సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -5

78

ఇది బెకెట్ సృష్టించిన కథానాయకుడి ప్రయాణంలో—బెలాక్వా యొక్క డబ్లిన్ నుండి పిర్న్ (Pirn) అనే బురదమయమైన పాతాళలోకం వరకు సాగే ఆ బాధాకరమైన, కష్టతరమైన మార్గంలో—అతడిని మరో అడుగు ముందుకు తీసుకువెళ్తుంది.

‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లో ఉన్నంత ప్రముఖంగా కాకపోయినా, ‘వాట్’ (Watt) లో కూడా లైంగిక అంశాలు కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు, మిస్టర్ గ్రేవ్స్ తన భార్యతో సఖ్యంగా ఉండలేకపోవడం అనే విషయాన్ని ఒక ప్రధానాంశంగా తీసుకుంటారు; దీనికి పరిష్కారంగా ‘బాండో’ (Bando) అనే మందును వాడమని ఆర్థర్ ఒక ప్రకటనకర్త శైలిలో చమత్కారంగా సిఫార్సు చేస్తాడు. అలాగే, మిస్టర్ లూయిట్‌ను పరీక్షించడానికి ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ, మిస్టర్ నాకీబాల్ తనను తాను గోక్కుంటూ ఎంతో ఏకాగ్రతతో ఉండటాన్ని గమనించి, ఇలా అంటుంది: “ఎంతటి జీవశక్తి! ఈ వయసులో కూడా! బహిరంగ జీవనం అంటే ఇదే మరి! అద్భుతం!” అయితే, వీటన్నింటిలోనూ అతి పెద్ద లైంగిక హాస్యాస్పద సన్నివేశం—వాట్ మరియు చేపలు అమ్మే శ్రీమతి గోర్మన్ మధ్య సాగే అసంపూర్ణమైన బంధం:

దీని కంటే ముందుకు వారు వెళ్లలేదు—అలా వెళ్లాలని ఒకటి కంటే ఎక్కువ సందర్భాల్లో వారు భావించినప్పటికీ. ఎందుకు? వారి హృదయాల్లో—వాట్ హృదయంలో, శ్రీమతి గోర్మన్ హృదయంలో—గత అనురాగాల లేదా పాత తప్పుల తాలూకు ప్రతిధ్వని వినిపించిందేమో! “అంతటి సుందరమైన, అరుదైన, మధురమైన, సున్నితమైన పుష్పాన్ని… శారీరక తృప్తి అనే మురికి కూపంలోకి లాగవద్దు, పాడు చేయవద్దు” అని ఆ ప్రతిధ్వని వారిని హెచ్చరించిందేమో! అలా అనుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే, అత్యంత సాధారణమైన శారీరక కలయికకు కూడా అవసరమైన శక్తి వాట్‌కు లేదు, తగినంత సమయం శ్రీమతి గోర్మన్‌కు లేదు. జీవితంలోని, ప్రేమలోని వ్యంగ్యం ఇదే! సమయం ఉన్నవాడికి శక్తి లేదు, శక్తి ఉన్న ఆమెకు సమయం లేదు! దీనితో పాటు మిస్టర్ లూయిట్ (Mr. Louit) స్వలింగ సంపర్కానికి సంబంధించిన వ్యంగ్య అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, లైంగిక విషయాల పట్ల ఒక రకమైన ఉదాసీనత లేదా తిరస్కార దృక్పథం కనిపిస్తుంది. స్వలింగ ఆకర్షణ, హస్తప్రయోగం వంటి వాటి నుండి, వైవాహిక ప్రేమ (దీనిని కథలో ఒక చోట వ్యంగ్యంగా ‘ఏకాంత వ్యభిచారం’ అని పిలుస్తారు) వరకు—కామవాంఛకు సంబంధించిన అన్ని రూపాలను ఈ నవలలో ఒక రకమైన వ్యంగ్య పరిశీలనకు గురిచేశారు. ‘వాట్’ (Watt) తర్వాత వచ్చిన రచనలలో, ఇటువంటి తేలికపాటి వ్యంగ్యం కంటే చాలా కఠినమైన విశ్లేషణలు కనిపిస్తాయి.

అయితే, ‘వాట్’ నవలలో ప్రవాసం మరియు లైంగికతకు సంబంధించిన అంశాల కంటే, మరెంతో కీలకమైన ప్రశ్న ఒకటి ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. అదేమిటంటే—జ్ఞానాన్ని పొందడంలో ఉన్న కష్టం, లేదా భౌతిక వస్తువుల గురించి తెలుసుకోవడం వంటి అత్యంత సాధారణ విషయాలను కూడా తెలుసుకోవడం అసాధ్యం అనే అంశం.

ఈ సందర్భంలో, ‘వాట్’ ఎందుకు మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) ఇంటికి ఆ విచిత్రమైన ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడో మనకు తెలియదు. ఫ్రాంజ్ కాఫ్కా రాసిన ‘ది క్యాజిల్’ (The Castle) నవలలోని ‘కె.’ (K.) పాత్రలాగా ఎవరైనా అతడిని పిలిపించారా, లేక సేవకుని కోసం వచ్చిన వార్తాపత్రిక ప్రకటనను చూసి అతను వెళ్లాడా? ఏదీ స్పష్టంగా తెలియదు. మనకు తెలిసినంత వరకు, ఒక వేసవి సాయంత్రం అతను చాలా తక్కువ డబ్బుతో నగరాన్ని వదిలి బయలుదేరుతాడు; మరుసటి రోజు తెల్లవారుజాము లోపే అతను ఆ ఇంటికి చేరుకుంటాడు. త్వరలోనే అతనికి ఒక రహస్యం ఎదురవుతుంది—ఎందుకంటే, “తాను మిస్టర్ నాట్ ఇంటికి ఎలా చేరుకున్నానో ‘వాట్’కు ఎప్పటికీ తెలియదు.” అతను వెనుక తలుపు గుండా లోపలికి వచ్చాడని అతనికి తెలుసు, కానీ ఆ వెనుక తలుపు ఎలా తెరుచుకుందో మాత్రం అతనికి ఎప్పటికీ తెలియదు—అస్సలు తెలియదు, ఏమాత్రం తెలియదు. అదేవిధంగా, ఆర్సెన్ సరిగ్గా ఏ క్షణంలో వంటగదిలోకి ప్రవేశించాడో కూడా అతనికి ఎప్పటికీ తెలియదు. రాకపోకలకు, అక్కడ ఉండటానికి, తిరిగి వెళ్ళిపోవడానికి సంబంధించిన ఎన్నో చిన్న చిన్న విషయాలు తన కళ్లముందే జరుగుతున్నా, తన జీవితకాలంలో వాటి గురించి తనకు ఏమీ తెలియకపోవడం విచిత్రమని అతను భావిస్తాడు. (నిజానికి, ఈ పుస్తకంలో తరచుగా ఏదైనా సంఘటన లేదా ఆచారం గురించి ప్రస్తావించినప్పుడు, “దీనికి గల కారణాలు తెలియవు” అని చెబుతారు, లేదా ఏదైనా ఒక వివరణ ఇచ్చినప్పటికీ, అది కేవలం “మేధస్సుకు నచ్చేలా చెప్పిన ఒక కల్పిత కారణం” మాత్రమే అని పేర్కొంటారు.) ఆర్సెన్ స్వయంగా వాట్ (Watt) వైపు చాలాసేపు చూస్తూ ఉండిపోతాడు; వాట్ కూడా ఆర్సెన్ వేషధారణను చాలా సూక్ష్మంగా గమనిస్తాడు. ఆ తర్వాత ఆర్సెన్ అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయి, కొద్దిసేపటికే ప్రయాణానికి సిద్ధమైన దుస్తులతో తిరిగి వస్తాడు. అప్పుడు అతను మిస్టర్ న…





వృక్షం తిరిగి డాఫ్నే (Daphne) గా మారినట్లు, పాత వస్తువు మళ్ళీ పాత చోటకే తిరిగి వచ్చినట్లు! కోరుకున్న వస్తువును పొందడం కంటే, దాని కోసం పరితపించడమే ఎంతో ఆనందదాయకమని (ఎడారిలో ఉన్న తాగుబోతు వ్యక్తి అత్యంత సంతోషంగా ఉంటాడన్నట్లుగా) ఒక అవగాహన కలగడం, అలాగే ‘అస్తిత్వంలో లేని దాని ఉనికిని’ గ్రహించడం ఇందులో కనిపిస్తుంది. ఆర్సెన్ తన సుదీర్ఘ ప్రసంగం చివరలో, వాట్ అనుభవాలు కూడా తన అనుభవాల లాగే ఉంటాయని సూచిస్తాడు: “నిజం చెప్పాలంటే, మనందరికీ ఒకే విధమైన అనుభవాలు ఎదురవుతాయి—ముఖ్యంగా మనలాంటి పరిస్థితుల్లో ఉన్నవారికి. ఆ పరిస్థితులు ఎలాంటివైనా సరే, మనం వాటిని తెలుసుకోవాలని అనుకుంటే చాలు.”

వాట్, మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) ఇంటికి రావడానికి ప్రధాన కారణం మతపరమైన అన్వేషణేనని స్పష్టమవుతోంది. అతను తన అన్వేషణ గురించి సామ్ (Sam) తో ఇలా చెబుతాడు (అతని విలక్షణమైన, తిరగబడిన భాషలో):

“ఆయన్ని కనుగొనేందుకు నాకున్న కొద్దిపాటి దానిని వదిలేశాను. ఆయన్ని తెలుసుకునే క్రమంలో, నాకు తెలిసిన కొద్దిపాటి విషయాలను మర్చిపోయాను. ఆయన్ని పొందేందుకు, నాకున్న దానిని తిరస్కరించాను. ఆయన్ని ప్రేమించేందుకు, నాకున్న దానిని త్యజించాను. ఈ శరీరం నిరాశ్రయమైంది, ఈ మనస్సు దేనినీ పట్టించుకోదు, చేతులు ఖాళీ, హృదయం శూన్యం. ఇలాంటి స్థితిలోనే నేను ఆయన దగ్గరకు వచ్చాను—ఆ ఆలయానికి, ఆ గురువు దగ్గరకు, ఆ మూలానికి… అంటే, ‘శూన్యం’ (nought) దగ్గరకు.”

శ్రమపడుతున్న యేసుక్రీస్తుతో వాట్‌కు ఉన్న పోలికను ఆర్సెన్ గమనిస్తాడు. ఈ పోలిక మరింత స్పష్టంగా ఇలా వ్యక్తమవుతుంది: “అతని ముఖం రక్తసిక్తమై ఉంది, చేతులు కూడా రక్తంతో నిండి ఉన్నాయి, తలపై ముళ్ల కిరీటంలా ముళ్లు గుచ్చుకుని ఉన్నాయి.” సరిగ్గా ఇదే స్థితిలో, వాట్ ‘నాట్’ (Knott) అనే ‘శూన్యం’ వద్దకు చేరుకుంటాడు. ఆ రోజు అతనికి “గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా, పూర్తిగా భిన్నమైన రోజు”గా అనిపిస్తుంది. అతను అక్కడకు చేరుకున్నప్పుడు, ప్రపంచం ఇంకా అతని పేర్లను, అతను ఏర్పరచుకున్న వర్గీకరణలను అంగీకరిస్తూనే ఉంటుంది:

పద్నాలుగు లేదా పదిహేనేళ్ల వయస్సు నుండి, వాట్ జీవితంలో జరిగిన ఏ సంఘటన గురించి కూడా, వెనక్కి తిరిగి చూసుకున్నప్పుడు “అప్పుడు జరిగింది ఇదే” అని చెప్పడానికి అతను ఏమాత్రం సంకోచించలేదు;

ఎందుకంటే, అప్పటికి ఇంకా వస్తువులు తమ లక్షణాలనే ప్రహసనంలో కనుమరుగైపోయే సంకేతాలను చూపడం మొదలుపెట్టలేదు. కానీ వాట్, మిస్టర్ నాట్ వద్ద పనిలో చేరిన కొద్ది కాలానికే, ఒక సంఘటన జరుగుతుంది. దానికి ఎటువంటి అర్థాన్ని ఆపాదించలేకపోయిన వాట్, తన జ్ఞానాత్మక సామర్థ్యాలు వినాశకరంగా కుప్పకూలిపోవడాన్ని ఆ సంఘటన ద్వారానే గుర్తిస్తాడు.

ఒక వృద్ధుడు, మధ్య వయస్కుడైన మరొక వ్యక్తి ఆ ఇంటికి వచ్చి, తమను తాము ‘గాల్స్’ (తండ్రీకొడుకులు) అని, పియానోలను బాగు చేసేవారని (పియానో-ట్యూనర్లు) పరిచయం చేసుకుంటారు. వారిలో యువకుడు పియానోను సరిచేసే పనిని పూర్తి చేస్తాడు. ఆ తర్వాత, ఆ పియానో, దాన్ని బాగు చేసిన వ్యక్తి, మరియు దానిపై వాయించే వ్యక్తి—వీరి భవితవ్యం గురించి వారు నిరాశాజనకమైన వ్యాఖ్యలు చేసుకుని, అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతారు. పైకి చాలా సరళంగా అనిపించే ఈ సంఘటన, వాట్‌కు మాత్రం ఏమాత్రం సరళంగా అనిపించదు. ఆ సంఘటనలోని కాంతి, శబ్దం, తాకిడి, లయ వంటి అంశాలు క్రమంగా తమ అర్థాన్ని—అత్యంత ప్రాథమికమైన అర్థాన్ని కూడా—కోల్పోతాయి.

అది కేవలం కాంతి వస్తువులపై చేసే వ్యాఖ్యగా, నిశ్చలత కదలికపై చేసే వ్యాఖ్యగా, నిశ్శబ్దం శబ్దంపై చేసే వ్యాఖ్యగా, మరియు వ్యాఖ్య మరొక వ్యాఖ్యపై చేసే వ్యాఖ్యగా మారిపోతుంది. బాహ్య అర్థం ఇలా బలహీనపడటం వాట్‌పై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. దీనివల్ల, జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించి మరొక అర్థాన్ని వెతకాల్సిన అవసరం అతనికి కలుగుతుంది—అంటే, ఆ సంఘటన ఏ రూపంలో జరిగిందో, ఆ రూపం నుండే ఏదో ఒక అర్థాన్ని రాబట్టాలని అతను ప్రయత్నిస్తాడు. ఎంత అల్పమైన, ఎంత అసంభవమైన అర్థమైనా సరే, వాట్‌కు సరిపోయేది… ఎందుకంటే, తన ప్రాయపడిన జీవితమంతా అతను కేవలం పైపైన కనిపించే అర్థాల (face values) మధ్యే—కనీసం అతని దృష్టిలోనైనా—దుర్భరంగా జీవించాడు.

“అవును, నాకు గుర్తుంది, అప్పుడు అదే జరిగింది” అని చెప్పగలగాలనే కోరిక అతనికి కలుగుతుంది. కానీ ఆ కోరిక తీరదు. గాల్స్ సంఘటన తర్వాత మరికొన్ని సంఘటనలు జరుగుతాయి; ఇవి “చాలా అద్భుతమైన రూపం కలిగి ఉండి, అసలు అర్థం ఏమిటో అంతుచిక్కనివి”గా ఉంటాయి. వీటిని “కాలం అంతరిక్షంతో ఆడుకునే సరళమైన క్రీడలు”గా అంగీకరించడానికి వాట్ సిద్ధపడడు. దానికి బదులుగా, “అసలు వాటి అర్థం ఏమిటి?” అని కాకుండా—”వాటికి ఏ అర్థాన్ని ఆపాదించవచ్చు?” అని అన్వేషించాల్సిన బాధ్యత తనపై ఉందని అతను భావిస్తాడు. ఎందుకంటే, అతడిని నిజంగా కలవరపరిచే విషయం ఏమిటంటే—‘ఏమీ కాని ఒకానొక సంగతి, అత్యంత స్పష్టమైన రూపంతో… ఏదో ఒక వాస్తవమైన వస్తువుకు ఉండే స్పష్టతతో, దృఢత్వంతో సంభవించింది’—అదే అతని ఆవేదనకు కారణం.

వాట్ (Watt) వాస్తవానికి తన ఇంద్రియాలకు అందే ప్రతి సమాచారం పట్ల అప్రమత్తంగా ఉంటాడు; అతడిని ‘కుతూహలంతో తల్లడిల్లిపోయే వ్యక్తి’గా కూడా వర్ణించారు. అయితే, మొదటి అంతస్తులో అయినా, కింది అంతస్తులో అయినా—మొత్తం మీద అతనికి లభించిన ఫలితాలు మాత్రం చాలా స్వల్పం.

దీనికి అనేక బలమైన కారణాలు ఉన్నప్పటికీ, వాట్ దృష్టిలో రెండు కారణాలు ముఖ్యమైనవి: మొదటిది, అతని ఇంద్రియాలకు అందుబాటులో ఉన్న విషయాలు చాలా తక్కువగా ఉండటం; రెండవది, అతని ఇంద్రియాలే క్షీణ దశలో ఉండటం. అక్కడ చూడటానికి, వినడానికి, వాసన చూడటానికి, రుచి చూడటానికి లేదా తాకడానికి ఏ కొంచెం అవకాశం ఉన్నా, ఒక రకమైన మత్తులో ఉన్న మనిషిలా వాట్ వాటిని చూశాడు, విన్నాడు, వాసన చూశాడు, రుచి చూశాడు, తాకాడు.

అంతేకాకుండా, ఏ విషయాలూ స్థిరంగా ఉండవు; ఉదాహరణకు, ‘మెట్లు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండవు’, ‘మెట్ల సంఖ్య రోజురోజుకూ మారుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది’. అలాగే, ‘మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) నివాసం నుండి కనిపించే మేఘాలు కూడా, వాట్‌కు అలవాటైన మేఘాలలా లేవు’.

ఏదేమైనా, మిస్టర్ నాట్ తీసుకునే ఆహారానికి సంబంధించిన అత్యంత సాధారణ, చిన్న చిన్న విషయాల గురించి వాట్ కొంత తెలుసుకోగలుగుతాడు. ఈ ‘అంశాన్ని’ అతను మాటల్లోకి చక్కగా అనువదించగలిగినప్పటికీ, మిస్టర్ నాట్ అనే వ్యక్తి గురించి అతనికి ఏమాత్రం అవగాహన లేదు; అసలు ఆయన ఎలాంటివారో ఊహించుకోవడానికి కూడా వాట్‌కు వీలు పడదు. ఒకరోజు వారు తోటలో కలుసుకున్నప్పుడు కూడా, వాట్ మిస్టర్ నాట్ ముఖాన్ని చూడలేకపోతాడు. దీనితో, ‘మిస్టర్ నాట్‌ను ముఖాముఖి చూడగలననే ఆశను, భయాన్ని కూడా వాట్ క్రమంగా వదిలేస్తాడు’. అదే సమయంలో, మిస్టర్ నాట్ ఆరోగ్యం గురించి తెలుసుకోవడానికి ఆయన స్నేహితుడొకరు ఫోన్ చేసినప్పుడు, ఆ సంఘటనకు సరిపోయే వివరణను వెతకడానికి వాట్ ఇక ఏమాత్రం శ్రమపడడు. ఎందుకంటే, గతంలో ఎన్నోసార్లు అతను ‘బ్లో-ల్యాంప్‌తో డబ్బాలను తెరిచి చూసినప్పుడు, అవి ఖాళీగా ఉండటం’ అతనికి పదేపదే ఎదురైన అనుభవమే. చివరికి, ఆర్థర్ రాకతో అతను గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో తన సేవలను ముగించి బయటకు వచ్చినప్పుడు, అతను పూర్తిగా అలసిపోయి ఉంటాడు; ‘మరింత అనారోగ్యంతో, మరింత ఒంటరిగా’ ఉంటాడు. మనం చూసినట్లుగా, “వాస్తవాలను అర్థం చేసుకోవాలనే అతని ఆత్రుతలో ఏమీ మిగలలేదు.” అతను కనుగొన్న విషయాలు ఇవే: పదాలు వాస్తవాలకు సరిగ్గా సరిపోకపోవడం; తర్కం అనేది అటు ఇటు మారగల స్వభావం కలిగి ఉండటం (‘అసంబద్ధత అనే భావన కలిగినప్పుడు, దాని వెంటే అనివార్యత అనే భావన కలగడం అరుదు కాదు… అలాగే, అనివార్యత అనే భావన కలిగినప్పుడు, దాని వెంటే అసంబద్ధత అనే భావన కలగడం కూడా అరుదు కాదు’); ప్రతి శ్రేణి (series) అనంతంగా సాగుతూ వేదన కలిగించడం; మరియు సంఖ్యల విషయంలో అనిశ్చితి (‘ఇక్కడ ఇచ్చిన అంకెలు తప్పు. కాబట్టి, వాటి ఆధారంగా చేసిన లెక్కలు రెట్టింపు తప్పుగా మారాయి’).

మొదటి అంతస్తులో, తన విధుల్లో భాగంగా అతను ప్రతిరోజూ మిస్టర్ నాట్‌తో కలిసి పనిచేయాల్సి ఉంటుంది. కానీ, మిస్టర్ నాట్ గురించి అతనికి ఏమీ తెలియదు. మిస్టర్ నాట్ నిశ్శబ్దంలో, చీకటిలో జీవిస్తుంటాడు; అతను వెళ్ళిన చోటల్లా అంతా మసకబారుతుంది, మొద్దుబారిపోతుంది, నిశ్చలమవుతుంది, స్పృహ కోల్పోతుంది. మిస్టర్ నాట్‌తో తనకున్న సంబంధాన్ని వాట్ ఇలా వివరిస్తాడు (అతని విచిత్రమైన భాషలోనే ఇక్కడ పేర్కొంటున్నాను):

పక్కపక్కనే ఇద్దరు వ్యక్తులు. రోజంతా, రాత్రి కొంత సమయం. మూగగా, మొద్దుబారి, అంధులుగా. నాట్ వాట్‌ని చూస్తాడా? లేదు. వాట్ నాట్‌ని చూస్తాడా? లేదు. వాట్ నాట్‌తో మాట్లాడతాడా? లేదు. నాట్ వాట్‌తో మాట్లాడతాడా? లేదు. మరి మేమేం చేశాం? ఏమీ లేదు, ఏమీ లేదు, ఏమీ లేదు. రాత్రి కొంత సమయం, రోజంతా. ఇద్దరు వ్యక్తులు, పక్కపక్కనే.

‘ఒకటి—అతనికి ఏమీ అవసరం లేదు; రెండు—అతనికి ఏమీ అవసరం లేదని గమనించే ఒక సాక్షి ఉన్నాడు. వాట్ గమనించినంత వరకు, మిస్టర్ నాట్‌కు మరేమీ అవసరం లేదు.’ తన గురించి తనకు ఏమీ తెలియదు కాబట్టి, మిస్టర్ నాట్‌కు ఒక సాక్షి అవసరమయ్యాడు… తద్వారా అతను ఉనికిని కోల్పోకుండా ఉండగలడు. అంటే, తన ఉనికిని కొనసాగించుకోవడానికి అతను తన సేవకుల దృష్టిపైనే ఆధారపడి ఉంటాడు. అతని ఉనికి చాలా బలహీనమైనది; అతను ఉంటున్న ఇల్లే అతనికి కొత్తగా అనిపిస్తుంది, పైగా అతని భౌతిక రూపం కూడా నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది. అతని అలవాట్లు చాలా సాధారణంగా ఉన్నప్పటికీ, అతను విచిత్రమైన వ్యక్తిగా కనిపిస్తాడు. మొదటి అంతస్తులో ఉన్న సమయంలో, వాట్‌కు ‘ఆర్థర్ టీ’ (Arthur’s tea) పట్ల విపరీతమైన ఆసక్తి కలుగుతుంది—నిజానికి దీనికి, అక్కడ జరుగుతున్న ఇతర విషయాలకు ఎలాంటి సంబంధం ఉండదు. మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) దగ్గర ఉండటం వల్ల, వాట్‌కు ఇప్పుడు ఒక రకమైన ‘నిశ్చల స్థితి’ (ataraxy) కలుగుతుంది. ఒకప్పుడు అతన్ని తీవ్రంగా అయోమయానికి గురిచేసిన వింత విషయాలు—ఉదాహరణకు, ఎర్స్కిన్ గదిలో (ఇప్పుడు వాట్ ఉంటున్న గదిలో) ఉన్న చిత్రం—ఇప్పుడు అతనికి ఏమాత్రం వింతగా అనిపించవు.

‘నాట్’ అనే శూన్యంతో కలిగిన కలతపెట్టే అనుభవం వల్ల అతను మొద్దుబారిపోతాడు. ఆ ఇంటిని విడిచిపెట్టేటప్పుడు తాను బాధపడాలో లేదో కూడా అతనికి అర్థం కాదు. అతను కన్నీళ్లు కార్చినప్పటికీ, అవి త్వరలోనే ఆవిరైపోతాయని గ్రహిస్తాడు. ఆర్సెన్ (Arsene) ముందే చెప్పినట్లుగా, మిస్టర్ నాట్ దగ్గర ఉన్నప్పుడు వాట్ పొందిన జ్ఞానం ‘చెప్పడానికి వీలులేని, వర్ణనాతీతమైన’ స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. రైల్వే స్టేషన్‌కు చేరుకున్నాక, తన నడకను పోలిన ఒక వ్యక్తి రావడం చూసి, అతను మళ్ళీ పాత అలవాటు ప్రకారం ‘ఆ వ్యక్తి అసలు రూపం ఏమిటి?’ అని తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తాడు. అయితే, ఈ ఒక్క పొరపాటు తప్ప, స్టేషన్ వెయిటింగ్ రూమ్‌లోని స్పర్శ, వాసనలకు సంబంధించిన విషయాల పట్ల అతను చాలా సంయమనంతో వ్యవహరిస్తాడు. మిస్టర్ నాట్ దగ్గర గడిపిన కాలం అతని అమాయకత్వాన్ని పూర్తిగా తుడిచిపెట్టేసింది; ప్రపంచం అనిశ్చితితో, రహస్యాలతో నిండి ఉందని, గొప్ప సహనంతో మాత్రమే కొన్ని చిక్కుముడులను విడదీయగలమని అతను ఇప్పుడు పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్నాడు. అందుకే, వెయిటింగ్ రూమ్‌లో కూర్చుని, అక్కడ ఉన్న గందరగోళం నుండి ఒక కుర్చీ, ఒక చిత్రం ప్రత్యక్షమయ్యే వరకు అతను వేచి ఉంటాడు; ఇకపై ఏ విషయాన్నీ తొందరపెట్టాల్సిన అవసరం లేదని అతను భావిస్తాడు. అయితే, మిగిలిన విషయాల్లో ఆయన పరిస్థితిలో పెద్దగా మార్పు లేదు: ‘శూన్యం నుండి రావడం, తిరిగి శూన్యంలోకి వెళ్లడం’—నాట్స్ (Knott’s)కు ఆయన చేసిన ప్రయాణం, ‘మసకబారిన మనస్సుతో, నిస్సారమైన భూముల్లో సాగిన ప్రయాణం’ వంటిది. ఎవరికి తెలుసు, ఈ కథ మొత్తం..

87

శామ్UEL బెకెట్ నవలలు

‘pke’ (అయితే అది ఏ పదమో ఆయన పేర్కొనలేదు) అని పలకడం వల్ల, ఆ ఉచ్చారణ జర్మన్ శైలిలో కాకుండా వెల్ష్ శైలిలో వినిపించింది. అంతేకాకుండా, విట్‌జెన్‌స్టెయిన్ రచనలను తాను ‘గత రెండేళ్ల కాలంలోనే’ చదివానని ఆయన చెప్పారు.

‘నిచ్చెన’ (ladder)కు సంబంధించిన జోక్‌కు ఇతర ప్రస్తావనలు ‘వాట్’ (Watt) నవలలో 16వ పేజీలోనూ, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలో 188వ పేజీలోనూ కనిపిస్తాయి; పైన 81వ పేజీని కూడా చూడండి.

* * *

2. ‘వాట్’ నవలను చదువుతున్నప్పుడు కలిగే మరో ప్రశ్న ఏమిటంటే, ఈ నవల రాయడంలో బెకెట్‌పై కాఫ్కా (Kafka) ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంది? ‘కంపారిటివ్ లిటరేచర్’ (Comparative Literature – యూజీన్, ఒరెగాన్, వసంతకాలం 1961) పత్రికలో రూబీ కోన్ రాసిన ఒక అద్భుతమైన, సమగ్రమైన వ్యాసంలో, కాఫ్కా రాసిన ‘ది క్యాజిల్’ (The Castle – కాఫ్కా రచనల్లో బెకెట్ స్వయంగా జర్మన్ మూల భాషలో చదివిన ఏకైక సుదీర్ఘ రచన ఇది) మరియు ‘వాట్’ — ఈ రెండింటిలోనూ ‘అన్వేషణ’ (quest) అనే ఇతివృత్తం కనిపిస్తుందని పేర్కొన్నారు. యూరోపియన్ సాహిత్యంలో ఈ ఇతివృత్తం చాలా సాధారణమైనది. రూబీ కోన్ ఇలా అంటారు: “ఈ రెండు నవలల్లోనూ, అతీంద్రియ శక్తులు మానవ ప్రయత్నాలకు లొంగనివిగా ఉంటాయి.” ఈ శక్తులు మానవ ప్రయత్నాల పట్ల ఏమాత్రం చలించవు; ఎందుకంటే “ఈ ప్రపంచానికి చెందిన సాధనాలు [మిస్టర్ ఎమోట్‌కు] జ్ఞానాన్ని అందించవు”, అలాగే అవి ‘ది క్యాజిల్’ నవలలోని ‘K’ పాత్రకు ఆ కోటను చేరుకునేలా చేయవు. ‘ది క్యాజిల్’కు, ‘వాట్’కు మధ్య స్పష్టమైన పోలికలు ఉన్నాయన్నది నిజమే, కానీ దీని అర్థం మొదటి రచన రెండో దానిపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపిందని చెప్పలేం. అయితే, ఒక సందర్భంలో, ఈ రెండు పుస్తకాలలోని వ్యక్తీకరణలు ఎంత దగ్గరగా ఉన్నాయంటే, ఇది కేవలం యాదృచ్ఛికం అని అనుకోవడానికి వీలులేదు. నేను ఈ క్రింది భాగాలను ఉదహరిస్తున్నాను; మొదటిది ‘వాట్’ నుండి, రెండోది ‘ది క్యాజిల్’ నుండి తీసుకున్నవి. రెండోది దాదాపు మొదటి దానికి అనువాదం లేదా పునఃప్రతిపాదనలా ఉంటుంది:

‘గాల్స్’ (Galls)కు సంబంధించిన సంఘటన—ఇది చాలా కాలం క్రితం జరిగింది, మరొకరి జీవితంలోని ఒక క్షణం మాత్రమే; సరిగ్గా చెప్పబడలేదు, సరిగ్గా వినబడలేదు, పైగా సగం కంటే ఎక్కువ మర్చిపోబడింది.

{‘వాట్’ (Watt), 1958, పేజీ… 81)

ఇది ఎంతో కాలం క్రితం జరిగిందేమో, లేదా అసలు నాకే జరగలేదేమో, లేక ఎవరైనా చెబుతుంటే విన్నానేమో, లేదా నేనే దీన్ని మర్చిపోయానేమో అని నాకు అనిపించింది. (The Castle, 1951 ముద్రణ, పుట 76)

అయితే, ఈ రెండు పుస్తకాల మధ్య ముఖ్యమైన తేడాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ‘నేరం’ (guilt) అనే అంశం ‘వాట్’ (Watt) నవలలో కనిపిస్తుంది (చూడండి: పుట 127), కానీ ‘ది క్యాజిల్’ (The Castle) నవలలో ఉన్నంత ప్రాముఖ్యత ఇందులో ఉండదు. కాఫ్కా రచనల్లో ‘నేరం’ అనేది కథానాయకుడు చిక్కుకున్న మొత్తం పరిస్థితికి వర్తిస్తుంది; అతని బాధ్యత (లేదా అపరాధ భారం) ఈడిపస్ (Oedipus) పాత్రకు ఉన్నంత విస్తృతమైనది. బెకెట్ సృష్టించిన పరిస్థితులు దీనికి భిన్నమైనవి; ఎందుకంటే, మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) ఇంట్లో ‘వాట్’ శిక్షను అనుభవిస్తున్నాడని ఎక్కడా చెప్పబడలేదు. అంతేకాకుండా, రూబీ కోన్ (Ruby Cohn) పేర్కొన్న ఆసక్తికరమైన పోలికలు ఉన్నప్పటికీ, మిస్టర్ నాట్ పాత్ర ‘క్లామ్’ (Klamm) లాంటిది కాదు. ‘క్లామ్’ ఒక భయంకరమైన వ్యక్తి—అతను పైకి హాని లేనివాడిగా కనిపిస్తూ, భౌతికంగా ఎవరికీ అందకుండా ఉంటూ, అందరిలోనూ భయాన్ని కలిగిస్తుంటాడు.

88

వాట్ (WATT)

‘ది క్యాజిల్’ నవలలో ‘కె’ (K.) తనకున్న విపరీతమైన అలసట వల్ల (బర్గెల్‌తో జరిగిన సంభాషణలో) తనకు దొరికిన ఏకైక అవకాశాన్ని కోల్పోతాడు; ఇలాంటి పరిస్థితి అందరికీ తెలిసిన పీడకలల్లో (nightmares) తరచుగా కనిపిస్తుంటుంది. కానీ, ‘వాట్’ పాత్ర అటువంటి నైతిక బలహీనత వల్ల విఫలం కాలేదు; అతని ప్రయత్నం మొదటి నుంచీ వ్యర్థమైనది కాబట్టే అతను విఫలమయ్యాడు. ‘వాట్’ లాగే మనం కూడా—నిజంగా ఉనికిలో ఉన్న ఒక క్రూరమైన దేవుని వల్ల కాకుండా—తెలుసుకోవాలనే, ఆశించాలనే, నమ్మాలనే మన తీవ్రమైన తపనలో భాగంగా, ‘నాట్’ (Knott) లేదా ‘గోడో’ (Godot) వంటి భ్రమలను పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించి, తద్వారా హాస్యాస్పదమైన బాధలకు గురవుతాము. కాబట్టి, ‘ది క్యాజిల్’తో పోలిస్తే ‘వాట్’ మరింత హాస్యభరితమైన పుస్తకం. బెకెట్ రాసిన చాలా రచనల్లో ఇదే కనిపిస్తుంది; అక్కడ హాస్యం అనేది, లేకపోతే అత్యంత భారంగా అనిపించే విపత్తు భావనను ఎప్పటికప్పుడు సమతుల్యం చేస్తూ ఉంటుంది. శైలీపరంగా చూస్తే, ఈ రెండు నవలల మధ్య పెద్దగా పోలికలు లేవు. బెకెట్ స్వయంగా (రూబీ కోన్ పేర్కొన్న దాని ప్రకారం) ఇలా అన్నారు: “కాఫ్కా రచనారూపం శాస్త్రీయమైనది (క్లాసిక్), అది ఒక స్టీమ్-రోలర్ లాగా సాగిపోతుంది — దాదాపు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.” దీనికి తోడు, కాఫ్కా సాంప్రదాయ కాలక్రమాన్ని అనుసరిస్తారని, అధ్యాయాలను కార్యకారణ సంబంధంతో అనుసంధానిస్తారని రూబీ కోన్ వివరిస్తారు. మనం గమనించినట్లుగా, ‘వాట్’ (Watt) నవలలో ఇటువంటి దృఢమైన నిర్మాణం కనిపించదు. ఇందులో నాలుగు అధ్యాయాలు, రెండు దశలు (గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ మరియు మొదటి అంతస్తు — ‘గోడో’ (Godot) మరియు ‘హ్యాపీ డేస్’ (Happy Days) నాటకాలలోని రెండు అంకాలను పోలి ఉంటాయి) అనే ఒక సమతుల్య చట్రం ఉన్నప్పటికీ, అందులో పొంతన లేని విషయాలు అనేకం కనిపిస్తాయి.

అయితే, ఈ రెండు నవలలు ఒక విషయంలో పోలి ఉంటాయి: ఇవి రెండూ ఒక రకమైన ‘పురాణగాథల’ (myths) వంటివి. వీటిని అర్థం చేసుకోవడం అనేది చాలా సూక్ష్మమైన, సంక్లిష్టమైన ప్రక్రియ. ఎందుకంటే, ఇవి స్పష్టమైన అర్థాన్ని ఇవ్వకుండానే, మనసును అనేక స్థాయిలలో కలవరపరిచే శక్తిని కలిగి ఉంటాయి. ఇవి ఒక నిర్దిష్ట అర్థం లేని ‘ప్రతీక’ (symbol) వలె పనిచేస్తాయి; మన ఆశలు, భయాల ద్వారా మనమే ఆ ప్రతీకకు ఒక అర్థాన్ని ఆపాదిస్తాము.

ఈ అంశంపై చివరి మాటను మారిస్ నాడో (Maurice Nadeau) ఇలా చెప్పారు:

“కాఫ్కా సృష్టించిన పాత్ర ఒక అపరాధ భారాన్ని మోస్తుంది—బహుశా ఆ అపరాధం ఏమిటో దానికి తెలియకపోవచ్చు, కానీ అది ఏదో ఒక తప్పు చేసి ఉంటుంది; ఆ తప్పుకు క్షమాపణ కోసం అది అస్పష్టంగా, చీకటిలో తడబడుతూ వెతుకుతుంటుంది. అదే బెకెట్ సృష్టించిన పాత్ర మాత్రం నిర్దోషి; అది తనలో తాను పరిపూర్ణంగా ఉండి, ఎటువంటి అర్థం లేని, ఏ విధమైన అతీత క్రమశిక్షణ (transcendent order) లేని ఒక ప్రపంచంలో చిక్కుకుపోయింది… బెకెట్ రచనల్లో, ప్రపంచం వినాశనం వైపు పయనిస్తున్న క్రమంలోనే, మనిషి కూడా విచ్ఛిన్నమైపోతాడు.”

(టెంప్స్ మోడెర్న్స్ – Temps Modernes, జనవరి 1952)

89

అధ్యాయం 4

మొదటి ఫ్రెంచ్ కథానాయకులు

“ఆ వాక్యం అద్భుతమైన రూపాన్ని కలిగి ఉంది.” ‘ముఖ్యమైనది ఆ రూపమే.’

శాミュエル・ベケット నుండి హెరాల్డ్ హాబ్సన్‌కు, 1956

ఫ్రాన్స్ విముక్తి పొందడంతో, యుద్ధం మొదలైన తర్వాత మొదటిసారిగా ఐర్లాండ్‌లో ఉన్న తన తల్లిని సందర్శించే అవకాశం బెకెట్‌కు లభించింది; కానీ తిరిగి వచ్చేటప్పుడు…

ఈ కథలను పరిశీలించడానికి ముందు, బెకెట్ తన రచనా మాధ్యమంగా ఫ్రెంచ్‌ను స్వీకరించడం వల్ల తలెత్తిన సమస్యలను మనం మొదట పరిగణించాలి. అటువంటి మార్పు నిజంగా ఒక అద్భుతమైన సంఘటన, కానీ సాహిత్య చరిత్రలో ఇది ఏమాత్రం ప్రత్యేకమైనది కాదు: ఎందుకంటే ఎడ్వర్డ్ గిబ్బన్ ‘డిక్లైన్ అండ్ ఫాల్’ను అదే భాషలో రచించే ఉద్దేశ్యంతో ఫ్రెంచ్‌లో ఒక డైరీ రాశాడు, మరియు విలియం బెక్‌ఫోర్డ్ తన ‘వాతెక్’ను ఫ్రెంచ్‌లో రాశాడు, ఈ విషయం మౌర్మ్‌కు ఆశ్చర్యాన్ని మరియు ఆసక్తిని కలిగించింది, అతను ‘వాతెక్’కు రాసిన తన ముందుమాటలో దానిని “అన్ డెస్ ఎక్రిట్స్ లెస్ ప్లస్ ఇంటరెస్సాంట్స్ క్వి ఐంట్ ఎటి జాడిస్ కంపోజెస్ ఎన్ ఫ్రాంగైస్” అని పేర్కొన్నాడు. అయితే, బెకెట్ ఫ్రెంచ్‌ను స్వీకరించడం మనం అనుకున్నంత ఆకస్మికంగా లేదా హఠాత్తుగా జరగలేదు, అలాగే ఉదాహరణకు, బెక్‌ఫోర్డ్ విషయంలో జరిగినంత ఊహించని విధంగా కూడా జరగలేదు. నిజానికి, బెకెట్ యుద్ధానికి ముందు మర్ఫీని ఫ్రెంచ్‌లోకి అనువదించాడు (అతని స్నేహితుడు ఆల్ఫ్రెడ్ పెడ్రాన్, నార్మలియన్ మరిశామ్యు ట్రినిటీలో అప్పుడప్పుడు లెక్చరర్ సహాయంతో), ఆ సమయంలో అతను ఫ్రెంచ్‌లో కవిత్వం కూడా రాస్తున్నాడు^ మరియు అతను రాసే సమయానికి

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -9-11-26-ఉయ్యూరు .

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవాలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త  శామ్యూల్ బెకెట్ జీవితచరిత్ర -6

91

వాట్ (Watt) రచనల్లో ఫ్రెంచ్ భాషా ప్రభావాలు (gallicisms) ఇప్పటికే చొరబడుతున్నాయి. వాటిలో కొన్ని స్పష్టమైన ఉదాహరణలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

“I do not rise, not having force” (ఇక్కడ ‘force’ అనే పదం ఫ్రెంచ్ ‘la force’ నుండి వచ్చింది),

“I was not found under a cabbage” (ఇది ఆంగ్లంలో ‘under a gooseberry bush’ అనే పదబంధానికి, ఫ్రెంచ్ ‘dans un choux’ అనే పదబంధానికి కలిపిన ఒక హాస్యభరితమైన రూపం).

“But does the penny fare end here, … at a merely facultative stop?” (ఇక్కడ ‘facultative stop’ అనేది ఫ్రెంచ్ ‘arrêt facultatif’ నుండి వచ్చింది).

“Certain fish, in order to support the middle depths . . ,” (ఇక్కడ ‘support’ అనే పదం ఫ్రెంచ్ ‘supporter’ నుండి వచ్చింది).

“He quoted as well from his ancestors’ experience as from his own” (ఇక్కడ ‘as well … as’ అనే నిర్మాణం ఫ్రెంచ్ ‘aussi bien … que’ నుండి వచ్చింది).

“… we should ever have embraced . . . and never on the mouth” (ఇక్కడ ’embrassed’ అనే పదం ఫ్రెంచ్ ’embrasser’ నుండి వచ్చింది).

“. . . dives from dreadful heights , . . before a numerous public” (ఇక్కడ ‘numerous public’ అనేది ఫ్రెంచ్ ‘public nombreux’ నుండి వచ్చింది).

“Mrs. Penny-a-hoist Pirn, . . . that old put” (ఇక్కడ ‘put’ అనేది ఫ్రెంచ్ పదం ‘putain’కు సంక్షిప్త రూపం).

వీటిలో కొన్ని ఫ్రెంచ్ ప్రభావాలు—ముఖ్యంగా చివరగా పేర్కొన్నది—స్పష్టంగా హాస్యభరితమైన ఉద్దేశంతో వాడబడ్డాయి. నిరంతరం ఫ్రెంచ్ భాష వింటూ జీవించే వ్యక్తికి, ‘facultative stop’ వంటి పదబంధాలు వినడానికి వినోదాత్మకంగా అనిపించవచ్చు. (ఫ్రాన్స్‌లో ఉండే బ్రిటీష్ విద్యార్థులు కూడా తరచుగా ఇలాంటి హాస్యాన్ని ప్రయోగిస్తుంటారు.) అయితే, ‘as well … as’ వంటి మరికొన్ని ఫ్రెంచ్ ప్రభావాలు, రచయితకు అలవాటుగా మారిన ఒక మానసిక స్థితి వల్ల ఏర్పడినట్లు కనిపిస్తున్నాయి. ఆక్యుపేషన్ (దేశం ఆక్రమణకు గురికావడం) కారణంగా ఆయన ఆంగ్ల భాషా వాతావరణానికి దూరమై, నిరంతరం ఫ్రెంచ్ భాషలోనే ఆలోచిస్తూ, జీవిస్తూ ఉండేవారు. దీనివల్ల, ఆయన ఆంగ్లంలో రాయడానికి కూర్చున్నప్పుడు కూడా, తెలియకుండానే కొన్ని ఫ్రెంచ్ తరహా పదబంధాలు ఆయన రచనల్లోకి చొరబడేవి. (లో

అటువంటి పరిస్థితులు ఇది ఒక సాధారణ అనుభవం.) ఇది ఇంకా-

వాట్ సులభంగా ఫ్రెంచ్‌లోకి అనువదించాడని గమనించడం మరింత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది,

బెకెట్, అతని చివరి ఆంగ్లంలో ఇది మరింత సూచన

నవల, అప్పటికే మరింత స్పష్టంగా ఫ్రెంచ్ వైపు కదులుతోంది

యాస.

మళ్ళీ, మేము సూట్‌లో ఖచ్చితమైన ఆంగ్లిసిజమ్‌లను కనుగొన్నాము

1946, అయితే డెఫినిటివ్ 1955 వెర్షన్‌లో. లా ఫిన్ ^ ఇవి కలిగి ఉంటాయి

పూర్తిగా తొలగించబడింది. ఇక్కడ ప్రధాన ఆంగ్లిసిజమ్స్ ఉన్నాయి

సరిదిద్దబడిన సంస్కరణతో పాటు గమనించవచ్చు:

92

మొదటి ఫ్రెంచ్ హీరోలు

1946; je vous suis టైస్ ohligd పోర్ ces v^tements;

1955: je vous suis recordssant\

1946: అన్ పెటిట్ గార్గన్ . . . demauda నేను సా మేరే లా వచ్చింది డి సెల;

1955: అన్ పెటిట్ గార్గన్ . . . డిమాండ్ కే స మేరే వ్యాఖ్య సెల డ్డాయి

సాధ్యం;

1946: il qffrit d’envoyer chercher un టాక్సీ;

1955: ఇల్ ప్రపోసా డి ఎన్‌వాయర్ చెర్చర్ అన్ టాక్సీ;

1946: లెస్ లాంగ్స్ మోయిస్ డి కాహ్నే, obUtdrds en అన్ ఇన్‌స్టంట్ I

1955; లెస్ లాంగ్స్ మోయిస్ డి ప్రశాంతత, అండంటిస్ ఎన్ ఇమ్ తక్షణం! (ఆబ్లిట్^రెర్, ద్వారా

బెకెట్ అంటే ‘తుడిచిపెట్టబడింది’, సాధారణంగా సాంకేతికత మాత్రమే ఉంటుంది

‘రద్దు (ఒక స్టాంపు)’ యొక్క అర్థం.)

1946: il rep6ta I’histoire . . . que j ’avals oubli^e. మైమ్ అలోర్స్ సి’డిటైట్

comme si je I’entendais పోర్ లా ప్రీమియర్ ఫోయిస్;

1955; il rdpdta I’histoire . . . je I’avais obliee, c’^tait comme si je

I’entendais పోర్ లా ప్రీమియర్ ఫోయిస్; {గమనిక: ‘even then’ (అప్పటికి కూడా) అనే అర్థాన్ని ఇచ్చే పదం ఇక్కడ వదిలివేయబడింది.}

1946: il etait très amical et hospitalier;

1955: il etait bon. {‘amical’ (స్నేహపూర్వకమైన) అనే పదాన్ని సాధారణంగా ఒక వైఖరి లేదా దృక్పథం వంటి వాటికి మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు; ఈ సందర్భంలో ‘hospitalier’ (ఆతిథ్యమిచ్చే) కంటే ‘accueillant’ (ఆదరించే/స్వాగతించే) అనే పదం మరింత సముచితంగా ఉంటుంది.}

ఈ ఉదాహరణలను బట్టి చూస్తే, బెకెట్ రాసిన ప్రారంభ ఫ్రెంచ్ గద్యంలో కొన్ని ఆంగ్ల శైలి ప్రభావాలు (anglicisms) ఉన్నాయని అర్థమవుతోంది. పదేళ్ల తర్వాత, తన కొత్త భాషా మాధ్యమంపై మరింత పట్టు సాధించినప్పుడు, ఆయన వీటిని పూర్తిగా తొలగించేలా జాగ్రత్త వహించారు. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవల అనువాదంలో కూడా, ఆశించినట్లుగానే, ఫ్రెంచ్ శైలిలో ఇంకా కొంత ఆంగ్ల ఛాయ కనిపిస్తుంది; అంటే, అది ఇంకా పూర్తిగా ఫ్రెంచ్ భాషా సహజత్వానికి అలవాటు పడలేదు. అయితే, ‘మర్ఫీ’ విషయంలో ఇలా జరగడానికి ప్రధాన కారణం—మూల రచనలోని దట్టమైన, అనేక సూచనలతో కూడిన శైలిని, ఎటువంటి మార్పులు లేకుండా ఫ్రెంచ్‌లోకి అనువదించాలనే ప్రయత్నం కావచ్చు. నిజానికి, ఫ్రెంచ్ భాషా స్వభావం ఇటువంటి క్లిష్టమైన శైలికి భిన్నమైనది, కాబట్టి ఈ ప్రయత్నం మొదట్లోనే విఫలమయ్యేది. ముఖ్యంగా ఒక వాక్యాన్ని తీసుకుంటే, అందులో ఉన్న మతపరమైన ధ్వనులు ఆంగ్ల పాఠకులకు అర్థమవుతాయి, కానీ అదే వాక్యాన్ని ఫ్రెంచ్‌లోకి అక్షరాలా అనువదించినప్పుడు దాని ప్రభావం పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది:

ఆమె టెలిఫోన్ బూత్ నుండి కోపంగా బయటకు వచ్చేసింది; ఆమె నడుము కదలికలు కూడా ఎంతో ఉత్సాహంగా ఆమెను అనుసరించాయి. ఆమె చుట్టూ ఉన్న ప్రేమాసక్తులైన వ్యక్తుల నుండి వచ్చిన ‘అగ్ని బాణాలు’ (ప్రేమ వాంఛలు), ఒక చిన్న దీపపు జ్వాల ఆరిపోయినట్లుగా చల్లారిపోయాయి.

Elle quitta le kiosque en coup de vent, voluptueusement suivie de ses hanches, etc. Comme un lumignon furent éteints les traits enflammés des affamés d’amour.

95

శాముఎల్ బెకెట్ నవలలు

ఇటువంటి భాషా చమత్కారాలు ఆంగ్లంలో వినోదాన్ని కలిగిస్తాయి, కానీ ఫ్రెంచ్ పాఠకులకు ఇవి అంతగా నచ్చకపోవచ్చు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, బెకెట్ తన అనువాదంలో వీలైనన్ని ఎక్కువ హాస్యోక్తులను యథాతథంగా ప్రతిబింబించేలా చాలా ప్రయత్నించారు. అయితే, ఇంగ్లాండ్‌లో కంటే ఫ్రాన్స్‌లో ఆయన పుస్తకానికి ఇంకా తక్కువ స్పందనే లభించింది. ఇప్పుడు ‘ఎడిషన్స్ డి మిన్యుయిట్’ (Editions de Minuit) సంస్థ దీని ప్రచురణ బాధ్యతలను ‘బోర్డాస్’ (Bordas) నుండి స్వీకరించినప్పటికీ, ఫ్రాన్స్‌లో ఈ పుస్తకాన్ని చదివేవారు చాలా తక్కువగానే ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. రూబీ కోన్ ఒక విలువైన వ్యాసంలో ఈ అంశాన్ని లోతుగా విశ్లేషించినట్లుగా, అనువదించడం సాధ్యం కాని చోట బెకెట్ ఆ భాగాలను తొలగించి, ఇతర చోట్ల దానికి తగినట్లుగా మార్పులు చేయడం ద్వారా సరిసమానమైన ప్రభావాన్ని తీసుకురావడానికి ప్రయత్నించారు. ఉదాహరణకు, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలోని ఒక హాస్యోక్తిని (‘why did the barmaid champagne? -because the stout porter bitter’) ఆయన తొలగించి, దాని స్థానంలో కేవలం ‘il fit une pl’ అనే వాక్యాన్ని మాత్రమే ఉంచారు.

95

శామ్యుల్ బెకెట్ నవలలు

‘Je tenais vaine la corde du cou’ (1946) అనే పదబంధానికి బదులుగా, ‘Je montai sur Vdne’ (1946) మరియు ‘Je m’agrippais à la crête du Vencolure’ (1955) వంటి ప్రయోగాలు కనిపిస్తాయి.

అంతేకాకుండా, ‘La Fin’తో పోలిస్తే ‘Suite’ సాధారణంగా మరింత ఎక్కువ పదాలతో కూడి ఉంటుంది. ఇది చాలా సుదీర్ఘమైనది (దీనిలో కొంత భాగం మాత్రమే ముద్రించబడింది), అంతేకాక కొన్ని చోట్ల మరింత ఆడంబరంగా కూడా ఉంటుంది; ఉదాహరణకు, కేవలం ‘je demanderais’ (నేను అడుగుతాను) అని చెప్పడానికి బదులుగా, ‘je présenterai ma requête’ (నేను నా అభ్యర్థనను సమర్పిస్తాను) అని పేర్కొనబడింది.

వాక్య నిర్మాణంలో చేసిన మార్పులకు కారణాలను ఎల్లప్పుడూ ఖచ్చితంగా వివరించడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు, కానీ మొత్తం మీద రెండు ప్రధాన కారణాలు ఈ మార్పులకు దారితీసినట్లు కనిపిస్తాయి. మొదటిది, కథ జరిగే పరిస్థితుల గురించి స్పష్టతను లేదా ఖచ్చితత్వాన్ని తగ్గించాలనే ఉద్దేశ్యం. దీనికి అనేక ఉదాహరణలు ఉన్నాయి: ‘fournisseurs’ (సరఫరాదారులు – ఒక నిర్దిష్ట పట్టణానికి చెందినవారు) అనే పదం మరింత సాధారణమైన ‘commerçants’ (వర్తకులు)గా మారింది; ‘pendant des années’ (కొన్ని సంవత్సరాల పాటు) అనే పదం మరింత అస్పష్టమైన ‘pendant longtemps’ (చాలా కాలం పాటు)గా మార్చబడింది. అలాగే, “ఒకరోజు నేను ఎంత బలహీనంగా ఉన్నానంటే, లేవలేకపోయాను; ఆ ఆవు లేకపోతే ఖచ్చితంగా స్పృహ తప్పి ఉండేవాడిని” అనే సుదీర్ఘ వాక్యాన్ని కుదించి, “ఒకరోజు నేను లేవలేకపోయాను. ఆ ఆవు నన్ను కాపాడింది” అని మార్చారు. అంతేకాకుండా, అనిశ్చితిని మరింత పెంచడానికి “non, faux, enfin, je ne sais pas” (కాదు, తప్పు, అసలు… నాకు తెలియదు) వంటి పదబంధాలను చేర్చారు. రచయిత తన 1946 నాటి కథలో అతిగా వివరాలు, ఖచ్చితత్వం ఉన్నాయని భావించిన కొన్ని వాక్యాలను (ఒక సందర్భంలో అయితే ఒక పూర్తి పేరానే) తొలగించారు. ఉదాహరణకు, కథానాయకుడు లండన్ ప్రాంతంలో ఉండి ఉంటే (ఏ ఇతర ఐరిష్ వ్యక్తిలాగే), అతను యూస్టన్-కింగ్స్ క్రాస్-ఇస్లింగ్టన్ ప్రాంతంలో బస చేయడానికి ప్రయత్నించేవాడు అనే వివరాలను తొలగించడం గమనార్హం. సవరణలకు రెండవ సాధారణ కారణం మరిన్ని నుండి ఉద్భవించింది

ఉల్లాసాన్ని, చక్కదనం లేదా కేవలం సవ్యత యొక్క భావాన్ని అభివృద్ధి చేసింది

శైలి: క్యూ సినిఫియే సిసి? విభేదించు. Est-ce అన్ సాఫ్ కండ్యూట్? అవుతుంది

1955లో మరింత ఉత్సాహభరితమైన qiHest-ce que dest, dis^-je, un sauf-

వాహిక?’, మరియు je me mis les autres vetements మరింత అవుతుంది

సొగసైన జె ఫినిస్ డి ఎం^హాబిలర్’, మరియు డెస్ట్ అలోర్స్ క్యూ జె రెగస్ ది మోర్

వ్యాకరణపరంగా సరైన లేదా సాహిత్య cefut alors que je regus.

బెకెట్ రచనలలోని పాఠ్య భేదాలను (variants) పరిశీలించే అవకాశం ఉన్న చోటల్లా కనిపించే ఈ శైలీకృత మెరుగుదల—దీనికి సంబంధించిన అన్ని వివరాలను కింద ఉన్న గ్రంథ పట్టికలో పేర్కొన్నాను—ఆయన తన గద్య శైలిని ఎంత శ్రద్ధగా, సూక్ష్మంగా తీర్చిదిద్దుకున్నారో స్పష్టం చేస్తుంది. ఆయన కోరుకున్న విధంగా పనిచేసే, పాఠకుని దృష్టిని అసలు ఉద్దేశం నుండి మళ్లించే అనవసరమైన ప్రదర్శనాత్మక మెరుపులు లేని ఒక సమర్థవంతమైన గద్య సాధనాన్ని ఆయన రూపొందించుకున్నారు (గతంలో ‘మర్ఫీ’ లేదా ‘వాట్’ వంటి రచనల్లో ఇలాంటి మెరుపులు ఉండేవి). అంతేకాకుండా, తన ఫ్రెంచ్ భాషను మరింత శుద్ధి చేసుకోవడం ద్వారా—అంటే, ఫ్రెంచ్ ‘మర్ఫీ’లో చేసినట్లుగా, ఎటువంటి ప్రత్యేక ప్రయోజనం లేకుండా కేవలం వినోదం కోసం స్లాంగ్ (slang) పదాలను, అసభ్యతలను విచ్చలవిడిగా వాడే ప్రలోభానికి లొంగిపోకుండా ఉండటం ద్వారా—ఆయన తన రచనల్లోని తిట్లు, శాపనార్థాలు మరియు అసభ్య పదాలకు ఒక శక్తివంతమైన, పేలుడు వంటి ప్రభావాన్ని కల్పించగలిగారు. ఇవి చాలా వరకు సరైన, సొగసైన భాషా ప్రయోగాల మధ్యలో ఉంచబడతాయి. దీనికి ఒక చక్కని ఉదాహరణగా, కింది ధ్యానపూర్వకమైన శైలికి, ఆ తర్వాత వచ్చే ఒక స్త్రీ యొక్క ఊహించని, క్రూరమైన అసభ్య పద ప్రయోగానికి మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని చూడవచ్చు:

“ఎడతెరిపి లేని వర్షంతో కూడిన రోజు ముగిసే వేళ, సూర్యుడు బయటకు వచ్చి ఆకాశం కాస్త ప్రశాంతంగా మారినప్పటికీ, అప్పటికే సమయం మించిపోవడంతో ఆ వెలుతురు ఏమాత్రం ఉపయోగపడదు—అలాంటి వింతైన వెలుగు అది. అప్పుడు భూమి నుండి ఒక శబ్దం వస్తుంది, అది ఎలా ఉంటుందంటే…” సూపిర్స్ ఎట్ లెస్ డెమి ^రెస్

గూట్టెస్ టోంబెంట్ డు సియెల్ విడ్6 ఎట్ సాన్స్ నౌజ్. అన్ పెటిట్ గార్గన్, టెండెంట్

లెస్ మెయిన్స్ ఎట్ లెవంట్ లా టి ^ టె వెర్స్ లే సియెల్ బ్లూ, డిమాండ కె స ఎం ^రే వ్యాఖ్య

cela 6tait సాధ్యం. ఫౌస్-నౌస్ లా పైక్స్, డిట్-ఇయుఇ.

అంతేకాకుండా, ఫ్రెంచ్ హీరోలు సాధారణంగా మాట్లాడటం మనం త్వరలో గమనించవచ్చు

సరిగ్గా (వాట్ కూడా చేసినట్లు), ఇతర వ్యక్తులు, ముఖ్యంగా

poUcemen ఎవరితో వారు పరిచయంలోకి వస్తారు, చేయవద్దు: ఇది పనిచేస్తుంది

బహిష్కరించబడిన హీరోలను క్రూడ్ నుండి మరింత వేరు చేయడానికి,

మిగిలిన మానవజాతి తెగను శపించాడు. ఒక సమయంలో, ఉదాహరణకు,

pohte preciosite ఉన్న హీరో Vheure juste^ de కోసం ఎవరినైనా అడుగుతాడు

gr&celj అయితే మరొక సమయంలో ఒక పోహ్‌స్‌మ్యాన్ అతనికి వద్దు అని అసభ్యంగా చెప్పాడు

అతను నడుస్తున్నప్పుడు మొత్తం పేవ్‌మెంట్‌ను తీయడం, ముతకగా జోడించడం

si vous యునెటైస్ పాస్ఫౌటు డి సర్క్యులర్ కమే టౌట్ లే మోండే. . . vous

feriez mieux డి Rester chez vous. ఈ పరికరం ఒక నిర్దిష్ట స్థాయికి దారి తీస్తుంది

హాస్యం మొత్తం. అయితే, హీరో అతనిని వ్యక్తపరిచినప్పుడు-

స్వీయ అసభ్యంగా లేదా హింసతో, ప్రభావం రెట్టింపుగా అద్భుతమైనది:

ఆన్ దేవ్రైట్ అమ్^నాగర్, డాన్స్ లెస్ రూస్ పాసంటేస్, డెస్ పిస్టెస్ రిజర్వ్స్ కె

ces సేల్స్ పెటిట్స్ ^tres [సాధారణంగా పిల్లలు], లూర్ లాండౌస్, సెర్సియాక్స్,

సూసెట్‌లు, పాటినెట్‌లు, ట్రోటినెట్‌లు, పెప్6లు, మెమ్6లు, నామరూపాలు, బాలన్‌లు, టౌట్

ఎల్98

మొదటి ఫ్రెంచ్ కథానాయకులు

ఇంగ్లీషులోని పరోక్షమైన, మూడవ పురుషలో సాగే, సంక్లిష్టమైన వాక్యాలకు బదులుగా ఫ్రెంచి భాషలో వాక్యాలు వచ్చాయి. అయితే, ‘అతడు’ (he) అనే స్థానంలో ‘నేను’ (je) అని మారినప్పటికీ, ఆ గద్యం ఏమాత్రం వ్యక్తిగతమైనదిగా మారలేదు; పైగా, అది మరింత సార్వత్రికమైన అర్థాన్ని సంతరించుకుంది. మారిస్ నాడో ఒక సందర్భంలో ఇలా అన్నారు: “మన చెవుల్లో వినిపించే అతని స్వరం, నిజానికి మన సొంత స్వరమే—చివరకు అది మనకు దొరికింది.”

కాబట్టి, బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యంలో ‘వాట్’ (Watt) ఒక కీలక మలుపుగా నిలుస్తుంది. ఇది ఆయన తన మాతృభాషకు వీడ్కోలు పలుకుతూ రాసిన రచన. అదే సమయంలో, తర్వాతి కాలంలో ఆయన మరొక భాషలో, మరొక సాహిత్య సంప్రదాయానికి అందించబోయే కొన్ని ముఖ్యమైన రచనలకు ఇది నాంది పలికింది. తన రచనకు అవసరమైన పనిముట్టును (భాషా శైలిని) సిద్ధం చేసుకున్న తర్వాత, ఆయన దానితో సంతృప్తి చెంది ఉంటారని చెప్పవచ్చు; ఎందుకంటే, ‘వాట్’ తర్వాత ఆయన ఇంగ్లీషులో కల్పిత సాహిత్యాన్ని రాయడానికి చేసిన ఏకైక ప్రయత్నం—’ఫ్రమ్ యాన్ అబాండన్డ్ వర్క్’ (From an abandoned work – 1955) అనే శీర్షికతో మిగిలిపోయిన ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే. ఇది ఆయన మొదలుపెట్టి, మధ్యలోనే వదిలేసిన ఒక ఇంగ్లీషు నవలలోని మిగిలిన అంశం.

‘లా ఫాన్’ (La Fin – ‘ది ఎండ్’ / ముగింపు) కథ, మొదటి పురుషలో సాగుతుంది. బెకెట్ రాసిన ఫ్రెంచి కల్పిత సాహిత్యం అంతా (‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ మినహా) ‘నేను’ అనే కోణంలోనే ఉంటుంది. ఇందులో, పేరు తెలియని కథానాయకుడిని ఒక ‘ధార్మిక సంస్థ’ (charitable institution) నుండి బయటకు పంపించే సన్నివేశం ఉంటుంది. అతను తన ప్రయాణాన్ని మొదలుపెట్టడానికి కొంత డబ్బును, అలాగే ఒక మరణించిన వ్యక్తికి చెందిన దుస్తులను—వాటి నుండి అప్పటికే క్రిమిసంహారక మందుల వాసన వస్తూ ఉంటుంది—అతనికి ఇస్తారు. ఆ దుస్తుల్లో బూట్లు, సాక్సులు, ప్యాంటు, చొక్కా, కోటు మరియు బౌలర్ టోపీ ఉంటాయి. తన పడకను విడదీసేటప్పుడు, అక్కడి నుండి వెళ్లకూడదని అతను గొడవ చేస్తాడు, కానీ వెంటనే భయపడి, తిరిగి రావడానికి ప్రయత్నించకూడదని హెచ్చరిక అందుకుంటాడు. వర్షం ఆగే వరకు కొంతసేపు ఆ భవన ప్రాంగణంలో (cloister) ఉండటానికి అనుమతి లభించినప్పటికీ, ఆ తర్వాత అతడిని అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోమని ఆదేశిస్తారు. బయటకు వచ్చిన అతనికి, ఆ పట్టణం ఏమాత్రం గుర్తుపట్టలేని విధంగా మారిపోయి కనిపిస్తుంది. అతని ఆడంబరమైన ప్రవర్తన ఉన్నప్పటికీ, అతనికి ఉండటానికి చోటు దొరకదు. చివరికి అతను ఒక నేలమాళిగను కనుగొంటాడు. అక్కడ అతను చాలా సంతృప్తిగా జీవిస్తాడు. అతని గ్రీకు (లేదా టర్కిష్) యజమానురాలు అతనికి ఆహారాన్ని తెచ్చి ఇస్తుంది మరియు రోజుకు ఒకసారి అతని మలపాత్రను ఖాళీ చేస్తుంది. కొంతకాలం తర్వాత, ఆరు నెలల అద్దెను ముందుగా చెల్లించినందుకు బదులుగా అద్దెలో తగ్గింపును ఆమె అందించి, వెంటనే అదృశ్యమవుతుంది.

ఆ కథానాయకుడు ఆ వ్యక్తి పందితో గదిని పంచుకోవడానికి ముందుకొచ్చినప్పటికీ, కొత్త ఇంటి యజమాని అతన్ని వెంటనే బయటకు గెంటేస్తాడు.

అతను ఊరూరా తిరుగుతూ ఉంటాడు. చివరికి, ఒకప్పుడు తనకు తెలిసిన ఒక గాడిద ఉన్న వ్యక్తి తన సముద్ర గుహను పంచుకోమని అతన్ని ఆహ్వానిస్తాడు. కానీ ఆ కథానాయకుడు సముద్రాన్ని భరించలేక, వెంటనే ఆ వ్యక్తి పర్వతాలలో వదిలిపెట్టిన గుడిసెలో నివసించడానికి వెళ్ళిపోతాడు. వేసవి తర్వాత శీతాకాలం వస్తుంది, మరియు అతను ఆకలితో దాదాపు చనిపోతాడు. అప్పుడు, అతను ఎలాగోలా పాలు పితికిన ఒక ఆవు అతన్ని కాపాడుతుంది. చివరికి అతను పట్టణ వీధుల్లో భిక్షాటన చేయడం మొదలుపెడతాడు.

99

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

నదికి సమీపంలో ఉన్న ఒక పాడుబడిన ఎస్టేట్‌లోని షెడ్డులో రాత్రిపూట నిద్రపోతాడు. అతను పడుకునే పడవ వల్ల, ఆకలితో ఉన్న నీటి ఎలుకల నుండి అతనికి రక్షణ లభిస్తుంది.

తన అంతం సమీపిస్తోందని అతను గ్రహించగలడు:

కదలడానికి కూడా శక్తి లేనంత బలహీనంగా, సోమరిగా అనిపించడంతో అతను బయటకు వెళ్లడం క్రమంగా తగ్గిస్తాడు.

అతనికి దర్శనాలు కలగడం మొదలవుతాయి. అందులో, తాను తన పడవలో సముద్రంలోకి జారుకుంటూ వెళ్లడం, నీటిని లోపలికి రానివ్వడానికి ఒక రంధ్రం చేయడం, ఆపై ఒక చిన్న సీసాలో తాను మోస్తున్న మత్తుమందును మింగడం చూస్తాడు.

సముద్రం, ఆకాశం, పర్వతాలు మరియు ద్వీపాలు ఒక పెద్ద సంకోచంలో అతన్ని మూసుకుని, సంపీడనం చేసి, ఆపై అంతరిక్షంలోకి చెల్లాచెదురవుతున్నట్లు అతనికి అనిపిస్తాయి. అతను చెప్పగలిగే అసలైన కథను—లేదా మరింత ఖచ్చితమైన కథను, ఎందుకంటే ఇది మనో ప్రపంచం, ఇక్కడ పరమ సత్యాలు ఉండవు—చెప్పకుండా వదిలేశాడు, అందుకు అతనికి ఎటువంటి పశ్చాత్తాపం లేదు. ఆ అసలు కథలో, అతను చెప్పినట్లుగా అతని జీవితం నాటకీయంగా ముగియదు; బదులుగా, అది క్రమంగా క్షీణిస్తూ పోతుంది—ముగింపును ఆహ్వానించే ధైర్యం లేక, కొనసాగించే శక్తి కూడా లేక—చలి, నిస్సత్తువల మధ్య నెమ్మదిగా రూపాంతరం చెందుతూ, ‘లె కాల్మంట్’ (The Sedative) ప్రారంభమయ్యే సమయానికి అతను ఏ అస్పష్ట స్థితిలో ఉన్నాడో, ఆ స్థితికి చేరుకుంటుంది.

ఈ కథ అతను ఎప్పుడు మరణించాడో తనకు సరిగ్గా తెలియదని చెప్పడంతో మొదలవుతుంది; బహుశా తొంభై ఏళ్ల వయసులో అయి ఉండవచ్చు, అప్పటికే అతను బాగా కృశించిపోయి ఉన్నాడు. తన శరీరం కుళ్ళిపోతున్న శబ్దాలను వింటూ పడుకోవడానికి భయపడి, అతను తనకు తాను ఒక కథను చెప్పుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటాడు—ఒక ఉపశమన కథ (sedative story). అయితే, ఈ కథలో అతను తన నిజ జీవితంలో ఉన్న వయసు కంటే మరింత ముసలివాడిగా ఉంటాడు. ఒకవేళ మరణం తర్వాత తిరిగి భూమిపైకి రావడం అనే అంశం ఇందులో ఉన్నా, నిజానికి మరణం తర్వాత తిరిగి భూమిపైకి రావడం సాధ్యమని అతను భావించడు. కాబట్టి, అతను చెప్పబోయే కథ వాస్తవానికి అది చెప్పబడుతున్న క్షణంలోనే జరుగుతుంది, కానీ అతను దానిని భూతకాలంలో చెబుతాడు—ఏదో ఒక పురాణగాథ లేదా ప్రాచీన నీతికథలాగా. ఎందుకంటే, తాను ఎలా తయారయ్యాడో ఆ కాలపు స్థితిని, ఈ సాయంత్రం అతను మరొక కాలపు స్థితిగా మార్చుకోవాలనుకుంటాడు. పాఠకుడిని ఎంత గందరగోళానికి గురిచేయవచ్చో ఊహించుకుంటూ, అతను ఒక వ్యంగ్యపూరితమైన, రెచ్చగొట్టే వాక్యాన్ని విసురుతాడు: “అహ, మీ కాలాల సంగతి చూస్తాను ఆగండి, కాలంతో ఆడుకునే వెధవలారా!” త్వరలోనే అతను భవిష్యత్ కాలాన్ని కూడా వాడటం మొదలుపెడతాడు (అందుకే “ఇప్పుడు నేను భవిష్యత్ కాలాల్లో చిక్కుకుపోయాను” అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు). ఆ తర్వాత, అతను తన అసలు కథను ప్రారంభించి, మొత్తం కథను భూతకాలంలోనే (past historic) కొనసాగిస్తాడు. అతను ‘పోర్ట్ దే బెర్జర్స్’ (porte des Bergers) ద్వారా తన పట్టణంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. అక్కడ అంతటా వెలుగులు నిండి ఉన్నాయి, కానీ ఎవరూ లేరు—ఆ ప్రాంతం పూర్తిగా నిర్మానుష్యంగా ఉంది. అతను తన తండ్రికి చెందిన ఆకుపచ్చ రంగు పొడవైన కోటును ధరించి ఉన్నాడు; ఆ కోటు చాలా గట్టిగా ఉండటం, పైగా అతను పొట్టిగా ఉండటంతో, దాని అంచు నేలకు తగులుతూ వెళ్తోంది. అతను రేవు ప్రాంతానికి వెళ్తాడు; అక్కడ ఏదైనా నావికుడితో కొన్ని మాటలు మాట్లాడి, ఆ విషయాలను తిరిగి తన గుడిసెకు తీసుకువెళ్లాలని అతని ఆశ.

100

మొదటి ఫ్రెంచ్ వీరులు

101

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

వైద్యుడైన డాక్టర్ నై, ఒక ‘విషాద వ్యక్తి’గా వర్ణించబడ్డారు. బహుశా ‘నేను నన్ను రక్షించుకోలేను’ అనే మాటలు పదేపదే ఆయన మనసులో మెదులుతుండటం దీనికి కారణం కావచ్చు. ఆయన తనను తాను ‘రక్షించుకోలేకపోవడానికి’ కారణం, ఆయనను ఇప్పటికీ వేధిస్తున్న బాల్యకాలపు ఒక మానసిక గాయం (ట్రామా). ఆయన వైద్య వృత్తిలో ఉన్నప్పుడు, ఆయన సూచించిన శస్త్రచికిత్స తర్వాత ఒక బాలుడు మరణిస్తాడు. ఆ బాలుడి తల్లి, మిసెస్ బ్రే, ఒకప్పుడు డాక్టర్ నై వద్ద నర్సుగా పనిచేసిన వ్యక్తి అని వెల్లడవుతుంది. తన కుమారుడికి చికిత్స చేస్తున్న క్రమంలో డాక్టర్ నై ఆమెను తరచుగా కలుస్తుంటారు. వారిద్దరూ ఒక పాత జ్ఞాపకం వల్ల ఇబ్బంది పడుతుంటారు; ఆ జ్ఞాపకమే డాక్టర్ నై మానసిక గాయానికి మూలమనిపిస్తుంది. ఈ జ్ఞాపకం దేనికి సంబంధించినదంటే—చిన్నతనంలో డాక్టర్ నై, మిసెస్ బ్రేను వివాహం చేసుకోవాలనే ఆత్రుతతో త్వరగా పెద్దవాడవ్వాలని కోరుకుంటాడు. చివరకు, ఆమె ఒక విషయాన్ని బయటపెడుతుంది:

అది ఆయన బాల్యానికి సంబంధించిన ఒక చిన్న, అత్యంత వ్యక్తిగతమైన విషయం. దీని గురించి ఇక్కడ వివరంగా చెప్పనవసరం లేదు, కానీ ఈ విషయాన్ని వెల్లడించడం ద్వారా డాక్టర్ నై—ఆ విషాద వ్యక్తి—ఏదో గొప్ప ఉపశమనం లభిస్తుందని ఆశిస్తారు.

మిసెస్ బ్రే పట్ల డాక్టర్ నైకి చిన్నతనంలో ఉన్న అనుబంధానికి మూలమైన ఈ మానసిక గాయం, బెకెట్ సృష్టించిన అనేక పాత్రలలో కనిపించే ‘గర్భస్థ స్థితికి తిరిగి వెళ్లాలనే తపన’ (nostalgia for the womb) నుండి పుట్టి ఉండవచ్చు. బహుశా, ఆ చిన్నతనంలోనే ఆయనలో కలిగిన శృంగారభరితమైన భావాలను ఆ నర్సు ప్రోత్సహించి ఉండవచ్చు. ఆ జ్ఞాపకం వారిద్దరినీ తరువాతి జీవితంలో కూడా వేధిస్తూనే ఉంటుంది; చివరకు యాదృచ్ఛికంగా వారు మళ్లీ కలుసుకోవడం, ఆ జ్ఞాపకం నుండి విముక్తి పొందే అవకాశం వారికి లభిస్తుంది. కాబట్టి, బెకెట్ రాసిన మరో కథలో (పదేళ్లకు పైగా ముందు రాసినది) జరిగిన సంఘటనకు, ఈ కథలోని అంశం ఒక స్పష్టమైన ప్రతిధ్వనిగా కనిపిస్తుంది. ★ 5k

పైన పేర్కొన్న కథల సారాంశాలలో, అన్ని కథలలోనూ కనిపిస్తున్న కథానాయకుడు దాదాపు ఒకే వ్యక్తి అని భావించడం జరిగింది. ఇలా భావించడం సమంజసమే అనిపిస్తుంది; మొదటి కారణం, మిస్టర్ బెకెట్ స్వయంగా వీటిని ఒకే జీవితానికి చెందిన మూడు దశలుగా (లేదా ‘ఫస్ట్ లవ్’ లేదా ‘ప్రెమియర్ అమూర్’ అనే వ్యంగ్య శీర్షిక గల కథను కూడా కలిపితే నాలుగు దశలుగా)—అంటే ప్రాథమిక దశ, మరణం మరియు ‘లింబో’ (మధ్యస్థ స్థితి)—పరిశీలించవచ్చని పేర్కొన్నారు. రెండవ కారణం, కథల అంతటా ఒకే ప్రధాన పాత్ర ఉందనడానికి అంతర్గత ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ‘ది సెడేటివ్’ (The Sedative) మరియు ‘ది ఎండ్’ (The End) అనే రెండు కథలలోనూ, కథానాయకుడు ఎంతో ఇష్టపడే అతని టోపీ, ఒక దారంతో అతని కోటు బటన్ హోల్‌కు కట్టబడి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, ఈ రెండు కథలలోనూ అతని దగ్గర ఒక చిన్న సీసా (phial) ఉంటుంది; అందులో ప్రశాంతతను చేకూర్చే మందు ఉంటుంది (‘Le Calmant’ అనే శీర్షిక, కథ అతనికి ప్రశాంతతను చేకూరుస్తుందనే అర్థాన్ని మరియు ఒక ముద్దుకు ప్రతిఫలంగా అతనికి లభించే ఆ మందు సీసాను—రెండింటినీ సూచిస్తుంది). ‘ది ఎండ్’ కథలో అతను ఆ మందును మింగుతాడు. ‘ది ఎక్స్‌పెల్డ్’ (The Expelled) కథలో చూసినట్లుగా, ఆ వ్యక్తి ఒక అశ్వశాలలో (stable) నిద్రిస్తాడు; ‘ది ఎండ్’ కథలో కూడా అతను ఒక అశ్వశాలలోనే బట్టలు శుభ్రం చేసుకునే బ్రష్‌ను కనుగొని, “అశ్వశాలలు ఎప్పుడూ నాకు రక్షణగా నిలిచాయి” అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు. చివరగా, ‘ది ఎండ్’ మరియు ‘ది ఎక్స్‌పెల్డ్’ రెండింటిలోనూ కథానాయకుడి తల పైభాగంలో పుండ్లు ఉంటాయి; అయితే ‘ది ఎక్స్‌పెల్డ్’లో కేవలం ఒకే ఒక పుండు ఉండగా, ‘ది ఎండ్’ నాటికి అవి అనేక పుండ్లుగా మారతాయి. అంతేకాకుండా, ఈ కథలన్నీ దాదాపు ఒకే విధమైన నేపథ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి. కథానాయకుడికి తన యవ్వనం నుండే తెలిసిన ఒక పట్టణం ఇందులో కనిపిస్తుంది; దీనిని అతను మైదాన ప్రాంతంలో ఉన్న, గోడలతో చుట్టబడిన నగరంగా వర్ణిస్తాడు. ఆ ప్రాంతానికి దూరంగా పర్వతాలు, దగ్గరలో సముద్రం, అలాగే నదీ ముఖద్వారాలు, ఓడరేవు, ద్వీపాలు మరియు భూభాగాలు (promontories) ఉంటాయి. కథానాయకుడు ‘వాట్’ (Watt) పాత్రకు పునర్జన్మ అని ఎక్కడా స్పష్టంగా చెప్పకపోయినప్పటికీ, అటువంటి సూచనలు తరచుగా కనిపిస్తాయి: వాట్ లాగే ఇతను కూడా కాళ్లు గట్టిగా ఉంచి వెడల్పుగా నడుస్తాడు, పాలు తాగుతాడు, ఎలుకలంటే భయపడడు, లావుపాటి కోటు ధరిస్తాడు, అంతేకాకుండా (కనీసం ‘సూట్’ (Suite) వెర్షన్‌లో—’లా ఫిన్’ (La Fin)లో ఈ వివరాలు లేవు) ఒక ప్రత్యేకమైన టోపీని కూడా ధరిస్తాడు. ‘ది ఎండ్’ (The End) కథలో ఇతనిని బయటకు పంపే ‘ధార్మిక సంస్థ’ (charitable institution), వాట్ ఉన్న పిచ్చివాసుల ఆశ్రమం (asylum) లాంటిది కాదు. అయినప్పటికీ, కథా నేపథ్యం ఐర్లాండ్‌లోనే ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది; ఎందుకంటే ఇందులో వాడే కరెన్సీ షిల్లింగ్‌లు, పెన్నీలు, మరియు పాత్రల పేర్లు (నిడర్, వీర్, వార్డ్, మాక్స్‌వెల్, జో బ్రీమ్ లేదా బ్రీన్) ఖచ్చితంగా ఫ్రెంచ్ పేర్లు కావు. అంతేకాకుండా, ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే—’లా ఫిన్’ కథలో కథానాయకుడు కోపంతో “ఎక్సెల్‌మాన్స్!” (Exelmans!) అని అరిచినప్పుడు, మిస్టర్ వీర్‌కు ఆ పేరు అర్థం కాదు. నిజానికి, ఈ కథలు ఒక నిర్దిష్ట దేశంలో జరిగినట్లు చెప్పబడలేదు; కథలోని కలల వంటి (oneiric) స్వభావానికి ఈ అనిశ్చితి చాలా అవసరం. ఒకవేళ ఇది ఏదైనా ఒక ప్రాంతానికి చెందినది అయితే, అది ఐర్లాండ్ అని చెప్పవచ్చు. ప్రదేశం విషయంలో ఉన్నట్లే, కాలం విషయంలో కూడా స్పష్టత ఉండదు: రోజులు లేదా నెలల పేర్లు ఎక్కడా పేర్కొనబడవు, కేవలం అరుదుగా మాత్రమే రుతువుల మార్పు గురించి ప్రస్తావన ఉంటుంది. ‘ది ఎండ్’ కథలో రెండు సంఘటనల మధ్య ఎంత సమయం గడిచిందో తెలియదు, ఇక ‘ది సెడేటివ్’ (The Sedative) కథలో అయితే కాలానికి సంబంధించిన సూచనలతో కావాలనే గందరగోళం సృష్టించబడింది.

కాలం, ప్రదేశాల విషయంలో ఎంత అనిశ్చితి ఉందో, కథానాయకుడి వ్యక్తిత్వంలో కూడా అంతే అనిశ్చితి కనిపిస్తుంది. మొదటగా గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, అతనికి పేరు లేదు. ఈ నామరహితత్వంతో పాటు, అతని వ్యక్తిత్వంలో కూడా మార్పులు వస్తుంటాయి—జీవితపు ఉత్తమ దశలో ఉన్న, కొంత ఆత్మవిశ్వాసం కలిగిన వ్యక్తి నుండి, ‘ది ఎండ్’ కథలో కనిపించే ఒంటరి, దీనమైన బిచ్చగాడి స్థాయికి అతను క్రమంగా, ఎవరికీ తెలియకుండానే మారిపోతాడు. మొదటి వ్యక్తిలో ఒక విధమైన క్రూరత్వంతో కూడిన పిరికితనం కనిపిస్తుంది;

105

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

అతను పిల్లలను హింసించి చంపడాన్ని చూడాలని కోరుకుంటాడు, కానీ స్వయంగా

అందులో నేరుగా పాల్గొనడానికి మాత్రం ఇష్టపడడు.

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-11-26-ఉయ్యూరు —