ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం

203-అమెరికాదేశ సాహిత్యం -24

20వ శతాబ్ది సాహిత్యం -16

కొత్త దిశలు -1960లో జేమ్స్ రైట్ శైలి నాటకీయంగా మారి౦ది.సాధారణ కవిత్వాన్ని వదిలేసి ,’’ది బ్రాంచ్ విల్ నాట్ బ్రేక్’’-1963,షల్ వుయ్  గాదర్  యట్ ది రివర్ -1968 కవితల లో  ‘’మెడిటేటివ్ లిరిసిజం ‘’గుప్పించాడు .విషయం ఛందస్సు,లయల  కంటే ఎమోషనల్ టెనార్ ఆఫ్ ఇమేజెస్ ‘’పై ఎక్కువ ఆధారపడ్డాడు. డేవిడ్ ఇగ్నటోవ్.-ఫిగర్స్ ఆఫ్ ది హ్యూమన్ -1964,రెస్క్యు ది డెడ్ -1968 కవితలలో చిన్నవే అయినా మహా పదునైన కవితలు చెక్కాడు .వీటిలో వేగం ,సాధారణత్వం ,పారడాక్స్,పర్సనల్  ఇమ్మీడియసిఉన్నాయి .ఎమెర్సన్

ట్రాన్ సేండేన్స్ ప్రభావం తో ఎ.ఆర్. అమ్మాన్స్ స్వర కూర్పుతో వచన కవిత్వం రాశాడు .ఇతడి బ్రీఫింగ్స్-1971,కవిత ఆఅటోబయాగ్రాఫికల్ జోటింగ్స్,చిన్న చిన్న మెరుపులు అబ్జర్వేషన్ లతో నిండి ఉంటుంది .కాని దీర్ఘ కవితలు సాధారణ ప్రపంచాన్ని విజన్ లా మార్చాయి .ఇగ్నటోవ్ లాగా  సాహిత్య గుబాళింపు తగ్గి, దారిపక్క మనుషుల జీవితాలపై ప్రకాశ కిరణాలను ప్రసరించింది .

  రోజు వారీ జీవితం ,ఫ్రెంచ్ సర్రియలిజం వ్యాప్తి ,న్యూయార్క్ కవుల గ్రూప్ అయిన   ఫ్రాంక్ ఒ హర ,కెన్నెత్ కోచ్ ,జేమ్స్ స్యూయ్లర్ ,జాన్ ఆష్ బెర్రీ లను ప్రభావితం చేసింది .హరకవిత్వం  సినిమా స్టార్ల పొగడ్త తో కలిసిఉన్నా ,తక్షణ విషయంగా, విలక్షణం గా ప్రత్యేకంగా ఉన్నది .కోచ్ కామిక్ వాయిస్ చిన్న విషయాలనుంచి ,అద్భుత విషయాల దాకా ఊపి పారేసింది .వాలెస్ స్టేవెన్స్ ప్రభావం బాగా ఉన్న యాష్ బెరీ లోతైన అంతర్ దృష్టి,సమస్యాత్మక చిత్రకం గా ,వివేక విన్యాసంగా కవితలు రాశాడు .పోఎటిక్ కలర్ వదిలేసి ఆ కవితలు సూచనాత్మకంగా ,సన్నిహితంగా ,అనుభవం ,అవగాహనల మధ్య అన్వేషణకు దారి చూపిస్తాయి .

   యుద్ధానంతర కవులలో బాగా ఆకట్టుకొన్న కవులలో ఎలిజబెత్ బిషప్ సింపుల్ గా ఆకర్షణతో ఆమె మెంటార్ అయిన మేరియన్నే మూర్ కవితలకు ప్రతిధ్వనిగా రాసింది .ఆమె స్నేహితుడు లోవెల్ యొక్క కన్ఫెషనల్ మోడ్ ను తప్పించి ,స్థలాని ,మర్యాద తో కూడిన హార్ట్ బ్రేకింగ్ శైలికి ,పరిశీలన శక్తికి అందరికంటే ముందున్నది .జేమ్స్ మెర్రిల్ –‘’ది చేంజింగ్ లైట్ యట్ సా౦డోవర్-1982లో లైట్ హార్టెడ్ పర్సనల్ ఎపిక్ కవిత్వం ను  ఓజా బోర్డ్ అనే చనిపోయిన స్నేహితుల  కవి ఆడెన్ నీడలుగా రాశాడు .1976లో రిఫ్లెక్షన్స్ ఆన్ ఎస్పినేజ్ ,బ్లూ వైన్-1979,పవర్స్ ఆఫ్ తర్టీన్-1983 కవితలలో కెరీర్ హైలైట్ కవిత్వాన్నీ ,రాస్తే ,జాన్ హోలాండర్ మాత్రం మెరిల్ లాగా టెక్నికల్ ఫీట్స్ చేశాడు .రిచార్డ్ హొరార్డ్ కవి విట్టీ మొనోలాగ్స్ ,చరిత్ర ప్రసిద్ధ పురుషుల డయలాగ్స్ లతో అన్ టైటిల్డ్ సబ్జెక్ట్స్ -1969,టు పార్ట్ ఇన్వెన్ష న్స్-1974లో రాసి జనాన్ని ఆకర్షించాడు .

   అటోబయాగ్రఫికల్ కవితా విధానాలు –మార్క్ స్ట్రాండ్ పారడాక్సికల్ కవితా భాష తో గ్రంధులు,పారబుల్స్ ఆఫ్ రీజన్ లతో మూవింగ్ -1968,డార్కర్-1970 కవితలు రాశాడు .డార్క్ హార్బర్ -1993 బ్లిజ్జార్డ్ ఆఫ్  వన్స్- 1998 కవితలతో తన కవి గౌరవాన్ని బాగా పెంచుకొన్నాడు ఇలాగే ఆతోబయాగ్రఫికల్ కవితలు రాసి లబ్ది పొందినవారిలో ఫిలిప్ లెవిన్ ,రాబర్ట్ పిన్స్కి,జెరాల్డ్ స్టెర్న్,లూయీ గ్లిక్ ,షరాన్ ఓల్డ్స్ ఉన్నారు .డెట్రాయిట్ వర్కింగ్ క్లాస్ వారితో పని చేసిన కవి లెవిన్ కవిత్వ పోకడే చాలా తేడాగా ఉండేది .ఓల్డ్స్ కవి అద్భుత ఎమోషనల్ తీవ్రత ,పుష్కలత్వం తో కవిత్వాన్ని గుబాళింప జేశాడు .పిన్స్కి కవితలన్నీ 1996లో ‘’ది ఫిగర్డ్ వీల్ సంపుటిగా  వెలువడ్డాయి .1997నుంచి 2000వరకు’’ పొయెట్ లారియట్’’ గా ఉన్న పిన్స్కి వైవిధ్య రసభరిత ఆలోచనాత్మక దిశా నిర్దేశపు కవిత్వాన్ని అవిచ్చిన్నంగా ప్రవహింప జేశాడు .సికె విలియమ్స్ కవి- టార్-1983,ఫ్లెష్ అండ్ బ్లడ్-1987 కవితలలో నెరేటివ్ టెక్నిక్స్ ను ప్రయోగించి సూక్ష్మ విషయాలను కూడా పరిశీలించి ప్రయోగాత్మక కవిత్వ ధార కురిపించాడు .ఇతడు 2000లో రాసిన ‘’రిపేర్ ‘’కవితా సంపుటి పులిట్జర్ ప్రైజ్ పొందింది .అడ్రేన్నే రిచ్ కవయిత్రి లెస్బియన్  ఫెమినిజం కవిత్వాన్ని –విల్ టు చేంజ్ ,1971,డైవింగ్ ఇంటు ది రెక్-1973 కవితలు ఆశతాబ్దపు 1960నాటి కవిత్వానికి మలుపు త్రిప్పే కవితలు .

   ఆ దశాబ్దం లోపాతకవులు కొందరు ఆటోబయాగ్రాఫికల్ కవిత్వం గిలికారు .వీరిలో స్టాన్లీ కునిట్జ్,రాబర్ట్ పెన్ వార్రెన్ డబ్ల్యు ఎస్ .మెర్విన్ లున్నారు .1960దశాబ్దం నల్ల జాతి కవులకు స్వర్ణయుగమే .వీరిలో రాబర్ట్ హేడెన్,గ్వెండోలిన్ బ్రూక్స్ మైఖేల్ ఎస్ హార్పర్ ఉన్నారు .వీరిరచనలు 1980నాటి యువ కవులకు గొప్ప నేపధ్యం అయింది .వీరిలో ఎడ్వర్డ్ హిరీష్ ,అలాన్ షాపిరో,జోరీ గ్రాహం , కేథీ సాంగ్ ,రీటా డవ్ ఉన్నారు .రీటా తన గ్రాండ్ పేరెంట్స్ ధామస్ ,జ్యూలా ల పై రాసిన సీక్వెన్స్ కవితలకు పులిట్జర్  ప్రైజ్ 1987లో వచ్చింది .ఆబ్స్ట్రాక్ట్ గా ,అంతు చిక్కనట్లు-ది డ్రీం ఆఫ్ దియూనిఫైడ్ ఫీల్డ్ – కవిత్వం రాసిన గ్రాహమ్స్ తన    అయిదు సంపుటులనుంచి దీన్ని ఎంపిక చేసి వేసింది .ఎయిడ్స్ సంక్షోభానికి ప్రేరణ పొందిన మార్క్ డోటీ-మై అలెగ్జాండ్రియ -1993,ధాం గన్ 1992లో రాసిన ది మాన్ విత్ నైట్ స్వీట్స్ ,గొప్ప మెమాయిర్ అయిన బారోడ్ టైం-1988 మరికొన్ని పాల్ మోనెట్టీ 1988లో రాసిన సైక్లిక్ కవితలు లవ్ ఎలోన్ ఉర్రూతలూగించి గొప్ప జాగృతి అవగాహన కలిగించాయి.లూసియాన కవి యూసఫ్ కొమున్యాక  ప్రభావంగల ఆఫ్రికన్ అమెరికన్  వాయిస్ గా 1990లో ఆవిర్భవించాడు .యుద్ధ సైనికుడుగా ,వార్ కరేస్పా౦ డెంట్ గా తన అనుభవాలను ‘’వియత్నాం ఇన్ డీన్ కై దావు-‘’1988లో రాసి ,తన కొత్తకవితా సంపుటి నియాన్ వెర్నాక్యులర్ -1994లో పులిట్జర్ ప్రైజ్ పొందాడు .ఇతని కవితలన్నీ ‘’ప్లెజర్ డోమ్’’ కవితా సంపుటిగా 2001లో ముద్రణ పొందాయి .బిల్లీ కాలిన్స్ కవి తన విట్టీ ,సంభాషణాత్మక కవిత్వపఠనం తో అశేష జనాన్ని ఆకర్షించాడు .ఇవన్నీ ‘సెయిలింగ్ అలోన్ అరౌండ్ ది రూమ్స్ ‘’గా 2001లో అతడు పోయెట్ లారియట్ అయిన సంవత్సరం లో పబ్లిష్ అయ్యాయి. దీని తర్వాత యుద్ధానంతర నాటక సాహిత్యం గురించి తెలుసుకొందాం .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -4-5-21-ఉయ్యూరు