్ని తనలో ఇముడ్చుకున్నప్పటికీ అత్యంత సూక్ష్మమైన, కాలాన్ని తనలో కలిగి ఉండి కూడా కాలాతీతుడైన, పదార్థం మరియు మనస్సుల సమస్త రూపాలుగా ఉండి కూడా వాటికి అతీతుడైన ఈ పరమాత్మ తత్త్వాన్ని మనం ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? అందుకే గీత, పరమాత్మ “ఊహకు అందని రూపం కలవాడు” అని చెబుతోంది. వేదాంతం, ఆ ఏకైక పరమాత్మను “నేతి, నేతి” (ఇది కాదు, ఇది కాదు) అని వర్ణిస్తుంది. ఇక బౌద్ధంలోని ‘శూన్యవాదం’, దీనికి అతీతంగా ఏమీ లేదని (శూన్యమని) పేర్కొంటుంది. భారతదేశంలో కాకుండా ఇతర చోట్ల పుట్టుకొచ్చిన మతాలు బోధించే దేవుడు, ఆయన స్వర్గం ఇవి కావు. ఆ మతాలలో దేవుడు మానవాళికి తండ్రిగా ఉంటాడు, స్వర్గ నరకాలు కోపర్నికస్‌కు పూర్వపు ప్రపంచంలో ఉంటాయి. అటువంటి స్వర్గ నరకాలను కోపర్నికస్ ఈ ప్రపంచం నుండి తొలగించాడు. గీత కూడా కోపర్నికస్‌కు పూర్వపుదే అయినప్పటికీ, అది కోపర్నికస్ కనుగొన్న దానికి వ్యతిరేకం కాకపోవడం గీత యొక్క ప్రగాఢ సత్యానికి ఒక నిదర్శనం. భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరిగినా, సూర్యుడు భూమి చుట్టూ తిరిగినా, ఈ విశ్వమంతటా భూమిపై లేని స్వర్గం నరకం లేకపోయినా, లేదా భూమికి పైన స్వర్గం, కింద నరకం ఉన్నా, గీతలోని పురుషోత్తముడు సృష్టి యొక్క హృదయంలో సర్వోన్నతంగా, సర్వానికి ఆధారంగా ఉంటాడు. అందువల్ల గీత—మరియు సాధారణంగా హిందూ తత్వశాస్త్రం—కోపర్నికస్‌కు స్థానం లేని ఒక కోణం నుండి వాస్తవికతను అధ్యయనం చేశాయి. మనం సమీపించిన వాస్తవికతకు అవతలి వైపున అతను కనిపిస్తాడు.

కానీ వాస్తవికత దాని అన్ని పార్శ్వాలతో ఒక్కటే. విశ్లేషణ ఎంత భాగమో, సంశ్లేషణ కూడా అంతే భాగం. వేదాంత సంశ్లేషణను సాంఖ్య విశ్లేషణతో బలపరచాలి. మనస్సు ప్రకృతిలో భాగమని, పురుషునిలో కాదని సాంఖ్య చెబుతుంది. అందువల్ల, ఆ పదాన్ని తప్పుగా అనువదించినట్లుగా ప్రకృతి అంటే పదార్థం కాదు, పదార్థ-మనస్సు. సాంఖ్య మనస్సును ఒక పదార్థంగా పరిగణిస్తుంది. అందువల్ల, పదార్థ-మనస్సు అనేది పదార్థం కంటే సంక్లిష్టమైన నిర్మాణం గల ఒక పదార్థం. కార్టేసియన్ విశ్లేషణ ప్రకారం పదార్థం 3 మితీయమైనది. కార్టేసియన్ విశ్లేషణ దారితీసిందా?

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-10-26 –ఉయ్యూరు .