నాకు అత్యంత ఇష్టమైన అతిథి(త్రివేణి)
రచన: కె. చంద్రశేఖరన్, M.A., B.L.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం
నాకు అత్యంత ఇష్టమైన ఆ అతిథి, మా నాన్నగారి సమకాలీకులలో దాదాపు చివరి వ్యక్తి. మా పూర్వీకుల ఇంటికి ఉండే గుణగణాలన్నీ (మంచి చెడులు రెండూ) ఆయనలోనూ కనిపిస్తాయి. చిన్న కారణానికే ఆయన ఉద్వేగానికి లోనవుతారు, లేదా మా నాన్నగారి గొప్ప జీవితానికి సంబంధించిన ఏదైనా సంఘటనను చెబుతూ కన్నీటి పర్యంతం అవుతారు. ఆయన సరళమైన స్వభావం కలవారు, అమాయకులు మరియు భావోద్వేగపరులు; నాకు ఆయన ఇంట్లో తయారుచేసే వెన్నలాంటివారు – తక్కువ ఖర్చుతో దొరికేదే అయినా, ఎంతో విలువైనది మరియు ఆత్మీయమైనది. పొదుపు పాటించడం వల్లే ఈ స్థాయికి చేరుకున్నానన్న ఆయన గర్వంలో ఎలాంటి అహంకారం ఉండదు; ఆ గర్వం, సహజమైన సరళత లేని వారికి ఎంతో పాఠాన్ని నేర్పుతుంది. ఉద్యోగ జీవితం ఆరంభంలో ఆయనకు లభించిన స్వల్ప వేతనం, ఆ రోజుల్లో మజ్జిగతో అన్నం తినడమే ఆయనకు లభించే ఒక ‘విందు’ లాంటి భోజనం – ఇలాంటి ఆయన తొలి జీవిత విశేషాలు నాకు బాగా సుపరిచితం. వయసు పైబడినప్పటికీ, సాహసయాత్రలకైనా లేదా వాదనలకైనా ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండే ఉత్సాహభరితమైన, కుతూహలం కలిగిన స్నేహితుడిగా ఆయన చిన్నపిల్లలకు కూడా కనిపిస్తారు. పిల్లల వయసు ఎంత తక్కువగా ఉంటే, వారితో ఆడుకునేటప్పుడు ఆయన ఉత్సాహం అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
విద్య ఆయనలోని ఉత్తమ వ్యక్తిత్వానికి మరింత మెరుగులద్దింది. ఒక ధనవంతుడి ఆతిథ్యం వల్ల నెలల తరబడి లభించే సౌకర్యాలు కూడా, ఇంట్లో ఆయన పాటించే పొదుపుతో కూడిన సాధారణ జీవనశైలిని ఏమాత్రం మార్చలేవు. ఇన్నేళ్లలో ఆయన అలవాటు చేసుకున్న ఏకైక విలాసం ఏమిటంటే – వివిధ అంశాలకు సంబంధించిన విలువైన పుస్తకాలను చదివే అవకాశం పొందడం. అతని అంతులేని జిజ్ఞాసను తీర్చగల ఏకైక పుస్తకం “ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా”. ప్రపంచ భౌగోళిక శాస్త్రం, దానిలోని వృక్ష, జంతుజాల వివరాలు అతనికి ఎల్లప్పుడూ ఒక బలమైన ఆకర్షణగా ఉంటాయి. కళాశాల రోజుల్లో తరగతి గదిలోని విసుగు పుట్టించే ఉపన్యాసాల కన్నా, ప్రకృతి చరిత్ర సంపుటాలున్న గ్రంథాలయానికే అతను ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, బహుశా అతని స్వయంకృషి శక్తులకు ఉత్తమ నిదర్శనం. అతను చేసే చదువులో జీవిత చరిత్రలు తర్వాతి స్థానంలో ఉంటాయి. అతనికి ప్రియమైన లేదా దగ్గరివారిలో, ఒక మఠాధిపతి రాసిన “నెపోలియన్ జీవితం”లో చరిత్ర, శృంగారం, నవల, జీవిత చరిత్రల వైవిధ్యభరితమైన ఆకర్షణలు ఎలా ఒకేచోట ఇమిడి ఉన్నాయో అతను ప్రతి ఒక్కరి చెవుల్లో గట్టిగా నూరిపోస్తాడు. సాధారణంగా నవలలు, అవి సాంప్రదాయికమైనవైనా లేదా ఆధునికమైనవైనా, అతనికి ఎప్పుడూ ఉత్సాహాన్ని కలిగించవు. పాత్రల అధ్యయనం పట్ల అతనికున్న ఈ మితిమీరిన ఇష్టానికి రహస్యం బహుశా ఇతరులలోని గొప్పతనాన్ని గుర్తించగల అతని సామర్థ్యమే కావచ్చు. మా నాన్నగారిలోని ప్రతి గుణాన్ని ఒక ఉన్నత వ్యక్తి యొక్క గొప్ప లక్షణంగా అతను మలిచినప్పుడల్లా ఈ సామర్థ్యం చాలాసార్లు రుజువైంది. మనస్ఫూర్తిగా సంభాషణలో పాల్గొనడానికి అతనికున్న ఆత్రుత, తన ప్రతి ఉత్సుకతను తీర్చుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నంలో అతనికున్న చిన్నపిల్లల వంటి ఆనందం, ఆ ప్రయత్నాన్ని చూసిన మమ్మందరినీ నవ్విస్తాయి. అతని గొప్ప ఉత్సాహం వల్ల, ఒక కథనం మధ్యలో కొన్నిసార్లు అతను తన మాటలను స్పష్టంగా పలకలేకపోతాడు. అతని నిష్కపటత్వంలో మేఘాలు లేని ఉదయం వలె నాకు ఎప్పుడూ ఒక తాజాదనం అనిపిస్తుంది.
చిన్న వయసులో కూడా, అతను పట్టభద్రుడు కావాలని ఆశించలేదు, ఎందుకంటే తన అంతిమ లక్ష్యమైన కలం పట్టాల మీద కుమ్మరి పని చేయడమనే దాని దృష్ట్యా విశ్వవిద్యాలయ డిగ్రీ చాలా ఖరీదైనదని అతను భావించాడు. గుమస్తా పోస్టుకు దరఖాస్తు చేసుకున్న అనేకమందిలో, అతని సహజసిద్ధమైన యోగ్యతను బట్టి అతన్ని ఎంపిక చేశారు. అతన్ని ఎంపిక చేసిన దొరై అధికారిని, అతను తన చురుకైన మరియు చాకచక్యమైన సమాధానాలతో ఆకట్టుకున్నాడు. “యూక్లిడ్ రెండవ పుస్తకం దేని గురించి చెబుతుంది?” అని అధికారి అడిగాడు, దానికి నా అతిథి వెంటనే, “సికింద్రాబాద్ ఒక బ్రిటిష్ కంటోన్మెంట్” అని సమాధానం ఇచ్చాడు. ఎందుకంటే, అతను వాక్యంలో మొదటి భాగాన్ని మాత్రమే గ్రహించాడు కానీ మిగిలిన భాగాన్ని ఆలోచించడానికి ఆగలేదు. దాని ఫలితంగా, అతను ‘ఉద్వేగభరితుడు , చురుకైనవాడు’ అని ఆ ఆంగ్లేయుడి నుండి ప్రశంసలను పొందాడు. ఆ మంచి పాత రోజుల్లో అతనికి సులభంగా ఒక పదవిని ఇప్పించేవారు. బాధ్యతారహితమైన యవ్వనం నుండి అధికార బానిసత్వానికి మారినప్పటికీ, అది అతని ఉత్సాహాన్ని ఏమాత్రం తగ్గించలేదు. మరే ఇతర సబ్-రిజిస్ట్రార్ కూడా …అతను పుస్తకాలను ఎంత విస్తృతంగా చదువుతాడో, పదవీ విరమణ తర్వాత తన సమయాన్ని అంత సార్థకంగా గడుపుతున్నాడు.
పుస్తకాలను బాగా చదివే అలవాటు ఉన్నప్పటికీ, తన సొంత ఆలోచనలను రాతపూర్వకంగా వ్యక్తం చేయాలనే కోరిక అతనికి ఎప్పుడూ కలగలేదు. అతను రచయితగా మారడానికి ప్రయత్నించలేదు, అలా చేయలేకపోయామన్న నిరాశ కూడా అతనికి లేదు. కానీ, పుస్తకాల ద్వారా తాను సేకరించిన సమాచారాన్ని ఎంతో ఉత్సాహంతో మనకు పంచుకుంటాడు; ఆ పుస్తక రచయిత పట్ల మనకు కూడా సానుభూతి లేదా ఆదరణ కలిగేంత వరకు అతను తృప్తి చెందడు. సంస్కృత సాహిత్యం పట్ల అతనికి ఎప్పుడూ ఆసక్తి కలగలేదు, కానీ స్వయం అనుభవం మరియు సహజ జ్ఞానంతో కూడిన అతని సంస్కారం, కవిత్వంలోని సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించేలా అతనికి సహకరిస్తుంది. భాష మరియు లయలోని సూక్ష్మమైన శైలి విశేషాలు అతన్ని ఎప్పుడూ ఆకట్టుకోకపోవచ్చు కానీ, కవిత్వంలోని భావోద్వేగాలు మాత్రం అతని హృదయాన్ని కచ్చితంగా తాకుతాయి. అందుకే, సంగీతం పట్ల అతనికి ఆసక్తి ఉన్నప్పటికీ, అది ఒక తీవ్రమైన వ్యామోహం స్థాయికి చేరలేదు.
చిన్నతనంలో అతనిపై విధించిన కఠినమైన క్రమశిక్షణ అతనిపై పూర్తి ప్రభావాన్ని చూపలేకపోయింది. కోపిష్ఠులైన వారిని అప్పుడప్పుడు చిన్న చిన్న మాటలతో రెచ్చగొట్టి ఆనందించే విచిత్రమైన అలవాటును అతను ఇప్పటికీ వదులుకోలేడు. ఎందుకంటే, అలా రెచ్చగొట్టినప్పుడు ఎదుటివారి నుండి వచ్చే ఆగ్రహావేశాల మధ్య ఉండటంలోనే అతను అత్యధిక ఆనందాన్ని పొందుతాడు. తనపై జరిగిన తీవ్రమైన విమర్శలను కూడా మర్చిపోవడానికి సిద్ధంగా ఉండే అతని గుణం నాకు చాలా ఇష్టం. ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం అనేది అతనికి తెలియని విషయం. జీవితంలో తనకు సహాయం చేసిన వారి పట్ల అతనికి అపారమైన కృతజ్ఞతాభావం ఉంది; అది అతని జ్ఞాపకశక్తిలాగే ఎప్పుడూ తాజాగా ఉంటుంది. మెరిసే కళ్లతో…
మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-8-26-ఉయ్యూరు .–
సరసభారతి ఉయ్యూరు 