ప్రముఖ రొమాంటిక్ కవి పి.బి.షెల్లీ జేవిత చరిత్ర -3
29
పాపం! అతను పడుకోవడానికి వెళ్ళే ముందు తన పుస్తకాన్ని వదిలిపెట్టడానికి ఇష్టపడేవాడు కాదు, తరచుగా రాత్రిపూట చాలా సేపు మేల్కొని చదువుతూ ఉండేవాడు; కొన్నిసార్లు రాత్రంతా చదువులోనే గడిపేవాడు. ఇలా ఎక్కువ సేపు మేల్కొని ఉండటం మరియు దాదాపు నిరంతరాయంగా చదవడం వల్ల, అతను పగటిపూట తరచుగా నిద్రలోకి జారుకునేవాడు—చిన్న పిల్లవాడిలా ఒక్క క్షణంలోనే నిద్రపోయేవాడు. అతను తరచుగా కుర్చీ నుండి నేలమీదకు నిశ్శబ్దంగా మారి, కార్పెట్ మీద గాఢంగా నిద్రపోయేవాడు; చలికాలంలో అయితే పిల్లిలా వెచ్చదనాన్ని ఆస్వాదిస్తూ రగ్గు మీద పడుకునేవాడు; పిల్లిలాగే అతని చిన్న గుండ్రని తల మండుతున్న మంటల ముందు వేడెక్కేది. ఎవరైనా దయతో ఆ వేడి నుండి రక్షించడానికి అతని తల మీద ఏదైనా కప్పితే, నిద్రలో అతను అసహనంతో దాన్ని పక్కకు నెట్టేసేవాడు. “బిష్ (Bysshe), నువ్వు నీ మెదడును ఉడికించేసుకుంటున్నావు. నీ ముక్కు రంధ్రాల నుండి, చెవుల నుండి ఆవిరి వేగంగా బయటకు రావడం నేను చూశాను, విన్నాను కూడా!”
సౌతీ (Southey) తన భయంకరమైన ఇతిహాస కావ్యాలను—అవి ముద్రణకు రాకముందే—ఆ క్రూరమైన ప్రయోగానికి తగిన వ్యక్తిగా అనిపించిన ఎవరికైనా వినిపించడానికి ఉత్సాహపడేవాడు. త్వరలోనే అతని దృష్టి కొత్తగా వచ్చిన వ్యక్తిపై పడింది. ఒక రోజు షెల్లీని పట్టుకున్నాక, అతన్ని వెంటనే పై అంతస్తులోని ఒక చిన్న అధ్యయన గదిలో భద్రంగా ఉంచాడు; తనను తాను, తన ఖైదీని ఆ గదిలో ఉంచి తలుపుకు జాగ్రత్తగా తాళం వేసి, ఆ తాళం చెవిని తన కోటు జేబులో పెట్టుకున్నాడు. ఆ గదిలో ఒక కిటికీ ఉంది నిజమే, కానీ అది నేల నుండి ఎంత ఎత్తులో ఉందంటే, బారన్ ట్రెంక్ (Baron Trenck) లాంటి సాహసికుడు కూడా దాని ద్వారా తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించేవాడు కాదు. “ఇప్పుడు నువ్వు ఎంతో ఆనందిస్తావు,” అని సౌతీ అన్నాడు; “కానీ కూర్చో.” పాపం
బిష్ నిట్టూర్చి, బల్ల దగ్గర కూర్చున్నాడు. రచయిత అతనికి ఎదురుగా కూర్చుని, తన చేతిరాత ప్రతిని (MS) ముందున్న బల్లపై ఉంచి, నెమ్మదిగా మరియు స్పష్టంగా చదవడం ప్రారంభించాడు. ఆ కావ్యం, నేను పొరబడకపోతే, “ది కర్స్ ఆఫ్ కెహమా” (The Curse of Kehamah). తన రచన పట్ల ముగ్ధుడైన ఆ రచయిత, అందులోని విశేషమైన ఘట్టాలను నొక్కి చెబుతూ, శ్రోతల నుంచి ప్రశంసలను ఆశిస్తూ తన స్వరాన్ని మారుస్తూ చదవడం కొనసాగించాడు. కానీ ఎటువంటి ప్రశంసలూ రాలేదు, విమర్శలూ వినిపించలేదు; అంతా నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయింది. ఇది విచిత్రంగా అనిపించింది. సౌతీ తన చేతిలోని చక్కగా రాసిన చేతిరాత ప్రతి (MS) నుండి కళ్లు పైకి ఎత్తేసరికి, షెల్లీ అక్కడ కనిపించలేదు. ఇది ఇంకా విచిత్రమైన విషయం. అక్కడి నుండి తప్పించుకోవడం అసాధ్యం; అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకున్నారు, అయినా అతను మాయమయ్యాడు. షెల్లీ తన కుర్చీ నుండి శబ్దం లేకుండా నేల మీదకు జారిపోయాడు; ఆ అపస్మారక స్థితిలో ఉన్న యువకుడు బల్ల కింద గాఢ నిద్రలో మునిగిపోయాడు. ఆ తర్వాత, అవమానానికి గురైన ఆ ఆగ్రహించిన కవి, నిద్రిస్తున్న ఆ యువకుడిని ‘సాతానిక్ స్కూల్’ (దుష్ట భావజాలం కలిగిన వారి వర్గం) సభ్యుడిగా పరిగణించి, బైరాన్ పేరుతో పాటు అతని పేరును కూడా ఉరికొయ్యపై లిఖించడంలో ఆశ్చర్యం లేదు! సౌతీ ప్రయాణాల్లో రాత్రిపూట ఎక్కడ బస చేసినా, ఏదైనా పుస్తక విక్రయశాల లేదా దుకాణంలో పుస్తకం దొరికితే కొనుగోలు చేసేవారని, ఆ పుస్తకం ముఖపత్రం (title-page) అడుగుభాగంలో తన పేరు, ఆ ప్రదేశం పేరు, అలాగే వారం రోజుతో సహా తేదీని రాసేవారని నాకు స్వయంగా తెలిసింది. ఇలా రాయడం ఒక దినచర్య (journal) లాగా ఉపయోగపడేదని ఆయన భావించేవారు; ఎందుకంటే ఆ తేదీని చూసినప్పుడు, ఆలోచనల అనుసంధానం ద్వారా తన ప్రయాణానికి సంబంధించిన అనేక వివరాలు ఆయనకు గుర్తుకొచ్చేవి. నా దగ్గర జర్మన్ భాషలో ఉన్న ఒక చిన్న పుస్తకం ఉంది, దాని ముఖపత్రం అడుగున సౌతీ ఇలాగే వివరాలు రాసి ఉంచారు; ఆ పుస్తకం కొన్న ప్రదేశం ఫ్రాన్స్లోని ఒక పట్టణం.
కెస్విక్లో నివసిస్తున్న సమయంలో ఒక మధ్యాహ్నం, బైష్ (షెల్లీ) తనకు కొత్తగా పరిచయమైన ఒక ప్రముఖ వ్యక్తిని, అద్భుతమైన మహాకావ్య రచనా సామర్థ్యం కలిగిన ఆ వ్యక్తిని కలవడానికి వెళ్ళాడు. అప్పుడు సమయం నాలుగు గంటలు; సౌతీ మరియు అతని భార్య అల్పాహారం (మధ్యాహ్న భోజనం) ముగించుకుని టీ తాగుతూ కూర్చుని ఉన్నారు, ఎందుకంటే ఆ రోజు బట్టలు ఉతికే రోజు. ఆయనకు ఒక కప్పు టీని అందించగా ఆయన దానిని స్వీకరించారు; ఆ తర్వాత టీ-కేక్లతో నిండిన ఒక ప్లేట్ను ఆ ప్రముఖ అతిథికి అందించారు. కానీ, తీవ్రమైన విముఖతను ప్రదర్శిస్తూ ఆయన వాటిని తినడానికి నిరాకరించారు. ఆయన ఆహార విషయంలో ఎప్పుడూ మితంగా ఉండేవారు, ముఖ్యంగా ఆ కాలంలో మరీ కఠినమైన నియమాలు పాటించేవారు. ఒక స్పార్టన్ యువకుడికి అయితే బహుశా ఒక మందపాటి పొడి రొట్టె ముక్క లేదా వెన్న పూసిన బ్రౌన్ బ్రెడ్ ముక్క ఆమోదయోగ్యంగా ఉండేదేమో; కానీ, మితిమీరిన పరిమాణంలో కుప్పగా పోసిన వేడి టీ-కేక్లు—వాటిపై బాగా వెన్న పూసి, ఎండు ద్రాక్షలు (currants) లేదా కారవే గింజలతో నింపి, సుగంధ ద్రవ్యాల ఘాటైన వాసనతో కూడి ఉండటం—ఆయనకు తీవ్ర అసహ్యాన్ని కలిగించాయి. అది ఆయన అసహ్యించుకునే ఒక పర్షియన్ తరహా విలాసం—అత్యంత శక్తివంతమైన సామ్రాజ్యాల పతనానికి కారణమైన, మితిమీరిన మరియు పురుష లక్షణాలకు విరుద్ధమైన విలాస ప్రదర్శన అది. అటువంటి విలాసం సామాజిక వ్యవస్థ మొత్తానికి ముప్పు తెచ్చేదిగానూ, మితమైన మరియు పరిపూర్ణమైన గణతంత్ర రాజ్యం గురించి దైవసమానుడైన ప్లేటో కన్న కలలను కూడా విఫలం చేసేదిగానూ ఉండేది. కవి భోజనం ఎప్పుడూ చాలా భారీగా ఉండదు; బట్టలు ఉతికే రోజున అయితే…
ఆ ఉద్వేగభరితమైన విమర్శల పర్వంలో, బిష్ (Bysshe) తన ముఖాన్ని ప్లేట్కు దగ్గరగా పెట్టి, ఆ కేక్లను ఆసక్తిగా పరిశీలించాడు. ఆ తర్వాత ఒక ముక్కను తీసుకుని రుచి చూశాడు; అది చాలా బాగుండటంతో, సౌతీ (Southey) లాగే అతనూ ఆత్రంగా తినడం మొదలుపెట్టాడు. తెల్లని ఏప్రాన్ ధరించిన, చక్కని రూపం కలిగిన, దృఢమైన, ఎర్రని బుగ్గలున్న కంబర్ల్యాండ్ ప్రాంతపు పనిమనిషి మరికొన్ని కేక్లను తీసుకువచ్చింది; ఆ సోదర తత్వవేత్తలు వాటిని కూడా త్వరగానే తినేశారు, ఒకరితో ఒకరు పోటీ పడుతూ ఉత్సాహంగా తిన్నారు. షెల్లీ ఇంకా కావాలని అడిగాడు, కానీ అదనంగా ఏమీ లేవు; అప్పటికే అవన్నీ అయిపోయాయి. ఆకలితో ఉన్న ఇద్దరు కవులు తన కేక్లను ఎంతో ఇష్టంగా తినడం చూసి అందమైన ఎడిత్ (Edith) సంతోషించింది; మిస్టర్ షెల్లీ తనతో టీ తాగడానికి వస్తున్నారని తెలిసి ఉంటే ఇంకా ఎక్కువ చేసి ఉండేదాన్నని ఆమె విచారం వ్యక్తం చేసింది. ఈ కథను నాకు చెప్పిన హారియట్ (Harriet) ఇలా జోడించింది: “మేము ప్రతి సాయంత్రం వేడి వేడి టీ-కేక్లను తినాల్సి ఉండేది… ఎప్పటికీ. వాటిని నేనే తయారు చేయాలి, శ్రీమతి సౌతీ నాకు నేర్పించాలి.”
ఆ అద్భుత కవి, ఇతర వివేకవంతుల మాదిరిగానే, ఒక స్థితి నుండి మరొక విరుద్ధమైన స్థితికి చాలా సులభంగా మరియు అకస్మాత్తుగా మారిపోయేవాడు. కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత అటువంటి వేగవంతమైన మార్పును నేను స్వయంగా చూశాను. అతను బిషప్స్గేట్ (Bishopsgate)లో నివసిస్తున్నప్పుడు, నేను సాధారణంగా లండన్ నుండి నడిచి వెళ్లి, ఆదివారం అతనితో గడిపేవాడిని. ఒకసారి చలికాలం మధ్యలో, మంచు కురుస్తున్న శనివారం నాడు, ఆకలి వేయడంతో నేను దారిలో — అదొక అరుదైన సంఘటన — హౌన్స్లో హీత్ (Hounslow Heath) వద్ద ఉన్న ఒక సాధారణ సత్రం (inn) దగ్గర అల్పాహారం కోసం ఆగాను. ఇసుక చల్లిన నేల, చిన్న కిటికీ, బీచ్ (beech) చెక్కతో చేసిన చిన్న గుండ్రని బల్ల మరియు ‘విండ్సర్’ కుర్చీ ఉన్న ఒక చిన్న చీకటి గదిలో నేను ఇప్పుడే కూర్చున్నాను. అప్పుడే కిటికీ బయట బిష్ (Bysshe) వేగంగా నడుచుకుంటూ వెళ్లడం నాకు కనిపించింది. అతను నన్ను కలవడానికి వస్తున్నాడు; నేను తలుపు దగ్గరకు వెళ్లి అతన్ని పిలిచాను.
“రా! చీకటి పడుతోంది; టీ సిద్ధంగా ఉంటుంది; మనకు ఆలస్యం అవుతుంది!”
“వద్దు! ముందు నేను ఏదైనా తినాలి; లోపలికి రా!”
అతను అసహనంతో గదిలో అటూ ఇటూ తిరిగాడు.
“నీ భోజనం ఎప్పుడు సిద్ధమవుతుంది? ఏం ఆర్డర్ చేశావు?”
“నేను గుడ్లు, బేకన్ (పంది మాంసం) అడిగాను, కానీ వాళ్ళ దగ్గర గుడ్లు లేవు; కాబట్టి వేయించిన బేకన్ మాత్రమే తినబోతున్నాను.”
అది విని అతను దిగ్భ్రాంతి చెందాడు, నా భోజనం చూశాక అతని వేదన మరింత పెరిగింది. బేకన్
అంటే అతనికి అస్సలు ఇష్టం ఉండేది కాదు; అది అసహ్యకరమైనదిగా, హేయమైనదిగా అతనికి అనిపించేది. నేను బేకన్ తినడం చూసి మొదట అతను చాలా బాధపడ్డాడు; కానీ నెమ్మదిగా ఆ వంటకం దగ్గరకు వచ్చి, ఆ బేకన్ను శ్రద్ధగా గమనిస్తూ, “అంటే ఇదే బేకన్ అన్నమాట!” అన్నాడు. ఆ తర్వాత అతను ఒక చిన్న ముక్క తిన్నాడు. “ఇది అంత చెడ్డగా ఏమీ లేదు!” అని అన్నాడు. మరికొంత ఆర్డర్ చేశారు; అతను దాన్ని ఆత్రంగా తినేశాడు.
“మరికొంత బేకన్ తీసుకురండి!” దాన్ని తెచ్చారు, తినేశారు.
“మరొక ప్లేట్ తీసుకురండి.”
“క్షమించండి అయ్యా,” అని ఆ వృద్ధురాలు చెప్పింది, “కానీ నిజంగానే ఇంట్లో ఇక బేకన్ లేదు.”
ఆ నిరాశతో కవికి కోపం వచ్చింది, అతను ఆమెను మందలించాడు.
“అతిథులకు సరిపడా బేకన్ ఇంట్లో లేనప్పుడు, ఒక స్త్రీ సత్రం (inn) నడపడం ఏమిటి? ఆమెను చంపేయాలి!”
“నిజంగానే అయ్యా, బేకన్ అయిపోయినందుకు నాకు చాలా బాధగా ఉంది; కానీ అవసరమవుతుందని నేను అనుకున్నంత మాత్రమే ఉంచుకుంటాను.” నేను స్టెయిన్స్ నుండి సులభంగా మరిన్ని తెచ్చుకోగలను; స్టెయిన్స్లో ఎప్పుడూ చాలా మంచి బేకన్ దొరుకుతుంది!
“ఇక అక్కడ ఏమీ దొరికేలా లేదు, పద బిష్ (Bysshe); ఇంటికి వెళ్లి టీ తాగుదాం!”
“వద్దు! ఇప్పుడే కాదు; ఆమె మరికొంత బేకన్ (పంది మాంసం) తీసుకురావడానికి స్టెయిన్స్ (Staines) వెళ్తోంది.”
“ఆమె ఈ రాత్రికి వెళ్లలేదు; పద!”
అతను అయిష్టంగానే బయలుదేరాడు. ఇంటికి నడుచుకుంటూ వెళ్తుండగా, కాసేపటి క్రితమే ‘అసహ్యకరమైనది, తినడానికి పనికిరానిది’ అని తనే విమర్శించిన ఆ బేకన్ గురించి గొణుగుతూనే ఉన్నాడు.
ఆ రుచికరమైన గ్రామీణ ఆహారం అతని చురుకైన ఊహపై బలమైన ముద్ర వేసింది; ఎందుకంటే మేము ఇంటికి చేరుకోగానే అతను అన్న మొదటి మాటలు ఇవే: “మేము హౌన్స్లో హీత్ (Hounslow Heath) వద్ద కలిసి బేకన్ తిన్నాము, అది చాలా బాగుందో తెలుసా? మనం ఇక్కడ బేకన్ తినలేమా, మేరీ?”
“తినొచ్చు, నీకు ఇష్టమైతే; కానీ ఈ రాత్రికి కాదు. ఇదిగో నీ టీ; దీన్ని తీసుకో!”
“నాకు ఇంకాస్త బేకన్ తినాలనిపిస్తోంది!” కవి నిట్టూర్చాడు.
షెల్లీ కుటుంబ సభ్యులు అతన్ని ఎప్పుడూ ‘బిష్’ (Bysshe) అని పిలిచేవారు; వారిలో ఇప్పటికీ జీవించి ఉన్నవారు, తమ గౌరవనీయమైన కుటుంబానికి చెందిన ఆ ప్రకాశవంతమైన, కానీ కోల్పోయిన నక్షత్రం గురించి (అంటే షెల్లీ గురించి) మాట్లాడేటప్పుడు ఇప్పటికీ ఆ పేరుతోనే పిలుస్తారు. హ్యారియెట్ మరియు ఆమె సోదరి—ముఖ్యంగా ఆ సోదరి—త్వరలోనే ఆ పేరు వాడకాన్ని నిషేధించారు; ఆ పేరు వినడానికి చాలా విచిత్రంగా లేదా దిగ్భ్రాంతికరంగా ఉందని ఎలిజా వాదించింది; దానికి బదులుగా ‘పెర్సీ’ అనే పేరును ఎంచుకున్నారు, ఎందుకంటే అది వినడానికి మరింత అందంగా, రొమాంటిక్గా అనిపించేది. అది నిజమే కావచ్చు, కానీ ఆ పేరులో అంత ప్రత్యేకత లేదు; అందుకే, ఎవరికీ పెద్దగా అభ్యంతరం కలగకుండా లేదా బహిరంగ వివాదం తలెత్తకుండా పిలవగలిగినప్పుడల్లా నేను నా స్నేహితుడిని ‘బిష్’ అనే పిలిచేవాడిని. ‘చెవీ చేజ్’ (Chevy Chase)లో ఒక పెర్సీ ఉన్నాడు, షేక్స్పియర్ రచనల్లో ఒక పెర్సీ ఉన్నాడు, ఇంకా ఎక్కడ చూసినా చాలా మంది పెర్సీలు కనిపిస్తారు; వారంతా మంచివారు, నిజాయితీపరులు; నిస్సందేహంగా అది చాలా మంచి పేరే; కానీ ‘బిష్’ అనే పేరుతో మరొకరిని నేనెప్పుడూ చూడలేదు; ఆ పేరులో నాకు నచ్చే ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యక్తిత్వం ఉంది. అతని తాతగారైన వృద్ధ సర్ బిష్—ఆయన పేరునే ఇతనికి పెట్టారు, బహుశా ఆయనే నామకరణం కూడా చేసి ఉంటారు—ఆయనను నేనెప్పుడూ చూడలేదు; కానీ ఆయన పొడగరిగా, అందంగా, తెలివైనవాడిగా మరియు విచిత్ర స్వభావం కలవాడిగా ఉండేవారని అందరూ అంగీకరించేవారు; ఆయన హుందా అయిన రూపం, మంచి ప్రవర్తన కలిగి, పాత తరం పెద్దమనిషికి ఉండే మర్యాదపూర్వకమైన నడవడికను ప్రదర్శించేవారు.
సర్ బిష్ షెల్లీ 1731లో జన్మించారు; ఆయన కుటుంబంలోని ఒక చిన్న శాఖకు చెందినవారు కావడం వల్ల పెద్దగా ఆస్తిపాస్తులు లేవు. ఆయన గురించి నేను రకరకాల కథలు విన్నాను, వాటిలో కొన్ని చాలా అసాధారణమైనవి; సాధారణంగా వ్యక్తిగత చరిత్రల విషయంలో జరిగేట్లుగానే, ఇవి కూడా పాక్షికంగా నిజం, పాక్షికంగా అబద్ధం అనిపిస్తాయి; కానీ ఏదీ పూర్తిగా నిరాధారమైనది కాదు. ఉదాహరణకు, ఆయన ఒకప్పుడు పిండి మిల్లు నడిపేవారని నేను విన్నాను. ఆ కథనం వెనుక ఉన్న వివరణ ఇలా ఉంది. ఆయన ఎప్పుడూ… అతను పొదుపరి స్వభావం కలవాడు మరియు తన జీవితం ప్రారంభంలోనే డబ్బును ఆదా చేశాడు; అతను తన మొదటి పొదుపు మొత్తాన్ని ఒక మిల్లు (పిండి మర లేదా కర్మాగారం) విషయంలో పెట్టుబడిగా పెట్టాడు. ఆ మిల్లుపై ఉన్న తాకట్టు ఒప్పందం అమలులోకి రావడంతో (రుణం చెల్లించకపోవడం వల్ల ఆస్తి జప్తు చేయబడటంతో), అతను ఆ మిల్లుకు యజమాని అయ్యాడు; అంతవరకే అతను మిల్లు యజమానిగా ఉన్నాడు, ఆ తర్వాత ఆ వృత్తిని కొనసాగించలేదు. 1752లో, తన 21వ ఏట, అతను రెవరెండ్ థియోబాల్డ్ మిచెల్ యొక్క ఏకైక కుమార్తె అయిన ఒక ధనిక వారసురాలిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ మహిళ తిమోతీ షెల్లీకి తల్లి మరియు పెర్సీ బైష్ షెల్లీకి అమ్మమ్మ. సుమారు పదిహేడు సంవత్సరాల తర్వాత, అతను అంతకంటే ఎక్కువ ఆస్తిపాస్తులు కలిగిన మరొక వారసురాలిని కనుగొని, 1769లో ఆమెను వివాహం చేసుకున్నాడు; అతని రెండవ వివాహం గురించి ప్రస్తుతం ఇంకా చెప్పడం అనవసరం.
అతని వ్యక్తిగత అలవాట్లు పొదుపుగా, చెప్పాలంటే అత్యంత పిసినారి తనాన్ని తలపించేలా ఉండేవి; పైగా అతను ఇద్దరు ధనిక మహిళలను వివాహం చేసుకున్నాడు. కాబట్టి, ఎనభై నాలుగు సంవత్సరాల సుదీర్ఘ జీవితం ముగిసే సమయానికి అతను భారీ మొత్తంలో డబ్బును కూడబెట్టి, 1815 ప్రారంభంలో అత్యంత ధనవంతుడిగా మరణించడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అయినప్పటికీ, అతను ఎన్నికల సమయంలో డబ్బు ఖర్చు చేశాడని చెబుతారు; అలాగే ‘కాజిల్ గోరింగ్’ అనే భారీ భవనాన్ని నిర్మించడంలో భారీ మొత్తాలను చాలా తెలివితక్కువగా వృధా చేశాడన్నది వాస్తవం, కానీ ఆ భవన నిర్మాణం ఎప్పటికీ పూర్తి కాలేదు. విచిత్రమైన పిసినారి స్వభావం కలిగిన ఆ వృద్ధ పెద్దమనిషికి 1806లో ‘బారోనెట్’ (ఒక రకమైన గౌరవనీయమైన బిరుదు) హోదా లభించింది. అతని అలవాట్లు ఏకాంతంగా మరియు విచిత్రంగా ఉండేవి, కానీ బయటి ప్రపంచానికి అవి పెద్దగా తెలియవు; మరణానికి ముందు చాలా సంవత్సరాలు అనారోగ్యం కారణంగా లేదా స్వచ్ఛందంగా, అతను హార్షమ్ పట్టణంలోని ఒక చిన్న ఇంట్లో తన గదికే పరిమితమయ్యాడు. అక్కడ అతను తన పాత సేవకుడి సాంగత్యంలో గడిపేవాడు; ఆ సేవకుడు కూడా తన యజమాని లాగే ఒక విచిత్రమైన వ్యక్తిగా ఉండేవాడు. గొప్ప సహజ ప్రతిభ, అపారమైన సంపద కలిగిన అతను, తన స్వంత చేష్టల వల్ల ఈ విధంగా సజీవంగా పాతిపెట్టబడ్డాడు.
ఒకప్పుడు సర్ బైషే నిజానికి లండన్లో, ఒకప్పుడు తన మట్టి స్నానాలు స్వర్గపు పడకలకు కుఖ్యాతి గాంచిన డాక్టర్ గ్రాహమ్తో భాగస్వామ్యంతో వైద్యం చేసేవారని నేను విన్నాను. ఈ కథ కల్పితం; కానీ అతని మనవడు మరియు అదే పేరు గల బైషే, తన తాత గురించి నమ్మదగిన వర్గాల నుండి విన్నానని నాకు హామీ ఇచ్చాడు.
” 40
“అది ఎంత చల్లగా ఉండి ఉంటుందో కదా!” అని ఒక మహిళ వ్యాఖ్యానించింది.
“అందుకు భిన్నంగా, వేడి అనుభవం చాలా ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసేలా ఉండేది; ఊపిరి ఆడనట్లు అసౌకర్యంగా అనిపించేది మరియు బాగా చెమటలు పట్టేవి. నిర్ణీత సమయం ముగిసిన తర్వాత, అతని చుట్టూ ఒక తెరను ఏర్పాటు చేసేవారు; ఆ వ్యక్తిని బయటకు తీసి బాగా రుద్దేవారు, ఆపై అతను దుస్తులు ధరించి వెళ్ళిపోయేవాడు. ఆ అనుభవం ఎంత అసహ్యకరంగా ఉండేదంటే, మా మామయ్య రెండోసారి ఆ ప్రక్రియను చేయించుకోవడానికి ఎప్పుడూ ధైర్యం చేయలేకపోయారు; కానీ ఆయన స్నేహితులు చాలామంది తరచుగా ‘మట్టి స్నానం’ (earth-bath) చేసేవారు మరియు ఆ ప్రక్రియ తమకు ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉందని భావించేవారు.”
“నేను స్వయంగా మట్టి స్నానం చేస్తున్న వ్యక్తులను చూశాను. మా మామయ్య డాక్టర్ గ్రాహమ్ను సంప్రదించడానికి మొదటిసారి వెళ్ళినప్పుడు నేను ఆయనతో వెళ్ళిన విషయం నాకు బాగా గుర్తుంది. చక్కని యూనిఫాం ధరించిన ఒక సేవకుడు మమ్మల్ని ఆహ్వానించి, తోటలోకి తీసుకువెళ్ళాడు; అక్కడ మాకు కాలిఫ్లవర్ మడులు ఉన్నట్లుగా అనిపించే దృశ్యం కనిపించింది. అది విగ్గుల (కృత్రిమ జుట్టు) కాలం, ముఖ్యంగా పౌడర్ పూసిన విగ్గుల కాలం; అక్కడ చాలామంది వృద్ధ పెద్దమనుషులు మెడ వరకు భూమిలో పాతిపెట్టబడి ఉన్నారు, కేవలం వారి తలలు మాత్రమే బయటకు కనిపిస్తున్నాయి, ఆ తలలపై తెల్లని విగ్గులు ఉన్నాయి. ఆ సేవకుడు మా మామయ్యను అక్కడ ఉన్న విగ్గులలో అత్యంత ప్రముఖమైన దాని దగ్గరకు తీసుకువెళ్లి, ఆ వ్యక్తిని వైద్యుడిగా పరిచయం చేశాడు: ‘అయ్యా, ఈయనే డాక్టర్ గ్రాహం.’ ఎందుకంటే ఆ డాక్టర్ తన రోగులను ప్రోత్సహించడానికి ప్రతి ఉదయం స్వయంగా మట్టి స్నానం చేసేవారు,
మరియు భూమాత ఉపరితలంపై ఆ ‘పెద్ద విగ్గుల’ (అత్యంత ప్రముఖుల)లోకెల్లా అతి పెద్ద విగ్గులా కనిపించేవారు. ఆయన మా మామయ్య నాడిని చూడలేకపోయారు, ఎందుకంటే మామయ్య శరీరంలాగే చేతులు కూడా మట్టిలో పాతిపెట్టబడి ఉన్నాయి; కానీ ఆయన మామయ్య నాలుకను పరిశీలించి, వైద్య కళాశాల పద్ధతికి అనుగుణంగా అనేక ప్రశ్నలు అడిగారు; చివరగా ఆయన ‘మట్టి స్నానం’ సూచించారు, ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే మా మామయ్య దాన్ని ఆచరించారు.” “ఎంత భయంకరం!” అని స్త్రీలందరూ ఏకస్వరంతో అన్నారు; “అది బతికుండగానే సమాధి అయినట్లు ఉంటుంది కదా! అక్కడ స్త్రీలు ఎవరైనా ఉండేవారా?”
“నేను అక్కడ ఉన్నప్పుడు మాత్రం ఎవరూ లేరు; పైగా స్త్రీలు ఈ స్నానాలు చేసేవారు కాదని నా అభిప్రాయం. కానీ, వంధ్యత్వానికి ఇది కచ్చితమైన పరిష్కారమని ఆ ప్రకటనలు స్త్రీలకు గట్టిగా సిఫార్సు చేసేవని నాకు గుర్తుంది. ఎందుకంటే, భూమి సమస్త జీవరాశికి సారవంతమైన తల్లి కాబట్టి, అది తన సారవంతమైన గుణాన్ని వారికి కొంతమేరకైనా ప్రసాదిస్తుందని భావించేవారు.”
“మీరు ఎప్పుడైనా డాక్టర్ గ్రాహం యొక్క ‘స్వర్గపు మంచం’ (celestial bed) చూశారా?” అని మా నాన్నగారు అడిగారు.
“ఎప్పుడూ లేదు! నేను దానిని చూడలేదు. అది ఆ తర్వాత కాలంలో వచ్చింది. ఆ డాక్టర్ చివరికి తన దారి తప్పిపోయారు (పిచ్చివాడయ్యారు). అప్పటికి మా మామయ్యకు ఆయన గురించి ఏమీ తెలియదు; మేము ఆయనతో పరిచయాన్ని వదులుకోవాల్సి వచ్చింది!”
ఆ ‘స్వర్గపు మంచం’ సంగతి ఎలా ఉన్నా, ‘భూమి స్నానం’ (earth-bath) మాత్రం నిస్సందేహంగా అత్యంత అసౌకర్యమైన చికిత్స అయ్యుంటుంది: మళ్ళీ బయటకు రావడం, శరీరాన్ని పైకి తీయడం మరియు మట్టిని తొలగించడం – ఏ విధంగా చేసినా సరే – అది ఇబ్బందికరంగా, పైగా ప్రమాదకరంగా కూడా ఉంటుంది. ఒక పెద్ద, దృఢమైన మొక్కను దెబ్బతినకుండా లేదా వేర్లు తెగిపోకుండా పైకి తీయడమే కష్టం; అలాంటిది, స్థూలకాయం కలిగిన భారీ మనిషిని (పాస్టర్ను) భూమిలోంచి తవ్వి తీయడం అనేది ‘వైద్యపరమైన ఉద్యానవన శాస్త్రం’ (medical horticulture)లో అత్యంత నైపుణ్యం మరియు జాగ్రత్తతో కూడిన ప్రక్రియ అయి ఉండాలి. లేకపోతే, పొరపాటున పదునైన పార తగిలి అతని శరీర భాగాలు (వేర్ల వంటి నరాలు) తెగిపోయే ప్రమాదం ఉంది కదా! అందుకే, కీళ్లనొప్పుల సమస్య ఉన్నప్పటికీ, మా మామయ్యకు ఆ చికిత్స పట్ల త్వరగానే విరక్తి కలగడంలో ఆశ్చర్యం లేదు!
డాక్టర్ గ్రాహమ్కు ఇచ్చిన అప్పులకు భద్రతగా సర్ బిష్ (Sir Bysshe) ఏ హామీని తీసుకున్నారో నాకు ఎప్పుడూ తెలియదు. ఆ ‘స్వర్గపు మంచం’ అనేది తాకట్టు పెట్టడానికి లేదా జప్తు చేయడానికి తగిన వస్తువు కాదు కదా; అయితే, ఆ స్నానపు స్థలం మాత్రం నిజమైన హామీగా (ఆస్తిగా) ఉండి ఉండవచ్చు.
ఆ తర్వాతి తరానికి చెందిన బిష్ (Bysshe) తన పూర్వీకుడైన సర్ బిష్ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు, ప్రేమ గానీ ద్వేషం గానీ లేకుండా, కేవలం ఒక రకమైన అనాదరణతో కూడిన ఉదాసీనతతో మాట్లాడేవారు. అయినప్పటికీ, ఎంత వ్యతిరేకమైన మరియు విరోధమైన స్వభావాల మధ్యనైనా, ఒక బలమైన ఉమ్మడి భావన నుండి ఉద్భవించిన ఒక నిర్దిష్టమైన, అవ్యక్తమైన సానుభూతి వాస్తవంగా ఉన్నట్లు గుర్తించవచ్చు. బైషే తన తండ్రిని ఇష్టపడలేదు, మరియు సర్ బైషే తన కొడుకును ఇష్టపడలేదు; “ప్రతి తాత తన మనవడిని ప్రేమిస్తాడు, ఎందుకంటే అతను తన శత్రువుకు శత్రువు” అనే లార్డ్ బేకన్ యొక్క లోతైన పరిశీలన ప్రకారం, పరస్పర స్నేహ ఒప్పందానికి పునాది అప్పటికే ఏర్పడింది.
ఈ అనుకూల స్వభావాన్ని పెంపొందించి ఉంటే, అది బహుశా ఫలించి ఉండేది; కానీ ఆ పేద కవి…
. 43
భూమిపై అత్యంత నిస్సారమైన పర్వతమైన పార్నస్ యొక్క రెండు శుష్క శిఖరాల కంటే తక్కువ కృతఘ్నమైన నేలను ఎన్నడూ సాగు చేయలేకపోయాడు.
ఆ బారోనెట్ తాత తన తత్వవేత్త అయిన మనవడి అరుదైన సందర్శనలను మర్యాదతో స్వీకరించాడు; అతనిలో దయ ఏమాత్రం లేదు; అతను హెచ్తో సంభాషించాడు
అది నన్ను భయపెట్టేది కాదు; నా దృష్టిలో అది త్వరలోనే వదిలించుకోబడే ఒక పాక్షిక-పారదర్శకమైన ‘లార్వా’ (కీటక దశ) లాంటిది మాత్రమే; దాని గుండా నేను అసలైన రూపాన్ని—అంటే ఆ తుది పరివర్తనను—చూడగలిగేవాడిని. అంతేకాకుండా, అటువంటి నాస్తికత్వాన్ని క్రైస్తవం తర్వాత అత్యుత్తమమైన మతంగా నేను ఎప్పుడూ భావించాను; అలాగే, పాల్ మరియు జాన్ల నుండి నేను నేర్చుకున్న మెరుగైన విశ్వాసం, బెనెడిక్ట్ స్పినోజా పట్ల నాకున్న హృదయపూర్వక గౌరవానికి ఏమాత్రం ఆటంకం కలిగించదు. రాబర్ట్ సౌతీ విషయానికి వస్తే, షెల్లీ నైతిక స్వభావం మరియు ప్రవర్తన గురించి ఆయనకు అందిన భయంకరమైన సమాచారం వల్లే ఆయన అంత కఠినంగా వ్యవహరించారని నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు—ఆ సమాచారం వాస్తవానికి పూర్తిగా అవాస్తవం. కానీ, కచ్చితమైన క్రమశిక్షణ మరియు స్వీయ-నియంత్రణ కలిగిన సౌతీ (Southey) వంటి వ్యక్తికి — షెల్లీ యొక్క అదుపులేని మాటలు మరియు కపటత్వం పట్ల అతనికి ఉన్న అసహ్యం కారణంగా — ఇది సమంజసంగానే అనిపించింది.
అధ్యాయం II.
షెల్లీ ఒక పారిపోయే స్వభావం కలవాడు, చంచలుడు; అతని స్వభావం అత్యంత సూక్ష్మమైనది (ఈథర్ వంటిది) కాబట్టి అతను ఆవిరైపోయేవాడు; సువాసన వెదజల్లే సారంలా అతను అకస్మాత్తుగా అదృశ్యమయ్యేవాడు; అత్యంత అరుదైన సారంలా క్షణికంగా కనిపించేవాడు. అతను ఒక అందమైన, సున్నితమైన రూపం, కానీ వేగంగా కదులుతూ మన కళ్ళ ముందు నుండి మాయమైపోయేవాడు. అతను ఒక తీగ మొక్కలాంటివాడు—అందమైన, సువాసనగల, పరాన్నజీవి తీగ; అతను తనంతట తాను నిలబడలేకపోయేవాడు; తనకంటే దృఢమైన, కఠినమైన నిర్మాణం కలిగిన దేనికైనా లేదా స్థిరమైన వ్యక్తిత్వానికి అతన్ని గట్టిగా కట్టి ఉంచాల్సి వచ్చేది; అతనికి ఎప్పుడూ ఒక ఆధారం అవసరమయ్యేది. అతని సున్నితమైన, అసంబద్ధమైన, అస్తవ్యస్తమైన జీవిత చరిత్రను రాయాలంటే, అతనికి పరిచయమున్న ఏదైనా సాధారణ వ్యక్తి జీవితాన్ని కూడా వివరించడం అవసరం; అలాగే, షెల్లీ అప్పుడప్పుడు క్షణికంగా కనిపించినప్పుడు మాత్రమే అసలు కథానాయకుడిని పరిచయం చేయాల్సి ఉంటుంది.
ఒక మాయా దృశ్య ప్రదర్శన (phantasmagoria) లేదా కాంతి ప్రదర్శనలో—తెల్లని తెర లేదా గోడకు ప్రదర్శనలో ఎలాంటి గొప్పతనం లేదా సౌందర్యం ఆపాదించబడదు; అయినప్పటికీ, అద్భుతమైన లేదా ఆకర్షణీయమైన దృశ్యాలను చూపించడానికి అవి అత్యవసరమైన సాధనాలుగా ఉంటాయి.
ఏ వ్యక్తి జీవితాన్నైనా సరే, అనేక వివరాలలోకి వెళ్లకుండా పూర్తిగా వివరించడం సులభం కాదు—వాస్తవానికి అది అసాధ్యం; ఆ వివరాలు విడిగా చూస్తే ప్రాముఖ్యత లేనివిగా అనిపించవచ్చు, కానీ ప్రధాన వ్యక్తిత్వాన్ని స్పష్టంగా ఆవిష్కరించడానికి అవి ఒక నేపథ్యంగా అవసరమవుతాయి.
తన “స్నేహంపై వ్యాసం” (Essay on Friendship) అనే అసంపూర్ణ రచన అంకితభావంలో అతను ఇలా అంటాడు: “ఒకప్పుడు నాకు ఒక స్నేహితుడు ఉండేవాడు, అతన్ని…” “విడదీయలేని అనేక పరిస్థితుల కారణంగా నేను దీనిని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నట్లు కనిపించక తప్పలేదు.”
అతని స్నేహితుడు ధృవీకరించగలిగినట్లుగా, “విడదీయలేని” (inextricable) అనే పదం ద్వారా అతను స్పష్టంగా ప్రస్తావించిన ప్రసిద్ధ ‘క్రీటన్ మేజ్’ (Cretan Maze – ఒక సంక్లిష్టమైన చిక్కుదారి) అనేది అతనే స్వయంగా రూపకల్పన చేసిన (అంటే తానే ‘డేడలస్’గా వ్యవహరించిన) ఒక చిక్కుదారి; అలాగే అందులో నివసిస్తూ క్రూరమైన బలిని కోరే ‘మినోటార్’ (Minotaur) అనే కల్పిత రాక్షసుడిని సృష్టించింది కూడా అతని కవితాత్మక ఊహే. వాస్తవానికి ఉనికిలో లేని ఆ లోపాన్ని—అంటే విడదీయలేనిది, వివరించలేనిది, సరిదిద్దలేనిది మరియు గుర్తించలేనిది అని అతను పొరపాటున నమ్మిన ఆ లోపాన్ని—అతను పూర్తిగా తనంతట తానే సృష్టించుకున్నాడు లేదా ఊహించుకున్నాడు. క్లోథో (Clotho – గ్రీకు పురాణాలలో జీవిత సూత్రాన్ని వంచే దేవత) ఆ దైవిక కవికి కూడా జీవిత సూత్రాన్ని సాధారణ మానవులకు వంచినట్లే వంచింది; కానీ అతను ఆ దారాన్ని స్వయంగా అలా చుట్టుకున్నాడు, అలాగే ఇతరులు కూడా తన కోసం అలా చుట్టడానికి బలహీనంగా అనుమతించాడు; దాంతో అది త్వరలోనే అతను భావించినట్లుగా “విడదీయలేనిది”గా మారిపోయింది. వాస్తవానికి, అది అత్యంత చిక్కుల్లో పడినప్పుడు కూడా, కొంచెం దృఢచిత్తంతో వ్యవహరించి ఉంటే ఆ ముడులన్నింటినీ వెంటనే తెంచేయడం సులభంగా ఉండేది. నీచమైన మరియు స్వార్థపూరిత వ్యక్తుల దుర్మార్గపు కుట్రలు మరియు మోసపూరిత తెలివితేటల వల్ల మాత్రమే ఏర్పడిన ఆ చిక్కులను విడదీయడం—కొంత ఓర్పు మరియు సాధారణ లౌక్యంతో—నిజానికి ఏమాత్రం కష్టమైన పని కాదు.
కవితా శక్తి మరియు స్వభావం యొక్క ప్రాథమిక లక్ష్యం, గొప్ప అంతిమ కారణం చివరి ముఖ్యమైన ఫలితం ఖచ్చితంగా ఏదైనా సృష్టించడం లేదా నిర్మించడం; కానీ దాని అనుషంగిక పరిణామాలు విధ్వంసం కూడా కావచ్చు: కవి ఒక సృష్టికర్త, కానీ అదే సమయంలో అతను విధ్వంసకారుడు కూడా. ఒకే సమయంలో విధ్వంసక శక్తితో పనిచేసే కవులు ఎంతమందిని ఈ ప్రపంచం భరించగలదు అని నేను తరచుగా ఆశ్చర్యపోతూ నన్ను నేను, అలాగే నా స్నేహితుడిని (నేను ఇంతకు ముందు చెప్పినట్లుగా) అడిగాను.
అయితే, ఆచరణలో ఈ ప్రశ్న ఎప్పటికీ తలెత్తదు; ఎందుకంటే, అదృష్టవశాత్తూ లేదా దురదృష్టవశాత్తూ, కవుల సంఖ్య ఎప్పుడూ చాలా పరిమితంగానే ఉంది: నిజమైన కవి అరుదుగా మాత్రమే కనిపిస్తాడు.
చాలా డబ్బు వృథా చేసిన తర్వాత… లో (Lo) ప్రాంతానికి చేపట్టిన నిష్ఫల యాత్రలో
మితమైన పింఛనుకు తన వంశపారంపర్య హక్కును ఆమె ఎన్నడూ కోల్పోలేదు.
బంగారంపై ఉన్న శాపగ్రస్తమైన దాహం, ఒక దురాశపరుడైన ద్రాక్షరస వ్యాపారి హృదయంలో కూడా దాని ప్రియమైన లక్ష్యాలను ఓడిస్తుంది. ఈ పొదుపైన, కానీ సమయోచితమైన సహాయం, వారు కెస్విక్లో ఉండటానికి వీలు కల్పించింది; లేఖల తేదీలు వారు అక్కడ సుమారు మూడు నెలలు, 1811 నవంబర్ మధ్య నుండి, తరువాతి ఫిబ్రవరి మధ్య వరకు నివసించారని చూపిస్తున్నాయి.
1812 సంవత్సరపు సైనిక చర్య, అలాగే ఆ సంవత్సరం కూడా, ఒక అనుభవజ్ఞుడైన తత్వవేత్త యొక్క కందకాలపై జరిగిన ఉత్సాహభరితమైన దాడితో ప్రారంభమైంది. షెల్లీ, గౌరవనీయుడైన విలియం గాడ్విన్ వంటి ప్రముఖుడిని ధైర్యంగా విమర్శించాడు. ఇక ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా గాడ్విన్తో పరిచయం పెంచుకోవాలని అతను నిశ్చయించుకున్నాడు. అందుకే, గొప్ప సాహిత్య అత్యవసర పరిస్థితులలో తాను అలవాటుపడినట్లుగా, ఎటువంటి పరిచయం లేకుండా లేఖ ద్వారా గాడ్విన్ను సంప్రదించాడు. “పొలిటికల్ జస్టిస్” రచయితకు బైస్బే రాసిన నాలుగు లేఖలు, అతని జీవితంలోని ఈ కాలం గురించి ఇప్పుడు తెలిసినంత వరకు అన్నింటినీ కలిగి ఉన్నాయి. వాటిని ఎంతో ఆసక్తితో చదువుతారు; కానీ వాటిలోని విషయాలను జాగ్రత్తగా, కొంత అపనమ్మకంతో స్వీకరించాలి; ఎందుకంటే, వాటిలో చాలా సత్యంతో పాటు కొంత కల్పన కూడా ఉంది: కొన్ని కల్పనలు, కొన్ని కవితా పంక్తులు అక్కడక్కడా వాస్తవాల యొక్క పటిష్టమైన నిర్మాణంపై తప్పుడు వెలుగును ప్రసరింపజేశాయి. మన వద్ద ఉన్న అన్ని నిల్వ కేంద్రాలలో అత్యంత జాగ్రత్తగా, శ్రద్ధగా పరిశోధన చేసినప్పటికీ, ఆ యువ కవి యొక్క ఉద్వేగభరితమైన లేఖలకు ఆ వృద్ధ తత్వవేత్త ఇచ్చిన ప్రశాంతమైన సమాధానాలను మనం ఇంకా కనుగొనలేకపోయామన్నది చాలా విచారకరం.
కానీ పట్టుదల తరచుగా విజయాన్ని అందిస్తుంది,
మరియు తరచుగా పునఃప్రారంభించిన పరిశోధనలు అప్పుడప్పుడు కొత్త ఆవిష్కరణలతో ప్రతిఫలించబడతాయి; పోగొట్టుకున్నదంతా నష్టపోలేదు; మరియు షెల్లీ జీవిత చరిత్ర యొక్క మరొక సంచిక, ఇతర ఆశించిన పత్రాలతో పాటు, విలియం గాడ్విన్ తన ప్రసిద్ధ ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాల స్నేహితునికి రాసిన తొలి లేఖలను అందిస్తుందనే ఆశను మనం ఇంకా కలిగి ఉండవచ్చు. ఆ యువకుడి ఉత్తరాలలోని సందులు, పగుళ్లలోంచి అడపాదడపా మసకగా మెరుస్తున్న కాంతి కిరణాల వంటి, ఆలోచనల యొక్క సూక్ష్మమైన ఆనవాళ్లు, తప్పిపోయిన ఆ పత్రాలను చదవాలనే తీవ్రమైన కోరికను ఒక ఉదారమైన మరియు విజ్ఞానవంతమైన జిజ్ఞాసలో బలంగా ప్రేరేపిస్తాయి.
కెస్విక్, కంబిర్లాండ్, జనవరి 3, 1812.
ఒక అపరిచితుడి నుండి ఈ విషయం వినడం మీకు ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది.
సాధారణ ఆలోచనాపరులు స్వేచ్ఛ అని పిలిచే దానికి ఏ పరిచయం కూడా అధికారం ఇవ్వలేదు, బహుశా ఎప్పటికీ ఇవ్వబోదు; అయినప్పటికీ, ఇది ఆచారాలచే ఆమోదించబడనప్పటికీ, హేతువుచే నిందించబడకపోగా, మానవాళి యొక్క అత్యంత ప్రియమైన ప్రయోజనాలు, ఒక నిర్దిష్టమైన ఫ్యాషన్ మర్యాద ఇకపై “మనిషిని మనిషికి దూరంగా” ఉంచకూడదని, లేదా మేధస్సు యొక్క స్వేచ్ఛాయుత భావప్రసారం మధ్య దాని బలహీనమైన కల్పనలను రుద్దకూడదని గట్టిగా కోరుతున్నాయి.
ఉత్తేజపరిచేందుకు గాడ్విన్ పేరును ఉపయోగించారు
సశేషం
మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –25-9-26-ఉయ్యూరు —


