సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -6

104

దేవుడు ఈ విధంగా తన జీవితాన్ని సులభతరం చేస్తున్నాడనే విషయాన్ని బెకెట్ చాలా సున్నితంగా, సమర్థవంతంగా చిత్రీకరించారు. దీనివల్ల మనకు కలిగే అసహ్యం కాస్తా జాలిగా మారుతుంది; ఈ జాలి కథానాయకుడి పట్ల ఎంత ఉందో, మన పట్ల కూడా అంతే ఉందని చెప్పవచ్చు.

అంతేకాకుండా, కథానాయకుడి కథనం అతనికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న అతి విశ్వాసం గల ప్రపంచాన్ని విమర్శించడానికి ఒక సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది. ఉదాహరణకు, ఒక కమ్యూనిస్ట్ వక్త కథానాయకుడిని చూపిస్తూ, అతను సమాజానికి పనికిరాని వ్యక్తని, చెత్త కుప్పలో పడాల్సినవాడని, పెట్టుబడిదారీ సమాజ బాధితుడని ప్రేక్షకులతో అన్నప్పుడు, కథానాయకుడు అక్కడి నుండి ఇలా అంటూ వెళ్లిపోతాడు:

“కానీ సాధారణంగా చెప్పాలంటే, అది ఒక ప్రశాంతమైన మూల; అక్కడ సందడి ఉన్నా, మరీ రద్దీగా లేదు… అతను బహుశా ఏదో మత పిచ్చి ఉన్నవాడై ఉంటాడు, అంతకు మించి వేరే కారణం ఏమీ కనిపించలేదు. బహుశా పిచ్చివాళ్ల ఆసుపత్రి నుండి తప్పించుకుని వచ్చినవాడేమో. అతని ముఖం బాగుంది, కొంచెం ఎర్రగా ఉంది;”

ఈ సందర్భంలో, ఆ వక్త చేసిన వ్యాఖ్యల్లో కొంత నిజం ఉన్నప్పటికీ, ఎటువంటి హాని చేయని ఆ వ్యక్తి పట్ల మనకు ఎక్కువ సానుభూతి కలుగుతుంది. ఎందుకంటే, ‘సార్వత్రిక మెరుగుదల’ (universal improvement) అనే సిద్ధాంతాలను ప్రచారం చేసే వ్యక్తుల జోక్యం వల్ల అతని ప్రశాంతత దెబ్బతింటుంది. అదే సమయంలో, కథానాయకుడి వ్యక్తిత్వం ఆకర్షణీయంగా లేకపోవడం వల్ల, పాఠకుడు అతనితో పూర్తిగా ఏకీభవించకుండా జాగ్రత్త వహించేలా బెకెట్ చేశారు. బెకెట్ ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే—అస్పష్టత (ambiguity) మరియు వ్యంగ్యం (irony) వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించి, కథానాయకుడి పట్ల మనకున్న దృక్పథాన్ని నిరంతరం పునఃసమీక్షించుకునేలా చేయడం. మనం అతడిని పూర్తిగా తిరస్కరించలేము, అలాగని పూర్తిగా అంగీకరించనూలేము. తద్వారా, అనారోగ్యం, పేదరికం, ఒంటరితనం, వృద్ధాప్యం మరియు మరణం వంటి—మనం సాధారణంగా చాలా సులభంగా అంగీకరించే—వాస్తవాల గురించి మనకున్న నమ్మకాలను ప్రశ్నించుకునేలా ఆయన మనల్ని ప్రేరేపిస్తారు. అంతేకాదు, ఈ అంశాల పట్ల మనలో దాగి ఉన్న అపరాధ భావాలను లేదా భయాలను ఎదుర్కొనేలా చేస్తారు. జాన్ క్రూయిక్‌షాంక్ పేర్కొన్నట్లుగా, కాము (Camus) తన ‘ది స్ట్రేంజర్’ (L’Étranger) నవలలో మెర్సో (Meursault) పట్ల ఉద్దేశపూర్వకంగా అస్పష్టమైన వైఖరిని అవలంబించడం ద్వారా, మరణం అనే సార్వత్రిక విషాదాన్ని మనకు గుర్తు చేస్తారు. బెకెట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ కల్పిత సాహిత్యం ద్వారా, సమాజం నుండి బహిష్కరించబడిన వ్యక్తిగా ఉండటం అంటే ఏమిటో మనం మరింత స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోగలము. అంతకంటే ముఖ్యంగా, సమాజాన్ని కేవలం మురికి కాలువలు, చెత్త కుప్పల వంటి అట్టడుగు స్థాయి నుండి చూసే వారికి, మన సమాజం ఎంత కపటంగా, ఎంత క్రూరంగా కనిపిస్తుందో కూడా మనకు అవగతమవుతుంది. అయితే, రచయిత ఉద్దేశపూర్వకంగానే కథనంలో అస్పష్టతను పాటించడం వల్ల, కథానాయకుడు గానీ లేదా సమాజం గానీ పూర్తిగా చెడ్డవిగానో లేదా పూర్తిగా మంచివిగానో మనకు కనిపించవు. స్విఫ్ట్ రచనల్లో కనిపించే ఆ తీవ్రమైన ఉగ్రత—అంటే పైకి ప్రశాంతంగా అనిపించే శైలి వెనుక ప్రమాదకరంగా, అస్థిరంగా దాగి ఉండే ఆవేశం—ఇక్కడ పెద్దగా కనిపించదు.

‘మొల్లాయ్’ (Molloy), ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies) వంటి రచనల్లో మాత్రం, స్విఫ్ట్ శైలికి ప్రత్యేకమైన ఆ క్రూరత్వం మరియు తటస్థతల సమ్మేళనం అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. అదే సమయంలో, ‘నువెల్స్’ (Nouvelles) సంపుటిలోని కథల్లో, బెకెట్ కఠినమైన ముగింపులను నేరుగా చెప్పకుండా అంతర్లీనంగానే ఉంచేస్తారు; అందుకే కథానాయకుడి జీవన ప్రయాణం అనే ప్రశాంత ఉపరితలంపై పెద్దగా అలజడులు కనిపించవు.

అయినప్పటికీ, ‘నువెల్స్’ కథానాయకుడు తనను వేధించే వారిని ఉద్దేశించి కొన్ని పదునైన వ్యాఖ్యలు చేస్తుంటాడు. స్విఫ్ట్ రచనల్లో కూడా, వ్యంగ్య ముసుగును (దీనినే ఎవాల్డ్ ‘ఐరోనిక్ మాస్క్’ అని పిలిచారు) ఉపయోగించి చేసే సూక్ష్మ విమర్శలతో పాటు, మరింత ప్రత్యక్షమైన ఆగ్రహాన్ని కూడా మనం చూడవచ్చు. ఎందుకంటే, గలివర్ ఎప్పుడూ అమాయకుడిలా నటిస్తూ తన సృష్టికర్త లక్ష్యిత వ్యక్తులను విమర్శించడమే కాకుండా, కొన్నిసార్లు స్వయంగానే సమాజంలోని అక్రమాలను, అసంబద్ధతలను ఎత్తిచూపగలడు. అదే విధంగా, బహిష్కరించబడిన కథానాయకుడు, తనను బయటకు పంపినవారు తన టోపీని ఉంచుకోకుండా తన వెనుకే విసిరేశారని గ్రహించినప్పుడు, ‘వారి దేవుడి ప్రకారం, వారు చాలా సరైనవారే’ అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు. ఆ తర్వాత అతను ఆకాశం వైపు చూస్తూ ‘d^oic nous vient^’ అని, ‘le fameux secours’ అని అంటాడు. మరియు ‘ది సెడేటివ్’లో, నేల మీద మరణంతో పోలిస్తే నీటిలో మునిగి చనిపోవడంలో ఉన్న ప్రయోజనం ఏమిటంటే, కాకులలా కాకుండా పీతలు ఎప్పుడూ మరీ త్వరగా రావు అని అంటాడు.

వ్యంగ్యాన్ని ఈ విధంగా విభిన్నంగా ఉపయోగించడంతో పాటు, ‘నౌవెల్స్’ శైలిలో గమనించవలసిన మరో లక్షణం ఉంది: కథనం యొక్క అప్రధానమైన, స్వప్న స్వభావాన్ని నొక్కి చెప్పడం తప్ప మరే ఇతర కారణం లేకుండా, ఊహించని విధంగా అసంబద్ధమైన వివరాలను పాఠంలో చొప్పించడం. నేను ఎక్సెల్మాన్స్V మరియు గెయులింక్స్ గురించి ప్రస్తావించాను, మరియు ఈ విధమైన అసంగతత్వం అకస్మాత్తుగా చోటుచేసుకోవడానికి ఇంకా అనేక ఇతర ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ‘ది ఎండ్’లో ఎటువంటి ముందస్తు హెచ్చరిక లేకుండా, ఎర్ర గడ్డం ఉన్న ఒక పట్టణ ప్రణాళికాధికారికి పిత్తాశయం తొలగించబడటంతో, అతను యవ్వనంలో మూడు రోజుల తర్వాత మరణించాడని మనం వింటాము.

అంతేకాకుండా, అత్యంత ప్రాథమికమైన కథన మార్పులు కూడా ఇప్పుడు అనవసరంగా పరిగణించబడుతున్నాయి. ఎందుకంటే, ‘ది ఎండ్’లో కథానాయకుడు పర్వతాలలోని గుడిసె నుండి ఎలా బయలుదేరి పట్టణానికి వెళ్లే ప్రధాన రహదారికి తిరిగి వచ్చాడో మనకు చెప్పబడలేదు. మరియు ‘ది సెడేటివ్’లో సంఘటనలు ఒక కలలో వలె ఎటువంటి సంబంధం లేకుండా ఒకదాని తర్వాత ఒకటి జరుగుతాయి (నేను ఏమి చేస్తున్నానో తెలుసా? అని అతను సందర్భోచితంగా అడుగుతాడు).

ఈ కథలన్నింటిలోనూ ప్రధాన ఇతివృత్తం ‘ప్రవాసం’ (లేదా బహిష్కరణ). కథానాయకుడికి వ్యతిరేకంగా ‘ఇతరులు’ నిరంతరం పనిచేస్తుంటారు; అతడిని ఒక చోట నుండి వెళ్లగొట్టడం, మరొక చోట తలుపులు ముఖం మీదే వేసేయడం, మోసం చేయడం, దోచుకోవడం (వీధి బాలలు అతడు అడుక్కుని సంపాదించిన సొమ్మును కూడా దొంగిలిస్తారు), బహిరంగ వేదికల మీద నిలబడి అతడిని దూషించడం వంటివి చేస్తుంటారు. అంతేకాదు, చట్టాన్ని ప్రయోగించి అతడిని వేధిస్తారు—పోలీసులు అతడికి అతిపెద్ద ముప్పుగా పరిణమిస్తారు. శాంతిభద్రతలకు భంగం కలిగిస్తున్నాడని, ఫుట్‌పాత్‌లకు అడ్డుగా ఉన్నాడని, నిరంతరం గమనించాల్సిన అనుమానాస్పద వ్యక్తి అని వారు అతడిపై నిందలు వేస్తారు. తన పట్ల చూపే ద్వేషానికి ప్రతిగా కథానాయకుడు కూడా ద్వేషంతోనే స్పందిస్తాడు. తన పట్ల ఇతరులకు కలిగే అసహ్యాన్ని—అది ఎంత నీచమైన, అల్పమైన ప్రవర్తనతో కూడినదైనప్పటికీ—ఒక రకమైన గంభీరమైన సంతృప్తితో గమనిస్తుంటాడు. పిల్లలంటే అతడికి అసహ్యం; ముఖ్యంగా తన సొంత కొడుకును చూసినప్పుడు {వాడిని అతను ‘అసహ్యకరమైన వేశ్యాపుత్రుడు’ అని పిలుస్తాడు} మరింత అసహ్యించుకుంటాడు. తాను ఇంతటి కఠినమైన, విరక్తితో కూడిన మనిషిగా మారడంలో ఆశ్చర్యం ఏముందని ప్రశ్నించుకుంటాడు—అతడు ఏకాంతాన్ని, దాక్కుని ఉండటాన్ని, పడుకునే స్థితిలోనే గడపడాన్ని ఇష్టపడతాడు. అందరి విమర్శలకు, ఎగతాళికి గురికావడం అతడికి అలవాటైపోయింది {అతడు తరచుగా గట్టిగా, ఎలాంటి దురుద్దేశం లేని ఆరోగ్యకరమైన నవ్వుతో నవ్వుతుంటాడు}. అతడికి ఉన్న ఏకైక కోరిక ఏమిటంటే—కృత్రిమ కాంతి వెలుగుతున్న ఒక గదిలో హాయిగా, వెచ్చగా ఉండటం; అక్కడకే ఎవరైనా భోజనం తెచ్చివ్వాలి, తద్వారా తాను బయటకు వెళ్లాల్సిన అవసరమే ఉండకూడదు. “అదృష్టవశాత్తూ, నాకు ఎవరి ప్రేమ, ఆప్యాయతలు అవసరం లేదు” అని అతను అంటాడు. ఇతరులతో మాట్లాడాల్సి వచ్చినప్పుడు అతనికి ఇబ్బంది కలుగుతుంది, ఎందుకంటే అతని భాష వింతగా ఉంటుంది—అందులో అచ్చులు మాత్రమే ఉంటాయి, హల్లులు ఉండవు. అంతేకాదు, లోకరీతులు అతనికి తరచుగా అర్థం కావు; ఉదాహరణకు, ఒక లాయర్ కార్యాలయంలోని కార్యదర్శిని చూసి, ఆమె ఏదో అద్దెకు దొరికే స్త్రీ (వేశ్య) అని అతను పొరబడతాడు. అయినప్పటికీ, తన ఈ పరాయీకరణ (alienation) మధ్యలో కూడా, ‘బెలాక్వా’ (Belacqua) పాత్రలో మనం గమనించినట్లుగానే, మానవ సంబంధాల కోసం ఒక బలమైన, అణచిపెట్టలేని కోరికను అతను ప్రదర్శిస్తుంటాడు. ఒక నావికుడు తనతో మాట్లాడితే చాలు, అది ఒక గొప్ప లాభంగా భావిస్తాడు. అంతెందుకు, తాను ఆ పట్టణానికి చెందినవాడినని అబద్ధపు గుర్తింపును కూడా సృష్టించుకుంటాడు. ఒక అపరిచితుడిని ఉద్దేశించి, “మీరు ఇక్కడ ఎక్కువ కాలం ఉండాలనుకుంటున్నారా?” అని అడుగుతాడు—ఈ వాక్యం చాలా చక్కగా కుదిరిందని అతనికి అనిపిస్తుంది. సాధారణంగా చెప్పాలంటే, పట్టణాలు అతనికి శత్రుపూరితంగా, అపరిచితంగా అనిపిస్తాయి; బహిరంగ ఆకాశం, గ్రామీణ ప్రాంతాలు కొంత మెరుగ్గా అనిపించవచ్చు (అయితే అవి కూడా ఈ ‘సార్వత్రిక వ్యర్థం’—*merde universelle*—లో భాగమే). ఏది ఏమైనప్పటికీ, తాను ఇంకా ఈ ప్రపంచంలోనే ఉన్నాననే ఒక అస్పష్టమైన నమ్మకం తప్ప, అతనికి మరేమీ మిగలదు. అతని జీవనం అత్యంత కనిష్ట అవసరాలకు మాత్రమే పరిమితమై ఉంటుంది—రోజుకు ఒక సీసా పాలు లేదా అంతకంటే తక్కువ. పూర్తి పేదరికం కూడా అతనికి పెద్ద భయాన్ని కలిగించదు.

అతని శరీరం కూడా అతన్ని వదిలిపోతుంటుంది (ఇది ‘వాట్’ (Watt) పాత్ర విషయంలోనూ కనిపిస్తుంది, కానీ ఇక్కడ మరింత స్పష్టంగా ఉంటుంది). పుండ్లు, తామర, గడ్డలు, పేలతో అతని శరీరం కుళ్ళిపోతూ, చైతన్యం కోల్పోయి, గడియారంలో స్ప్రింగ్ వదిలేసినట్లుగా క్రమంగా క్షీణిస్తుంది. (కార్టీసియన్ తత్వవేత్తలు శరీరాన్ని తరచుగా గడియారంతో పోల్చేవారు; అంతేకాకుండా, “కాళ్లకు కదలిక అందగానే నేను ముందుకు కదిలాను” వంటి వ్యాఖ్యలు కార్టీసియన్ శరీరధర్మ శాస్త్రం నుండి ప్రేరణ పొందినవే). ఒకానొక దశలో, అతని శరీరం అతనికి ఎంతగా పరాయిదైపోతుందంటే, దానికి ఐదు లేదా ఆరు కాళ్లు ఉన్నాయని కూడా చెప్పబడుతుంది.

అంతేకాకుండా, వ్యక్తిగత గుర్తింపు స్థిరంగా ఉండదు. గతాన్ని, వర్తమానాన్ని కలిపే ఏకైక వారధి అయిన జ్ఞాపకశక్తి కూడా పూర్తిగా క్షీణించి, ఏమాత్రం పనికిరాకుండా పోతుంది (“నేను ఎప్పుడు చనిపోయానో కూడా నాకు తెలియదు”). పేర్లు, అంకెలు, ప్రదేశాలు అతనికి అస్సలు గుర్తుండవు. ఉదాహరణకు, తాను ఉన్న పట్టణం గతంలో ఉన్నదేనా అని చెప్పడం కూడా అతనికి కష్టమవుతుంది—”బహుశా ఇది పూర్తిగా వేరే పట్టణం కావచ్చు.” జీవితానికి, మరణానికి మధ్య వ్యత్యాసం ఎంత అస్పష్టంగా ఉంటుందంటే—’మలోన్’ (Malone) అన్నట్లుగా, జీవితం మరియు మరణాల మధ్య సరిహద్దులు దాదాపు లేవు. ఈ మాటలు ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లో ఎంత నిజమో, ఇక్కడ కూడా అంతే నిజం. ఆ పుస్తకంలో బెలాక్వా (Belacqua) అనే పాత్ర, మరణానంతరం—అంటే తెర అవతలి వైపున—ఆ అమ్మాయిలను, ముఖ్యంగా లూసీని కలుసుకోవాలని, వారు అక్కడ పవిత్రమై, రూపాంతరం చెంది ఉంటారని ఆశించేవాడు. ఎంతటి ఆశ! కానీ మరణం అతడిలోని ఆ అమాయకత్వాన్ని అప్పుడే తుడిచిపెట్టేసింది…

అంతేకాదు, అసమర్థుడైన అనస్థీషియా నిపుణుడి వల్ల అతనికి మరణానంతరం ‘కొత్త రకమైన ఉదాసీనత’ (a new lease of apathy) లభించిందనే ఆసక్తికరమైన ఆలోచన కూడా మనకు గుర్తుకు వస్తుంది. బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రలకు వారి బాధల నుండి అకస్మాత్తుగా విముక్తి లభించదు; ఎందుకంటే మరణం అనేది కేవలం గర్భం నుండే మొదలై, జీవితాంతం కొనసాగే శరీర క్షీణతను (putrefaction) పూర్తి చేస్తుంది తప్ప, మనస్సును మాత్రం తుడిచిపెట్టదు. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలో ఆధ్యాత్మికత (spiritualism) గురించి, ‘వాట్’ (Watt) నవలలో మిసెస్ ప్రైసీ ఆత్మ గురించి ప్రస్తావనలు ఉండటానికి కారణం ఇదే. ‘ది సెడేటివ్’ (The Sedative), ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) వంటి రచనలు కూడా ఇదే కోవకు చెందుతాయి; ఇవి ఒక రకమైన ‘లింబో’ (limbo) లేదా మధ్యస్థ స్థితి నుండి మనస్సు పంపే మంత్రోచ్ఛారణల వంటివి. బెకెట్ సృష్టించిన నరకం (Inferno) అనేది డాంటే వర్ణించినట్లుగా పోపులు, కాముకులతో నిండిన హింసాత్మక గది కాదు; ఇది ఒక శాశ్వతమైన, ఏకాంతమైన, నిలిచిపోయిన స్థితి. ఆయన రాసిన మూడు కథలు (Nouvelles) సమాధి అవతలి వైపు నుండి చెప్పబడినవి (వీటిని వినేవారిని ‘జీవించి ఉన్న ఆత్మలు’—Ames vives—అని సంబోధిస్తారు). ఈ కథల్లో కనిపించే విచిత్రమైన అర్థరాహిత్యానికి కారణం ఇదే: ‘అన్నీ చెప్పేశాం, మళ్ళీ మొదటి నుంచీ మొదలుపెట్టాలి’ (tout est dit, tout sera à recommencer) అని ‘ది సెడేటివ్’లో కథానాయకుడు అంటాడు. ఇది ‘ది అన్నేమబుల్’లోని ప్రధాన ఇతివృత్తానికి ముందస్తు సూచనగా నిలుస్తుంది. ఏదో ఒకటి చెప్పాలనే తపనతో, కథానాయకుడు తన మనస్సులోకి వచ్చిన దేనినైనా చెబుతూ పోతాడు—ఒకసారి గుర్రపు బండిలో తిరిగిన రోజు గురించి, మరొకసారి తన చివరి రోజుల గురించి, చివరగా పూర్తిగా అర్థం లేని మరో కథను ఇలా చెబుతూనే ఉంటాడు…

109

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

…ఆమోదంతో, వక్త భిక్షగాడిపై విసిరే ‘espece d’immole’ (ఒక రకమైన బలిపశువు/అభాగ్యుడు) అనే నింద—అంటే ‘సిలువ వేయబడిన వెధవ’ (you crucified bastard) వంటి మాట.

♦ ♦ ♦

‘నువెల్స్’ (Nouvelles – చిన్న కథలు/కథానికలు) గురించి పైన చేసిన చర్చ, బెకెట్ రచనలను పరిశీలించేటప్పుడు వీటిని విస్మరించకూడదని స్పష్టం చేస్తోంది. ఇవి అనేక కోణాల్లో ఆసక్తికరమైనవి: బెకెట్ తన కల్పిత సాహిత్యంలో ఒక కొత్త శైలిని అభ్యసించి, సరికొత్త భాషను మొదటిసారిగా ప్రయోగించిన రచనలు ఇవి. ‘సమాజం నుండి బహిష్కరించబడిన వ్యక్తి’ (hero as outcast) అనే ఆయన ప్రధాన ఇతివృత్తాన్ని అత్యంత శక్తివంతంగా, హృదయవిదారకంగా ఆవిష్కరించిన రచనలు ఇవి. అంతేకాకుండా, ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) వంటి రచనలకు, అలాగే బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యంలో వచ్చిన తాజా పరిణామాలకు ఇవి దిశానిర్దేశం చేస్తాయి. అంతేకాక, జోనాథన్ స్విఫ్ట్ ఉపయోగించిన వ్యంగ్య పద్ధతులను—తెలిసో తెలియకో—బెకెట్ ఇందులో అన్వయించారు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఈ కథలు ఫ్రాన్స్‌లో కూడా అంతగా ప్రాచుర్యంలో లేవు. ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడిన రెండు కథలు ఇంకా ఒక సంపుటిగా వెలువడలేదు. వీటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనది, అదే సమయంలో అత్యంత క్లిష్టమైనది అయిన ‘లె కాల్మంట్’ (Le Calmant) ప్రస్తుతం రచయిత మరియు మిస్టర్ సీవర్ (Mr. Seaver) ద్వారా అనువాద దశలో ఉంది. ఈ ‘నువెల్స్’ త్వరలోనే తమకు తగిన స్థానాన్ని పొందుతాయని, అంటే బెకెట్ రాసిన త్రయానికి (trilogy) తోడుగా ఒక సంపుటిగా వెలువడుతాయని ఆశిద్దాం; ఎందుకంటే, ఆ త్రయానికి ఇవి ఎంతో అవసరమైన పరిచయంగా పనిచేస్తాయి.

II మెర్సియర్ అండ్ కామియర్ (Mercier and Camier)

‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) లోని ‘మెర్సియర్-కామియర్’ అనే జంట (pseudo-couple) గురించి నాకు సహజంగానే ఆలోచన వచ్చింది.

‘మెర్సియర్ అండ్ కామియర్’ అనేది, ‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ విమెన్’ (Dream of Fair to Middling Women) లాగే, మధ్యలోనే పక్కన పెట్టేసిన (ప్రచురణకు నోచుకోని) ఒక పాণ্ডులపి. ఇది జాగ్రత్తగా సవరించబడి, ముద్రణ ద్వారా పాఠకుల విశ్లేషణలకు, విమర్శలకు బహిర్గతమైన నవల కాదు. కాబట్టి, దీనికి సంబంధించి రచయిత ఉద్దేశాలను గౌరవించాలి. బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యం రాసిన కాలక్రమంలో ఇది ఏ స్థానంలో ఉందో, ఆ క్రమంలోనే నేను దీని గురించి ఇక్కడ చర్చిస్తున్నానంటే, దానికి కారణం—ఇందులోని కొన్ని అంశాలు ఆయన ప్రచురిత రచనలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉండటమే. అందువల్ల, రచయిత ప్రచురించకూడదని భావించిన ఈ నవల గురించి మరీ లోతుగా, అనవసరమైన వివరాలతో చర్చించకుండా, కేవలం ప్రస్తుత సందర్భానికి అవసరమైన అంశాలకే నా విశ్లేషణను పరిమితం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తాను.

మొదటి ఫ్రెంచ్ కథానాయకులు

‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ (Mercier et Camier) నవల మొత్తం కథాంశం ఒక ప్రయాణం చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఇది సముద్రాలను దాటాల్సిన అవసరం లేని, సరిహద్దుల అడ్డంకులు లేని—భౌతికంగా చాలా సులభమైన ప్రయాణం. ఈ ప్రయాణాన్ని శీర్షికలో పేర్కొన్న ఇద్దరు వ్యక్తులు చేపడతారు. కామియర్ ఒక రకమైన ప్రైవేట్ డిటెక్టివ్. అయితే, కథ మొదలయ్యే సమయానికే అతను తన వృత్తిని వదిలేయాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. కొద్దిసేపటికే, తన వద్ద ఉన్న ‘కాలెపిన్’ (calepin—ఇది సాధారణ నోట్‌బుక్ కాదు, డిటెక్టివ్‌లు వాడే, సాధారణంగా బటన్లతో మూసి ఉంచే చిన్న డైరీ వంటిది) లోని పేజీలన్నింటినీ చింపి పారేస్తాడు. (గబెర్ అనే పాత్ర కూడా తన సందేశహారక వృత్తిలో ఇలాంటి డైరీనే ఉపయోగిస్తుంది). కామియర్ పొట్టిగా, లావుగా ఉండి, చిన్న కళ్లు, ఎర్రబారిన ముఖం, పలచని జుట్టు కలిగి ఉంటాడు. మరోవైపు మెర్సియర్ పొడవుగా, సన్నగా ఉండి, గ్రే రంగులో అస్తవ్యస్తంగా ఉన్న గడ్డం, పెద్ద ముక్కు, లోతుకు వెళ్ళిన కళ్లు, మురికిగా ఉన్న జుట్టుతో కనిపిస్తాడు. మొదటి వ్యక్తి ఒక ‘పెటిట్ ప్లెథోరిక్’ (petit pléthorique—స్థూలకాయుడు), రెండో వ్యక్తి ఒక ‘గ్రాండ్ ఎక్స్‌సాంగ్యూ’ (grand exsangue—క్షీణించిన, రక్తహీనతతో ఉన్న వ్యక్తి). వీరిద్దరి మధ్య ఉన్న ఏకైక పోలిక వారి వయస్సు మాత్రమే; వీరిద్దరూ వృద్ధులు. వారి ప్రయాణంలో ఎదురైన మొదటి ఆటంకం ఏమిటంటే, వారు కలుసుకోవాల్సిన ప్రదేశం వద్ద ఒకరి కోసం ఒకరు వెతుకుతూ దాదాపు గంట సమయాన్ని వృథా చేసుకుంటారు. మెర్సియర్ ఒక చోట నిలబడి ఉండగా, కామియర్ అతడి కోసం వేరే చోట వెతుకుతుంటాడు; అలాగే కామియర్ ఒక చోట ఉంటే, మెర్సియర్ అతడి కోసం మరో చోట వెతుకుతుంటాడు. ఈ సన్నివేశంలో, శామ్యూల్ బెకెట్ తన రచన ‘వాట్’ (Watt) లో కనిపించే తరహాలో, చాలా ఖచ్చితమైన వివరాలతో—వారి రాక, నిష్క్రమణ సమయాలను పోల్చి చూపే ఒక పట్టికను కూడా అందిస్తారు. ఆ తర్వాత, వర్షం పడుతుండటంతో ఆ రోజంతా వృథా అవుతుంది. వారు రాత్రిపూట ‘హెల్ఫెన్’ (Hélène) అనే ఒక అస్పష్టమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన మహిళా పాత్రకు చెందిన ఫ్లాట్‌లో బస చేస్తారు; ఆ ఫ్లాట్ ఆ తర్వాత వారికి ఒక స్థావరంగా మారుతుంది. వారిద్దరికీ ఆమెతో సన్నిహిత శృంగార సంబంధాలు ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, ముఖ్యంగా కామియర్‌కు. ఆమెకు అనారోగ్యంగా అనిపించినప్పుడు, కామియర్ ఆమెతో “ఇది శుభసూచకం” (c’est d’un bon augure) అని అంటాడు. చివరకు వారు తమ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తారు, కానీ మెర్సియర్‌కు అసహనం కలిగించేలా, కామియర్ వారిని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలుకు బదులుగా, ప్రతి స్టేషన్‌లోనూ ఆగే ఒక సాధారణ రైలులో ఎక్కిస్తాడు. బహుశా పూర్తిగా, శాశ్వతంగా ఆ ప్రదేశాన్ని వదిలి వెళ్లడానికి కామియర్‌కు మనసు అంగీకరించకపోవడం వల్లనేమో, అతను అలా చేస్తాడు. ఆ రైలులో వారు ‘మాన్స్యూర్ మాడెన్’ (Monsieur Madden) అనే ఒక విసుగు పుట్టించే వ్యక్తికి బందీలవుతారు; అతను తన జీవిత కథను వారికి వినిపించాలని పట్టుబడతాడు. వారు ఒక గ్రామంలో దిగి అక్కడి సత్రంలో బస చేస్తారు, కానీ తెల్లవారుజామునే అక్కడి నుండి బయలుదేరి ఒక పొలంలో కూర్చుంటారు. అక్కడ కామియర్ తన దగ్గర ఉన్న నోట్లను పారేస్తాడు, అలాగే వారి దగ్గర ఉన్న ఏకైక రెయిన్‌కోట్‌ను కూడా వదిలేస్తారు. తమ ఇతర వస్తువులైన సంచి (haversack), సైకిల్, గొడుగుల కోసం తిరిగి పట్టణానికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంటారు (వారిద్దరి దగ్గర కలిపి ఒక్కొక్కటి మాత్రమే ఉంటాయి—తమ వస్తువులు మాయమైపోతాయనే వారి నిరంతర ఆందోళన, బెకెట్ తర్వాతి నవల ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies) లోని ఇతివృత్తాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది). ఈ దశలో సమయం గడిచే కొద్దీ, కాలం గురించిన స్పృహ అస్పష్టమవుతుంది—”వారు సమయం గురించిన స్పృహను కోల్పోయారు” (ils avaient perdu la notion du temps)—కానీ చివరకు, వారు పట్టణానికి చేరుకుని, మళ్లీ హెల్ఫెన్ ఫ్లాట్‌ అనే ఆశ్రయాన్ని పొందుతారు. అక్కడి నుండి వారు త్వరలోనే మళ్లీ బయలుదేరుతారు, కానీ ఈసారి విడివిడిగా వెళ్తారు; గ్యానియర్ గొడుగుకు అవసరమైన మరమ్మతులు చేయించడానికి వెళ్లగా, మెర్సియర్ తమ సంచిని, సైకిల్‌ను వెతకడానికి వెళ్తాడు. ఆ తర్వాత గ్యానియర్ ఒక బార్‌లో కనిపిస్తాడు, అక్కడ…

115

H

శాミュエル・ベケット యొక్క నవలలు

“అలా జరగదని ఆశిస్తున్నాను,” అన్నాడు మెర్సియర్.

“మనకు నిద్ర అవసరం,” అన్నాడు గామియర్.

“నిజమే,” అన్నాడు మెర్సియర్.

‘ఎన్ అటెండెంట్ గోడో’ (En attendant Godot) నాటకంలోని సంభాషణ శైలులు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి:

“నేను నీ మాటలకు అడ్డుతగిలాను,” అన్నాడు మెర్సియర్.

“నేనే నీ మాటలకు అడ్డుతగిలాను,” అన్నాడు గామియర్.

“కాదు, అలా కాదు,” అన్నాడు మెర్సియర్.

“అవును, అలానే,” అన్నాడు గామియర్.

ఇందులోని సంఘటనలు కూడా ఆ నాటకంలోని వాటిని గుర్తుకు తెస్తాయి: ఒకరు కౌగిలించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తే, మరొకరు దాన్ని తిరస్కరించడం; కలల గురించి చెప్పే విషయాలను వినడానికి ఇష్టపడకపోవడం; “మనం దేవుడికి ఏం చేశాం?” — “మనం ఆయనకు అపకారం చేశాం” వంటి సంభాషణలు; “మనం అతన్ని కొట్టలేదా?” అనే ప్రశ్న; మరియు చివరగా, క్రీస్తు మరియు దొంగల ప్రస్తావన.

అంతేకాకుండా, ‘వాట్’ (Watt) నవల వరకు వచ్చిన అన్ని నవలల్లో లాగే, ఇక్కడ కూడా కథకుడు తరచుగా జోక్యం చేసుకుంటాడు. మొదటి వాక్యలోనే, తాను కోరుకుంటే మెర్సియర్ మరియు గామియర్ల ప్రయాణాన్ని వివరించగలనని (ఎందుకంటే “నేను వారి వెంట, ఎల్లప్పుడూ ఉన్నాను” కాబట్టి) చెప్పే ఒక పాత్రగా అతను కనిపిస్తాడు. ఆ తర్వాత కూడా వారిని ఎప్పుడూ దృష్టిలో ఉంచుకుంటూ, వారి పనులపై తరచుగా వ్యాఖ్యానిస్తుంటాడు. ఇతర కొన్ని అంశాల మాదిరిగానే, ‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ (Mercier et Camier) కూడా భవిష్యత్తు వైపు కాకుండా గతం వైపు చూస్తుంది (ఉదాహరణకు, దీనిలోని సాపేక్షంగా ఉల్లాసభరితమైన వాతావరణం, దీన్ని ఇతర నవలల కంటే ‘మర్ఫీ’ (Murphy)కి దగ్గరగా ఉంచుతుంది). అయితే, కథకుడు తన సొంత కథనాన్ని తానే బలహీనపరుచుకుంటూ, రద్దు చేసుకునేలా చేసే వ్యాఖ్యలు మాత్రం ఆయన తర్వాతి రచనల్లో కనిపించే శైలికి దగ్గరగా ఉంటాయి. ఒక చోట అతను “que cela pue l’artifice” (ఇది కృత్రిమత్వంతో దుర్వాసన కొడుతోంది) అని గొణుగుతాడు; మరొక చోట ఇలా అంటాడు:

“సాహిత్య రచనకు పూనుకున్నప్పుడు మనిషి దేనికి సిద్ధపడుతున్నాడో అతనికి తెలుసు—అది ఎంతటి నిరాశలకు దారితీస్తుందంటే, ఒక చిత్రకారుడైతే తన కుంచెలను ఏకంగా తన పిరుదుల్లోనే గుచ్చుకునేంతటి తీవ్రమైన నిరాశ అది.”

ఈ వ్యాఖ్య (చిత్రలేఖనం కంటే సాహిత్య రచన మరింత లోతైన నిరాశలకు దారితీస్తుందని ఇది సూచిస్తుంది) ‘డ్యుతుయిట్ సంభాషణలు’ (Duthuit dialogues, 1949) మరియు చిత్రకారుల పట్ల, ముఖ్యంగా బ్రామ్ వాన్ వెల్డే (Bram van Velde) పట్ల బెకెట్‌కు ఉన్న సానుభూతిని గుర్తుకు తెచ్చుకున్నప్పుడు మరింత అర్థవంతంగా మారుతుంది. బెకెట్ ఒక సందర్భంలో బ్రామ్ వాన్ వెల్డే గురించి మాట్లాడుతూ, “వ్యక్తీకరణ అనేది అసాధ్యమైన పని అనే దృఢ నమ్మకంతో చేతులు కట్టుకుపోని మొదటి వ్యక్తి ఇతనే” అని పేర్కొన్నారు. చివరగా, ‘నూవెల్స్’ (Nouvelles)లో కూడా కనిపించే ఒక వాక్యం ఇందులోనూ కనిపిస్తుంది: “ఇక ముగించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది… మొత్తానికి, అంతా అయిపోయింది.” ఇది చాలా కాలం పాటు సాగుతున్న కథ పట్ల కథకుడికి కలిగిన అసహనాన్ని సూచిస్తుంది.

శైలి విషయానికి వస్తే, ‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ నవలలో కొన్ని విషాద ఛాయలు ఉన్నప్పటికీ, ఇది ఎంతో హృద్యంగా, హాస్యభరితంగా సాగుతుంది. ఇందులోని కొన్ని పాత్రలు చాలా వినోదాత్మకంగా, చక్కగా చిత్రించబడ్డాయి: ఉదాహరణకు, వ్యంగ్య స్వభావం కలిగిన రైతు ‘మాన్స్యూర్ మాడెన్’ (Monsieur Madden); అలాగే ‘మాన్స్యూర్ కొనేర్’ (Monsieur Conaire) అనే పాత్ర—ఇతను దాదాపు ‘పోజో’ (Pozzo)ను పోలి ఉంటాడు, ఎంతలా అంటే, తన వయస్సు ఎంతో ఊహించమని ఇతరులను అడిగేంతగా! ఒక ఆసక్తికరమైన సన్నివేశంలో, కృత్రిమ గర్భధారణ (artificial insemination) పట్ల చర్చి వైఖరి గురించి ఒక కేఫ్‌లో జరుగుతున్న ఉత్సాహభరితమైన చర్చను కామియర్ వింటాడు; అందులో ఏదో ఒకటి చెప్పాలని ప్రయత్నించినా, అది సాధ్యం కాదు. ఈ నవలలో ప్రధానాంశం—సహజంగానే—ఒక ప్రయాణం. ఈ ప్రయాణం కథానాయకులను ఎక్కడికీ చేర్చదు; పైగా, వారి మధ్య ఉన్న బంధం విచ్ఛిన్నం కావడానికి మాత్రమే దారితీస్తుంది. బెకెట్ రచనల్లో ‘ప్రయాణం’ అనే ఇతివృత్తం పదేపదే కనిపిస్తుంది. డబ్లిన్ నగరంలో బెలాక్వా చేసిన అనాలోచిత సంచారాల నుంచి, మర్ఫీ లండన్‌కు పారిపోవడం, వాట్ అనే పాత్ర ‘నిస్సారమైన భూముల్లో తడబడుతూ సాగే చీకటి ప్రయాణం’ వరకు—ఇవన్నీ ఇందులో భాగమే. చివరకు ‘మోలోయ్’ (Molloy) నవలలో ఈ ఇతివృత్తం పరిపూర్ణ రూపం దాల్చుతుంది. అందులో మోలోయ్, మోరాన్ అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు చేసే సుదీర్ఘమైన, బాధాకరమైన ప్రయాణాలు ఎక్కడికీ చేరుకోవు; కేవలం వారి శరీరాలు క్షీణించి, మనస్సులు ఏకాంతంలోకి జారిపోవడానికి మాత్రమే కారణమవుతాయి. ఇటువంటి ప్రయాణం ఒక క్రూరమైన దైవం విధించిన శిక్షాకాండ (calvary) లాంటిది. నవలలో ఒక చోట దీనిని ‘la malignité universelle’ (సార్వత్రిక దుష్టత్వం) అని పేర్కొంటారు. దీనిని చూసి మెర్సియర్ కోపంతో పిడికిలి బిగించి, “quant à toi, je t’emmerde” (నీ సంగతి చూస్తా, పోయి చావూ!) అని తిట్టగా, దానికి కామియర్ చమత్కారంగా, “lui est inemmerdable, omni-omni-inemmerdable” (అతడిని ఏమీ అనలేం, అసలు అతడిని ఏమీ చేయలేం!) అని సమాధానమిస్తాడు. ఇటువంటి ప్రయాణం, ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, నిష్ఫలమైన అన్వేషణకు ప్రతీక; ‘వెతకండి, మీకు దొరుకుతుంది’ అనే మాటను అపహాస్యం చేసేలా ఉంటుంది.

‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ (Mercier et Camier) నవల ఒకవైపు ‘మోలోయ్’ను గుర్తుకు తెస్తే, మరోవైపు ‘వాట్’ (Watt) నవలను కూడా గుర్తుకు తెస్తుంది. ముఖ్యంగా, తెలిసిన విషయాలపై తెలియని అంశాలు చూపే విధ్వంసకర ప్రభావాన్ని ఇది నొక్కి చెబుతుంది. నవల ప్రారంభంలోనే, “మనకు ఎప్పటికీ తెలియని విషయాలు కొన్ని ఉంటాయి” అని చెబుతారు. చివరలో, “ఇకపై ఏదీ ఖచ్చితంగా తెలిసే అవకాశం లేదు” అని పేర్కొంటారు. ఎందుకంటే, ప్రయాణం ఎంతగా విపత్కరంగా మారుతుందో, దాని గురించి తెలుసుకోవడం అంతకంతకూ కష్టతరమవుతుంది.

అయితే, ఈ ఇద్దరు వ్యక్తులు—’నువెల్’ (Nouvelles) కథల్లోని పాత్రలు అనుభవించే తీవ్రమైన బహిష్కరణను (exile) ఎదుర్కోరు. వీరు పార్కు సంరక్షకులు, బార్‌టెండర్లు, మరియు పోలీసుల వల్ల కొంత అసహనానికి గురవుతారేమో కానీ, వీరి పరిస్థితికి కారణం ఎవరూ వీరిని బలవంతంగా సమాజం నుంచి వెలివేయడం కాదు; వీరే స్వయంగా సమాజం నుంచి తప్పుకోవాలని నిర్ణయించుకోవడం. ఉదాహరణకు, వీరే పార్కు సంరక్షకుడు తమ సైకిళ్ల గురించి చేసే హెచ్చరికలను ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరిస్తారు; అంతేకాక, ఒక పోలీసుపై దాడి చేసి అతడిని చంపేస్తారు. మరోవైపు, ఇతరుల నుంచి ఎదురయ్యే సాధారణ ప్రతికూల వైఖరి వల్ల వీరికి పెద్దగా ఇబ్బందులు కలిగినట్లు కనిపించదు.

రూబీ కోన్ ఈ కథను శరీరానికి (గార్నియర్) మరియు మనస్సుకు (మెర్సియర్) మధ్య జరిగే సంభాషణగా విశ్లేషించారు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఇలాంటి స్పష్టమైన గుర్తింపును నెలకొల్పడం కష్టమనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు, గార్నియర్ భౌతిక అంశానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నట్లు అనిపించవచ్చు; ఎందుకంటే…

116

మొదటి ఫ్రెంచ్ వీరులు

అయితే, వాట్ తిరిగి కనిపించడమే అన్నింటికన్నా ముఖ్యమైనది.

ప్రారంభంలో, మెర్సియర్ మరియు గేమియర్ ఫ్రాక్-కోట్ మరియు టోపీ ధరించి బిగుసుకుపోయినట్లు నడుస్తున్న ఒక వ్యక్తిని చూస్తారు, బహుశా అతనే వాట్ కావచ్చు. ఏదేమైనా, అతను చివర్లో ఖచ్చితంగా కనిపిస్తాడు, పొడవుగా, వయసు పైబడిన, చిరిగిన బట్టలు వేసుకున్న మరియు దుర్వాసనతో ఉన్న ఒక వ్యక్తి. అతను ఆ ఇద్దరితో, తన గురించి ఇంకా పెద్దగా ఎవరికీ తెలియదని, కానీ ఒక రోజు బాగా తెలుస్తుందని చెబుతాడు. అయితే, అందరికీ మాత్రం తెలియదని అతను వ్యంగ్యంగా అంటాడు, ఎందుకంటే అతని కీర్తి లండన్ లేదా కుక్-టౌల్జా (టార్న్ విభాగంలోని ఒక చిన్న గ్రామం) నివాసులకు చేరే అవకాశం చాలా తక్కువ. అతను గేమియర్‌తో, తనకు అతను ఊయలలో నుంచే తెలుసని చెబుతాడు. ఆ తర్వాత మెర్సియర్, తనకు ఒకప్పుడు మర్ఫీ అనే వ్యక్తి తెలుసని, అతను వాట్‌ను కొద్దిగా పోలి ఉండేవాడని, అయితే అతను చాలా చిన్నవాడని మరియు పదేళ్ల క్రితం రహస్యమైన పరిస్థితులలో మరణించాడని చెబుతాడు (మెర్సియర్ చెప్పిన విషయాలు సరైనవే: మర్ఫీ నిజానికి 1955లోనే మరణించాడు). ఈసారి వాట్ ఒక పెద్ద బౌలర్ టోపీని, ఒక బరువైన కోటును ధరించి ఉన్నాడు, దాని కింద అతను బహుశా నగ్నంగా ఉన్నాడు. అతను తన సహచరులను తీసుకువెళ్లిన బార్‌లో, వాట్ కథలో వివరించబడిన వ్యర్థమైన అన్వేషణను సంగ్రహంగా చెబుతాడు: “నేను కూడా నీకోసమే వెతుకుతున్నాను, కానీ నేను దేనికోసమో నమ్ముతున్నాను” – మరియు తాను వారి నుండే పుడతానని, వారి నుండే పుట్టానని, ఏమీ లేనివాడు దేనినీ కోరుకోడని, తనకున్న శూన్యాన్ని తనకు వదిలిపెట్టాలని మాత్రమే కోరుకుంటాడని జతచేస్తాడు. బహుశా ఇక్కడ వాట్ మోలోయ్ లేదా మలోన్ గురించి, నిశ్చయంగా అతని తరువాతి కథానాయకులలో ఒకరి గురించి ప్రస్తావిస్తున్నాడేమో. అప్పుడు

అతను జీవితాన్ని దూషిస్తూ రెండు అవమానకరమైన మాటలు అరుస్తాడు: మొదటిది క్షమించబడుతుంది, రెండవది

గందరగోళానికి కారణమవుతుంది. వాట్ చివరి మాటలైన

వివే క్విన్\ వారి చెవుల్లో మారుమోగుతుండగా మెర్సియర్ మరియు గేమియర్ తప్పించుకుంటారు. కొద్దిసేపటి తర్వాత మెర్సియర్

గేమియర్‌తో తాను చర్మ వ్యాధుల ఆసుపత్రి దగ్గర వాట్‌ను కలిశానని చెబుతాడు; మరియు

తాను కథానాయకుడిగా ఉన్న నవల వెలుపల వాట్ యొక్క చివరి పునరాగమనం దీంతో ముగుస్తుంది. కానీ అతని ప్రస్తావన మరికొన్ని సార్లు వస్తుంది, ముఖ్యంగా మొల్లాయ్ మరియు మోరన్‌ల ద్వారా.

ఈ దృగ్విషయానికి ఒక సరళమైన వివరణ కోసం ప్రయత్నించాల్సిన అవసరం లేదు, ఎందుకంటే శామ్యూల్ బెకెట్ కల్పన యొక్క ప్రత్యేక ప్రపంచంలో, తర్వాతి కథానాయకులు ఒకరినొకరు తెలుసుకోవడం మరియు కొన్నిసార్లు సంభాషించుకోవడం సహజమే కాకుండా, సముచితం మరియు అనివార్యం కూడా అని ఎవరైనా సులభంగా అంగీకరిస్తారు. పేర్ల పరస్పర ప్రస్తావన ద్వారా ఈ విధంగా అనుసంధానించబడిన పుస్తకాలు (ఇప్పటికే చెప్పినట్లుగా, తాజా నవల ‘కామెంట్ కాస్ట్’లో కూడా బెలాక్వా పేరు పదేపదే కనిపిస్తుంది) ఒక సంవృత వలయాన్ని, ఒక ఐక్యతను, దాదాపు ఒకే విస్తృత నవలను ఏర్పరుస్తాయి. ఇది క్రమంగా బాహ్య ప్రపంచానికి, మొదట డబ్లిన్ మరియు లండన్‌లకు, ఆపై ‘నౌవెల్స్’ మరియు ‘మెర్సియర్ ఎట్ గేమియర్’ల యొక్క అనిర్దిష్టమైన కానీ అస్పష్టంగా ఐరిష్ వాతావరణానికి అనుసంధానించబడుతుంది. చివరకు మనం మన మనస్సు యొక్క పరిమితుల్లోకి చేరుకుంటాము. ఆ మనస్సు, జ్ఞాపకాల యొక్క పెళుసైన అనిశ్చితి ద్వారా మాత్రమే మానవ ప్రపంచానికి దూరంగా అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. దీనిని ‘హౌట్ డాన్స్ లా లూమియర్’ అని పిలుస్తారు. ఇది ఒక సుదీర్ఘమైన మరియు కనికరం లేని నవల, ఇది ఒక కథానాయకుడి యొక్క సారాంశమైన వ్యక్తిత్వం కోసం అన్వేషిస్తుంది. ఆ కథానాయకుడి యొక్క క్రమమైన ఆవిర్భావాలు మొదట స్థాపించబడి, ఆపై విస్మరించబడకుండా, అన్నీ విశ్వసనీయంగా గుర్తుంచుకోబడి, నమోదు చేయబడతాయి.

117

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు ♦ ♦ ♦

‘మెర్సియర్ ఎట్ గేమర్’ ప్రధానంగా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఇది ‘మొల్లాయ్’లో తర్వాత కనిపించే ప్రయాణం అనే ఇతివృత్తాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా సమగ్రంగా వివరిస్తుంది,

అంతేకాకుండా ఇది వాట్ తిరిగి రావడానికి మరియు ‘నౌవెల్స్’ కథానాయకుడి సంక్షిప్త పునరాగమనానికి వేదికగా కూడా నిలుస్తుంది. ఇది హృదయానికి హత్తుకునేలా, గంభీరంగా ఉంటూనే, తరచుగా నవ్వు పుట్టించేలా ఉంటుంది. ఇది ఆయన రాసిన త్రయీ రచనల (trilogy) వలె కాకుండా, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) తరహాలో కొంత తేలికైన శైలిలో సాగుతుంది. నిజానికి, ఇందులో ‘ఎన్ అటెండెంట్ గోడో’ (En attendant Godot – ‘గోడో కోసం వేచి ఉండగా’) నాటకంలోని ఛాయలు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, బেকেట్ ఈ నవలను ప్రచురించకుండా నిలిపివేయడానికి అదే ప్రధాన కారణం అయి ఉండకపోవచ్చు. బహుశా ఆయనకు ఈ రచన స్వయంగా నచ్చకపోయి ఉండవచ్చు; ఎందుకంటే, ఇది ‘నువెల్స్’ (Nouvelles) లో కనిపించే ఏకాంతానికి సంబంధించిన ఆ గాఢమైన, స్వచ్ఛమైన అనుభూతిని ప్రతిబింబించలేదు. ఇది ‘నువెల్స్’కు, ‘మోలోయ్’ (Molloy) నవలకు మధ్య ఒక అంతరాయంలా (hiatus) మిగిలిపోయింది. ‘రూప సౌందర్యం పట్ల అమితమైన అనురక్తి’ (amour fou pour la beauté formelle) కలిగిన బেকেట్‌కు, అటువంటి అంతరాయం అస్సలు నచ్చలేదు. నిజానికి, ‘మోలోయ్’ పాత్రకు అసలైన నమూనా మెర్సియర్ (Mercier) లేదా గార్నియర్ (Garnier) కాదు; ‘ది ఎండ్’ (The End) కథలోని ఆ అసహ్యకరమైన, అనారోగ్యంతో బాధపడే బిచ్చగాడే దీనికి అసలైన మూలరూపం.

118

అధ్యాయం 5

మోలోయ్ మరియు మోరాన్

… నా నీచమైన వంశంలో నేనే చివరివాణ్ణి, మనిషినీ కాను, మృగాన్నీ కాను,

మోలోయ్

… ఇది పిల్లల కథ.

అదే పుస్తకం

బেকেట్ రాసిన అత్యంత అద్భుతమైన నవల ‘మోలోయ్’, 1951 ఏప్రిల్‌లో పారిస్‌లోని ‘ఎడిషన్స్ డి మిన్యుయిట్’ (Editions de Minuit) ప్రచురణ సంస్థ ద్వారా వెలువడింది. ఈ సంస్థ ద్వారా ప్రచురితమైన ఆయన మొదటి రచన ఇదే; అంతేకాకుండా, ఆయనకు మంచి గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టిన మొదటి పుస్తకం కూడా ఇదే. అంతకుముందు వచ్చిన రచనలలా కాకుండా, ‘మోలోయ్’ ప్రచురితమైనప్పటి నుండే వాణిజ్యపరంగా కొంత విజయాన్ని అందుకోవడమే కాకుండా, విమర్శకుల ప్రశంసలను కూడా విశేషంగా పొందింది. జార్జెస్ బటాయ్, మాక్స్-పోల్ ఫుచెట్, రాబర్ట్ కాంటర్, మారిస్ నాడో మరియు జీన్ పౌయిల్లన్ వంటి ప్రముఖ ఫ్రెంచ్ విమర్శకులు ఈ నవలను ఎంతో మెచ్చుకున్నారు. ఈ నవల ద్వారా శామ్యూల్ బেকেట్ ఒక ముఖ్యమైన రచయితగా గుర్తింపు పొందారు. అంతేకాదు, సాధారణంగా విదేశీయులకు అంత సులభంగా అటువంటి గౌరవాన్ని ఇవ్వని ఫ్రెంచ్ సాహిత్య ప్రపంచంలో, ఆయన ఒక ఫ్రెంచ్ రచయితగానే పరిగణించబడి, ఆ సాహిత్యానికి విలువైన సహకారాన్ని అందించిన వ్యక్తిగా నిలిచారు. ఉదాహరణకు, నడేయు,

అవెక్ ”మోలోయ్ ^ ఇల్ ఎస్ ^ ఎటాబ్లిట్ పర్మి లెస్ గ్రాండ్స్ ఎక్రివై

119

శాముUEL బెకెట్ నవలలు

జర్మన్ ఆక్రమణ కాలంలో (Occupation) ఈ ప్రచురణ సంస్థ అనేకసార్లు పుస్తకాల జప్తులకు (saisies) గురైనప్పటికీ, నేటికీ ‘లా గాంగ్రీన్’ (La Gangrène), ‘లా క్వెశ్చన్’ (La Question) వంటి పుస్తకాలను ప్రచురిస్తూనే ఉంది; ఇవి అప్పటి అధికార వర్గాలకు ఎంతో ఇబ్బందికరంగా మారాయి. మార్సెల్ ప్రూస్ట్ లేదా ఫ్రాంజ్ కాఫ్కాల రచనలు తమ చేతికి ముసాయిదా (manuscript) రూపంలో వచ్చి ఉంటే, వాటిలోని గొప్పతనాన్ని తాను గుర్తించగలిగేవాడినో కాదోనని తనకు ఎప్పుడూ సందేహమేనని మాన్స్యూర్ లిండన్ ఒక సందర్భంలో పేర్కొన్నారు. అందుకే, సంస్థ బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత, ఇతర ప్రచురణకర్తలు తిరస్కరించిన ‘మోలోయ్’ (Molloy) నవల ముసాయిదాను ఆయన ఎంతో ఆసక్తితో, సానుకూల దృక్పథంతో చదివారు. ఇది ఒక అద్భుతమైన సృజన అని వెంటనే గ్రహించిన ఆయన, బెకెట్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. ఈ ఒప్పందం బెకెట్‌కు మంచి గుర్తింపును తీసుకురావడమే కాకుండా, విలువైన కొత్త రచనలను గుర్తించి, వాటికి అండగా నిలవగల ప్రచురణకర్తగా లిండన్‌కు మంచి పేరును, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కూడా అందించింది. బెకెట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ పుస్తకాలన్నింటినీ ప్రచురించే ‘ఎడిషన్స్ ద మిన్విట్’ (Editions de Minuit) సంస్థ, నేడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పేరుగాంచింది. రాబ్-గ్రిల్లె, బ్యూటర్, పింగెట్, సైమన్ వంటి ఇతర నవలా రచయితలను కూడా ఈ సంస్థ ఆకర్షించగలిగింది. లిండన్ తన రచయితలను కేవలం రచయితలుగానే కాకుండా స్నేహితులుగా భావిస్తారు. రచయితల కృతులను అంగీకరించేలా పాఠకలోకాన్ని సిద్ధం చేయడమే తన బాధ్యత అని ఆయన నమ్ముతారు. రచయితలు తాము రాసే రచనలను పాఠకులు స్వీకరిస్తారో లేదో అని ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని, అది కేవలం ప్రచురణకర్త చూసుకోవాల్సిన విషయమని ఆయన గట్టిగా నమ్ముతారు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, ఆయన తన పాత్రను ఒక మిషనరీ (సేవా దృక్పథం కలిగిన వ్యక్తి) లాగా భావిస్తారు. బెకెట్‌ను పరిచయం చేయడానికి ఆయన సరైన వ్యక్తి; ఈ విషయంలో ఆయన చేసిన కృషి ఎంతో విలువైనది, దాని ప్రాముఖ్యతను ఎంత చెప్పినా తక్కువే అవుతుంది.

* * *

‘మోలోయ్’ (Molloy) అనేది ఒక త్రయానికి (trilogy) మొదటి భాగమని అందరికీ తెలిసిన విషయమే; ఈ త్రయంలో ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies), ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) అనే మరో రెండు నవలలు కూడా ఉన్నాయి. రచయిత కోరుకున్నట్లుగానే, ఇప్పుడు ఇవన్నీ కలిపి ఒకే సంపుటిగా ఆంగ్లంలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ మూడు నవలలు 1946 మరియు 1949 మధ్య కాలంలో రచించబడ్డాయి. ఆ సమయంలో బెకెట్ అత్యంత ఏకాగ్రతతో పని చేసేవారు; ‘ఎల్యుథెరియా’ (Eleutheria) మరియు ‘గోడో’ (Godot) వంటి నాటకాలు కూడా ఇదే కాలంలోనే రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఈ కాలం చివరలో ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien) రచనలు వెలువడ్డాయి. రచయిత పేర్కొన్న దాని ప్రకారం, వీటి రచన క్రమం ఇలా ఉంది:

‘మోలోయ్’ (Molloy) – ‘ఎల్యుథెరియా’ (Eleutheria – మధ్యలో వదిలివేయబడింది) – ‘మలోన్ మ్యూర్ట్’ (Malone meurt) – ‘ఆన్ అటెండెంట్ గోడో’ (En attendant Godot) – ‘ది అన్నామినబుల్’ (L’Innommable) – ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien).

తర్వాతి అధ్యాయాలలో, ఈ త్రయంలోని ప్రతి నవల గురించి విడివిడిగా చర్చిస్తాం. అయితే, బెకెట్ రచనలలోని ఇతర అంశాల కంటే కూడా, ఇవి ఒకే సమగ్ర రచనగా కలిసి ఉంటాయి.

120

మోలోయ్ మరియు మోరాన్

‘మోలోయ్’ నవలలో అత్యంత స్పష్టమైన అంశం ఏమిటంటే, ఇది రెండు భాగాలుగా—లేదా రెండు సుదీర్ఘ అధ్యాయాలుగా—విభజించబడి ఉండటం. ఈ రెండు అధ్యాయాలలోనూ కథనం ఉత్తమ పురుష (first-person) శైలిలో సాగుతుంది. మొదటి భాగంలో కథకుడు ‘మోలోయ్’ (చివరికి మనకు తెలిసే పేరు ఇది), రెండో భాగంలో ‘జాక్ మోరాన్’ (బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రలలో క్రైస్తవ నామం కలిగిన అతికొద్ది పాత్రల్లో ఇతను ఒకడు) తమ కథలను చెబుతారు.

మొదటి భాగం ప్రారంభంలో, మోలోయ్ తాను తన తల్లి గదిలో ఉన్నానని చెబుతాడు. అక్కడికి అతడిని ఒక వాహనంలో—బహుశా అంబులెన్స్‌లో—తీసుకువచ్చారు; ఎందుకంటే, అతను నడవడం మానేసి సరిగ్గా ‘గత ఏడాది’ అయ్యింది. ఇప్పుడు తన తల్లి ఉన్న చోట అతను ఉంటున్నాడు, కానీ ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు. తన కథను వ్రాసి ఇవ్వాలని ఒక వ్యక్తి వస్తుంటాడని, అతను వారానికి ఒకసారి వచ్చి తాను రాసిన పేజీలను తీసుకువెళ్తుంటాడని మోలోయ్ చెబుతాడు. ఆ తర్వాత, ఒక రకమైన దృశ్య రూపంలో, తన చివరి ప్రయాణం ఎలా మొదలైందో అతను వివరిస్తాడు. తాను ఒక కొండ శిఖరం మీద, ఒక బండరాయి నీడలో, ‘బెలాక్వా లాగానో, లేదా సోర్డెల్లో లాగానో, నాకు గుర్తులేదు’ అని వంగి కూర్చున్నానని అతను చెప్పాడు.

అక్కడి నుండి అతను ఒక పల్లెటూరి దారిలో ఒకరి వైపు ఒకరు నడుచుకుంటూ వస్తున్న ఇద్దరు మనుషులను చూశాడు.

వారు కలుసుకుని, కొన్ని మాటలు మార్చుకుని, ఆపై ఎవరి దారి వారు వెళ్ళిపోయారు.

ఫ్రెంచ్ మూలపాఠంలో, ఈ మనుషులను A మరియు B గా పేర్కొన్నారు.

1954 నాటి ఇంగ్లీష్ న్యూ వరల్డ్ రైటింగ్ సారాంశంలో కూడా వారు చాలావరకు A మరియు B గానే ఉన్నారు.

కానీ 1955 నాటి ప్రామాణిక అనువాదంలో వారు A మరియు C గా మారారు. ఇది బహుశా ఏబెల్ మరియు కైన్‌ల గురించిన ప్రస్తావన కావచ్చు. వారి గాథ (మొట్టమొదట 1954లో ‘డాంటే అండ్ ది లాబ్‌స్టర్’లో ప్రస్తావించబడింది) దేవుని అనుగ్రహాల అనూహ్య స్వభావం పట్ల బెకెట్‌కు ఉన్న ఆసక్తిని వివరిస్తుంది. ఎందుకంటే, ఎటువంటి స్పష్టమైన కారణం లేకుండా తన బలి కంటే తన సోదరుడి బలికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం చూసిన తర్వాత కైన్ ‘భూమి నుండి శపించబడ్డాడు’. కానీ A మరియు C లు వరుసగా కామియర్ మరియు మెర్సియర్‌లను కూడా గుర్తుచేసుకుంటారు: వారు ‘బహుశా ఒకరికొకరు తెలుసు’, ఒకరు పొట్టిగా, మరొకరు పొడవుగా ఉంటారు, వారిలో కనీసం ఒకరైనా వృద్ధుడిగా కనిపిస్తారు, మరియు A, వ్రాతప్రతిలో ఒక చోట కామియర్ లాగా, తన తలను ఛాతీపై వంచి నడుస్తాడు. (అంతేకాకుండా, గోడోలో చాలా చెప్పబడిన ఇద్దరు దొంగలను కూడా A మరియు C సూచిస్తారు, ఎందుకంటే మొల్లాయ్ తరువాత వారిని ‘మెస్ డ్యూ లారన్స్’ (నా ఇద్దరు దొంగలు) అని స్పష్టంగా ప్రస్తావిస్తాడు.)

C అనే వ్యక్తి ఒక వంకర టోపీని ధరించి ఉంటాడు, దానిని మోరాన్ కథలో తరువాత చూసినప్పుడు, ‘ఆకారం మరియు రంగులో చాలా అసాధారణంగా ఉంది… నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడని విధంగా ఉంది’ అని వర్ణిస్తాడు, మరియు అతను ఒక లావుపాటి కర్రను పట్టుకొని ఉంటాడు, దానిని మొల్లాయ్ తరువాత అడవి అంచున అతని గురించి మళ్ళీ ఆలోచించినప్పుడు గద అని పిలుస్తాడు, మరియు ఈ గదను చేతిలో పట్టుకొని C అడవిలో మోరాన్‌ను సమీపిస్తాడు. కాబట్టి, ఆ ప్రాథమిక దర్శనం కథలోని మిగిలిన భాగం కోసం ఎంతో ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంటుంది;

కానీ మోల్లాయ్ త్వరలోనే, తాను ‘నా సిగ్గును కప్పుకోవడానికి పనికొచ్చే చింపిరి గుడ్డలు’ అని పిలిచే వాటిని పక్కన పడేసి,

నిద్రలేచిన వెంటనే తాను బయలుదేరాలని నిర్ణయించుకున్నానని చెబుతాడు.

122

మోలోయ్ అండ్ మోరాన్

అతను తన కథను తన తల్లి గదిలో కూర్చుని చెబుతుంటాడు, కానీ ఈలోగా ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు. ఇలా, మొదటి భాగం ముగింపు ప్రారంభానికి దారితీస్తుంది, అలాగే ప్రారంభం ముగింపుతో ముడిపడి ఉంటుంది; దీనివల్ల ఈ కథ ఒక వలయాకారంలో సాగుతుంది.

పైకి చూసినప్పుడు, రెండవ భాగం పూర్తిగా భిన్నంగా కనిపిస్తుంది. కథకుడు వెంటనే తన పేరును వెల్లడిస్తాడు. అతను చాలా పద్ధతులు పాటించే వ్యక్తి, ఆచరణాత్మక కాథలిక్, తన ఆస్తిపాస్తుల పట్ల గర్వపడే ఒక సంపన్న గృహస్థుడు. అంతేకాకుండా, అతను ఒక రహస్య సంస్థలో (దీనిని ‘యూడి’ అనే వ్యక్తి నడుపుతుంటాడు) పనిచేసే ఉద్యోగి. మనం చదవబోయే నివేదికను సిద్ధం చేయమని ఈ సంస్థే అతన్ని కోరుతుంది. మోరాన్ కథ ఒక వేసవి ఆదివారం మొదలవుతుంది. ఆ సంస్థకు చెందిన దూత ‘గేబర్’, మోరాన్ విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న సమయానికి వచ్చి, వెంటనే తన కుమారుడితో (అతని పేరు కూడా జాక్వెస్) బయలుదేరమని అతనికి అత్యవసర ఆదేశాలు ఇస్తాడు. వారు ‘మోలోయ్’ అనే వ్యక్తి కోసం వెతకాలి—గేబర్ ఆ పేరును ‘మోలోయ్’ అని చెప్పినప్పటికీ, మోరాన్‌కు అది ‘మూస్’ (MoUose) అనిపిస్తుంది; ఎందుకంటే, ఆ వ్యక్తి అతనికి అపరిచితుడు కాదు. ఆ ఆదివారం అంతటా, మోరాన్‌లో ఆందోళన పెరుగుతూ పోతుంది. మొదట్లో గేబర్ దీనిని కేవలం ‘అర్థం లేని విషయం’ అని కొట్టిపారేసినప్పటికీ, ఇది సాధారణమైన వ్యవహారం కాదని త్వరలోనే తేలిపోతుంది. దీనివల్ల మోరాన్ మొదట ఆందోళనకు, ఆపై అయోమయానికి గురవుతాడు. చివరకు, “నాకు పిచ్చి పడుతోంది” అని, “సాధారణంగా చాలా తెలివిగా ఉండే నేను, ఇప్పుడు తడబడుతున్నాను” అని అతను అంగీకరిస్తాడు. ఆదివారం జరగాల్సిన చివరి ప్రార్థనా సమావేశాన్ని (mass) కోల్పోవడంతో, అతను ప్రత్యేకంగా ప్రార్థనలో పాల్గొంటాడు, కానీ దానివల్ల అతనికి ఎటువంటి ఉపశమనం లభించదు. ఆలస్యంగా తిన్న భోజనం అతని కడుపులో భారంగా తయారవుతుంది. ఎంతో కష్టపడి, శ్రమతో అతను ప్రయాణానికి సిద్ధమవుతాడు. బాత్‌రూమ్‌లో తన కుమారుడికి ఎనిమా (enema) ఇస్తున్న సమయంలో, అతని మోకాలిలో ఒక్కసారిగా తీవ్రమైన నొప్పి కలుగుతుంది. మోరాన్ చేసే పని ఏమిటంటే, కొంతమంది వ్యక్తులను వెతికి పట్టుకోవడం—ఉదాహరణకు, ఒక సందర్భంలో ‘యెర్క్’ (Yerk) అనే వ్యక్తిని వెతకడం—ఆపై వారికి సంబంధించి అందిన ప్రత్యేక సూచనల మేరకు వ్యవహరించడం; కొన్నిసార్లు అతను ఒక నివేదికను కూడా సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. “నేను గనుక అంత సులభంగా మాట్లాడేవాడినైతే, మీకు ఎన్ని కథలు చెప్పగలనో!” అని అతను అంటాడు. “నా తలలో ఎంతమంది వ్యక్తుల సందడి ఉందో, మరణశయ్యపై ఉన్నవారి గ్యాలరీయే నాలో ఉంది! మర్ఫీ, వాట్, యెర్క్, మెర్సియర్… ఇలా ఇంకా ఎంతోమంది.” అంటే, బెకెట్ సృష్టించిన ముందరి పాత్రల గురించి మోరాన్‌కు ఇప్పటికే బాగా తెలుసు; ఒకానొక దశలో, “వీరంతా ఒకరోజు స్వర్గంలో మళ్ళీ కలుస్తారేమో… మోలోయ్, అతని తల్లి, యెర్క్, మర్ఫీ, వాట్, గార్నియర్, ఇంకా మిగిలిన వారంతా?” అని అతను తనలో తాను ప్రశ్నించుకుంటాడు. అయితే, మోలోయ్ విషయానికి వస్తే, అతడిని కనుగొన్న తర్వాత ఏమి చేయాలో మోరాన్‌కు స్పష్టత లేదు; ఎందుకంటే, ఆ విషయంలో గాబర్ (Gaber) ఏమి చెప్పాడో అతనికి గుర్తులేదు. చివరికి అది అతనికి ఎప్పటికీ తెలియదు కూడా.

ప్రయాణం మొదలుపెట్టిన కొద్ది కాలానికే, మోరాన్ మోకాలిలో మళ్ళీ నొప్పి మొదలై, కాలు చచ్చుబడిపోతుంది. ప్రయాణానికి ఆటంకం కలగకుండా ఉండటానికి, అతను తన కొడుకును దగ్గరలోని పట్టణానికి పంపి సైకిల్ తీసుకురమ్మంటాడు; ఆ అబ్బాయి మూడు రోజుల పాటు తిరిగి రాడు. ఈ సమయంలో మోరాన్‌కు రెండు ముఖ్యమైన సంఘటనలు ఎదురవుతాయి. మొదటిది, మోలోయ్ ‘C’ అని పేర్కొన్న వ్యక్తి—లేదా అతడిని పోలిన మరొక వ్యక్తి—అడవిలో మోరాన్ దగ్గరకు వచ్చి, కొంచెం రొట్టె అడుగుతాడు. ఆ వ్యక్తి చేతిలో ఒక పెద్ద కర్ర లేదా గద ఉంటుంది, ఒంటిపై లావుపాటి కోటు ఉంటుంది. అతని చూపులో ఒక రకమైన చల్లని తీవ్రత ఉంటుంది—”అలాంటి చూపును నేను అంతకుముందెన్నడూ చూడలేదు.” అంతేకాకుండా…

అతని ముఖం తెల్లగా, ఎంతో హుందాగా ఉంది; అది చూస్తుంటే నాకేదో అనిపించింది… అతని తలపై మురికిగా ఉన్న తెల్లని జుట్టు దట్టంగా, చెల్లాచెదురుగా ఉంది. అతని ముఖం కూడా మురికిగా, వెంట్రుకలతో నిండి ఉంది—అవును, అది పాలిపోయి, ఒక రకమైన గంభీరతను కలిగి ఉండి, మురికిగా, వెంట్రుకలతో నిండి ఉంది. అతని ఉచ్చారణ ఏదో పరాయి దేశం వారిలా, లేదా చాలా కాలంగా మాట్లాడటం మానేసిన వ్యక్తిలా ఉంది.

ఈ వర్ణనను బట్టి చూస్తే, ఆ వ్యక్తి మెర్సియర్‌లా అనిపిస్తాడు; బహుశా అతనే కావచ్చు. మోరాన్ అతనికి ఒక ముక్క రొట్టెను ఇచ్చి, ప్రతిగా అతని చేతిలో ఉన్న కర్ర బరువును చూసేందుకు అనుమతి కోరుతాడు. ఆ తర్వాత ఆ వ్యక్తి అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతాడు:

అతను వేగంగా, అస్థిరమైన అడుగులతో నడిచాడు. తరచుగా తన దిశను మార్చుకుంటూ, ఆ కర్రను ఏదో అడ్డుగా ఉన్నట్లుగా ఈడ్చుకుంటూ వెళ్ళాడు. నేను అక్కడే నిలబడి, అతను వెళ్ళే వైపు చూస్తూ ఉండిపోవాలని, కాలం అక్కడే స్తంభించిపోవాలని కోరుకున్నాను. ఒక ఎడారి మధ్యలో, మధ్యాహ్నపు ఎండలో నిలబడి, అతను క్షితిజ సమాంతర రేఖపై ఒక చిన్న చుక్కలా కనిపించేంత వరకు అతన్నే చూస్తూ ఉండాలని అనిపించింది. నేను చాలా సేపటి వరకు బయటే గడిపాను.

మరుసటి రోజు, మోరాన్ ఒక బలమైన కర్రను తీసుకుని, దానితో మంటను కదుపుతుండగా, పూర్తిగా భిన్నమైన మరొక వ్యక్తి అతన్ని సమీపిస్తాడు:

అతను పొట్టిగా, దృఢమైన శరీరంతో ఉన్నాడు. అతను ముదురు నీలం రంగులో ఉన్న, వికారమైన కత్తిరింపు కలిగిన ఒక లావుపాటి సూటును (డబుల్ బ్రెస్ట్ ఉన్నది), మరియు విపరీతంగా వెడల్పుగా ఉన్న నల్లని బూట్లను ధరించి ఉన్నాడు… అయితే, ఇవన్నీ ఒక ఎత్తు అయితే, అతని ముఖం మరొక ఎత్తు—దురదృష్టవశాత్తూ, అది కొంతవరకు నా ముఖాన్ని పోలి ఉంది… అదే చిన్నపాటి, సరిగ్గా పెరగని మీసం, అదే చిన్నపాటి, కుతంత్రం తెలిసిన కళ్ళు, అదే వింతగా ఉబ్బిన ముక్కు, మరియు సన్నని ఎర్రని పెదవులు. “నీకు నాలుక లేదా?” అని అతను అడిగాడు. “నాకు నువ్వు తెలియదు” అని నేను అన్నాను. నేను నవ్వాను. కావాలని చమత్కారంగా ఏమీ అనలేదు.

అతను మోరాన్‌ను, కర్ర పట్టుకున్న ఆ వృద్ధుడు అటుగా వెళ్ళడం చూశావా అని అడుగుతాడు. మొరాన్, ‘శరీరమంతా వణికిపోతూ’, కాదని సమాధానమిచ్చి, ఆ పొట్టి వ్యక్తిని తన దారి నుండి పక్కకు వెళ్లమని ఆదేశిస్తాడు; కానీ దానివల్ల ఎటువంటి ఫలితం ఉండదు. అప్పుడు అతను ఆ వ్యక్తిని కర్రతో కొట్టి చంపేస్తాడు. ‘అతను ఇక నాలా లేడు’ అని మొరాన్ స్పష్టమైన ఉపశమనంతో అంటాడు; అంతేకాకుండా, అతని బిగుతుగా ఉండే కాలు, కనీసం కొంత సేపటి వరకైనా, మళ్లీ సాధారణ స్థితిలో వంగుతుంది.

తన కొడుకు సైకిల్‌తో తిరిగి వచ్చినప్పుడు, జరిగిన విషయాల గురించి వాడు ఏమీ చెప్పడు.

124

మొల్లాయ్ మరియు మోరన్

సంఘటనలు జరిగి, చివరికి, కొడుకు గుర్రం మీద, తండ్రి వాహనం మీద ప్రయాణిస్తూ,

వారు మొల్లాయ్ ప్రాంతానికి చేరుకుంటారు. ఒక పెద్ద గొడవ తర్వాత, ఒక రాత్రి జాక్వెస్ తన తండ్రిని వదిలి వెళ్ళిపోతాడు, ఆ వెంటనే గేబర్ ప్రత్యక్షమై మోరన్‌ను ఇంటికి తిరిగి రమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. సహజంగానే మోరన్, తన యజమాని యూడీ తన మీద కోపంగా ఉన్నాడో లేదో అని ఆందోళన చెందుతాడు:

కానీ లేదు, యూడీ తనలో తానే నవ్వుకుంటూ, గేబర్‌తో ‘జీవితం ఒక అందమైన విషయం… మరియు ఎప్పటికీ ఆనందాన్నిచ్చేది’ అని చెబుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది.

‘అతను మానవ జీవితం గురించి చెప్పాడని అనుకుంటున్నావా?’ అని మోరన్ అడుగుతాడు, కానీ గేబర్ అప్పటికే అదృశ్యమైపోతాడు.

అప్పుడు మోరన్, పెరుగుతున్న బలహీనతతో బాధపడుతూ, తన తిరుగు ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తాడు. ఒక సాయంత్రం, కుండపోత వర్షంలో, ఒక రైతు బెదిరిస్తూ మోరన్‌ను తన భూమి నుండి వెళ్ళిపొమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. తన పసికందును కోల్పోయినప్పుడు తన భార్యను కాపాడిన టర్డీ మాడోనా వద్దకు నేరుగా ఒక సరళరేఖలో వెళ్తానని మొక్కుబడి తీర్చుకుంటున్నట్లు నటించడం ద్వారా మాత్రమే మోరన్ ఆ హింస నుండి తప్పించుకుంటాడు (వాస్తవానికి దీనికి విరుద్ధంగా జరిగిందని స్పష్టమవుతోంది, ‘నేను నైనేట్‌ను మిస్ అవుతున్నానని కాదు’ అని అతను నిస్సారంగా జతచేస్తాడు). ఈ విధంగా మోరన్ క్షేమంగా ఇంటికి చేరుకుంటాడు. అతని ఇల్లు నిర్మానుష్యంగా ఉంది, అతని తేనెటీగలు చనిపోయి ఉన్నాయి మరియు అతని కోళ్లు అదుపు లేకుండా తిరుగుతున్నాయి. అతను చేరుకునేసరికి వసంతకాలం; అతను మే మరియు జూన్ నెలలను తన తోటలో గడుపుతాడు, మరియు ఆగష్టులో, తన నివేదిక రాసిన తర్వాత, మళ్ళీ వెళ్ళిపోవాలని, స్వేచ్ఛ పొందడానికి ప్రయత్నించాలని, తన పురుషత్వాన్ని తిరస్కరించి, భూమికి దగ్గరగా జీవించాలని నిశ్చయించుకుంటాడు. అందువల్ల, నివేదిక గురించి మొదట్లో మరియు చివర్లో కూడా ప్రస్తావించబడిన ఈ రెండవ భాగం కూడా వలయాకారంలో ఉంటుంది.

ఈ కథా నేపథ్యం మనకు ఇప్పటికే తెలిసిన ఒక గ్రామీణ ప్రాంతం: కోట గోడలు, వంపు తిరిగిన ప్రవేశ ద్వారాలు కలిగిన ఒక పట్టణం (మొల్లాయ్ జన్మస్థలం), డబ్లిన్ లాగా రెండు కాలువలచే చీల్చబడి ఉంది, మరియు కొండలు (వాటిని పర్వతాలు అని కూడా పిలుస్తారు)^, మైదానం, అడవి మరియు సముద్రంతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతం.

ఆ ప్రాంతం నిస్సందేహంగా ఐర్లాండే, దానిని మరోసారి ‘ద్వీపం’ అని పిలుస్తారు, కానీ

మొల్లాయ్ దాని గురించి తాను కొద్ది కాలం క్రితమే బాగా తెలిసినట్లుగా మాట్లాడతాడు:

అక్కడి వాతావరణం గురించి, లైంగిక విషయాల పట్ల అక్కడి ప్రజల మౌనం గురించి అతను, ‘బహుశా నా కాలం నుండి పరిస్థితులు మారిపోయాయి’ అని అంటాడు.

మరోసారి, నాణేలు పౌండ్లు, షిల్లింగ్‌లు మరియు పెన్స్‌లుగా ఉన్నాయి. స్థలాల పేర్లు — టిక్సిర్డీ, బ్యాలీ మరియు హోల్ — ఆంగ్లంలోని అశ్లీల పదాలు, మరియు వ్యక్తుల పేర్లు ఐరిష్ లేదా ఫ్రెంచ్ భాషకు చెందినవి: జాక్వెస్ పేరు ఫ్రెంచ్, మరియు మోరన్ పేరు ఐరిష్. ఈ రెండింటి కలయిక ఆ రచన యొక్క ఫ్రాంకో-ఐరిష్ స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది. బెకెటియన్ పేర్ల విషయానికి వస్తే, థామ్స్ డబ్లిన్ డైరెక్టరీ ఉపయోగకరమైన సమాచారాన్ని అందిస్తుందని గమనించడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. అక్కడ మనకు దాదాపు అన్ని ప్రధాన పేర్లు అధిక సంఖ్యలో కనిపిస్తాయి, ఎందుకంటే స్పష్టమైన పేర్లతో పాటు…

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-11-26-ఉయ్యూరు .–