ప్రముఖ రొమాంటిక్ కవి పి.బి.షెల్లీ జీవిత చరిత్ర -19(చివరిభాగం )

506

మరొక పుస్తకాల సముదాయాన్ని కిందకు దించి, తెరిచి, మొదటి వరుసపైనే రెండవ వరుసగా—అదీ మొదటిదానిలాగే భారీగా ఉండేలా—అమర్చారు; ఆ రెండవ సమస్య కూడా మొదటిదానిలాగే పరిష్కరించడానికి వీలులేనిదని నిర్ధారించుకున్నాక, దాని పరిష్కారాన్ని కూడా అలాగే వాయిదా వేశారు.

“మనం ముందుకు సాగుదాం; ప్రతివాదులు తొందరలో ఉన్నారు, వారికి తమ వాదన వినిపించాల్సి ఉంది; ఉన్నది ఉన్నట్లుగానే ఒక్కసారి దీన్ని పరిశీలిద్దాం.” “ఈ విషయాన్ని మనం మరోసారి పరిష్కరించుకుందాం.”

రాత్రిపూట జరిగే ఆ సమావేశాలు ముగిసే సమయానికి, మేము అక్షరాలా పుస్తకాల మధ్య చిక్కుకుపోయేవాళ్ళం; అవి ఒకదానిపై ఒకటి పడి ఉండేవి. మరుసటి రోజు ఉదయం ఆ వృద్ధ గుమాస్తా వాటిని చదవకుండానే తిరిగి అరలలో పెట్టాల్సి వచ్చేది—తద్వారా మరుసటి సాయంత్రం సందేహాలను చర్చించే స్థలానికి దారి ఏర్పడేది.

ఓ అత్యంత కఠినమైన న్యాయమూర్తీ, మీరు ఇప్పుడు కొన్ని సంవత్సరాలుగా మైనోస్, రాడామాంథస్ మరియు ఈకస్ (పురాణాలలోని న్యాయమూర్తులు) పక్కన కూర్చుని ఉన్నారు కదా, మరి ఆ ‘మరో సమయం’ కోసం ఏదైనా నిర్ణయం తీసుకున్నారా? మనం పరిష్కరించకుండా వదిలేసిన విషయాలన్నింటినీ తేల్చుకోవడానికి; ఆ వాదనలు, ప్రశ్నలు మరియు సందేహాలన్నింటికీ ఒక ముగింపు పలికే ఆ సమయాన్ని ఎట్టకేలకు నిర్ణయించారా, మిత్రమా?

అవి ‘పర్లీ’ (Purley) లేదా ‘లాంగ్ ఏకర్’ (Long Acre) లోని వినోదాలు కావు, అవి ‘హోల్‌బోర్న్ కోర్ట్, గ్రేస్ ఇన్’ (Gray’s Inn) లోని కార్యకలాపాలు! అవి మా ఉన్నత వర్గాల సమావేశాలకు మరియు విలాసవంతమైన సామాజిక కార్యక్రమాలకు హాజరు కావడంలో తీవ్ర అంతరాయం కలిగించేవి; అయినప్పటికీ, అవి ఎంతో జ్ఞానాన్ని అందించేవి.

నా విసుగు పుట్టించే బాధ్యతలు మరింత భారంగా అనిపించేవి, ఎందుకంటే ఆ చీకటి గదుల గోడల మధ్య ఎటువంటి ముద్రిత తీర్పుల పుస్తకాలు (precedents) లేదా ముద్రిత పత్రాలు అనుమతించబడేవి కావు; అంతా చేతిరాతతోనే సాగేది. అత్యంత క్లిష్టమైన వ్యవహారాలు కూడా, క్షుణ్ణంగా పరిశీలించిన తర్వాత, సాధారణ న్యాయవాద విధానాలుగా (common forms of pleading) తేలేవి; ప్రత్యేకమైన విషయాలతో పాటు వీటిని కూడా శ్రమతో కూడిన చేతిరాతతో రాయాల్సి వచ్చేది. ‘స్పెషల్ ప్లీడింగ్’ (న్యాయవాదంలో వాదనల రూపకల్పన) అనే ఆ అద్భుతమైన, ప్రయోజనకరమైన శాస్త్రాన్ని దాని స్వచ్ఛమైన మరియు పరిపూర్ణ స్థితిలో ఉంచడానికి ఇది సరైన పద్ధతే కావచ్చు, కానీ డబ్బు సంపాదించడానికి మాత్రం ఇది సరైన మార్గం కాదు.

వినోద కార్యక్రమాలకు ఇచ్చిన మాటను తరచుగా తప్పడం మరియు మాకు ఇష్టమైన, అలవాటైన ప్రదేశాలకు వెళ్లలేకపోవడం వల్ల… కళలు మరియు సౌందర్యాలకు (Muses and Graces) విరుద్ధమైన పనుల పట్ల నాకున్న ఆసక్తిని బిష్ (Bysshe) తప్పుబట్టాడు.

మేమిద్దరం కలిసి ఆస్వాదించగలిగే ప్రకృతి మరియు కళల వైభవాన్ని వదిలిపెట్టి, ‘గ్రేస్ ఇన్ లేన్’ (Gray’s Inn Lane) వద్ద ఉన్న ఒక మురికి, నల్లబడిన కిటికీ గుండా బయట ప్రపంచాన్ని అస్పష్టంగా చూడటానికే నేను ప్రాధాన్యత ఇవ్వడాన్ని, అలాగే నా ఈ ‘ఆత్మ-త్యాగాన్ని’ (అంటే అనవసరమైన శ్రమను) అతను తీవ్రంగా విమర్శించాడు. “మానవ అనుభవం కాలం మరియు స్థలం పరంగా అన్ని దిశలలోనూ విస్తృతంగా వ్యాపించి ఉంది; ఆ అనుభవం ఆధారంగా నేను ఒక విషయాన్ని బలంగా నమ్ముతున్నాను: జ్ఞానానికి నిజమైన శత్రువులు మతగురువులు కాదు, న్యాయవాదులే. ‘విద్వాంసుడు’ (learned) అనే బిరుదును వారు తమకు తాము ఆపాదించుకుంటారు మరియు ఒకరికొకరు ఉదారంగా ఇచ్చుకుంటారు—కానీ వాస్తవానికి ఆ పదం వారి విషయంలో ‘అత్యంత అజ్ఞాని’ అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది:

‘విద్వాంసుడైన మిత్రుడు’, ‘విద్వాంసుడైన సహచరుడు’, ‘విద్వాంసుడైన న్యాయమూర్తి’, ‘విద్వాంసుడైన పెద్దమనిషి’ అని వారు పిలుచుకుంటారు. చట్టంలో పాండిత్యం కలిగి ఉండటం అంటే, మిగిలిన అన్ని విషయాల పట్ల అజ్ఞానిగా ఉండటమే; కేవలం చట్టంలో మాత్రమే పాండిత్యం కలిగి ఉండటం; సరిగ్గా ఒక కంచరగాడిద లేదా ఎద్దుకు ఉండేంత పాండిత్యం మాత్రమే కలిగి ఉండటం అన్నమాట;” “మొండివాడు, తెలివితక్కువవాడు మరియు లొంగని స్వభావం కలవాడు.” ఆ పాపం, తన చేదు అనుభవాల ద్వారా ఒక విషయాన్ని నిరూపించినట్లు అనిపించింది: కొందరు తత్వవేత్తల పరిభాషలో చెప్పాలంటే, న్యాయవాదుల చేతిలో తనకు త్వరలో లభించబోయే ‘అనుకూలతలు మరియు ప్రయోజనాల’ గురించి అతనికి అప్పటికే ఒక స్పష్టమైన ముందస్తు అవగాహన ఏర్పడింది. కానీ దాని గురించి తర్వాత మాట్లాడుకుందాం. అంతేకాకుండా, షెల్లీ తన సొంత పరిసరాల్లోనే కొందరు అసహ్యకరమైన వ్యక్తులను (న్యాయవాదులను) చూశాడని, అందుకే చిన్న వయసులోనే అతనికి న్యాయవాదుల పట్ల తీవ్రమైన మరియు శాశ్వతమైన అయిష్టత ఏర్పడిందని నాకు తెలిసింది.

హోల్‌బోర్న్ కోర్ట్‌లో నేను గడిపిన ఆ బంధీ జీవితంలో నా సాటిలేని స్నేహితుడిని తక్కువగా చూడగలిగినప్పటికీ, మేమిద్దరం ఎంతగానో కోరుకున్నంత తరచుగా కలుసుకోలేకపోయినప్పటికీ, ప్రతికూల పరిస్థితులను మరియు కష్టాలను అధిగమించి అప్పుడప్పుడు కలుసుకున్నప్పుడు కలిగే ఆనందం మాత్రం మరింత గాఢంగా ఉండేది.

అయాంథే (Ianthe)కు ఒక శస్త్రచికిత్స చేయాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది – బహుశా అది ఒక కణితిని తొలగించే ప్రక్రియ అయి ఉండవచ్చు. ఆ శస్త్రచికిత్స విజయవంతంగా జరిగింది; శస్త్రచికిత్స చేసిన సమర్థుడైన వైద్యుడు, ఆ చిన్నారి తల్లి గదిలోంచి బయటకు వెళ్తుందని ఆశించాడు. ఆమె ఆ దృశ్యాన్ని చూడటం చాలా బాధాకరంగా ఉంటుందని స్పష్టంగా చెబుతూ, ఆమె అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోవాలని అతను సూచించాడు. కానీ, ఆమె అక్కడే ఉండాలని నిర్ణయించుకుంది, దాంతో ఆ ప్రక్రియ కొనసాగింది. ఆమె తన పసిబిడ్డ పక్కనే నిలబడి, జరుగుతున్న ప్రతి విషయాన్ని నిశితంగా గమనిస్తూ ఉంది; మరియు శస్త్రచికిత్స చేసేవారిని ఆశ్చర్యపరుస్తూ…

. 509

ఆమె దాన్ని చూడాలని అతను అనుకున్నాడు. కానీ, లేదు; ఆమె అక్కడే ఉండటం సరైనదని భావించింది, మరియు ఆ పని కొనసాగింది. ఆమె తన పసికందు పక్కన నిలబడి, జరుగుతున్నదంతా నిశితంగా గమనిస్తూ ఉంది, మరియు ఆ పని చేస్తున్న వ్యక్తికి, అక్కడ ఉన్న వారందరికీ ఆశ్చర్యం కలిగేలా, మొదటి నుండి చివరి వరకు, కనీసం చిన్నపాటి భావోద్వేగపు ఆనవాళ్లను కూడా ఎప్పుడూ బయటపెట్టలేదు. తన అనుభవంలో ఇంతటి స్త్రీని తాను ఎన్నడూ చూడలేదని అతను చెప్పాడు; ఆమెకు ఏమాత్రం భావోద్వేగం ఉండదు. మరియు అతను ఇంకా ఇలా వ్యాఖ్యానించాడు, ఆత్మహత్య గురించి అంత ప్రశాంతంగా, అంత నిర్లిప్తంగా మాట్లాడగలిగే వ్యక్తి, ఏ పరిస్థితులలోనైనా, తన కోసం గానీ లేదా ఇతరుల కోసం గానీ ఏమాత్రం భావోద్వేగాన్ని అనుభవించలేరు.

అతని నిర్ధారణలు సరైనవో కాదో, నేను ధృవీకరించడానికి గానీ, ఖండించడానికి గానీ సాహసించను; అతను నాకు చేసిన పరిశీలనలను నేను కేవలం పేర్కొంటున్నాను; అవి, ధైర్యసాహసాల యొక్క ఈ అసాధారణ ప్రదర్శన, నిష్క్రియాత్మక ధైర్యం, లేదా స్పార్టన్ వంటి నిర్లిప్తత ద్వారా వెలువడ్డాయి.

1814వ సంవత్సరం వసంతకాలంలో, ఇప్పటికే చెప్పినట్లుగా, షెల్లీ తన ఎక్కువ సమయాన్ని బ్రాక్‌నెల్‌లో గడిపాడు; అప్పుడప్పుడు లండన్‌కు వస్తూ, నిరంతరం అటూ ఇటూ ప్రయాణిస్తూ ఉండేవాడు.

ఫ్రెంచ్ వారి అభిరుచికి తగ్గట్టుగా ఆలోచించి, వ్రాసిన ఈ క్రింది సుందరమైన లేఖ, అక్కడ అతని కార్యకలాపాలపై వెలుగునిస్తుంది, మరియు కొద్దిగా అనారోగ్యకరమైన భావోద్వేగాల మధ్య అతని ఉనికి యొక్క స్వభావాన్ని చూపిస్తుంది: —

510 బ్రాక్‌నెల్ జీవిత చరిత్ర, మార్చి 11, 1814.

మీ అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన మరియు స్వాగతించదగిన లేఖ ఒక లంచం,

దాని వెనుక ఉన్న మీ వాదనకు నేను ఎంతగా నివ్వెరపోయానో మీకు చెప్పనివ్వడం లేదు.

ఇప్పుడు నాకు స్పృహ వచ్చాక, “అన్ని సందర్భాలలో మన కోరికలను అనుసరించడమే మొదటి మరియు గొప్ప ఆజ్ఞ” అని నేను ఆ రాత్రి చెప్పానని మీరు అన్న మాటను నేను ధృవీకరించలేను.

చుట్టూ చూడండి, నేను అలా ఉద్దేశించి ఉండనని మీకే తెలుస్తుంది; కనీసం, ఒక సాధారణ నియమంగానైనా. మరియు ఇక్కడ ఒక కొత్త రుజువు ఉంది, ఇది నాకు అక్కర్లేదు, వాదన యొక్క తీవ్రత నుండి తప్పుడు ప్రకటన మరియు అపార్థం తప్ప మరేదీ పుట్టదు, లేదా పుట్టజాలదు. మీరు చెప్పినటువంటి దేనినైనా నేను అంగీకరించాలంటే, నేను దానిని ఒక న్యాయవాది వ్యాఖ్యానంలా ఉండే పరిమితులు, మినహాయింపులు మరియు వివరణలతో నింపవలసి ఉంటుంది, దానికి మీరు నాకు కృతజ్ఞతలు చెప్పరు. బహుశా చాంఫోర్ట్ యొక్క ఈ క్రింది సూత్రం, దాని ఉత్తమ అర్థంలో తీసుకుంటే, మిమ్మల్ని సంతృప్తిపరుస్తుంది మరియు నిశ్చయంగా నా అర్థానికి చాలా దగ్గరగా ఉంటుంది: — “Jouis et fais jouir sans faire de mal a personne; voilk toute la morale.” హృదయ సంబంధమైన విషయాలలో, “సంయమనం పాటించడమే ఆనందం” అని, మరియు బాధను కలిగించగల ప్రతి భావన నుండి హృదయాన్ని మూసివేయడమే వివేకం అని మనల్ని ఒప్పించడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించే, ప్రియమైన మరియు చతురతగల ఒక వాదనాపటికి వ్యతిరేకంగా నేను ఈ విషయాన్ని ఎల్లప్పుడూ వాదిస్తూ వచ్చాను. విలువైన ప్రతిదాన్నీ ఈ వెలకు కొనకూడదన్నట్లుగా ఆయన వాదిస్తాడు; ఈ వెలను (నా ఆప్తమిత్రుని మాటల్లో చెప్పాలంటే) “దేవుడు తన అనంతమైన దుష్కార్యాలతో” విధించాడు.

 511

…తమ ప్రేమతో శిక్షించే, బాధలు అనుభవిస్తున్న తమ దీనమైన బిడ్డలమైన మనకు ఆయన ప్రసాదించే ప్రతి ఆనందం విషయంలోనూ ఆయన ఒక ప్రత్యేకతను ఉంచారు.

గులాబీ అందం మరియు సువాసన నన్ను మురిపించినప్పుడు, దాని అందానికి భంగం కలగకుండా ముళ్ళను తొలగించగలమా అని నేను కొన్నిసార్లు సందేహించాను; కానీ, ఆ అందం మరియు సువాసనను కాపాడే ముళ్ళ కారణంగా వాటిని వదులుకోవడం తెలివైన పనేనా అని మాత్రం నేను ఎప్పుడూ సందేహించలేదు. నిజమే! ఆనందాలు కనుమరుగవుతాయి, వాటి కోసం మనం ఎప్పటికీ విచారించాల్సి రావచ్చు; కానీ ఎప్పటికీ అంతరించిపోనిది ఏమిటంటే, స్వచ్ఛమైన ఆనందాలను అనుభవించగల సామర్థ్యం. ప్రకృతి తన ప్రియమైన బిడ్డల చుట్టూ అటువంటి ఆనందాలను ఉదారంగా వెదజల్లుతుంది; వారి బాధలన్నింటికీ పరిహారంగా, తమ గురించి మాత్రమే ఆలోచించుకోకుండా బయటి విషయాల ద్వారా ఆనందాన్ని పొందే శక్తిని వారికి ప్రసాదిస్తుంది. ప్రేమగల ఆత్మ తనలోపల అనురాగాల సజీవ ఊటను కలిగి ఉంటుంది; ఇది చెడు విషయాలు మరియు చెడు మనుషుల ప్రభావాల వల్ల కలిగే నష్టాల మధ్య కూడా ఆ ఆత్మను తాజాగా ఉంచుతుంది, ఏ మంచి భావననూ వాడిపోనివ్వదు లేదా నశించనివ్వదు.

సాధారణమైన, ఇంటి పట్టున దొరికే ఆనందాలను మీరు తక్కువ అంచనా వేయకూడదని నేను కోరుకుంటున్నాను. షెల్లీ మాతో కలిసి వాటిని అనుభవిస్తున్నారు, అవి ఆయనకు ఎంతగా నచ్చాయంటే, ఇకపై అటూ ఇటూ తిరగడం మానేసి, స్వయంగా అటువంటి జీవితాన్ని గడపాలని నిర్ణయించుకున్నారు. నిజం చెప్పాలంటే, ఆయన మనసుకూ శరీరానికీ విశ్రాంతి అవసరమని నా అభిప్రాయం. ఎప్పటికీ దొరకని దాని కోసం ఆయన చేసిన ప్రయాణాలు ఆయన ఆర్థిక స్థితిని మరియు మనశ్శాంతిని దెబ్బతీశాయి. తన మనశ్శాంతిని కాపాడుకోవడం కోసం ఆర్థిక స్థితిని కూడా కాస్త జాగ్రత్తగా చూసుకోవాలని ఆయన నిర్ణయించుకున్నారు; ఈ నిర్ణయాన్ని నేను అభినందిస్తున్నాను మరియు నా శక్తిమేర దానికి మద్దతు ఇస్తాను. ఆయన మాలో ఎంతో ఆసక్తిని కలిగించారు. మీ సాన్నిహిత్యంలో, ఆయన పట్ల మాకు ఇప్పుడున్న భావననే మీకూ కలిగించి ఉంటారు. ఆయన మాకు దగ్గరగా ఒక ఇంటి కోసం వెతుకుతున్నారు; అతను గనుక విజయం సాధిస్తే, వేసవిలో మీరు మా మధ్యకు రావడానికి మాకు మరొక కారణం దొరుకుతుంది.

ఒకవేళ ఆ వృద్ధ సలోమన్‌కు ఆ మంత్రముగ్ధులను చేసే సంగీత ప్రతిభ లేకపోయినా, అతనిలోని ఆ ఉద్వేగభరితమైన స్వభావం మన మనసులను కట్టిపడేసేది. నా సోదరి పాడే కొన్ని రాగాలు నన్ను ఎంతగానో విషాదంలో ముంచెత్తుతాయి, వాటిని నేను భరించలేను; అతని కఠినమైన తత్వానికి (iron philosophy) నేను మారుమనస్సు పొందేలా ఏదైనా కారణం ఉందంటే, అది ఆమె పాట వినడం మరియు ఆమె ఎప్పుడూ సంతోషంగా లేదన్న ఆలోచనే అవుతుంది. ఇంత దూరంలో ఉండి కూడా నేను ఏరియాడ్నే (Ariadne) యొక్క హృదయ విదారకమైన ఆవేదనను వింటున్నాను, ఈ ప్రపంచం ఒక ఎడారిలా అనిపిస్తోంది. అటువంటి భావనతో మాడమోయిసెల్ డి ఎస్పి నాస్ (Mademoiselle de l’Espinasse)కు గాఢమైన సంబంధం ఉంది. తరచుగా ఎంతో శక్తివంతంగా మరియు సహజంగా వ్యక్తమయ్యే ఆమె బాధలు నన్ను ఎంతగానో కదిలిస్తాయి. ఆమె దురదృష్టకరమైన ప్రేమకు పాత్రుడైన ఆ అసమర్థ వ్యక్తికి, అతని వివాహం జరిగిన కొద్దికాలానికే ఆమె రాసిన ఆ సుదీర్ఘ లేఖను చదవండి; అందులో అతని వ్యక్తిత్వం గురించిన ఆమె విశ్లేషణ ఉంటుంది. అతని అనర్హతను స్పష్టంగా గ్రహించినప్పటికీ, తన అనురాగంతో జరిగిన పోరాటంలో నిస్సహాయురాలిగా మిగిలిపోయిన ఆ స్త్రీ పట్ల జాలి కలగక మానదు. మీ లేఖకు నేను వెంటనే ఇస్తున్న ఈ సమాధానం ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది: మీకు నాకు లేఖ రాయాలని అనిపించినప్పుడల్లా, మీ మనసు చెప్పినట్లు చేయండి; అది నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. నా సోదరి అస్సలు లేఖలు రాయదు; వీలైతే ఆమెను నా తరపున మందలించండి. ఆమె మౌనాన్ని నేను ఎప్పుడూ భరించలేను, ముఖ్యంగా ఆమె నిరాశ లేదా విచారంతో అలా ఉంటోందని అనుమానిస్తున్నప్పుడు అది మరింత కష్టంగా ఉంటుంది. ముప్పై మైళ్ల దూరం నన్ను నా స్నేహితుల నుండి వేరు చేయలేదు. దూరంగా ఉండటం వల్ల కలిగే అతి పెద్ద బాధ అది కాదు, ఎందుకంటే మనం ప్రేమించేవారిని మన హృదయాల్లోనే మోస్తూ ఉంటాము కాబట్టి. కానీ, మనం ప్రశాంతంగా ఉండగలిగే సమయంలో మనల్ని భయపెట్టేలా తలెత్తే నిరాధారమైన ఆందోళనలను భరించడం చాలా కష్టం. వచ్చే నెలలో మేము కొన్ని వారాల పాటు పట్టణానికి వస్తున్నాము, అప్పుడు మిమ్మల్ని తరచుగా కలుస్తామని ఆశిస్తున్నాను. షెల్లీకి రాయాలనిపించిన మొదటి రోజే అతను మీకు ఉత్తరం రాస్తాడు; అంతవరకు, ఈ కుటుంబంలోని సభ్యులందరితో కలిసి అతను మీకు తన ఆప్యాయతను తెలియజేస్తున్నాడు, దానికి నా హృదయపూర్వకమైన మరియు స్నేహపూర్వకమైన అనుబంధాన్ని కూడా జోడిస్తున్నాను. హ్యారియెట్ బి.

అనేక తప్పులు మరియు గందరగోళమైన మాటలను మన్నించండి, ఎందుకంటే నేను రాస్తూనే, మధ్యమధ్యలో షెల్లీతో రకరకాల విషయాల గురించి మాట్లాడుతున్నాను.

T. J. H. కు

బ్రాక్‌నెల్, మార్చి 16, 1814.

నా ప్రియమైన మిత్రమా,

నాకు రాయాలనిపించినప్పుడు మీకు ఉత్తరం రాస్తానని మాట ఇచ్చాను. మన సంభాషణలకు చాలా అంతరాయం కలిగింది, అది నాకు బాధాకరంగా ఉంది. మీకు రాయాలనే నిర్ణయం తీసుకుని, ఆ పని చేయడానికి అవసరమైన మానసిక శక్తి నాకు లేకపోయింది.

మీ పట్ల నాకున్న గౌరవం, ఆప్యాయత ఏమాత్రం తగ్గలేదు; కానీ నేను బలహీనమైన, అస్థిరమైన, అనారోగ్యంతో సతమతమవుతున్న వ్యక్తిని. నాకు మద్దతు, ఓదార్పు అవసరం, కానీ వాటిని తిరిగి ఇచ్చే శక్తి నాలో లేదు.

నేను శ్రీమతి బి. వద్ద ఉంటున్నాను.

515

శాశ్వతంగా అస్పష్టంగా మిగిలిపోతుంది. గతంలో నేను ఎలా ఉండేవాడినో, ఇప్పుడు పూర్తిగా మారిపోయాను. ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో మనం గడిపిన సంతోషకరమైన సాయంత్రాలను తలచుకుంటే విచారంగా అనిపిస్తుంది; అలాగే, నా ఉన్మాదపు ఉధృతిలో నేను అక్కడ ఏ ఆశలనైతే చిగురింపజేసుకున్నానో, వాటిని తలచుకుంటే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. బర్న్స్ చెప్పినట్లుగా,

ఆనందాలు విచ్చుకున్న గసగసాల పూల వంటివి,

ఆ పువ్వును అందుకోగానే — దాని సౌందర్యం మాయమైపోతుంది; “లేదా నదిలో పడే మంచు రేకుల వలె,

క్షణకాలం తెల్లగా మెరిసి — ఆపై శాశ్వతంగా కరిగిపోయేలా.”

ఎలిజా ఇప్పటికీ మనతోనే ఉంది — ఇక్కడ భౌతికంగా లేకపోయినా — కానీ విధి యొక్క అంతులేని క్రూరత్వం నన్ను వెళ్ళిపోయేలా బలవంతం చేసినప్పుడు ఆమె నాతో ఉంటుంది. ఈ విషయాన్ని వాదించడానికి నాకు ఇప్పుడు పెద్దగా ఆసక్తి లేదు. ఆమెను నేను నా సర్వస్వంతోనూ ద్వేషిస్తున్నాను. నా దీనమైన చిన్నారి ‘యాంథే’ (Ianthe) ను ఆమె నిమరడం చూస్తే నాకు చెప్పలేనంత అసహ్యం, భయం కలుగుతాయి; ఆ చిన్నారిలోనే నేను భవిష్యత్తులో సానుభూతితో కూడిన ఓదార్పును పొందవచ్చు. ఆ నీచమైన, దుర్మార్గపు స్త్రీ పట్ల నాకున్న అంతులేని అసహ్య భావనలను అణచుకునే ప్రయత్నంలో కలిగే అలసటతో నేను కొన్నిసార్లు సొమ్మసిల్లిపోతుంటాను. కానీ ఆమె కేవలం ఒక గుడ్డి, అసహ్యకరమైన పురుగు లాంటిది; అది ఎవరినైనా కుట్టాలన్నా చూడలేదు.

నేను మళ్ళీ ఇటాలియన్ భాష నేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టాను. నేను “బెక్కారియా దేయ్ దిల్లిట్టి ఇ పెనె” (Beccaria dei delitti e pene) చదువుతున్నాను. అతని వ్యాసంలో కొన్ని అద్భుతమైన అంశాలు ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది, కానీ దానికి లభించిన ఖ్యాతికి అది నిజంగా అర్హమైనదని నేను అనుకోను. ఈ భాషా విషయంలో కార్నెలియా నాకు సహాయం చేస్తోంది. ఆమె చాలా నిష్ఠురంగా, ఎవరితోనూ కలవని స్వభావం కలదని నేను ఒకప్పుడు నీతో చెప్పాను కదా?

ఆమె దానికి పూర్తిగా భిన్నమైనది; చెడు అనే దేనికైనా ఆమె పూర్తి వ్యతిరేకం. ఆమె తన తల్లిలోని దైవత్వాన్ని పుణికిపుచ్చుకుంది.

నువ్వు ఏమి రాశావు? నేను కనీసం ఒక సాధారణ లేఖను కూడా రాయలేకపోయాను. బెక్కారియా మరియు డుమాంట్ రాసిన ‘బెంథమ్’ రచనలను చదవడానికి నన్ను నేను బలవంతం చేసుకున్నాను. ఈ ఆహ్లాదకరమైన ఇంట్లో నేను శాశ్వత నివాసిని కాదన్న విషయాన్ని, అసహ్యకరమైన సమాజం అనే అంతులేని సముద్రంలోకి నన్ను మళ్ళీ విసిరేసే సమయం వస్తుందన్న విషయాన్ని నేను కొన్నిసార్లు మర్చిపోతుంటాను.

నేను ఏమీ రాయలేదు, కేవలం ఒక చరణం తప్ప; దానికి పెద్దగా అర్థం కూడా లేదు, పైగా అది కేవలం నా ఆలోచనల్లోనే రాసుకున్నాను:

నీ మంచులాంటి చూపులు నా హృదయంలోకి ఇంకిపోతున్నాయి;

నీ మృదువైన మాటలు కదిలిస్తున్నాయి… అక్కడ విషం ఉంది;

నిరాశలో మిగిలిన ఏకైక విశ్రాంతిని

నువ్వు భగ్నం చేశావు!

కర్తవ్య కఠిన నియంత్రణకు లోబడి,

నా విచిత్రమైన విధిని నేను భరించగలిగేవాడిని:

ఈ విచ్ఛిన్నమైన ఆత్మను బంధించే సంకెళ్లు

అప్పుడు తుప్పుపట్టి ఉండేవి—కానీ దానిని నలిపివేసేవి కావు.

ఇది ఒక మతిభ్రమతో కూడిన, అస్తవ్యస్తమైన కల;

ఉదయపు చల్లని, స్పష్టమైన కాంతిలో అది కరిగిపోతుంది.

దాని అద్భుతమైన శ్రేష్ఠతకు మరియు సౌందర్యానికి,

శరదృతువు సూర్యాస్తమయ రంగుకు మించిన వాస్తవికత లేదు. సెలవు!

నిజాయితీగా మరియు ఆప్యాయతతో నీవాడు,

పి. బి. షెల్లీ.

. 617

మీరు తరచుగా ‘N’ కుటుంబ సభ్యులను కలుస్తుంటారని విన్నాను.

శ్రీమతి ‘N’కు నా ఆప్యాయతతో కూడిన శుభాకాంక్షలు తెలియజేయండి;

వారి భర్తకు కూడా నా జ్ఞాపకాలను తెలియజేయండి—

ఆయన నాతో గొడవపడ్డారని మీకు తెలుసు,

కానీ నేను ఆయనతో గొడవపడటానికి అంగీకరించలేదు.

T. J. H. కు

ఈ అత్యంత హృదయ విదారకమైన, విషాదభరితమైన లేఖలో మాత్రమే

షెల్లీ తన మొదటి వివాహం ద్వారా కలిగిన పిల్లల గురించి నాకు ప్రస్తావించాడు;

ఇక్కడ కూడా అతను ‘యాంథే’ (Ianthe) గురించి కేవలం సందర్భోచితంగానే మాట్లాడాడు,

ఆమెపై తనకున్న ప్రేమను చూపించడం కంటే, మరొకరి పట్ల తనకున్న అయిష్టతను

తెలియజేయడానికే అలా చేశాడు. అతను అంత తీవ్రమైన పదజాలంతో వ్యక్తం చేసిన

ఆ తీవ్రమైన అయిష్టతకు గల కారణం గురించి నేను ఎప్పుడూ ఎటువంటి వివరణ వినలేదు.

అతని కవితా స్వభావంలోని ఆవేశం, ఉద్వేగం మరియు అతని సున్నితమైన,

భావోద్వేగపూరిత, ఊహాశీల స్వభావాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకున్నప్పటికీ,

అతను వాడిన కఠినమైన భాష మరీ తీవ్రంగానే అనిపిస్తుంది.

అతని తీవ్రమైన వ్యతిరేకత ఎంత అహేతుకమో, ఒకప్పుడు ఒక వ్యక్తి పట్ల

అతను చూపిన అధిక గౌరవం, గుడ్డి విధేయత మరియు రాయితీలు కూడా అంతే అహేతుకం;

ఆ వ్యక్తి యొక్క సలహాలు మరియు మార్గదర్శకత్వం ఎప్పుడూ వివేకవంతమైనవి,

సురక్షితమైనవి లేదా సరైనవి అయి ఉండవు.

బిష్ (Bys

she) బెర్క్‌షైర్‌లోని తన ‘స్వర్గం’ పట్ల పూర్తిగా ముగ్ధుడయ్యాడు;

దాని గురించి ఒక ప్రత్యక్ష సాక్షి త్వరలో వివరించడానికి ప్రయత్నిస్తారు… ఆమెను అతను ఎప్పుడూ “మెయిమౌన్” (Meimoune) అని పిలిచేవాడు. ఆమెకు ఆ పేరు ఎందుకు పెట్టాడో నేను ఎప్పటికీ తెలుసుకోలేకపోయాను. ఆమె…

ఆమె రూపం, ప్రవర్తన లేదా అభిప్రాయాల పరంగా తూర్పు దేశాల కథలలోని నాయికను పోలి ఉండేది కాదు. తూర్పు దేశాల అంతఃపురంలో (హరేమ్‌లో) నివసించే ఒక స్త్రీకి ఫ్రెంచ్ భావోద్వేగాల పట్ల పెద్దగా అవగాహన ఉండదు; కచ్చితంగా చెప్పాలంటే, ‘మెయిమౌన్’ (Meimoun) ఎప్పుడూ వీలాండ్ రాసిన “అగాథన్” (Agathon) గ్రంథాన్ని ఫ్రెంచ్ అనువాదంలో గానీ, జర్మన్ మూల భాషలో గానీ చదవలేదు; అలాగే, ప్రేమ అనేది నిజమైనదిగా, స్వచ్ఛమైనదిగా ఉండాలంటే అది కేవలం ఒక భావోద్వేగం మాత్రమే అయి ఉండాలి (అంతకు మించి లేదా తక్కువ కాదు) అని ఆమె ఎప్పుడూ భావించలేదు లేదా బోధించలేదు.

పర్స్సీ బిష్ షెల్లీ జీవిత చరిత్ర.

అధ్యాయం XVII.

అది వసంతకాలపు న్యాయస్థాన పర్యటనల (Spring Circuit) సమయం; నా ‘కామన్ లా’ గురువు ఉత్తర ప్రాంత పర్యటనకు వెళ్లడం వల్ల నాకు కొంత తీరిక దొరికింది. ఆ చీకటిగా ఉండే న్యాయవాద కార్యాలయం (చాంబర్స్) మూసివేయబడింది; కానీ సరైన మేధోపరమైన ఆహారం లేక నా న్యాయవాద సంబంధిత ఆలోచనా శక్తి క్షీణించకూడదనే ఉద్దేశంతో, ఆయన తన పర్యటన సమయంలో నా అవసరాల కోసం తన చేతిరాతతో రాసిన న్యాయపరమైన పూర్వాపరాల (precedents) పెద్ద సంపుటిని ప్రత్యేక అనుగ్రహంగా నాకు ఇచ్చారు. నేను ఓపికగా ఉదయవేళల్లో నా బసలో కూర్చుని, వాటిలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశాలను కాపీ చేసుకునేవాడిని. ఆ రోజు పనిని ముగించి భోజనానికి వెళ్లడానికి సిద్ధమవుతుండగా, ఒక వింతైన మరియు ఊహించని సంఘటన ఆ కాపీ చేసే పనికి మరియు భోజనానికి ఆకస్మికంగా అంతరాయం కలిగించింది. ఒక స్నేహితుడు తీవ్ర ఆందోళనతో గదిలోకి ప్రవేశించాడు.

“ఏమైంది?”

“నువ్వు వెంటనే బ్రాక్‌నెల్‌కు వెళ్ళాలి.”

“కానీ ఎందుకు?”

“నువ్వు వెంటనే వెళ్ళాలి!”

“వెంటనేనా? నేను ఇంకా భోజనం చేయలేదు.”

“అదంత ముఖ్యం కాదు.”

అతనికి అది ఏమాత్రం ముఖ్యం కాకపోవచ్చు, నాకు కూడా దానివల్ల పెద్దగా నష్టం లేదు. “ఈ రోజు ఆలస్యం అయింది కదా; రేపు ఉదయం వెళ్లడం మంచిది కాదా?” “అది సరిపోదా?”

“వద్దు! మీరు వెంటనే బయలుదేరాలి; ఈ రోజే, తక్షణమే వెళ్ళాలి, లేకపోతే మీకు ప్రయాణ సాధనం దొరకదు.”

అంత హఠాత్తుగా, తక్కువ సమయంలో ప్రయాణానికి సిద్ధపడటం కొంత అసౌకర్యంగానే అనిపించింది; అయినప్పటికీ, దూరం చాలా తక్కువ, ప్రయాణం కష్టమైనది కాదు, పైగా అక్కడ నాకు ‘బిష్’ (Bysshe) కనిపిస్తాడు. నా స్నేహితుడి ఆందోళన దృష్ట్యా, నేను ఆ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించడం గానీ, కాస్త ఆలస్యం చేయడం గానీ సాధ్యం కాదు.

“మీరు వెంట ఏమీ తీసుకెళ్లనక్కర్లేదు; మీకు కావాల్సినవన్నీ అక్కడ దొరుకుతాయి.”

అతను నా చేయి పట్టుకుని నగరంలోని ఒక కోచ్-ఆఫీసు (రవాణా కార్యాలయం) వైపు నన్ను తీసుకువెళ్లాడు. దారిలో, ఆందోళనగా ఉన్న నా సహచరుడి మాటల ద్వారా నాకు కొన్ని విషయాలు తెలిశాయి: అతని భార్య ‘బ్రాక్‌నెల్’ (Bracknell)లో షెల్లీ ఉన్న కుటుంబంతోనే ఉంటోందని; ఆమె ఇటీవలే అక్కడికి వెళ్లిందని, అక్కడ తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురైందని తెలిసింది. ఆమె అనారోగ్యం ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే, దాని గురించి ఆమె బయటపెట్టడానికి కూడా ఇష్టపడటం లేదు. పైగా, తనకు ఏమీ కాలేదని ఆమె వాదిస్తోంది, ఇది మరింత ఆందోళన కలిగించే విషయం. ఆమె రాసిన ఉత్తరాలు ఏమాత్రం స్పష్టంగా లేవు. “కాబట్టి మీరు వెళ్లి ఆమె పరిస్థితిని చూసి, తిరిగి వచ్చి నాకు తెలియజేయాలి.” ఆ పని చాలా సున్నితమైనది మరియు ఇబ్బందికరమైనది; ఆకస్మిక ప్రయాణం కంటే కూడా అది చాలా అసహ్యకరమైన పనిగా అనిపించింది. “ఒక స్త్రీకి వచ్చిన అనారోగ్యాన్ని అంచనా వేసేంత పరిజ్ఞానం నాకు లేదు, అసలు ఎవరి విషయంలోనూ నాకు ఆ సామర్థ్యం లేదు. నాకు అటువంటి విషయాలు అర్థం కావు. ఆమెకు అనారోగ్యం ఉండవచ్చు, కానీ తన సమస్య ఏమిటో నాకు చెప్పడానికి ఇష్టపడకపోవచ్చు; ఒకవేళ ఆమె చెప్పినా, నాకు పూర్తిగా అర్థం కాకపోవచ్చు. అది తీవ్రమైన అనారోగ్యం అయితే, ఆమె మంచానికే పరిమితమై ఉంటుంది, అప్పుడు సహజంగానే నన్ను ఆమెను చూడనివ్వరు. ఏదైనా వైద్యుడిని పంపండి!”

నేను ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు వైద్యుల పేర్లు చెప్పాను. “వీరిలో ఎవరైనా వెళ్తారు; “మీరు కోరుకుంటే, నేను ఒక స్నేహితుడిగా వెళ్తాను.”

“వారిలో ఎవరి మీదా నాకు నమ్మకం లేదు, కానీ మీ మీద మాత్రం చాలా నమ్మకం ఉంది; మరెవరి మీదా లేదు. మీరు తప్పక వెళ్ళాలి; నేను స్వయంగా వెళ్ళలేను, నా పిల్లలను వదిలి వెళ్ళే ధైర్యం నాకు లేదు.”

అతను తన అభ్యర్థనను ఎంతో ఆవేదనతో, దీనత్వంతో కూడిన తీవ్రతతో చెప్పాడు; దాన్ని కాదనడం అసాధ్యం.

“మీరు అక్కడికి సకాలంలో చేరుకుంటారు, అది కేవలం ముప్పై మైళ్ళ దూరమే; వారు మీకు భోజనం పెడతారు, దాని గురించి మీరు ఏమాత్రం ఆందోళన చెందాల్సిన పనిలేదు. అక్కడ ఒక రోజంతా ఉండండి, మరుసటి రోజు కూడా అక్కడే గడపండి. మీరు వారితో ఉండటం వారికి ఎంతో సంతోషాన్నిస్తుంది. నా పాపం భార్యను వీలైనంత ఎక్కువగా చూడండి; ఆమెతో సాధ్యమైనంత ఎక్కువ సమయం గడపండి; ఆ తర్వాత మరుసటి రోజు తిరిగి వచ్చి, సాయంత్రం ఆరు గంటలకు నాతో భోజనం చేస్తూ, పరిస్థితుల గురించి మీ అభిప్రాయాన్ని నాకు చెప్పండి.”

అతను ఎంతో ప్రాముఖ్యతనిచ్చిన ఈ చిన్న పనికి, అతని కృతజ్ఞత శాశ్వతంగా మరియు అపారంగా ఉంటుంది. అతని మాటను కాదనలేకపోయాను; నన్ను ఒక బరువైన గుర్రపు బండి పైభాగంలో కూర్చోబెట్టారు; అది ‘ఎంగిల్‌ఫీల్డ్ గ్రీన్’ వరకు వెళ్లి, నన్ను అక్కడ దించుతుంది. అది ‘బ్రాక్‌నెల్’కు చాలా దగ్గరగా ఉంటుంది; ఎవరైనా నాకు దారి చెబుతారు; నేను క్షణాల్లో అక్కడికి చేరుకోగలను.

అది నిజంగానే ఒక బరువైన బండి, పైగా చాలా నెమ్మదిగా సాగేది; పిక్కడిల్లీ (Piccadilly) వద్ద మేము ఎంతసేపు ఆగిపోయామంటే, బయలుదేరిన పనికి సంబంధించిన సమయం అంతా ‘వైట్ హార్స్ సెల్లార్’ (White Horse Cellar) వద్దే గడిచిపోతుందేమో అనిపించింది. కానీ అలా జరగలేదు; దారిలో ఉన్న ప్రతి సత్రం (pothouse) వద్ద ఆగుతూ వెళ్ళడం వల్ల, చివరికి మా గమ్యస్థానానికి చేరుకునేసరికి బాగా చీకటి పడింది. అది చాలా విసుగు పుట్టించే ప్రయాణం, కానీ ఎట్టకేలకు దాన్ని పూర్తి చేశాము. ఇక ఇప్పుడు బ్రాక్‌నెల్ (Bracknell) వైపు; అది దగ్గర్లోనే ఉంది; క్షణాల్లో అక్కడికి చేరుకుంటాను; కాబట్టి ఇక బ్రాక్‌నెల్ మరియు రాత్రి భోజనం వైపు అడుగులు!

నేను దారి గురించి అడిగాను.

“మీరు ఇంతకు ముందెప్పుడూ అక్కడికి వెళ్ళలేదా?”

“ఎప్పుడూ వెళ్ళలేదు.”

“అయితే మీరు దారి కనుక్కోలేరు; మీతో పాటు ఎవరైనా రావాలి. గుర్రపుశాల పనివాడు (ostler) వస్తాడు, కానీ తన శ్రమకు ఐదు షిల్లింగ్‌లు అడుగుతాడు.”

“ఐదు షిల్లింగ్‌లా! అది దగ్గర్లోనే ఉంది కదా.”

“అది ఆరు మైళ్ళకు పైగా సుదీర్ఘమైన దూరం.”

తన సంపాదన పెంచుకోవడానికే ఆ వ్యక్తి దూరాన్ని ఎక్కువ చేసి చెబుతున్నాడని నేను అనుకున్నాను. ఏది ఏమైనా, అది చిన్న విషయమే; ఆ మనిషికి డబ్బు ఇవ్వాల్సిందే; నిజం చెప్పాలంటే, నన్ను త్వరగా పంపించేయాలనే ఆత్రుతలో నా ఆందోళన చెందే, భార్యాపరుడైన స్నేహితుడు ఊహించినంత లేదా చెప్పినంత దగ్గరగా బ్రాక్‌నెల్ లేదని నాకు అనుమానం కలగడం మొదలైంది.

“మీరు సిద్ధంగా ఉన్నారా, అయ్యా? అది కాస్త పెద్ద దూరం నడవాల్సిన ప్రయాణమే, కానీ నేను మిమ్మల్ని అత్యంత దగ్గరి దారిలో తీసుకువెళ్తాను! ఏది ఏమైనా, అది ఆరు మైళ్ళ సుదీర్ఘ ప్రయాణం! మీ సామాను ఎక్కడ ఉంది?”

. 523

“నా దగ్గర ఏమీ లేదు.” ఆ మంచి మనిషి నిరాశ చెందడాన్ని నేను ఆ లాయం లాంతరు వెలుతురులో గమనించగలిగాను. సామాను ఏమీ లేని ప్రయాణికుడితో ఖాళీ చేతులతో నడిచేకంటే, తన భుజంపై ఒక పెద్ద పెట్టెను మోసుకుంటూ వెళ్లడమే అతనికి గౌరవప్రదంగా, సంతృప్తికరంగా, వృత్తిపరమైన నియమాలకు అనుగుణంగా మరియు సౌకర్యవంతంగా అనిపించి ఉండేది. అతని నిరాశ ఉన్నప్పటికీ, మేము కలిసి బయలుదేరాము; అది గాఢమైన చీకటి రాత్రి; అంతకంటే చీకటి రాత్రిని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు; ఆకాశం మేఘావృతమై ఉంది; సూర్యుడు గానీ, చంద్రుడు గానీ, ఒక్క నక్షత్రం గానీ కనిపించలేదు. నాకు ఏ వస్తువూ కనిపించలేదు; నా మార్గదర్శి కూడా కనిపించలేదు. అతని అడుగుల శబ్దాన్ని వినడానికి ఎంతో శ్రద్ధగా ప్రయత్నిస్తూ, ఆ శబ్దాన్ని అనుసరించి నడిచాను; నేల స్వభావం వల్ల ఆ అడుగుల చప్పుడు వినిపించనప్పుడు, అతని గొంతు విని నన్ను నడిపించేలా నేను అతనితో మాట్లాడాను. కాబట్టి నేను చాలా నెమ్మదిగా, భయంతో అడుగులు వేయాల్సి వచ్చింది, ఎందుకంటే తదుపరి అడుగు ఎక్కడ పడుతుందో నాకు తెలియదు. ఆ దూరం అనంతంగా అనిపించింది; అరవై సార్లు ఆరు మైళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దూరంలా అనిపించింది. మేము ‘ఆస్కాట్ హీత్’ (Ascot Heath)లో ఉన్నామని అతను నాకు ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు చెప్పాడు. నేను ఆ ప్రసిద్ధ ప్రదేశాన్ని ఎప్పుడూ చూడలేదు. అంతకు ముందు గానీ, ఆ తర్వాత గానీ నేను అక్కడ అడుగు పెట్టలేదు. నాకైతే అది ‘క్రైస్ట్‌చర్చ్ మెడోస్’ కావచ్చు, ‘సాలిస్‌బరీ ప్లెయిన్’ కావచ్చు, ‘యార్క్’, ‘డాన్‌కాస్టర్’ లేదా ‘ఎప్సమ్’ రేస్ కోర్సులు కావచ్చు, లేదా ‘టార్టరీ’ మైదానాలు (Steppes) కావచ్చు – ఏమీ తేడా తెలియలేదు. ఉల్లాసంగా, సందడిగా, రద్దీగా, జీవకళతో ఉట్టిపడుతూ,

524

ఫ్యాషన్‌తో మెరిసిపోయే ప్రదేశం… ‘ఆస్కాట్ హీత్’ అంటే నా ఊహ అలా ఉండేది; కానీ వాస్తవం నా ఊహకు ఎంత భిన్నంగా ఉందో! జీవిత ప్రయాణంలో ఇలాంటి సందర్భాలు చాలానే ఎదురయ్యాయి. అది చీకటితో నిండిన ప్రదేశం, దట్టమైన… గాఢమైన చీకటి, ఏకాంతం, నిశ్చలత మరియు నిశ్శబ్దం ఆవరించి ఉన్నాయి. మాకు ఎవరూ ఎదురుపడలేదు, ఎటువంటి పలకరింపు గానీ, మనిషి గొంతు గానీ, ఏ శబ్దం గానీ వినిపించలేదు; చివరకు కొన్ని చెదురుమదురు దీపాలు మరియు ‘బ్రాక్‌నెల్’ (Bracknell) కనిపించేంత వరకు మాకు ఏ వెలుగూ కనిపించలేదు. ఆ తర్వాత పదేళ్లు లేదా పన్నెండేళ్లకు, అంతకంటే ఎక్కువ ప్రసిద్ధి చెందిన మరో విహార ప్రదేశాన్ని సందర్శించే అవకాశం నాకు లభించింది; అప్పుడు కూడా అంతే గాఢమైన చీకటి అలుముకుని ఉంది. సామెతగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందిన ‘కాపువా’ (Capua) ప్రాంతాన్ని చూడాలని నాకు ఎంతో ఆశగా ఉండేది; నేను ‘కొరియర్’ (తపాలా రవాణా వాహనం)తో రెండుసార్లు ఆ నగరం గుండా వెళ్లాను, కానీ ఆ రెండు సందర్భాల్లోనూ అది చలికాలం మరియు అర్ధరాత్రి సమయం. ‘ఆస్కట్ హీత్’ (Ascot Heath) పై కమ్మినట్టే, అక్కడ కూడా దట్టమైన చీకటి అనే అభేద్యమైన తెర కప్పబడి ఉంది, కానీ అక్కడ మాత్రం అటువంటి నిశ్శబ్దం లేదు. ఆ విశాలమైన, అభేద్యమైన కోట గుండా భద్రతతో కూడిన నా ప్రయాణంలో నాకు పెద్ద శబ్దాలు వినిపించాయి; కందకం మీదున్న వంతెనలను (drawbridges) పైకి లేపడం మరియు కిందకు దించడం, ద్వారాలను తెరవడం మరియు మూసివేయడం, కాపలాదారుల గట్టి మరియు అవిశ్రాంత హెచ్చరికలు, అలాగే మాకు రక్షణగా ఉన్న బలమైన అశ్వికదళం యొక్క గుర్రపు గిట్టల చప్పుడు – అన్నీ వినిపించాయి; ఎందుకంటే 1825లో దోపిడీలు విపరీతంగా ఉండేవి, దక్షిణ ఇటలీలో దొంగల ముఠాలు చెలరేగిపోతుండేవి.

కొన్ని చెదురుమదురు దీపాలు నాకు ఉత్సాహాన్నిచ్చాయి; నేను బ్రాక్‌నెల్‌కు చేరుకున్నాను. మేము ఆ ఇంటిని ఎటువంటి ఇబ్బందీ లేకుండా కనుగొన్నాము;

గుర్రపుశాల పనివాడు (ostler) తన…

526

…అందమైన శైలి; నా హృదయం ఉద్వేగంతో నిండిపోయింది. నిజానికి, బిష్ (Bysshe) శైలిలోనూ, అలాగే ప్రాచ్య దేశాల గొర్రెల కాపరుల మాదిరిగానూ, మేము రాత్రంతా మేల్కొని కాపలా కాయాల్సిందేమో అనిపించింది.

మేము ఎందుకు విడిపోయాము, ఎలా పడకగదికి వెళ్లాము, ఆ సమావేశం ఎందుకు ముగిసింది, ఈ సమయంలో మేము బ్రాక్‌నెల్‌లో ఎందుకు కలిసి కూర్చోలేదు – ఇవన్నీ నేను ఎప్పటికీ ఛేదించలేని రహస్యాలు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఏదో విధంగా నేను బిష్ పడకగదిలో ఉన్నాను. అతని దుస్తులు అక్కడక్కడా పడి ఉన్నాయి; అతన్ని గుర్తుచేసేవి చాలా ఉన్నాయి (అయినా నేను అతన్ని ఎప్పటికీ మర్చిపోలేను); ముఖ్యంగా, అన్ని వైపులా పుస్తకాలు ఉన్నాయి; పుస్తకం ఉంచడానికి వీలైన ప్రతి చోటా ఒక పుస్తకం తెరిచి ఉంచబడి ఉంది, చదివిన భాగాన్ని గుర్తుంచుకోవడానికి దాన్ని బోర్లించి ఉంచారు. రాత్రిపూట ఆలస్యం వరకు మేల్కొని ఉండటం ఆనందదాయకమే, కానీ ఆలస్యంగా నిద్రలేవడం మాత్రం అంత ఆనందదాయకం కాదు. టీ, బ్రెడ్ మరియు వెన్నను రెండోసారి చూసే అవకాశం నాకు దక్కేసరికి సరిగ్గా పదకొండు గంటలైంది. నేను తగినంత సమయానికే నిద్రలేచాను, గదిలో పడి ఉన్న పుస్తకాలను చదువుతూ నా ఆకలిని తీర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించాను; అవి ప్రధానంగా ఫ్రెంచ్ భాషలో ఉన్నాయి.

ఆ ఆసక్తికరమైన అనారోగ్యంతో ఉన్న మహిళకు పెద్దగా సమస్య ఏమీ ఉన్నట్లు నాకు అనిపించలేదు, ఆమె కూడా తనకు తీవ్రమైన అనారోగ్యం ఉందని చెప్పలేదు. ఆ రోజులో ఒకానొక సమయంలో నాతో కలిసి నడకకు వెళ్లాలని ప్రతిపాదించారు. బ్రాక్‌నెల్‌కు రావడం నాకు ఇదే మొదటిసారి; ఆ ప్రాంతాన్ని చూడటం మంచిది కదా. నేను అంగీకరించాను: ఆ అనారోగ్యంతో ఉన్న మహిళ నాతో వస్తుంది; షెల్లీ నివసించిన ‘హై ఎల్మ్స్’ (High Elms) మరియు ఇతర ప్రదేశాలను ఆమె నాకు చూపిస్తుంది.

. 527

కానీ, ఆ ప్రతిపాదనపై వెంటనే అధికారికంగా నిషేధం విధించబడింది. ఆమె ఆరోగ్యం ఎంతగా దెబ్బతిని, నాడులు ఎంతగా బలహీనపడిపోయాయంటే, బయటకు వెళ్లడం పిచ్చిపని లేదా ఆత్మహత్యతో సమానమైన చర్యగా ఉండేది. ఆ ఆంక్షను ఆమె అయిష్టంగానే అంగీకరించింది; అనారోగ్యం కారణంగా లభించే సానుభూతి ఆహ్లాదకరంగా అనిపించినప్పటికీ, దానితో పాటు వచ్చే కట్టుబాట్లు మాత్రం ఆమెకు నచ్చేవి కావు. మాతో పాటు ఫ్రాన్స్‌లో చదువుకున్న ఒక యువకుడు ఉండేవాడు; అతను చాలా మర్యాదస్తుడు, కానీ ఆచరణాత్మక విషయాల్లో వెనుకబడినవాడు—ఇలాంటి విద్య వల్ల కలిగే సాధారణ పరిణామం అది. అతను మాత్రమే నాతో రావాల్సి ఉంది, ఎందుకంటే మూడవ వ్యక్తి ఇంట్లోనే ఉండాలనే ఆంక్ష ఉండేది.

మేము బయలుదేరుతుండగా, ఆ అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న యువతి కొంత ధిక్కార ధోరణితో, “పర్వాలేదులే, నేను త్వరలోనే లండన్‌కు తిరిగి వెళ్తాను, అప్పుడు మనం కలిసి కెన్సింగ్టన్ గార్డెన్స్‌లో చాలా సేపు నడవవచ్చు” అని అంది.

బ్రాక్‌నెల్‌కు ఎదురుగా ఉన్న కొండపై ‘హ్యామ్‌స్టెడ్’ (లేదా హాంప్‌స్టెడ్) అనే గ్రామం ఉంది; మేము అక్కడికి నడిచి వెళ్లాము. ఆ ప్రయాణం ఆహ్లాదకరంగానే ఉన్నప్పటికీ, బెర్క్‌షైర్‌లోని హ్యామ్‌స్టెడ్, మిడిల్‌సెక్స్‌లోని హ్యామ్‌స్టెడ్ కంటే చాలా తక్కువ స్థాయికి చెందినదిగా అనిపించింది. మేము మధ్యవయసు దాటిన ఒక అవివాహిత మహిళ ఇంటికి వెళ్లాము; ఆమె మమ్మల్ని ఆప్యాయంగా ఆహ్వానించి, వెంటనే స్త్రీల హక్కుల గురించి ఉత్సాహంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించింది. ఆ ఫ్రెంచ్ యువకుడు ఆశ్చర్యంతో చూస్తుండిపోయాడు, నేను మౌనంగా ఉండిపోయాను; నిజానికి, ఆమె ధారాళంగా మరియు వేగంగా మాట్లాడటం వల్ల మధ్యలో సమాధానం చెప్పడానికో లేదా ఏదైనా అడగడానికో అవకాశం దొరకలేదు. నా యువ సహచరుడు షెల్లీ ఇంటిని చూపించాడు. ** మిస్టర్ షెల్లీ

అద్భుతమైన ప్రతిభ, అసాధారణ వాక్చాతుర్యం కలిగిన వ్యక్తి, కానీ ఆయన చాలా విచిత్రమైన స్వభావం కలవారు; “అత్యంత అసాధారణమైన వ్యక్తి!” అతను నాకు అనేక కథలు చెప్పాడు, అవి స్వతహాగా మరియు అతను చెప్పిన విధానం వల్ల చాలా విచిత్రంగా అనిపించాయి. ముఖ్యంగా, నావిగేషన్ పట్ల అతనికున్న పిచ్చికి నిదర్శనంగా ఒక కథ ఉండేది. బ్రాక్‌నెల్‌లోని తోట అడుగున, థేమ్స్ నదికి ఉపనది అయిన లాడన్‌లోకి ప్రవహించే ఒక కాలువ లేదా చిన్న వాగు ఉండేది. పోప్ యొక్క ‘పాస్టరల్’ గ్రంథం లాడన్‌ను ‘లోడోనా’ అనే పేరుతో ఒక ప్రాచీన వాగుగా పేర్కొంది; దాని ఉపనది అయిన పేరులేని కాలువ కూడా ఒక దివ్య కవి దృష్టికి అనర్హమైనదిగా పరిగణించబడలేదు. బైషే తన స్నేహపూర్వక యజమానురాలి బట్టలు ఉతికే తొట్టెల్లో ఒకదానిలో దొంగచాటుగా సముద్రంలోకి వెళ్ళాడు, దాని అడుగుభాగం ఊడిపోయే వరకు, బట్టలు ఉతకడానికి ఉపయోగించే కర్రతో తన బలహీనమైన పడవను తెడ్డు వేస్తూ లేదా నెట్టుతూ వెళ్ళాడు. ఆ తర్వాత అతను స్వేచ్ఛగా మరొక పడవను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, అది సముద్రంలోకి వెళ్ళే వరకు. తొట్టెల సమూహమంతా ఓడ ప్రమాదానికి గురైంది. ఆ గొప్ప, భయంకరమైన బట్టలు ఉతికే రోజు రానే వచ్చింది, ప్రతి తొట్టె తన గురించి లెక్క చెప్పవలసిన సమయానికి, అవన్నీ మాయమయ్యాయి. అతి ధైర్యవంతుడైన ఆ నావికుడు కూడా అలాగే మాయమవ్వడంతో, వాటికి ఏమైందో తెలుసుకోవడానికి కొంత సమయం పట్టింది.

కాలిప్సో మరియు ఆమె పరిచారికలు ఒక శుభ్రమైన వస్త్రం కోసం వ్యర్థంగా నిట్టూర్చారు. ఊదా రంగు ద్రాక్షకు దానిదైన ప్రత్యేక ఫలితాలు ఉంటాయి, అలాగే తెల్లటి ఉతికిన బట్టలకు కూడా.

అది పెద్ద విశేషమేమీ కాదు; సాధారణ పద్ధతులకు భిన్నంగా, సమయపాలన లేకుండా, అసౌకర్యంగా మరియు అస్పష్టంగా సాగే వ్యవహారం అది. ఆ కుటుంబం అటువంటి నియమాలను పెద్దగా పట్టించుకునేది కాదు. సాయంత్రం వేళ, మునుపటిలాగే ఉత్సాహంగా టీ తాగే కార్యక్రమం జరిగింది. సాదాసీదాగా, తక్కువ పరిమాణంలో, దాదాపు తినడానికి వీలులేని విధంగా ఉన్న రాత్రి భోజనం తర్వాత… పెద్ద కప్పులలో (అదీ పరిమితి లేకుండా) లభించే ఆ రుచికరమైన, ఘాటైన టీ… శక్తిని, ఉత్సాహాన్ని తిరిగి చేకూర్చేది. టీ తయారు చేసి, మాకు ఎంతో ఆప్యాయతతో, హుందాగా అందించడంలో ఆ స్త్రీలకు ఎప్పుడూ అలసట కలిగేది కాదు; అలాగే, సమృద్ధిగా బ్రెడ్ మరియు వెన్న అందుబాటులో ఉండేవి—వాటిని నిండుగా, కుప్పగా అమర్చి ఉంచేవారు, ప్రధానంగా వాటితోనే జీవనం సాగేది. ఇక్కడ విభిన్న పరిస్థితుల కలయిక కనిపించేది; అత్యంత పేద వృద్ధురాలు లేదా ఆకలితో అలమటించే కూలీ మరియు వారి పిల్లల ఆహారం—కఠినమైన పరిస్థితుల కారణంగా వారికి తప్పనిసరి అయిన ఆ ఆహారమే—అత్యంత సంస్కారవంతులు, విద్యావంతులు మరియు దైవత్వానికి దగ్గరగా ఉండే మేధావులైన వ్యక్తులు తమ ఇష్టపూర్వక ఎంపికగా స్వీకరించేవారు. “ఒక యువతి చేతిలో పెద్ద కప్పు నిండా మంచి ఘాటైన టీని అందుకుంటున్నప్పుడు, ఆమె దేవతలా కనిపిస్తుంది,” అని నేను బిష్ (Bysshe)తో అన్నాను.

“ఓహో! దుర్మార్గుడా,” అని అతను అన్నాడు; “ఎంతటి భయంకరమైన ఇంద్రియపరమైన ఆలోచన అది!”

అందమైన యువతి ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా అతనికి టీ కప్పులు అందిస్తూనే ఉంది. అతను ఆ అమృతం లాంటి టీని ఆశగా తాగుతూ, అదే సమయంలో చర్చిస్తూ, వాదిస్తూ… భావోద్వేగంతో వణికిపోతూ ఉండేవాడు; ఆ విలువైన పానీయాన్ని తన గుండెపై, మోకాళ్లపై, బూట్లలో ఒలికించుకుంటూ, కార్పెట్‌పై కూడా చిందించేవాడు. ఆమె అతని ముందు నిలబడి ఉండేది; అతను కప్పు ఖాళీ చేయగానే, తెల్లని కాంబ్రిక్ రుమాలుతో అతన్ని సున్నితంగా తుడిచేది. “అయితే, నేను అంతగా తప్పుగా భావించానా?” అని నేను అతన్ని మెల్లగా అడిగాను. ఆ ఒక్కసారికి, ఆ తత్వవేత్త సత్యాన్ని స్వీకరించే ఓపిక లేనివాడిగా ఉండి, ఏ సమాధానమూ ఇవ్వలేదు.

సూర్యుని కుమార్తె అయిన సిర్సీ (Circe) భవనంలోనూ; యులిసెస్ (Ulysses) కాకుండా టెలిమాకస్ (Telemachus)కు సంబంధించిన కాలిప్సో (Calypso) గుహలోనూ—అక్కడ బాధతో చేతులు పిసుక్కోవడం, దీర్ఘంగా నిట్టూర్చడం, తీవ్ర వేదనతో కళ్లను పైకి తిప్పడం వంటివి ఆనందదాయకమైన పనులుగా భావించే ఫ్రెంచ్ భావోద్వేగ శైలి ప్రభావం షెల్లీపై ఆ సమయంలో కొంత ఉండేది—అలాంటి చోట అతని ఉనికి ఎంతో అవసరమనిపించింది. ఆ సాయంత్రం మాకు ‘బిష్’ (Bysshe) చాలా అవసరమయ్యాడు. మేము మళ్ళీ చాలా సేపటి వరకు మేల్కొనే ఉన్నాము, తగినంత నిద్రపోలేదు; అర్ధరాత్రి దాటి చాలా సమయం గడిపాము. ఆ విపరీతమైన మేల్కోలుకు మూల్యం ఏమిటంటే, మరుసటి రోజు ఉదయం—అంటే నిజానికి పగలు బాగా ముదిరిన తర్వాత—చాలా ఆలస్యంగా నిద్రలేవడం మరియు అల్పాహారం కోసం విసుగు పుట్టేంత సేపు వేచి ఉండటం. బ్రాక్‌నెల్ (Bracknell)లోని షెల్లీ స్వర్గంలో ఆనందాలు ఇలా ఉండేవి.

నా పరిశీలనా పర్యటనకు నిర్ణయించిన గడువు ముగిసింది; నా పని పూర్తయింది; తిరిగి వెళ్లి నా నివేదికను సమర్పించాల్సిన బాధ్యత నాపై ఉంది. ‘మాన్సియర్’ (Monsieur) ఎంతో మర్యాదగా నన్ను బాగ్షాట్ (Bagshot) నుండి లండన్ వెళ్లే దారిలో ఒక ఆహ్లాదకరమైన నడక ద్వారా సాగనంపారు.

త్వరలోనే ఒక గుర్రపు బండి (coach) వచ్చింది, ఆయన మర్యాదగా నన్ను దాని పైభాగంలో (పై అంతస్తులో) కూర్చోవడానికి ఆహ్వానించారు. నేను రాత్రి భోజన సమయానికి నా స్నేహితుడి ఇంటికి చేరుకున్నాను. అతను ప్రశాంతంగా, సంతృప్తిగా కనిపించాడు; నా నివేదిక సంతృప్తికరంగా ఉంది, అలాగే ఆ రాత్రి భోజనం కూడా చాలా బాగుంది. అంతకుముందు రెండు రోజులు నేను కేవలం నిట్టూర్పులు, చిరునవ్వులతోనే కడుపు నింపుకున్నాను; అవి ఆకలిని తాత్కాలికంగా ఆపుతాయి కానీ కడుపు నింపవు. దేవతల ఆహారం లాంటి ఆ సున్నితమైన భావోద్వేగాల అమృతాన్ని రెండు రోజులు ఆస్వాదించిన తర్వాత, ఆ మంచి భోజనం—ఆ వ్యత్యాసం కారణంగా—సాధారణం కంటే ఎక్కువ ఆకర్షణీయంగా అనిపించింది. ఒక తాత్విక దృక్పథంతో చూస్తే, భోజనం అనేది పూర్తిగా ఒక భావోద్వేగ అనుభూతిగా ఉండాలన్న మాట నిజమే కావచ్చు; మనం భోజనానికి కూర్చున్నప్పుడు, కేవలం తినడానికి లేదా త్రాగడానికి కాకుండా, కన్నీరు కార్చడానికి కూర్చోవాలి.

ఆ విశ్వవిద్యాలయంలో వీలాండ్ (Wieland) రాసిన “అగాథన్” (Agathon) ఒక ప్రముఖ ప్రామాణిక గ్రంథంగా (classic) ఉండేది. పట్టభద్రులయ్యే విద్యార్థులందరూ దీనిపైనే పరీక్ష రాయాల్సి ఉండేది, డిగ్రీ పొందడానికి దీనిపై పూర్తి పట్టు సాధించడం తప్పనిసరి, అలాగే ఏదైనా బహుమతి కోసం పోటీపడాలనుకునే వారు కూడా దీనిని తప్పక అధ్యయనం చేయాల్సి వచ్చేది. అయితే, “అగాథన్”ను దాని మూల భాషలో (జర్మన్) చదివేవారు కాదు—ఎందుకంటే అక్కడి అధ్యాపకులకు జర్మన్ భాషపై అవగాహన గానీ, దానిని అభ్యసించే ఆసక్తి గానీ ఉండేవి కావు. దానికి బదులుగా, సిటిజన్ పెర్నే (Citizen Pernay) చేసిన ఫ్రెంచ్ అనువాదమైన “హిస్టోయిర్ డి అగాథన్” (Histoire d’Agathon) రూపంలో దీనిని చదివేవారు. ఈ అనువాద గ్రంథం నాలుగు భాగాలు కాకుండా కేవలం మూడు సంపుటాలుగా మాత్రమే ఉండేది మరియు ఇది మూల రచనలోని దాదాపు మూడు వంతుల విషయాన్ని మాత్రమే కలిగి ఉండేది. అనువాదకుడు తన ముందుమాటలో ఇలా పేర్కొన్నాడు: “మేము మూల రచనను సాధ్యమైనంత దగ్గరగా అనుసరించాము; కానీ కొన్ని చోట్ల సంక్షిప్తీకరించడానికి అనుమతి తీసుకున్నాము…”

కొన్ని అధ్యాయాలను తొలగించడం మరియు అనవసరమైన సుదీర్ఘ వివరణలను (longueurs) కుదించడం జరిగింది: ఒకవేళ శ్రీ విలాండ్ (Wieland) ఫ్రెంచ్ వారి కోసం రాసి ఉంటే, బహుశా ఆయన కూడా ఇలాగే చేసి ఉండేవారేమో. జర్మన్ ప్రజల అభిరుచి మనకంటే చాలా భిన్నమైనది; కాబట్టి, తొలగించే ధైర్యం చేయని కొన్ని భాగాలను అలాగే ఉంచినందుకు మనల్ని విమర్శించే అవకాశం ఉంది. ఈ పుస్తకం వెంటనే ఒక కొత్త అభ్యాసకుడి (neophyte) చేతికి ఇవ్వబడింది. షెల్లీ దీనిని ఎంతో ఆసక్తితో చదివాడు; నిజానికి, అతను దీనికి పూర్తిగా ముగ్ధుడయ్యాడు. నేను దీనిని ఫ్రెంచ్ అనువాదంలో ఆనందంతో చదివాను, ఎందుకంటే అప్పుడే నేను దీనిని మొదటిసారి చూడటం జరిగింది. చాలా కాలం తర్వాత, దీనిని మూల భాషలో కనీసం రెండుసార్లు చదివాను, అప్పుడు మరింత ఎక్కువ సంతృప్తిని పొందాను. ఇది ఎప్పుడైనా ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడిందో లేదో నాకు తెలియదు; నాకు ఎప్పుడూ దీని ఆంగ్ల అనువాదం కనిపించలేదు. ఆ ‘సుదీర్ఘ వివరణలను’ తొలగించే క్రమంలో, అనువాదకుడు అత్యంత విలువైన భాగాలను వదిలివేశాడు. నా మనోహరమైన గురువులు ఈ పుస్తకం ఆధారంగానూ, అలాగే వారి స్వంత అభిప్రాయాల ఆధారంగానూ—ప్రేమ అనేది పూర్తిగా ఒక భావన మాత్రమే అని బోధిస్తున్నప్పుడు—నేను ఒక విషయాన్ని చెప్పడానికి సాహసించాను: అదేమిటంటే, ఆ అద్భుతమైన సిద్ధాంతం ఆ కథనం అంతటా ఎక్కడా ప్రతిపాదించబడలేదు. ఆరంభంలో, ‘అగాథన్’ (Agathon) రచన కొంత శ్రుతి మించినట్లుగా (అతిగా) అనిపిస్తుంది. ఆ కథలోని ప్రారంభ అధ్యాయాలు వీలాండ్‌కు (Wieland) ఏమాత్రం గౌరవాన్ని తీసుకురాలేదని, వాటిని పూర్తిగా వదిలేసి ఉంటే అన్ని విధాలా బాగుండేదని వారు అభిప్రాయపడ్డారు. పాఠకులు కేవలం తర్వాతి భాగాలను మాత్రమే చదవాలి, ఆరంభాన్ని పూర్తిగా విస్మరించాలి.

ఇది వివేకవంతమైన సలహా కావచ్చు, కానీ ఒక యువకుడు దీనిని ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకుని, తగినట్లుగా మరియు వివేకంతో ఆచరించడం అంత సులభం కాదు. అంతేకాకుండా, అంతకుముందు జరిగిన సాహసగాథలను చదవని వారికి ఆ శాస్త్రీయ శైలి నవల (classical romance) యొక్క ముగింపు అర్థం కాకపోవచ్చు.

ప్లేటో భావజాలం పట్ల ఆకర్షితుడైన ఆ యువ కవి, ఆ సున్నితమైన మరియు పాండిత్యభరితమైన కల్పిత కథను ఎంతో ఉత్సాహంతో స్వీకరించాడు; ‘ప్లేటోనిక్ ప్రేమ’ (ఆధ్యాత్మిక ప్రేమ)కు అది ఒక నిదర్శనమని పూర్తిగా విశ్వసించాడు.

బ్రాక్‌నెల్, ఏప్రిల్ 18, 1814.

నా మౌనాన్ని మీరు క్షమిస్తారని ఆశిస్తున్నాను—ఎందుకంటే నేను నన్ను క్షమించుకోలేకపోతున్నాను, అయినా సరే రాయడం అసాధ్యంగా మారింది. మీరు ఇక్కడ ఉన్నప్పటి నుండి నా మనస్సు ఒక్క క్షణం కూడా ప్రశాంతంగా లేదు; ఇప్పటికీ నేను కేవలం కొన్ని మాటలు మాత్రమే రాస్తున్నాను: మీ లేఖకు సమాధానం కోసం నేను నగరానికి వచ్చే వరకు మీరు వేచి ఉండాలి. అప్పుడు, నేను ఎంతగా మరియు ఎంత అనివార్యంగా పనులలో నిమగ్నమై ఉన్నానో మీకు చెప్పే అవకాశం నాకు లభిస్తుంది.

శ్రీమతి N. అద్భుతంగా కోలుకున్నారు. స్వచ్ఛమైన గాలి, వ్యాయామం మరియు స్నేహపూర్వక సంభాషణలు ఆమె పూర్వపు ఆరోగ్యాన్ని, అందాన్ని తిరిగి తెస్తున్నాయి. షెల్లీ మళ్ళీ ఒంటరివాడయ్యాడు (భార్య దూరమయ్యాక మళ్ళీ ఒంటరిగా ఉన్నాడు); అతని అందమైన అర్ధాంగి గురువారం నాడు మిస్ వెస్ట్‌బ్రూక్‌తో కలిసి నగరానికి వెళ్ళింది. మిస్ వెస్ట్‌బ్రూక్ సౌతాంప్టన్‌లో నివసించడానికి వెళ్ళిందని నా అభిప్రాయం.

ఇక్కడ ఉన్నవారందరూ మీకు ఆప్యాయమైన శుభాకాంక్షలు తెలియజేస్తున్నారు; ఈ హఠాత్తుగా మరియు తొందరపాటుతో రాసిన లేఖను మన్నించమని మిమ్మల్ని కోరుతున్నాను—ఇది నా మనస్సాక్షికి గానీ, నా మనసులోని భావాలకు గానీ పూర్తి సంతృప్తిని ఇవ్వడం లేదు. …కానీ ఈ రోజుకు నాకు అందుబాటులో ఉన్న సమయం ఇంతే. మేము పట్టణానికి చేరుకున్నప్పుడు మీకు తెలియజేస్తాను; అంతవరకు, మీ నిజాయితీ గల,

హ్యారియెట్ బి.

T. J. H. కు

‘స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ మోసం’ (Stock Exchange Hoax) అని పిలువబడే వ్యవహారంలో లార్డ్ కోచ్రాన్ మరియు తక్కువ ప్రాముఖ్యత కలిగిన మరో ముగ్గురు వ్యక్తులపై దాఖలైన క్రిమినల్ కేసు, ‘గ్రేస్ ఇన్’ (Gray’s Inn) లోని మా చీకటి కార్యాలయంలో జరిగిన అనేక న్యాయవాద విన్యాసాలలో అత్యంత విశేషమైనది. ఆనాటి సొలిసిటర్-జనరల్ పర్యవేక్షణలో ఇది జరిగింది; ఆయనకు వినికిడి శక్తి అస్సలు లేకపోయినా (చెవిటివారైనప్పటికీ), న్యాయపరమైన విషయాలలో అపారమైన పాండిత్యం కలిగి, గౌరవప్రదమైన వ్యక్తిగా ఉండేవారు. ఈ విషయంలో ఆయన అసాధారణమైన ఉత్సాహాన్ని ప్రదర్శించారు. పార్లమెంటులో సమస్యలు సృష్టించే ఒక సభ్యుడిని—అంటే ధైర్యవంతుడైన, రాజీపడని సంస్కర్తను—వదిలించుకోవాలనే రాజకీయ ఉద్దేశంతోనే ఈ ప్రాసిక్యూషన్ (కేసు) నిర్వహించబడింది. కుట్ర కేసులో శిక్ష పడితే కలిగే పరిణామాలపై అతిశయోక్తితో కూడిన భావనలు, నిందితులకు పడబోయే కఠినమైన తీర్పు గురించిన కొన్ని పాతకాలపు విచిత్ర ఆలోచనలు దీని వెనుక ఉన్నాయి; ఆ ధైర్యవంతుడు మరియు దేశభక్తి గల అధికారి ఎంతో కష్టపడి సాధించిన గౌరవ చిహ్నాలను (స్పర్స్‌ను) కసాయి కత్తితో నరికివేసి, తద్వారా ఆయన ఇక ఎప్పటికీ ‘హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్’లో కూర్చోలేకుండా చేయాలనే ఆలోచన కూడా అందులో ఉంది. చివరికి నేరం రుజువై కఠినమైన శిక్ష విధించబడింది…

…కానీ ఇతర విషయాలలో, అన్ని రాజకీయ వేధింపుల మాదిరిగానే, ఈ ప్రాసిక్యూషన్ కూడా తన ప్రధాన లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో విఫలమైంది. బాధితుడు ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం పోరాడిన త్యాగధనుడిగా పరిగణించబడ్డాడు; ఆయన సేవ చేసిన ప్రజలు ఆయనకు అండగా నిలిచారు, మరియు ప్రజల నుండి సేకరించిన చిన్న చిన్న విరాళాలతోనే ఆ జరిమానా చెల్లించబడింది.

536

ఎలాన్‌బరో ప్రభువు (Lord Ellenborough) ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనైనా ఒక తీర్పును పొందాలనే లక్ష్యంతో గిల్డ్‌హాల్‌కు వచ్చారు. ఆయన న్యాయమూర్తి ఆసనంపై అల్లకల్లోలమైన సముద్రంలా కదులుతూ కనిపించారు—ఆ సముద్రం ఏదో విధంగా శాంతించాలని కోరుకుంటున్నట్లుగా అనిపించేది. అలల తాకిడికి గురైన చిన్న పడవలా లేదా సముద్రపు అలల మధ్య తేలియాడే తెల్లని బాయ్ (buoy) లా ఆయన తల పైకి కిందకు ఊగుతూ ఉండేది. జ్యూరీ సభ్యులు, ప్రతివాదులు మరియు అందరి పట్ల ఆయన కాస్త అసహజమైన రీతిలో మర్యాదగా మెలిగారు; పెంపుడు ఎలుగుబంటిలా మొరటుగానూ, అదే సమయంలో మృదువుగానూ ప్రవర్తిస్తూ, అప్రస్తుత సాక్ష్యాలను స్పష్టమైన నిష్పాక్షికతతో తిరస్కరించారు. ప్రతివాదుల రూపం ఏమాత్రం ఆకర్షణీయంగా లేదు. వారిలో మొదట పేర్కొన్న ముగ్గురు అక్కడ చాలా సహజంగా, నిశ్చింతగా ఉన్నట్లు కనిపించారు, కానీ ఆ గొప్ప సాహసి అయిన అడ్మిరల్ మాత్రం చాలా అసౌకర్యంగా ఉన్నారు; ఇలా చిక్కుకుపోవడం ఆయనకు ఏమాత్రం ఇష్టం లేదని, తిరిగి స్వేచ్ఛగా బయటపడాలని ఆయన మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటున్నారని స్పష్టంగా తెలిసింది. కనీసం లార్డ్ కోచ్రాన్ (Lord Cochrane) విషయంలోనైనా, ఆ వ్యవహారం గౌరవప్రదమైనది కాదని నేను అంగీకరిస్తాను—ఆ సమాచారాన్ని నేనే సేకరించినప్పటికీ; అయితే, ఆ విషయం పట్ల ఆసక్తి ఎప్పుడో సన్నగిల్లినప్పటికీ, దాని గురించి ఇక్కడ చర్చించడం సమంజసం కాదు. కింగ్స్ బెంచ్ పాత న్యాయస్థానంలోని చదునైన నేల మీద నిలబడి వినడం లేదా చూడటం చాలా కష్టంగా ఉండేది. గిల్డ్‌హాల్‌లోని ఆ పాత న్యాయస్థానాలు న్యాయపాలనకు మరియు లండన్ నగరానికి అవమానకరంగా ఉండేవి. ప్రజోపయోగకరమైన భవనాలను నిర్మించడం కాకుండా, నిధులను తిని, త్రాగి, స్వప్రయోజనాల కోసం దుర్వినియోగం చేయడమే ఆ రోజుల్లో మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ యొక్క అత్యున్నతమైన, ఏకైక కర్తవ్యంగా భావించేవారు.

. 637

నేను ఒకటి రెండు గంటల పాటు కోర్టులో, నేల మీద ఉన్న జనసమూహంలో నిలబడి, ఆ తర్వాత అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాను; నా తోటి శిష్యుడు మాత్రం అక్కడే ఉండిపోయాడు. ఆ వ్యవహారం చాలా సమర్థులైన చేతుల్లోనే ఉందని న్యాయమూర్తి ప్రవర్తన ద్వారా నేను గ్రహించగలిగాను; నా నేర సంబంధిత సమాచారం సురక్షితంగానే ఉందని భావించాను. చీప్‌సైడ్ (Cheapside) వద్ద నాకు షెల్లీ పరిచయమయ్యాడు; అప్పుడు జరుగుతున్న విచారణ గురించి నేను అతనితో మాట్లాడాను. అటువంటి విషయాలపై అతనికి పెద్దగా ఆసక్తి ఉండేది కాదు, ఆ విచారణ ఫలితం పట్ల కూడా అతను ఏమాత్రం కుతూహలం చూపలేదు. మేము న్యూగేట్ వీధి గుండా పడమర వైపు నడిచాము. స్కిన్నర్ వీధికి చేరుకున్నప్పుడు, అతను ఇలా అన్నాడు: “నేను గాడ్‌విన్‌తో మాట్లాడాలి; లోపలికి రా, నిన్ను ఎక్కువ సేపు ఆపను.”

అతని వెనుక ఆ దుకాణం గుండా (అదే అక్కడికి ఏకైక ప్రవేశమార్గం) పై అంతస్తుకు వెళ్లాను. మేము మొదటి అంతస్తులోని ఒక గదిలోకి ప్రవేశించాము; అది పావు వృత్తం (quadrant) ఆకారంలో ఉంది. ఆ వృత్త చాపం (arc) వైపు కిటికీలు ఉన్నాయి; ఒక వ్యాసార్థం వైపు పొయ్యి (fire-place) ఉండగా, మరొక వైపు తలుపు మరియు అనేక పాత పుస్తకాలు ఉన్న అరలు ఉన్నాయి. విలియం గాడ్‌విన్ ఇంట్లో లేడు. బిష్ (Bysshe) గదిలో అటూ ఇటూ వేగంగా నడుస్తున్నాడు; సరిగా కట్టని, పాతబడిన ఆ ఇంటి బలహీనమైన నేల అతని ఆత్రుతతో కూడిన అడుగులకు వణుకుతోంది. ‘పొలిటికల్ జస్టిస్’ (Political Justice) గ్రంథకర్త అక్కడ లేకపోవడం అతనికి అసహనాన్ని కలిగించినట్లు అనిపించింది. “గాడ్‌విన్ ఎక్కడ?” అని అతను నన్ను అనేకసార్లు అడిగాడు, నాకేదో తెలిసినట్లుగా. నాకు తెలియదు, నిజం చెప్పాలంటే, నాకు దాని గురించి పెద్దగా పట్టలేదు కూడా. అతను తన అసహనంతో కూడిన నడకను కొనసాగించాడు; నేను అక్కడి పాత పుస్తకాల అట్టల మీద ఉన్న పాత ఆంగ్ల రచయితల పేర్లను చదువుతూ నిలబడ్డాను, అప్పుడు తలుపు…

పాక్షికంగా మరియు మెల్లగా తెరుచుకుంది. ఒక ఉద్వేగభరితమైన స్వరం “షెల్లీ!” అని పిలిచింది. దానికి సమాధానంగా మరొక ఉద్వేగభరితమైన స్వరం “మేరీ!” అని పలికింది. వెంటనే అతను, దూరం వరకు బాణాలను విసిరే రాజు విల్లు నుండి దూసుకెళ్లే బాణంలా గదిలోంచి బయటకు పరిగెత్తాడు. అప్పుడు లండన్‌లో అసాధారణమైన ‘టార్టాన్’ (tartan) దుస్తులు ధరించి, తెల్లని ఛాయ, లేత రంగు జుట్టు, కొంచెం పాలిపోయిన ముఖం మరియు తీక్షణమైన చూపులు కలిగిన ఒక యువతి అతన్ని గదిలోంచి బయటకు పిలిచింది. అతను చాలా తక్కువ సమయం—ఒకటి రెండు నిమిషాలు—అక్కడికి దూరంగా వెళ్ళి తిరిగి వచ్చాడు. “గాడ్‌విన్ బయటకు వెళ్లారు; వేచి ఉండటంలో ప్రయోజనం లేదు.” దాంతో మేము హోల్‌బోర్న్ వీధిలో మా నడకను కొనసాగించాము.

“అది ఎవరండి?” అని నేను అడిగాను; “ఆయన కూతురా?”

“అవును.”

“విలియం గాడ్‌విన్ కూతురా?”

“గాడ్‌విన్ మరియు మేరీల కుమార్తె.”

లార్డ్ కోచ్రేన్ విచారణ జరిగిన ఆ రోజున, నేను ఒక విశిష్టమైన మహిళను చూడటం అదే మొదటిసారి; ఆమె గురించి భవిష్యత్తులో నేను చాలా చెప్పాల్సి ఉంది. అది పాక్షికంగా తెరిచి ఉన్న తలుపు గుండా ఒక క్షణం పాటు చూసిన చూపు మాత్రమే. ఆమెలోని ప్రశాంతత ఖచ్చితంగా నా దృష్టిని ఆకర్షించింది; అలాగే—ఈ విషయంలో నాకు పూర్తి స్పష్టత లేనప్పటికీ—ఆమె ముఖంలోని లేత రంగు (pale complexion) మరియు తీక్షణమైన చూపు కూడా నన్ను ఆకట్టుకుని ఉండవచ్చు. ఆ యువతి గురించి ఇద్దరిలో ఎవరూ ఇంకా ఏమీ మాట్లాడలేదు. “అతను ఆమెను ప్రేమించాడని మీరు అనుకుంటున్నారా?” మొదటి అభిప్రాయాలు చెరిగిపోనివి; చాలా వరకు విషయాల సత్యం మరియు వాస్తవికత వాటిలోనే కనిపిస్తాయి. సత్యం బావి అడుగున నివసిస్తుంది; బహుశా, ఇంకా కచ్చితంగా చెప్పాలంటే, అది జలధార మూలం వద్ద ఉంటుంది.

639

సరే, కాబట్టి, ఈ విషయంపై నాకున్న తొలి అభిప్రాయాలు ఎక్కడ మొదలయ్యాయో తెలుసుకోవాలంటే… నా బాల్యంలో ఐదు లేదా ఆరు సంవత్సరాలను ఒక పాత కేథడ్రల్ నగరంలోని పబ్లిక్ స్కూల్‌లో గడిపాను. నేను సభ్యుడిగా, ఆ తర్వాత నాయకుడిగా ఉన్న ఆ యువ బృందాన్ని మేమే స్వయంగా, అలాగే ఇతరులు అందరూ “గ్రామర్ బాయ్స్” (Grammar Boys) అని పిలిచేవారు. జర్మన్ విశ్వవిద్యాలయాలలో, విద్యార్థులు లేదా యువకులు కాని వారిని, లేదా విశ్వవిద్యాలయంలో నమోదు కాని వారిని “ఫిలిస్టీన్స్” (Philistines) అని పిలుస్తారు. పట్టణంలోని మిగిలిన కుర్రాళ్ళ కోసం – వారు ఎవరైనప్పటికీ – మా దగ్గర అంతకంటే తక్కువ గౌరవప్రదమైన పేరు ఉండేది; మాకు వారు కేవలం “బ్లాక్‌గార్డ్స్” (Blackguards – దుర్మార్గులు/అల్లరిమూకలు) గానే తెలిసేవారు. వారి ఉనికికి మా పిడికిళ్లే ప్రధాన కారణం అని చెప్పవచ్చు; అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా, ఏదో ఒక సాకుతో మా చేతిలో దెబ్బలు తినడానికే వారు సృష్టించబడ్డారనిపించేది; అందుకే, వారు సాధ్యమైనంతవరకు ‘గ్రామర్ బాయ్స్’ దారికి అడ్డురాకుండా జాగ్రత్తపడేవారు.

ఆ మతపరమైన సంస్థ చాలా సంపన్నమైనది; అత్యంత ధనిక సంస్థలలో ఒకటి. అక్కడ బిషప్‌లు, డీన్‌లు, ప్రీబెండరీలు మరియు ఆర్చ్‌డీకన్‌లు పుష్కలంగా ఉండేవారు; కానీ మాకున్న ఆ ‘ట్రంప్ కార్డుల’ వంటి ముఖ్య వ్యక్తులు అప్పుడప్పుడు మాత్రమే బయటకు వచ్చేవారు. వారు వార్షిక లెక్కల తనిఖీలకు (audits) వచ్చేవారు, అలాగే ప్రతి సంవత్సరం మూడు వారాల పాటు అక్కడే ఉంటూ విలాసవంతమైన విందులు ఆరగించడానికి, ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి భారీగా పారితోషికం తీసుకునేవారు; క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఆ పెద్దమనుషులు ఏదైనా లభించేటప్పుడు మాత్రమే వచ్చేవారు. నిరంతరం కనిపించేవారు మాత్రం తక్కువ స్థాయికి చెందినవారు;

వారు, పేదవారిలాగే, ఎప్పుడూ మా మధ్యే ఉండేవారు. ప్రెసెంటర్లు, సాక్రిస్టన్లు, లైబ్రేరియన్లు, మైనర్ కానన్లు, గాయక బృంద సభ్యులు (vicars choral), కోరిస్టర్లు, ఆర్గానిస్ట్‌లు; క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఒక ప్రధాన కేథడ్రల్ సిబ్బంది అంతా, అలాగే నగరంలో లేదా పరిసర ప్రాంతాలలో చిన్న చిన్న మతపరమైన పదవులు (livings/benefices) నిర్వహించే అనేకమంది స్థానిక మతాధికారులు అక్కడ ఉండేవారు. ఉన్నత స్థాయి మతాధికారులు ఆతిథ్యం ఇవ్వడంలో ఏమాత్రం వెనుకబడి ఉండేవారు కాదు… తమకు పరిచయమున్న బాలుర పట్ల వారు శ్రద్ధ చూపేవారు; ఆ పరిచయం స్వల్పమైనా సరిపోయేది; కానీ దేవదూతల రాకలాగే వారి రాకపోకలు చాలా అరుదుగా ఉండేవి.

ఆ కాలానికి తగినట్లుగా—రోస్ట్ చేసిన పందులు, బాతులు, కుందేళ్ళు; దూడ మాంసం మరియు హామ్ (పంది తొడ మాంసం); పచ్చి బఠానీలు, ఆస్పరాగస్ మరియు కొత్త బంగాళాదుంపలతో నిండిన వంటకాలు; కస్టర్డ్‌తో కూడిన తీపి, రసభరితమైన పండ్ల పైలు (fruit-pies); బ్రాందీ సాస్‌తో ప్లం-పుడ్డింగ్ వంటివి—ఆదివారాల్లో సరిగ్గా రెండు గంటలకు పేద మతగురువుల భోజన బల్లలపై వడ్డించబడేవి. ఇవి ఆకలితో అలమటించే వారి కుటుంబాలకు మరియు స్నేహితులకు ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చేవి; ఆ గోధుమ రంగు ఆవు (dun cow) ఇచ్చే పాలు అంత సమృద్ధిగా మరియు పోషకమైనవిగా ఉండేవి! ఆకలితో ఉన్న ఆ వ్యాకరణ పాఠశాల విద్యార్థి (grammar boy) ఆ నిరాడంబరమైన, దైవభక్తిగల మనుషులతో కలిసి ఎన్నో సంతోషకరమైన ఆదివారపు భోజనాలను పంచుకున్నాడు; అర శతాబ్దం గడిచిన తర్వాత కూడా, వారి సరళమైన కానీ రుచికరమైన భోజనాన్ని తలచుకోవడం ఒక సంపూర్ణ భోజనం చేసినంత సంతృప్తినిస్తుంది. దేవుని పేరుతో మరియు మన పవిత్ర మతం పేరుతో, వారు ఆ గౌరవనీయమైన సంస్థలను ఎందుకు అపవిత్రంగా దోచుకున్నారు? బదులుగా, మతగురువులు తప్పనిసరిగా తమ నివాసంలో ఉండేలా చూడటం, బహుళ పదవుల ఆశ (pluralities), అవినీతి మరియు బంధుప్రీతి వంటి దుర్గుణాలను తొలగించడం ద్వారా వాటిని పూర్వపు సమర్థతకు ఎందుకు పునరుద్ధరించలేదు?

ఒక కేథడ్రల్‌లో, ‘ప్రీసెంటర్’ (గాయక బృంద నాయకుడు) ఆ ప్రదేశానికి ప్రధాన శక్తిగా, గాయక బృందానికి నాయకుడిగా ఉంటాడు. అతనే సంగీత కార్యక్రమాలను నిర్ణయిస్తాడు, గీతాన్ని (anthem) ఎంపిక చేస్తాడు మరియు కీర్తనల (Psalms) మొదటి చరణాన్ని గట్టిగా ఆలపిస్తాడు—అది ‘D మైనర్’ రాగంలో వేగవంతమైన గానం కావచ్చు లేదా అతను ఎంచుకున్న మరేదైనా రాగంలో నెమ్మదైన గానం కావచ్చు; అతని బాధ్యతారహితమైన మార్గదర్శకత్వం నుండి అర స్వర స్థాయి (half a tone) పక్కకు తప్పుకోవడం కూడా పవిత్రమైన దాన్ని అపవిత్రం చేయడం (sacrilege) కంటే ఘోరమైన చర్యగా పరిగణించబడుతుంది. పది వేల స్వరాలు, అనంతమైన వైవిధ్యం కలిగిన ఆ మహాద్భుతమైన ‘ఆర్గన్’ (వాయిద్యం) కూడా, ఆయన ఆజ్ఞాపించినట్లుగానే ధ్వనించడానికి సాహసిస్తుంది. బాగా తెల్లగా మెరిసే పెద్ద ‘కాలీఫ్లవర్’ ఆకారపు విగ్ (కృత్రిమ జుట్టు), దానిపై ఒక భారీ ‘షోవెల్’ ఆకారపు టోపీ – ఇవి ఆ వృద్ధుడికి ఒక వైభవయుతమైన కిరీటంలా నిలుస్తాయి; అలాగే, బరువైన వెండి చట్రాలలో అమర్చిన పెద్ద అద్దాల కళ్లద్దాలు కూడా అంతే రాజసంతో, గుర్రపు బండి దీపాలలా మెరుస్తూ ఉంటాయి. పెద్ద బటన్లు ఉన్న విశాలమైన నల్లని కోటు, కాలర్ మడతలు కలిగిన వెయిస్ట్‌కోట్ (లోపలి చొక్కా), నల్లని మోకాలి వరకు ఉండే ప్యాంటు (shorts), చతురస్రాకారపు ముందరి భాగం కలిగిన బూట్లు, పాదం పైభాగంలోనూ మోకాలి వద్దనూ మెరిసే వెండి బకిల్స్, మరియు దృఢమైన బంగారు పిడి కలిగిన కర్ర – ఇవన్నీ వృద్ధాప్య దశకు తగిన అలంకారాలు మరియు ఆదరణలు. నేడు వృద్ధాప్యానికి సంబంధించిన ఆ బాహ్య చిహ్నాలు కనుమరుగయ్యాయి, వాటితో పాటు ఆ వయసుకు దక్కాల్సిన గౌరవం కూడా పోయింది. ఈ రోజుల్లో ఒక వృద్ధుడు కుర్రాడిలా దుస్తులు ధరించాల్సి వస్తోంది; అలా చేయడం వల్ల అతను ఒక ‘ముసలి మూర్ఖుడి’లా కనిపిస్తూ…

542

నా బాప్టిజం (దీక్షాస్నానం) సమయంలో నా నుదుటిపై నా పేరును అంకితం చేసిన ఆ గౌరవనీయులైన పాస్టర్ గారు, నాకు ఆ గొప్ప ‘ప్రీసెంటర్’ (గాయక బృంద నాయకుడు) గారిని పరిచయం చేస్తూ ఒక లేఖ ఇచ్చారు. నేను ఆ లేఖను తీసుకుని వారి ఇంటికి వెళ్లాను. వారి యజమాని వేషధారణకు సరిపోయేలా దుస్తులు ధరించిన ఒక వృద్ధురాలైన ఇంటి పనిమనిషి తలుపు దగ్గరకు వచ్చింది. ఆమె ప్రకాశవంతమైన రంగులు మరియు భారీ పూల డిజైన్లతో కూడిన ‘చింట్స్’ (పూల ముద్రణ గల వస్త్రం) గౌన్‌ను ధరించి ఉంది; అలాంటి దుస్తులను నేను తర్వాత కాలంలో హాలండ్‌లోని డచ్ మహిళలు ధరించడం చూశాను. “యజమాని ఇంట్లో లేరు; కానీ అమ్మాయిలు ఉన్నారు, వారు మిమ్మల్ని చూడటానికి సంతోషిస్తారు. దయచేసి లోపలికి రండి!” అది మంచిదే అయ్యింది. ఒకవేళ ఆ ప్రీసెంటర్ గారైతే ఏదైనా లాటిన్ క్రియ యొక్క ‘సుపైన్’ (supine) రూపాన్ని అడిగి ఉండేవారు, లేదా గ్రీకు ‘బారిటోన్’ (barytone) పదం యొక్క ‘ప్రెటెరిటమ్ పర్ఫెక్టమ్ పాసివమ్’ (præteritum perfectum passivum) రూపాన్ని అడిగి ఉండేవారు; కానీ ఆ అమ్మాయిలతో అయితే ‘బ్యాటిల్‌డోర్ మరియు షటిల్‌కాక్’ (బ్యాడ్మింటన్ వంటి ఆట) కంటే కష్టమైన పని గానీ, ‘దాగుడుమూతలు’ ఆట కంటే క్లిష్టమైన విషయం గానీ ఉండే అవకాశం లేదు. ఆ గౌరవనీయులైన గాయక బృంద నాయకుడికి కుమారులు ఎవరూ లేరు, కానీ ముగ్గురు కుమార్తెలు ఉన్నారు. వారి దగ్గరకు నన్ను తీసుకువెళ్లారు—అంటే నలభై లేదా యాభై ఏళ్ల వయసున్న, పొడవైన, కృశించిన, ఎముకలు తేలిన, లేత రంగు కళ్లు కలిగిన ఆ కన్యల దగ్గరకు. ఆ ఇంటి పనిమనిషికి వారు పుట్టినప్పటి నుంచే—అంతకంటే ముందు నుంచే—వారి గురించి తెలుసు; కాలం గడుస్తున్నా సరే, ఆమె వారిని “అమ్మాయిలు” అని పిలవడమే కొనసాగించింది. వారు విద్యావంతులు, అంతకంటే ఎక్కువే—గొప్ప పండిత మహిళలు; వారు ఎంతటి విద్యావంతులో తలచుకుంటే ఇప్పటికీ తల నొప్పి పుడుతుంది.

“కూర్చోండి. హోమర్ రాయగలరా? వోల్ఫియస్ (Wolfius) తన ‘ప్రోలోగోమెనా’ (పరిచయ గ్రంథం)లో ఆయన రాయలేరని చెప్పారు. మీరేమంటారు?”

“నాకు తెలియదు; కానీ మా వికార్ (చర్చి గురువు) రాయగలరు, ఇదిగోండి ఆయన ఇచ్చిన పరిచయ లేఖ.”

అదొక తప్పించుకునే ప్రయత్నం, కానీ అది పని చేయలేదు.

 543

ఆ లేఖ తెరవకుండానే బల్లపై ఉంచబడింది. నేను నా పరీక్షలో తప్పక నెగ్గాలి. అది ఏదో స్వర్ణ పతకం కోసం పరీక్ష రాస్తున్నట్లుగానూ, ముగ్గురు పరీక్షకులు ఏకకాలంలో నన్ను చుట్టుముట్టి కనికరం లేకుండా ప్రశ్నలతో ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్నట్లుగానూ అనిపించింది. చరిత్ర పితామహుడు హెరోడోటస్ అని అప్పుడే నేను మొదటిసారి తెలుసుకున్నాను; అంతేకాక, అంతకు ముందెన్నడూ వినని లేదా ఆ తర్వాత కూడా ఎప్పుడూ వినని అనేక ఇతర విషయాలను కూడా నేను తెలుసుకున్నాను. మరుసటి ఆదివారం భోజనానికి నాకు ఆహ్వానం అందింది. ఆ ‘ప్రీసెంటర్’ (గాయక బృంద నాయకుడు) ఉల్లాసభరితమైన, మంచి స్వభావం గల వృద్ధుడు; నేను కలిసిన వారిలో అత్యుత్తమమైన మరియు అత్యంత సంతోషకరమైన శ్లేషలు (మాటల చమత్కారాలు) పలికే వ్యక్తి ఆయనే. అంతకంటే గొప్ప విషయం ఏమిటంటే, ఆయన తనకున్న పాండిత్యం మొత్తాన్ని తన కుమార్తెలకే ధారపోశారు.

ఆదివారం భోజనం చేసిన తర్వాత, ఆ వారంలో ఎప్పుడైనా ఒకసారి వారిని పలకరించడానికి వెళ్లడం ఆనవాయితీ. “అమ్మాయిలలో చిన్నదైన మిస్ డెబ్బీ తప్ప మిగిలిన వారందరూ బయటకు వెళ్లారు; మీరు ఆమె దగ్గరకు వెళ్ళవచ్చు.” మిస్ డెబోరా చేతిలో ఒక చిన్న పుస్తకం పట్టుకుని ఒంటరిగా కూర్చుని ఉంది; ఆమె దానిని తెరిచి బల్లపై ఉంచింది. “అతను ఆమెను ప్రేమించాడా? అతను ఆమెను ప్రేమించాడని మీరు అనుకుంటున్నారా?” అది ఒక క్లిష్టమైన ప్రశ్న! వారు అడిగిన ప్రశ్నలన్నింటిలోనూ అదే అత్యంత కఠినమైనది. వారు ప్రాచీన ప్రపంచానికి సంబంధించిన విషయాల గురించి అడిగినప్పుడు నేను ఏదో ఒక ఊహాజనిత సమాధానం చెప్పగలిగేవాడిని; కానీ వారు…

544

ఆధునిక సాహిత్యం వైపు అడుగుపెట్టినప్పుడు, వారు దాన్ని చదవడానికి దయచూపారు, అది చాలా గొప్ప దయ.

నేను పూర్తిగా అయోమయంలో పడిపోయాను. ఆమె నా చేతిలో పుస్తకం పెట్టింది — గాడ్విన్ రాసిన “మేరీ జ్ఞాపకాలు”; ఆ రచన, ఆ సమయంలో, కనీసం ఒక చిన్న పట్టణంలోనైనా, ఒక కొత్తదనం.

అవును, మీరు ఇది చదివారా?”

అవును, నేను చదవలేదు. నేను విలియం గాడ్విన్ లేదా మేరీ వోల్‌స్టోన్‌క్రాఫ్ట్ గురించి కనీసం కనీ వినలేదు: నేనెలా వినగలను? ఆమె నాకు కొన్ని వాక్యాలను బిగ్గరగా చదివి వినిపించి,

చివరగా ఈ ప్రశ్న వేసింది, “అతను ఆమెను ప్రేమించాడా? అతను ఆమెను ప్రేమించాడని మీరు అనుకుంటున్నారా?”

నేను ఆమె వైపు దీనంగా చూస్తూ, ఇలా చెప్పాలనుకున్నాను: “ఆమె గురించి మీకు నచ్చినది ఏదైనా నన్ను అడగండి. నాకు క్రియల విషయంలో మంచి పట్టు ఉంది; నేను మీకు ఒక గ్రీకు చెట్టును కూడా గీయగలను; కానీ ప్రేమ విషయంలో నేను కొత్తవాడిని!” నా దీనమైన చూపులకు ఆమె చలించిపోయింది,

అందువల్ల ఆ దయగల వ్యక్తి నన్ను వెళ్ళనిచ్చింది. నన్ను అంత క్రూరంగా భయపెట్టిన ఆ చిన్న పుస్తకంలోని కూతురిని, ఆమె పుట్టుకతోనే ఆ కథ ఎలా ముగుస్తుందో, నేను మొదటిసారి చూసినప్పుడు, ‘ఆ అమ్మాయి’ డెబోరాతో నా సాహసం ఎంత స్పష్టంగా గుర్తుకువచ్చిందో! ప్రియమైన డెబ్బీ, అప్పుడు నా పదమూడవ ఏటనే నీ ప్రశ్నకు నేను సమాధానం చెప్పలేకపోయాను; కానీ ఇప్పుడు చెప్పగలను. ప్రేమ గురించిన ఈ కొత్త తత్వశాస్త్రంలో ఏదైనా ప్రత్యేక ప్రయోజనం ఉందా అని నువ్వు అడగాలనుకున్నావని నాకు ఏమాత్రం సందేహం లేదు, ఒకవేళ అలా అడిగి ఉంటే, నా మంచి అమ్మాయి, అలాంటిదేమీ లేదని నేను నీకు నమ్మకంగా హామీ ఇవ్వగలను.

ఫీల్డ్ ప్లేస్‌ను మనం ఇంకొక్కసారి చూద్దాం; ఇంకొక్కసారి మాత్రమే, మరియు అదే చివరిసారి అవుతుంది, ఎందుకంటే బైస్లీ తన పుట్టింటికి మరియు సొంత ఇంటికి అదే చివరి సందర్శన.

1814 వేసవి ప్రారంభంలో, అతను బ్రాక్‌నెల్ నుండి హార్షమ్ వరకు ఒక రోజు ఒంటరిగా నడిచాడు. అదొక సుదీర్ఘమైన మరియు ఆహ్లాదకరమైన నడక అని నేను ఊహిస్తున్నాను. అతను ఒక ఉద్వేగభరితమైన స్థితిలో ఉన్నాడు, మరియు మార్గమధ్యంలో అతనికి దైవ సందేశాలు అందాయి, మరియు అతను దివ్య దర్శనాలను చూశాడు, వాటి గురించి తరువాత మరింత వివరంగా తెలుసుకుందాం.

ఒక కవాతు దళానికి చెందిన ఒక యువ అధికారి హార్షమ్‌లో కొంతకాలం బస చేశాడు; ఫీల్డ్ ప్లేస్‌లో ఇతరుల వలెనే అతనికి కూడా ఆతిథ్యం మరియు దయ లభించాయి. తప్పిపోయిన కుమారుడు క్లుప్తంగా తిరిగి వచ్చినప్పుడు అతను సహాయం చేశాడు; అతను చివరిసారి వచ్చినప్పుడు అక్కడే ఉన్నాడు, మరియు అతను దాని గురించి మాకు ఒక వ్రాతపూర్వక వివరణ ఇచ్చాడు, దాని నుండి నేను ఆసక్తికరమైన వివరాలను మాత్రమే సంగ్రహిస్తాను. విచిత్రంగా, అది అతనికి మేలు చేసిన వారి ప్రశంసలతో నిండి ఉంది; అటువంటి ఉద్వేగభరితమైన కృతజ్ఞత అతని భావాలకు తగినదే; కానీ సంబంధిత వ్యక్తులందరి పట్ల దయతో, అతను దానిని ప్రదర్శించిన తీరును వదిలివేయడం మంచిది. బైషే నాకు రాసిన చివరి లేఖలోని ధోరణి మరియు స్వభావాన్ని బట్టి, ఒకవేళ శాంతి ఒప్పందం ఎలా కుదుర్చుకోవాలో వారికి తెలిసి ఉంటే, అతని కుటుంబం అప్పటికే అతన్ని సహేతుకమైన, సులభమైన షరతులపై తమ వద్ద ఉంచుకుని ఉండేదని మనం ఊహించవచ్చు. వారు బహుశా ఆ అడవి డేగను, అంటే పెరెగ్రిన్ ఫాల్కన్‌ను, ఎటువంటి కష్టం లేకుండానే తిరిగి దాని గూటికి ఆకర్షించి ఉండేవారు. బహుశా వారికి ఆ విషయం తెలిసి ఉండకపోవచ్చు; నిశ్చయంగా దాన్ని ఎలా చేయాలో వారికి తెలిసి ఉండదు; మరియు ఆ యువ సంచారి ఇతర, ఉన్నతమైన మరియు మరింత ముఖ్యమైన గమ్యాల కోసం కేటాయించబడ్డాడు:

సంపుటి II. ఎన్ ఎన్

546

మనిషి సంకల్పం ఒకలా ఉంటే, ఫలితం మరోలా ఉంటుంది. మొండితనం, దురుసుతనం మరియు విచక్షణారహితమైన హింస వల్ల కలిగే పరిణామాలను తలచుకుంటే ఒక విచిత్రమైన, విషాదకరమైన దృశ్యం కళ్ళ ముందు కదులుతుంది: సైనికుడి వేషధారణలో ఉన్న ఆ దివ్య కవికి, అతని తల్లి మరియు సోదరీమణులు భయంతో కూడిన సంకోచంతో ఆతిథ్యం ఇవ్వడం. ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’ (వారి నివాసం) వద్ద ఆ యువ అధికారికి లభించిన ఆప్యాయమైన స్వాగతం గురించి ఇలా వివరించబడింది: “ఆ సమయంలో నేను షెల్లీని ఇంకా చూడలేదు, కానీ అక్కడి పనివాళ్ళు, ముఖ్యంగా వృద్ధ బట్లర్ ‘లేకర్’, అతని గురించి నాతో మాట్లాడేవారు. అతను ఆ ఇంటివారందరి మనసులను గెలుచుకున్నట్లు అనిపించేది. శ్రీమతి షెల్లీ తరచుగా తన కొడుకు గురించి నాతో మాట్లాడేవారు; ఒక తల్లికి ఉండే అపారమైన ప్రేమతో ఆమె హృదయం అతని కోసం పరితపించేది. అతని తండ్రి మరియు ముగ్గురు చిన్న పిల్లలు బయటకు వెళ్ళిన సమయంలో, తన కొడుకును చూడాలనే సహజమైన కోరికతో, ఆమె అతన్ని ఒకసారి వచ్చి కలవమని కోరారు. అప్పుడు అతను తన మొదటి భార్య మరియు వారి ఏకైక సంతానం ‘యాంథే’తో కలిసి గ్రామీణ ప్రాంతంలో ఎక్కడో నివసిస్తుండేవాడు. అతను తన ఇంటి నుండి ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’కు కొన్ని మైళ్ళ దూరం వరకు నడిచి వెళ్ళాడు, ఆ తర్వాత ఒక రైతు తన బండిలో అతనికి చోటు ఇచ్చాడు. ప్రయాణంలో, తనతో ఉన్న వ్యక్తి యొక్క గొప్పతనం తెలియని ఆ రైతు, ఆ ప్రాంతం మరియు అక్కడి ప్రజల గురించి వివరిస్తూ ‘బిష్’ (షెల్లీ)ను అలరించాడు. ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’ కనిపించగానే, అది ఎవరి నివాసమో అతను చెప్పాడు; అలాగే ఆ కుటుంబానికి సంబంధించిన ఒక విశేషాన్ని కూడా చెప్పాడు – అదేమిటంటే, యువ ‘మాస్టర్ షెల్లీ’ చర్చికి చాలా అరుదుగా వెళ్ళేవారు. ఆ పాపం, ఎంతో అలసిపోయిన స్థితిలో ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’కు చేరుకున్నాడు. మరుసటి రోజు ఉదయం నేను అతన్ని కలవడానికి అక్కడికి వెళ్ళాను. డ్రాయింగ్ రూమ్‌కు ఆనుకుని ఉన్న ఒక చిన్న గదిలో—దానికి వారు ‘కన్ఫ్యూజన్ హాల్’ అని పేరు పెట్టారు—అతను తన తల్లి మరియు ఇద్దరు అక్కలతో ఉండగా నేను చూశాను.” ఆయన నన్ను ఎంతో ఆప్యాయంగా, నిజాయితీతో పలకరించారు; అచ్చం చిన్నప్పటి నుంచీ తెలిసిన వారిలా నన్ను ఆదరించి, వెంటనే నా మనసును గెలుచుకున్నారు. కిటికీ దగ్గర కూర్చుని ఉన్న ఆయన రూపం, ఆయన మాటల్లోని నిజాయితీ మరియు సరళత నాకిప్పటికీ కళ్ళకు కట్టినట్లు కనిపిస్తూ, వినిపిస్తూ ఉంటాయి. ఆయనకు, ఆయన సోదరి ఎలిజబెత్‌కు మధ్య ఉన్న పోలిక ఎంత అద్భుతంగా ఉండేదంటే, వారిద్దరూ కవలలేమో అనిపించేది. ఆయన కళ్ళు ఎంతో భావయుక్తంగా ఉండేవి, చర్మం మంచి ఛాయతో ఉండేది, ముఖ కవళికలు ఎంతో సున్నితంగా, అందంగా ఉండేవి; నల్లని జుట్టును ప్రత్యేకంగా అలంకరించుకునే ప్రయత్నం ఏదీ కనిపించేది కాదు. చూడటానికి ఆయన సన్నగా, సంస్కారవంతుడిగా కనిపించేవారు, కానీ కొంచెం వంగి నడిచే అలవాటు ఉండేది; ఆయన నడకలో సైనికులకు ఉండే బిగువు అస్సలు కనిపించేది కాదు. ఆయన రూపురేఖలు చూస్తేనే ఆయన ఆరోగ్యం ఎంతో సున్నితమైనదని అర్థమయ్యేది. ఆయన సాధారణ మనుషుల కంటే భిన్నమైన వ్యక్తి అని ఎవరైనా వెంటనే గ్రహించేవారు. ఆయన ప్రవర్తనలో ఒక రకమైన చిత్తశుద్ధి, సంస్కారవంతమైన మృదుత్వం మరియు కృత్రిమత్వం లేని సహజత్వం ఉండేవి; ఇవన్నీ అందరినీ ఆకట్టుకునేవి. నన్ను అంత త్వరగా ఆకట్టుకున్న వ్యక్తిని నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ కలవలేదు. ఆయన స్వభావంలోని ఉదారత, నిస్వార్థ గుణం కారణంగా వ్యక్తిగత సౌకర్యాల విషయంలో కఠినమైన నిగ్రహాన్ని పాటించాల్సి వచ్చేది. అందుకే దుస్తుల విషయంలో ఆయన చాలా పొదుపుగా ఉండేవారు. ఒకరోజు ఆయన మమ్మల్ని ఇలా అడిగారు,

తాను వెంట తెచ్చుకున్న ఏకైక కోటు గురించి మా అభిప్రాయం ఏమిటని అడిగారు. అది చాలా బాగుందని, కొత్తదానిలా కనిపిస్తోందని మేము చెప్పాము. అప్పుడు ఆయన, “అదొక పాత నల్లని కోటు, దాన్ని నేను బాగు చేయించి, లోహపు బటన్లు మరియు వెల్వెట్ కాలర్‌తో కొత్తగా కనిపించేలా మార్చాను” అని చెప్పారు. ఆ ప్రాంతంలో ‘బిష్’ (Bysshe) ఉన్న విషయం బయటపడటం ఇష్టం లేనందున, బయటకు వెళ్ళేటప్పుడు ఆయన నా ఎర్రటి యూనిఫాం ధరించాలని, నేను ఆయన పై దుస్తులు ధరించాలని మేము నిర్ణయించుకున్నాము. అతను సైనికుడి దుస్తులు ధరించి బయలుదేరాడు. అతని తల ఎంత చిన్నగా ఉండేదంటే—నా తల పెద్దది కాకపోయినప్పటికీ—ఆ టోపీ అతని కళ్ళపైకి జారి, దాని ముందు భాగం (పీక్) ముక్కుపై ఆనేది; దాంతో అది అతనికి సరిపోయేలా చేయడానికి లోపల ఏదైనా ఊరాల్సి వచ్చేది. అదే టోపీ నా తల మీదైతే కేవలం పైభాగంలో మాత్రమే నిలిచేది. నిజం చెప్పాలంటే, అతను అచ్చం సైనికుడిలా మాత్రం అస్సలు కనిపించలేదు.

** ఆ వేషధారణ మార్పు చాలా వినోదాత్మకంగా అనిపించింది; అతను దాన్ని బాగా ఆస్వాదించాడు మరియు ఆ కొత్త దుస్తులలో చాలా హాయిగా, సహజంగా ఇమిడిపోయాడు. మేము అతనికి ‘కెప్టెన్ జోన్స్’ అని పేరు పెట్టాము; అతను వెళ్ళిపోయిన తర్వాత కూడా మేము అతని గురించి అదే పేరుతో మాట్లాడుకునేవాళ్ళం. అయితే, మేము ఎంత జాగ్రత్త వహించినా, బిష్ (Bysshe) రాకను రహస్యంగా ఉంచలేకపోయాము. నేను సర్ జేమ్స్ మాకింటోష్ పేరును ప్రస్తావించాను, ఆయన పట్ల బిష్ ఎంతో గౌరవాభిమానాలు వ్యక్తం చేశాడు. సర్ జేమ్స్‌కు ఒక వ్యక్తితో సన్నిహిత సంబంధం ఉండేదని, ఆ వ్యక్తికి తాను ఎంతో రుణపడి ఉన్నానని బిష్ చెప్పాడు; ఆ వ్యక్తి రాసిన ‘పొలిటికల్ జస్టిస్’ (Political Justice) అనే పుస్తకం నుండే తనకు జ్ఞానం మరియు సద్గుణాలకు సంబంధించిన విలువైన విషయాలన్నీ లభించాయని అతను తెలిపాడు. అతను ఎంతో వాక్చాతుర్యంతో, ఉత్సాహంతో మాట్లాడాడు…

అవి నాకు అత్యంత తాత్వికమైనవిగా అనిపించాయి, కానీ ఏమాత్రం స్పష్టంగా, ఖచ్చితంగా లేదా నిర్దిష్టంగా లేవు. అప్పటికి ఆయన వయసు కేవలం ఇరవై రెండు ఏళ్లు మాత్రమే అయినప్పటికీ, తాను అప్పటికే హీబ్రూ భాషలో బైబిల్‌ను నాలుగుసార్లు చదివానని నాతో చెప్పారు. షెల్లీకి హీబ్రూ రాదు; బహుశా ఆయన గ్రీకులో చదివి ఉంటారు, ఎందుకంటే ఆయన ‘సెప్టువాజింట్’ (పాత నిబంధన యొక్క గ్రీకు అనువాదం) చదవడానికి చాలా ఆసక్తి చూపేవారు. ఆయన పరమాత్మను అనంతమైన దయ మరియు కరుణాగుణం కలిగినవారిగా అభివర్ణించారు. ఆధ్యాత్మిక విషయాలపై ఆయన ఎటువంటి స్థిరమైన అభిప్రాయాలను వెల్లడించలేదు; అవన్నీ అస్పష్టంగా, కేవలం ఊహాజనితంగా అనిపించాయి. ఒకప్పుడు తన చుట్టూ ఉన్న వాతావరణం మరణించిన వారి ఆత్మలతో నిండి ఉందని తాను భావించేవాడినని ఆయన చెప్పారు. ఆయన ఒక సంస్కారవంతుడైన వ్యక్తిలా తర్కించారు మరియు మాట్లాడారు; అప్పుడు నేను కేవలం పదహారేళ్ల వయసున్న బాలుడిని అయినప్పటికీ, సామర్థ్యం మరియు విజ్ఞానంలో ఆయనతో సమానమైన వ్యక్తిని అన్నట్లుగా నా వాదనలను ఎంతో గౌరవంతోనూ, శ్రద్ధతోనూ పరిగణించారు. షెల్లీ అత్యంత సున్నితమైన మనస్తత్వం కలిగిన వ్యక్తులలో ఒకరు; ప్రాణం తీయడం అంటే ఆయనకు తీవ్రమైన భయం, దానిని ఆయన ఒక నేరంగా భావించేవారు. ఆయన కవిత్వాన్ని ఎంతో గాఢతతో, గంభీరంగా చదివేవారు: ఒక సాయంత్రం, ఆయన గోథే (Goethe) రాసిన కవితలలో ఒకదాని అనువాదాన్ని మాకు గట్టిగా చదివి వినిపించారు, ఆ స్వరం ఇప్పటికీ నా చెవుల్లో వినిపిస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది. సంగీతం పట్ల ఆయనకు మక్కువ ఉండేది, ముఖ్యంగా అది జ్ఞాపకాలను రేకెత్తించే మాధ్యమంగా ఆయనకు నచ్చేది; చిన్నతనంలో తనకు ఇష్టమైన రాగాలు ఆయనను ఎంతగానో ఆకట్టుకునేవి. పియానోపై ఒక చేత్తో ఆయన పదే పదే వాయించే ఒక రాగం ఆయనను పూర్తిగా లీనమయ్యేలా చేసేది; అది చాలా సరళమైన రాగం, దానిని ఆయన తొలి ప్రేమకు పాత్రురాలైన వ్యక్తి ఆయన కోసం వాయించేవారని నాకు తెలిసింది. పాపం! ఆయన త్వరలోనే మమ్మల్ని విడిచి వెళ్ళిపోయారు, ఆ తర్వాత నేను ఆయనను ఎప్పుడూ చూడలేదు, కానీ ఆయనను నేను ఎప్పటికీ మర్చిపోలేను. ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’కు అది ఆయన చివరి సందర్శన. “అతను ఎంతో స్నేహపూర్వకమైన, సున్నిత స్వభావం కలిగిన వ్యక్తి.”

టార్కీ, ఫిబ్రవరి 16, 1857.

ప్రియమైన H.,

చాలా కాలం క్రితం జరిగిన సంఘటనలను ఇప్పుడు ఖచ్చితంగా గుర్తుచేసుకోవడం చాలా కష్టం. నేను ‘బిష్’ (Bysshe)ను మొదటిసారిగా ‘హారో’ (Harrow)లో ఉన్నప్పుడు చూశాను. అప్పుడు నా వయసు తొమ్మిదేళ్లు; నా సోదరుడు జార్జ్ వయసు పదేళ్లు. అతను ‘బ్రెెంట్‌ఫోర్డ్’ (Brentford)లోని డాక్టర్ గ్రీన్లా పాఠశాలలో చదువుతుండగా, మేము అతన్ని అక్కడి నుండి తీసుకువచ్చాము; మా నాన్నగారి సేవకుడు ఒకరు మా అందరినీ చూసుకునేవారు. అతను మాతో పాటు ‘ఫెర్న్’ (Ferne)కు వచ్చాడు, అక్కడ ఈస్టర్ సెలవులను గడిపాడు. ఆ పర్యటనకు సంబంధించి నాకు గుర్తున్న ఏకైక విషయం ఏమిటంటే—మాకంటే కొంచెం పెద్దవాడైన బిష్, తాము వడ్రంగుల్లా (carpenter) నటించడం బాగుంటుందని భావించాడు; అతని ఆధ్వర్యంలో మేము వడ్రంగుల గొడ్డళ్లను తీసుకుని, పార్కులో ఉన్న మా నాన్నగారి చిన్న ‘ఫిర్’ (fir) చెట్లను కొన్నింటిని నరికేసాము. మా నాన్నగారు తరచుగా ఆ సంఘటన గురించి నాకు గుర్తుచేసేవారు.

ఆ తర్వాత, నేను నావికాదళం (navy) నుండి బయటకు వచ్చిన సంవత్సరం—అంటే నాకు పదిహేనేళ్ల వయసు వచ్చే వరకు—నేను మళ్లీ బిష్‌ను కలవలేదు. ఆ సమయంలో నేను మా నాన్న, అమ్మ, షార్లెట్ మరియు హ్యారియట్‌లతో కలిసి ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’ (Field Place)కు వెళ్లాను. అప్పుడే ‘ఈటన్’ (Eton) నుండి వచ్చిన బిష్ మరియు అతని సోదరి ఎలిజబెత్ అక్కడ ఉన్నారు. ఆ సమయంలో బిష్…

 551

నా సోదరి హ్యారియట్‌తో ఎంతగానో అనుబంధం కలిగి ఉండేవాడు—ఆ అనుబంధాన్ని మాటల్లో చెప్పలేను. ‘స్ట్రోడ్’ (Strode)లోనూ, అలాగే ‘సెయింట్ ఇర్వింగ్స్’ (St. Irving’s)—హోర్షామ్‌లో డ్యూక్ ఆఫ్ నార్ఫోక్‌కు చెందిన ఆ ప్రదేశం పేరు అదేనని నాకనిపిస్తోంది—అక్కడ మేం నలుగురం కలిసి వెన్నెల్లో చేసిన నడకలు నాకు బాగా గుర్తున్నాయి. (‘సెయింట్ ఇర్వింగ్స్ హిల్స్’ అనేది ఒక అందమైన ప్రదేశం, అక్కడికి వెళ్లే దారిలో కుడి వైపున ఉంటుంది…) హోర్షామ్ నుండి ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’ వరకు విస్తరించి ఉన్న ఆ ప్రాంతాన్ని ప్రఖ్యాత ‘క్యాపబిలిటీ బ్రౌన్’ తీర్చిదిద్దారు; అది అద్భుతమైన అటవీ వృక్షాలు, జలపాతాలు మరియు గ్రామీణ శైలిలో అమర్చిన ఆసనాలతో నిండి ఉండేది. అక్కడ ఉన్న ఇల్లు ఎలిజబెతన్ శైలికి చెందినది. (అదంతా ఇప్పుడు ధ్వంసమైపోయింది.) అది 1810వ సంవత్సరంలో జరిగిన విషయం. ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’ సందర్శన తర్వాత, మేము ‘లింకన్స్ ఇన్ ఫీల్డ్స్’లో ఉన్న నా సోదరుడి ఇంటికి వెళ్లాము. అక్కడ బిష్ (Bysshe), అతని తల్లి మరియు ఎలిజబెత్ మాతో కలిశారు; మేము అక్కడ చాలా సంతోషంగా ఒక నెల గడిపాము. బిష్ ఎంతో ఉత్సాహంగా, ఉల్లాసంగా ఉండేవారు; నా సోదరి పట్ల తనకున్న అనురాగం ఫలించినందుకు ఆయన ఎంతో సంతోషంగా ఉండేవారు. ఆ వేసవి కాలంలో—నాకు గుర్తున్నంత వరకు, మేము విల్ట్‌షైర్‌కు వెళ్ళిన తర్వాత—బిష్ మరియు నా సోదరి హ్యారియెట్ మధ్య నిరంతరం ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు సాగుతూ ఉండేవి (అంతకు ముందు కూడా అలాగే ఉండేదని నా నమ్మకం). కానీ, తాత్విక లేదా లోతైన విషయాలపై ఆయన రాసిన లేఖల ధోరణి ఆమెలో ఆందోళన కలిగించింది; ఆమె మొదట ఈ విషయం గురించి మా అమ్మను, ఆ తర్వాత మా నాన్నను సంప్రదించింది. చివరికి దీనివల్ల—అది సరిగ్గా ఎలా జరిగిందో నేను ఖచ్చితంగా చెప్పలేను కానీ—బిష్ మరియు నా సోదరి మధ్య కుదిరిన వివాహ నిశ్చయార్థం రద్దయింది; అంతకుముందు వారిద్దరి తండ్రులు (అంటే బిష్ తండ్రి మరియు మా నాన్న) ఆ సంబంధానికి అంగీకారం తెలిపి ఉండేవారు.

1810 శరదృతువులో, బిష్ ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లోని ‘యూనివర్సిటీ కాలేజీ’లో నివసించడానికి వెళ్లారు, అక్కడ ఆయన…

552

1810 శరదృతువులో బిష్ (Bysshe) ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లోని యూనివర్సిటీ కాలేజీలో నివసించడానికి వెళ్ళాడు; అక్కడ అతనికి మిస్టర్ హాగ్ (Mr. Hogg) పరిచయమయ్యారు మరియు వారిద్దరి మధ్య గాఢమైన స్నేహం ఏర్పడింది. వివిధ అంశాలపై అధ్యయనాలు మరియు ఆలోచనల విషయంలో హాగ్ తనతో సమానమైన దృక్పథం కలిగిన వ్యక్తి అని బిష్ గుర్తించాడు, దాంతో ఆ విషయాలపై రచనలు చేయడం త్వరలోనే ప్రారంభించాడు. ఆ సంవత్సరం క్రిస్మస్ సెలవుల్లోనూ, అలాగే 1811 జనవరిలోనూ, నేను కొంత సమయాన్ని బిష్‌తో కలిసి ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’ (Field Place) వద్ద గడిపాను. మేము లండన్‌కు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, బిష్ సోదరి మేరీ తన పాఠశాల సహచరి అయిన మిస్ వెస్ట్‌బ్రూక్‌కు (Miss Westbrook) ఒక పరిచయ లేఖను మరియు ఒక బహుమతిని ఇచ్చి పంపింది; వాటిని బిష్ మరియు నేను ఆమెకు అందించాల్సి ఉంది. మేము మిస్టర్ వెస్ట్‌బ్రూక్ ఇంటికి వెళ్లి ఆ పని చేశామని నాకు గుర్తుంది. అది ఎలా జరిగిందో నాకు సరిగ్గా తెలియదు కానీ, ఆ సమయం నుండి బిష్ మిస్ వెస్ట్‌బ్రూక్‌తో ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు జరపడం మొదలుపెట్టాడు. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే—అంటే ‘లెంట్ టర్మ్’ (Lent term) ప్రారంభమైన కొద్ది రోజులకే—ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో ఒక చిన్న వివాదాస్పద రచన ప్రచురితమైంది. ఆ కరపత్రంపై రచయిత పేరు లేదు, కానీ దాని రచయిత ఎవరో యూనివర్సిటీలో అందరికీ అనుమానం కలిగింది; ఆ రచనకు తామే రచయితలమని అంగీకరించడానికి నిరాకరించి, మొండిగా వ్యవహరించినందుకు ఆ యువ స్నేహితులు ఇద్దరినీ ఆక్స్‌ఫర్డ్ నుండి బహిష్కరించారు.

ఆ తర్వాత బిష్ మరియు అతని స్నేహితుడు లండన్‌కు వచ్చారు; ఆ సమయంలో అతని తండ్రి బిష్‌ను ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’కు రానివ్వడానికి నిరాకరించారు. అందువల్ల అతను లింకన్స్-ఇన్ ఫీల్డ్స్‌లోని మా సోదరుడి ఇంటికి వచ్చాడు. అప్పుడు నేను నగరంలో ఉంటూ, మిస్టర్ అబెర్నెతీ యొక్క శరీర నిర్మాణ శాస్త్ర (అనాటమీ) ఉపన్యాసాలకు హాజరవుతూ ఉండేవాడిని.

. 553

శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం గురించిన ఆలోచన—ముఖ్యంగా నా సోదరుడితో కొన్ని సంభాషణల తర్వాత—బైష్‌కు ఎంతో ఆసక్తికరంగా అనిపించింది; దాంతో అతను నాతో కలిసి ఆ కోర్సులో పాల్గొన్నాడు, అలాగే అప్పుడప్పుడు సెయింట్ బార్తోలోమ్యూ ఆసుపత్రికి కూడా వెళ్ళేవాడు. ఆ సమయంలో బైష్ మరియు అతని స్నేహితుడు పోలాండ్ వీధిలో ఒక బసను ఏర్పాటు చేసుకుని కొంతకాలం అక్కడే ఉన్నారు; బహుశా వసంతకాలంలో ఎక్కువ భాగం వారు అక్కడే గడిపి ఉంటారు, నేను కూడా ప్రతిరోజూ కొంత సమయం వారితో గడిపేవాడిని. ఆ సమయంలో ప్రత్యేకంగా ఏ సంఘటనా జరగలేదు; కనీసం నాకైతే ఏదీ గుర్తులేదు. వారిద్దరూ, ముఖ్యంగా బైష్, ఉదయమంతా రచనలు చేయడంలో నిమగ్నమై ఉండేవారు; శరీర నిర్మాణ శాస్త్ర ఉపన్యాసం తర్వాత, మేము అప్పుడప్పుడు సెయింట్ జేమ్స్ పార్క్‌లో నడిచేవాళ్ళం. అక్కడ బైష్ సైనికుల పట్ల తనకున్న అయిష్టాన్ని వ్యక్తం చేసేవాడు; ప్రజల ఆలోచనా విధానాన్ని బంధించడానికి ఉద్దేశించినదిగా భావిస్తూ, శాశ్వత సైనిక దళం (స్టాండింగ్ ఆర్మీ) ఉండటాన్ని అతను వ్యతిరేకించేవాడు.

వసంతకాలంలో, అతని తండ్రి పార్లమెంటు సమావేశాలకు హాజరవుతున్న సమయంలో, నార్ఫోక్ డ్యూక్ నా కజిన్‌ను (బైష్‌ను) తన ఆధ్వర్యంలో రాజకీయ నాయకుడిగా మారేలా ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించారు. డ్యూక్ ఆహ్వానం మేరకు, బైష్ తన తండ్రిని నార్ఫోక్ హౌస్‌లో జరిగిన విందులో కలిశాడు. హార్షమ్ నియోజకవర్గం నుండి అతన్ని సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యేలా చేసే ప్రణాళిక గురించి చర్చించడం, అలాగే రాజకీయాల్లో తన ప్రతిభను వినియోగించుకునేలా అతన్ని ప్రోత్సహించడం ఆ సమావేశం ఉద్దేశ్యం. ఆ విందు తర్వాత బైష్ వ్యక్తం చేసిన ఆగ్రహం నాకు గుర్తుంది; తన మనస్సును బంధించడానికి, కేవలం డ్యూక్ అనుచరుడిగా తన జీవితాన్ని ప్రారంభించేలా చేయడానికి జరిగిన ప్రయత్నంగా అతను దానిని భావించాడు. ఆ ప్రణాళిక విఫలమైనప్పుడు ఏమి చేయాలో తెలియక అతని తండ్రి అయోమయంలో పడ్డాడు.

554

అందులో… ఈలోగా, నా సోదరుడు థామస్ మరియు అతని మొదటి భార్య (ఆమె చాలా మంచి మనిషి) కొన్ని వారాల పాటు నగరానికి వచ్చి, బిష్‌తో పరిచయం పెంచుకున్నారు. రాడ్నర్‌షైర్‌లోని ‘కుమ్ ఎలాన్’ (Cwm Elan) గురించి — అది అప్పట్లో నా సోదరుడికి చెందినది, కానీ ఆ తర్వాత అమ్మేశారు — నా సోదరి హ్యారియెట్ ద్వారా అతను చాలా విషయాలు విన్నాడు. ఆ ప్రదేశాన్ని చూడాలనే బలమైన కోరికతో, ఆ వేసవిలో అక్కడికి వెళ్లమని నా సోదరుడు టామ్ మరియు అతని భార్య ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అతను స్వీకరించి, అక్కడికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఉన్న సమయంలో, మిస్ W.తో నిరంతరం జరిపిన ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు అతన్ని లండన్‌కు తిరిగి వచ్చేలా చేశాయి, ఆ తర్వాత అతను ఆమెతో కలిసి పారిపోయాడు. ఈ కాలంలో అతను నాతో కూడా ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు జరిపాడు; తన భవితవ్యాన్ని మరొకరితో ముడిపెట్టుకోవాలన్న పిలుపుగా అతను అభివర్ణించిన విషయం గురించి నాకు ఒక లేఖ రాశాడు. ఆ లేఖను అతను ఇలా ముగించాడు: “పర్సీ, దీన్ని వినవద్దు, ఎందుకంటే ఇది నిన్ను స్వర్గానికో లేదా నరకానికో పిలిచే మరణ ఘోష!” ఆ లేఖ ‘S’ వద్ద భద్రపరచబడి ఉందని నాకు అప్పుడప్పుడు అనిపిస్తుంది. వేసవిలో నేను అక్కడికి వెళ్లి దాన్ని కనుగొంటే, మీకు పంపిస్తాను.

చివరకు మిస్ W.తో పారిపోవడానికి బిష్ నగరానికి వచ్చినప్పుడు, అతను ఎప్పటిలాగే ‘లింకన్స్-ఇన్ ఫీల్డ్స్’కు వచ్చాడు. ఆమెను కలవడానికి వెళ్ళినప్పుడు నేను అతనికి తోడుగా ఉండేదాన్ని. చివరికి ఒక రోజు తెల్లవారుజామున — ఆ నెల లేదా తేదీ నాకు సరిగ్గా గుర్తులేదు, బహుశా సెప్టెంబర్ అయి ఉండవచ్చు — నేను వారితో కలిసి ఒక అద్దె బండిలో (hackney-coach) గ్రేస్‌చర్చ్ వీధిలోని ‘గ్రీన్ డ్రాగన్’కు వెళ్లాను. అక్కడ మేము రోజంతా గడిపాము; మెయిల్ కోచ్‌లు బయలుదేరే సమయం కాగానే, వారు ఉత్తర దిశగా ప్రయాణమయ్యారు.

565

యార్క్ నుండి వచ్చిన మెయిల్. ఆ తర్వాతి వసంతకాలంలో నేను లండన్‌లో బైషే మరియు శ్రీమతి షెల్లీని చూశాను. వారు 1812వ సంవత్సరం వేసవిని కమ్ ఎలాన్‌లో నా సోదరుడు మరియు సోదరితో గడిపారు. శ్రీమతి జి. శ్రీమతి షెల్లీతో చాలా సంతోషంగా ఉన్నారు, మరియు వారు వారిని విడిచి వెళ్ళినప్పుడు విచారించారు. వారు ఆ సమయంలో వేల్స్‌లో స్థిరపడాలని అనుకున్నారు, కానీ బదులుగా వారు లేక్స్‌కు వెళ్లారని నేను అనుకుంటున్నాను, ఎందుకంటే బైషేకు సౌతీతో పరిచయం ఏర్పడింది.

అప్పటి నుండి నేను బైషేను మళ్ళీ ఎప్పుడూ చూడలేదు. నా సోదరుడు అతన్ని పట్టణంలోనో, లేదా ఎడిన్‌బర్గ్‌లోనో చూసి ఉండవచ్చు, కానీ అది ఎలా జరిగిందో నాకు సరిగ్గా గుర్తులేదు.

బైషే చిన్ననాటి జీవితానికి సంబంధించిన ఉపయోగపడే ఏ విషయాన్నీ నేను గుర్తుకు తెచ్చుకోలేకపోయానని చింతిస్తున్నాను. నేను లండన్‌లోని దాదాపు ప్రతి కాఫీహౌస్‌లో బైషే మరియు మిస్టర్ హెచ్‌తో ఎన్నో మధ్యాహ్నాలు, సాయంత్రాలు గడిపినప్పటికీ (ఎందుకంటే వారు వైవిధ్యం కోసం ప్రతిరోజూ తమ భోజన స్థలాన్ని మార్చుకునేవారు), ఆ దృశ్యాలు స్పష్టంగా గుర్తున్నా, సంభాషణలను మాత్రం గుర్తుచేసుకోలేను. నన్ను నమ్ము, నా ప్రియమైన హెచ్.,

నీ ఆప్యాయ బంధువు,

సి. హెచ్. జి.

హెచ్. ఎస్. కు

టార్క్వే, ఫిబ్రవరి 25, 1857.

నా ప్రియమైన హెచ్.,

బైషే గురించిన నా కొన్ని తొలి జ్ఞాపకాలకు లభించిన అనుకూలమైన ఆదరణ గురించి విని నేను నిజంగా సంతోషిస్తున్నాను. మేము హార్షమ్‌లోని హిల్స్ అనే డ్యూక్ ఆఫ్ నార్ఫోక్ ఇంటికి వెళ్తున్న సందర్భం నాకు గుర్తుంది.

బైషే ఒక కార్మికుడి దుస్తులు ధరించి, నా సోదరి వద్దకు ఒక బిచ్చగాడిలా వచ్చాడు. అంతేకాక, హిల్స్ వంటి పాత ఇళ్లలో ప్రత్యేకంగా ఉండే ఆ చిన్న డ్రాయర్ల పెట్టెల్లో ఒకదాన్ని తీసుకుని, ఫీల్డ్ ప్లేస్‌కు తిరిగి వెళ్లే దారిలో కొంత దూరం మోసుకెళ్లాడు.

మా నాన్నగారు మమ్మల్ని కలుస్తారేమోనని ఎలిజబెత్ తీవ్ర ఆందోళనలో ఉంది. కానీ బైషే తన స్వభావంలోకి ఎంతగా లీనమైపోయాడంటే, ఒక్కసారి అతనిలో ఉత్సాహం పెరిగితే ఏదీ అతన్ని ఆపలేకపోయింది. అతను తన ఉల్లాసభరితమైన పరుగులో మిమ్మల్ని కూడా తనతో పాటు లాక్కెళ్లి, అడ్డుకోలేని రీతిలో తన ఆనందంలో మిమ్మల్ని పాలుపంచుకునేలా చేశాడు.

బైషేతో నాకు పరిచయం ఉన్నంత కాలం, అది అతని జీవితంలో ఒక సంతోషకరమైన సంవత్సరం. ఆ తర్వాత నేను అతన్ని చూసినప్పుడల్లా, అతని మనసులో ఏదో చింత ఉండేది. నేను ఇంతకు ముందు చెప్పడం మర్చిపోయాను, ఆక్స్‌ఫర్డ్ విడిచిపెట్టిన తర్వాత బైషే పట్టణంలో గడిపిన వేసవి కాలం ప్రారంభంలో, ప్రిన్స్ రీజెంట్ కార్ల్టన్ హౌస్‌లో ఒక అద్భుతమైన విందు ఇచ్చారు. ఆ విందులో, కార్ల్టన్ గార్డెన్స్‌లో తాత్కాలికంగా ఏర్పాటు చేసిన ఒక గుడారంలో, చాలా పొడవైన బల్ల మధ్యలో, నదిని అనుకరిస్తూ ఒక నీటి ప్రవాహాన్ని వంకరగా పారించే వింతను ప్రవేశపెట్టారు. దీనిపై పత్రికలలో చాలా వ్యాఖ్యలు వచ్చాయి, మరియు ప్రతిపక్షాలు దీనిని చూసి నవ్వాయి. ఆ విందును మరియు దానితో పాటు వచ్చిన వాటిని వ్యతిరేకించిన వారిలో బైషే కూడా ఒకడు. అతను ఈ విషయంపై సుమారు యాభై పంక్తుల కవితను వ్రాసి, వెంటనే ప్రచురించాడు, అందులో…

557

చిన్న నదీ తీరాన కూర్చుని ఉన్న యువరాజును ఉద్దేశించి అతను మాట్లాడాడు; అలాగే, ఒక విందు కార్యక్రమం (fete) ముగిసిన తర్వాత ‘కార్ల్టన్ హౌస్’కు వెళ్తున్న వారి వాహనాల్లోకి ఆ ప్రతుల (కాపీల)ను విసిరి వేస్తూ కాలక్షేపం చేశాడు.

నమ్మండి, మొదలైనవి.

సి. హెచ్. జి.

హెచ్. ఎస్. కు.

వాఖమ్ చర్చ్.

రెండవ సంపుటి సమాప్తం.

బ్రాడ్‌బరీ మరియు ఎవాన్స్, ముద్రకులు, వైట్‌ఫ్రైయర్స్.

సంపూర్ణం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -3-10-26-ఉయ్యూరు .–