ఇటీవలి రెండు సామాజిక చిత్రాలు(త్రివేణి)

– శంకర కృష్ణ చెట్టూర్-ఆంగ్ల రాచనకు నా అనువాదం

కొన్ని నెలల క్రితం, భారతీయ టాకీ చిత్రాలలో కనిపిస్తున్న కొన్ని ధోరణుల గురించి నేను వ్యాఖ్యానించాను. అప్పటి నుండి, నేను ఇటీవల రెండు భారతీయ చిత్రాలను చూశాను. ఇవి రెండూ తమిళ భాషలో వచ్చిన సామాజిక చిత్రాలు. వీటిలో ఒకటి భారతీయ చలనచిత్రాల భవిష్యత్తుపై నాకు గొప్ప ఆశను కలిగిస్తుండగా, మరొకటి మన భారతీయ టాకీ చిత్రాల అభివృద్ధిలో ఉండకూడదని వివేకవంతులైన ప్రేక్షకులు కోరుకునే అన్ని లక్షణాలను కలిగి ఉంది. నేను ప్రస్తావిస్తున్న ఆ చిత్రాలు: రాయల్ టాకీస్ (మధురై) వారి ‘చింతామణి’ మరియు అసందాస్ క్లాసికల్ టాకీస్ (కలకత్తా) వారి ‘మోడ్రన్ యూత్’. ఈ రెండు చిత్రాలను పోల్చి చూడటం మరింత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే వీటి కథాంశాలు సమాంతరంగా సాగుతాయి. రెండింటిలోనూ ఒక పురుషుడి పతనానికి, అధోగతికి ఒక చెడు స్త్రీ—అంటే ఒక నర్తకి—కారణమవుతుంది. అయితే, ‘చింతామణి’ చిత్రంలో, అతడిని పతనానికి గురిచేసిన అదే స్త్రీ, చివరకు అతడికి విముక్తిని కలిగిస్తుంది. అదే సమయంలో, ‘మోడ్రన్ యూత్’ చిత్రంలో, కథానాయకుడిని దుర్గుణాల బారి నుండి రక్షించి, అతడికి తిరిగి విచక్షణను ప్రసాదించే బాధ్యతను అతని ధైర్యవంతురాలైన భార్య చేపడుతుంది. ఆమె అతడిని తిరిగి కుటుంబం వైపు, గృహ జీవితం వైపు మళ్లించడమే కాకుండా, మతం మరియు నైతికత పట్ల అతనికి ఉండాల్సిన పాతకాలపు గౌరవభావాన్ని కూడా పునరుద్ధరిస్తుంది.

‘చింతామణి’ చిత్రంలో, కథానాయిక ఒక నర్తకి. ఆమె తన కుల సంప్రదాయం వల్ల (మరియు డబ్బు కోసం ఎంతకైనా తెగించే, కఠిన హృదయురాలైన తల్లి ఒత్తిడి వల్ల) తనకు ఏమాత్రం ఇష్టం లేని, దుర్మార్గమైన జీవితాన్ని గడపవలసి వస్తుంది. నిజానికి ఆమె అంతరాత్మలో శ్రీకృష్ణుని పట్ల భక్తిభావం కలిగి ఉంటుంది. ఒక సన్యాసి పాడుతున్న ఆధ్యాత్మిక గీతాన్ని విన్నప్పుడు ఆమెలో కలిగే స్పందన ద్వారా, ఆమెలోని ఆ భక్తి తపనను మనం అందంగా చూడవచ్చు. ఈ పాట వచ్చే సన్నివేశానికి ముందు, ఆమె చాలా తెలివిగా అల్వార్ శెట్టి అనే అమాయకపు వ్యక్తిని ఒప్పించి, అతని దగ్గర ఉన్న విలువైన ఆభరణాలను తీసుకునే ఘట్టం ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో, ఆ పాట మరింత అర్థవంతంగా, నాటకీయ వ్యంగ్యంతో (dramatic irony) కూడి ఉంటుంది. ఇక్కడే మనకు అసలైన ‘చింతామణి’ పరిచయమవుతుంది. అయితే, భౌతిక ప్రపంచపు ఆకర్షణలు ఇంకా బలంగా ఉండటంతో, చింతామణి తన మాజీ ప్రేమికుడైన మనోహర్‌ను ఉపయోగించుకుంటుంది. అతని డబ్బుతో ఆమె పూర్తిగా చెల్లాచెదురైంది. అతని సహాయంతో, ఒక అత్యంత ధనవంతుడైన, వివాహితుడైన వ్యక్తికి పరిచయం పొందుతుంది. స్థానిక గుడిలో ఒక అద్భుతమైన అభినయ ప్రదర్శనతో, (అతనికి చదువుపై ఆసక్తి, స్త్రీల పట్ల ఉదాసీనత ఉన్నప్పటికీ) అతని మనసును పూర్తిగా గెలుచుకుంటుంది. ఈ సన్నివేశం యొక్క ఛాయాగ్రహణం అద్భుతంగా ఉంది. చింతామణి ప్రదర్శనకు ఆళ్వార్ చెట్టి, మనోహర్, కథానాయకుడు మరియు ప్రేక్షకుల ప్రతిచర్యలను చూపే ఉప-నాటకం చూడటానికి అత్యంత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. కథానాయకుడు కూడా మంచి గాయకుడే, చింతామణి ముఖం, హావభావాలు తన కళ్ల ముందు నాట్యం చేస్తుండగా, అతను మైమరచి ఇంటికి వెళ్తాడు. ఈ దశలో, తన ఉప్పొంగిన భావాలకు వెలిబుచ్చుతూ అతను సందర్భానుసారంగా ఒక పాట పాడతాడు. త్వరలోనే అతను చింతామణి వలలో చిక్కుకుంటాడు; అతను ఒక దంతపు పెట్టెలో విలువైన ఆభరణాన్ని ఇచ్చి ఆమెను కలుస్తాడు. చింతామణి చాకచక్యంగా మనోహర్‌ను తప్పించుకుని, అతడిని తన ప్రేమికుడిగా అంగీకరిస్తుంది. ఆ క్షణం నుండి, అతను తన భార్యను, అనారోగ్యంతో మంచాన పడిన తన తండ్రిని, తన స్నేహితుడైన మనోహర్‌ను పూర్తిగా మరచిపోతాడు. అతను చింతామణిని ఒక వైభవోపేతమైన భవనంలో స్థిరపరిచి, ఆమెతో గంటల తరబడి ప్రేమగా, సుఖంగా గడుపుతాడు. ఒక రాత్రి పొద్దుపోయాక తిరిగి వచ్చేసరికి, తన భార్య ఏడుస్తూ, తండ్రి కుప్పకూలిపోవడం చూస్తాడు. తండ్రి తన ఆస్తిపాస్తులన్నింటినీ కోడలికి అప్పగిస్తాడు, కానీ ఆమె మాత్రం భక్తిశ్రద్ధలతో దాన్ని తన భర్త పాదాల వద్ద ఉంచుతుంది. ఇది చూసి ఉద్వేగానికి లోనైన ఆ వృద్ధుడు మూర్ఛపోయి చనిపోతాడు. కన్నీళ్లతో బ్రతిమాలుతున్న భార్యకు, కొడుకుకు మధ్య రాజీ కుదురుతున్నట్లు అనిపించినప్పుడు, ఉరుములతో కూడిన తుఫాను విరుచుకుపడుతుంది. ఆ ఉరుములను ఎదుర్కోవడానికి తన చింతామణి ఒంటరిగా ఉందని ఆ తుఫాను కథానాయకుడికి గుర్తు చేస్తుంది. తన భార్య కౌగిలి నుండి విడిపించుకుని, అతను చింతామణి ఇంటికి పరుగెత్తుతాడు. చనిపోయిన తన మామ తనను పిలుస్తున్నట్లు దర్శనం పొందిన ఆ పేద భార్య, నదిలో దూకి ప్రాణాలు విడిచింది. ఉప్పొంగి ప్రవహిస్తున్న ఆ నది నాయకుడి ప్రయాణానికి అడ్డుగా నిలిచింది. పడవ లేదా తెప్ప ఏదీ అందుబాటులో లేకపోవడంతో, నీటిపై కొట్టుకొస్తున్న ఒక శవాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని అతను నదిని దాటి, చింతామణి భవనం మెట్ల వద్దకు చేరుకున్నాడు. ఆ శవాన్ని వదిలేసి, తోట గోడపై వేలాడుతున్న తీగను పట్టుకుని లోపలికి ఎక్కడానికి ప్రయత్నించాడు; కానీ, అతను తీగ అని భ్రమపడింది నిజానికి ఒక పాము. ఒళ్లంతా తడిసి, చొక్కాకు ఆ పాము రక్తం అంటుకోగా, అతను హుటాహుటిన చింతామణి గదిలోకి వెళ్లాడు. తన తండ్రి మరణవార్తను ఆమెకు తెలియజేయగా, భార్యను ఒంటరిగా వదిలేసి వచ్చినందుకు ఆమె అతడిని మందలించింది. అప్పుడు అతను నదిని దాటేందుకు శవాన్ని ఉపయోగించుకున్న వింత అనుభవాన్ని వివరించాడు. చింతామణి అతనితో కలిసి నది ఒడ్డుకు వెళ్లగా, అక్కడ కనిపించిన ఆ శవం తన సొంత భార్యదేనని గుర్తించింది. విచారణలో, అతను తీగ అని పట్టుకున్నది కూడా పామేనని తేలింది. తన తప్పులను, వాటి వల్ల ఎదురైన భయంకరమైన పరిణామాలను గ్రహించిన చింతామణికి జ్ఞానోదయం కలిగింది; అదే రాత్రి ఆమె కలలో శ్రీకృష్ణుడు కనిపించాడు. ఆమె లోపలికి వెళ్లి, తన విలువైన వస్త్రాలను విడిచిపెట్టి, సన్యాసిని వేషధారణను స్వీకరించింది. నాయకుడు ఆమెను తన సొంతమని కోరగా, ఆమె అతడిని తిరస్కరించింది. ఇకపై తాను శ్రీకృష్ణుడి భక్తురాలినని, తమరిద్దరినీ ఇంతటి ఘోర పాపాలకు దారితీసిన ఈ పాపభూయిష్టమైన శరీరం ఇకపై కేవలం భగవంతుని సేవకే అంకితమని స్పష్టం చేసింది. చంద్రకాంతి ఆమె ముఖంపై ప్రసరిస్తుండగా, గాలికి ఆమె జుట్టు రెపరెపలాడుతుండగా, తాను ఎంతో అన్యాయం చేసిన ఆ దురదృష్టవంతురాలి మృతదేహం ముందు, ఆమె ఒక ప్రతీకార దేవతలా నిలబడింది.

గొప్ప ముగింపు తర్వాత వచ్చే ఈ సన్నివేశాలు పూర్తిగా అనవసరమైనవని, కళాత్మక ప్రభావాన్ని పాడుచేస్తాయని నేను అంగీకరిస్తాను. నిరక్షరాస్యులు, చదువుకోని ప్రజలకు కథానాయకుడి మార్పు యొక్క పూర్తి అర్థాన్ని వివరించడానికి ఇవి బహుశా అవసరమై ఉండవచ్చు. అంతవరకూ బాగానే ఉంది. కానీ, చింతామణి తన పశ్చాత్తాపాన్ని ప్రకటిస్తూ, అక్రమంగా సంపాదించిన సంపదను తన పూర్వ ప్రియులందరికీ తిరిగి ఇచ్చేస్తూ బహిరంగ వీధిలో నడిచే సన్నివేశం అత్యంత అసభ్యకరంగా ఉంది. అలాగే, ఆమెతో తమకున్న లావాదేవీల గురించి, తమ సంపదను ఎలా కోల్పోయారో మనోహర్, ఆళ్వార్ చెట్టిలు ఒప్పుకోవడం కూడా అంతే. ఇది కేవలం మహిళా విజిలెన్స్ అసోసియేషన్ కోసం చేసే ప్రచారం మాత్రమే, చిత్రంలో కళాత్మకంగా దీనికి ఏమాత్రం స్థానం లేదు.

ఈ చిత్రాన్ని వివరిస్తూ, అశ్వత్థామ (చింతామణి) మరియు కథానాయకుడు (త్యాగరాజ భాగవతార్) నటన నా మదిలో కలిగించిన ముద్రలను తెలియజేయడానికి ప్రయత్నించాను. అత్యంత కష్టమైన, సూక్ష్మమైన పాత్రను పోషించడంలో అశ్వత్థామ చెప్పుకోదగ్గ విజయాన్ని సాధించారు. ఆమె తన పాటలలో నింపిన గాఢమైన భావోద్వేగం, కొన్ని సాంకేతిక లోపాలను పూర్తిగా కప్పివేసింది. ఆమెకు అద్భుతమైన గాత్రం ఉంది; ఆమె మాట్లాడే గొంతులో గ్రెటా గార్బో తరహా బొంగురుతనం ఉంది. త్యాగరాజ భాగవతార్ నటన, గానం రెండూ బాగున్నాయి. మనోహర్‌గా వై. వి. రావు, హాస్య పాత్రలో ఆళ్వార్ చెట్టి కూడా విశేష ప్రతిభ కనబరిచారు. బాధిత భార్య పాటలు కొంత సాగదీసినట్లుగా ఉన్నప్పటికీ, భర్త విడిచిపెట్టినప్పుడు ఆమె పడిన వేదనను చక్కగా చిత్రీకరించారు మరియు ఆత్మహత్యకు ముందు ఆమె ఆవేశం నమ్మశక్యంగా ఉంది. ఈ చిత్రంలో ఒకరకమైన గ్రీక్ కోరస్‌గా కనిపించే సన్యాసి మరియు అతని భార్య, వారి సమర్థవంతమైన గానం మరియు నటనకు కూడా ప్రశంసలకు అర్హులు.

ఇప్పుడు నేను ‘మోడరన్ యూత్’ విషయానికి వస్తాను. స్థానిక పత్రికలలో ఈ చిత్రం చాలా ఎక్కువగా ప్రశంసించబడింది. కథ దాదాపు ఉన్మాదపూరితమైన అసాధ్యాలతో నిండి ఉంది; కథలో సంక్లిష్టతలను ఏమాత్రం పొంతన లేకుండా ప్రవేశపెట్టారు; మరియు నిర్మాణంలో ఉన్న అతి నాటకీయత దాని కళాత్మక విలువను గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది. వితంతువైన తల్లి సాంప్రదాయ పద్ధతులలో పెంచుతున్న ఒక అమాయక పల్లెటూరి యువకుడి కథ ఇది. మద్రాసులో విద్యాభ్యాసం చేసినప్పటికీ, అతను ఎడ్లబండిపై గ్రామానికి చేరుకుంటాడు; తన తల్లికి, గ్రామ పెద్దలకు, మరియు ఆ ప్రాంతంలోని ఒక సాధువుకు తగిన గౌరవాన్ని ప్రదర్శిస్తాడు. కాలక్రమేణా, తన తల్లి కోరిక మేరకు, వారి కుటుంబ స్నేహితుడి కుమార్తెను వివాహం చేసుకుంటాడు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఐ.సి.ఎస్. (I.C.S.) పరీక్షకు ఎంపిక కావడంతో, అతను లండన్‌కు వెళ్లాల్సి వస్తుంది. అక్కడ మొదట్లో అతను తన గ్రామీణ సంప్రదాయబద్ధమైన ప్రవర్తనను కొనసాగిస్తాడు; ప్రతిరోజూ ఉదయం పూజ సమయంలో అతను పాడే భక్తిగీతాలను ఎంతో ఉత్సాహంగా ఆలపించడం చూసి, అతని గది కిటికీల బయట ఉన్న లండన్ నగరవాసులు ఆశ్చర్యానికి, వినోదానికి లోనవుతారు. అయితే, ఒక ఆధునిక స్నేహితుడు అతన్ని నైట్ క్లబ్‌కు తీసుకెళ్లి, కొందరు ఇంగ్లీష్ యువతులకు పరిచయం చేస్తాడు. వారి ఆకర్షణీయమైన చూపులకు లొంగిపోయిన అతను, తన ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించేంతగా షాంపైన్ సేవిస్తాడు. ఆ తర్వాత అతను విచ్చలవిడి జీవితానికి అలవాటు పడతాడు (ఒక టాక్సీలో ఇద్దరు యువతులతో కలిసి తిరగడం వంటి అభ్యంతరకరమైన పనులు కూడా చేస్తాడు). ఈ క్రమంలో, తన తల్లి కష్టపడి కూడబెట్టిన ఆస్తిని మొత్తం ఖర్చు చేసేస్తాడు. ఇక పంపడానికి డబ్బు లేదని తల్లి నుంచి టెలిగ్రామ్ అందగానే, అతని స్నేహితురాళ్లు అతన్ని వదిలి వెళ్లిపోతారు. ఐ.సి.ఎస్. పరీక్షలను పూర్తి చేయలేకపోయిన అతను, కేవలం ‘బారిస్టర్ రాము’గా మాత్రమే భారతదేశానికి తిరిగి వస్తాడు. లండన్‌లో అతను గడిపిన విచ్చలవిడి జీవితం, సాధారణ భారతీయ విద్యార్థులు చేసే పనుల కంటే (లేదా వారి ఊహలకు కూడా అందని విధంగా) చాలా ఎక్కువ స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ, కథలో భాగంగా దీన్ని అంగీకరించవచ్చు. కానీ, మద్రాసులో అతను ప్రవర్తించిన తీరు మాత్రం నమ్మశక్యం కాని విధంగా ఉంటుంది. తన తల్లి అతన్ని చూడటానికి వచ్చినప్పుడు, అతను ఆమెను చాలా అసభ్యంగా, కఠినంగా తిరస్కరిస్తాడు. ఒక స్నేహితుడు—అతను స్వయంగా ఒక విటుడు—రాము గౌరవార్థం ఏర్పాటు చేసిన గార్డెన్ పార్టీలో, అతన్ని ఒక నృత్యకారిణికి పరిచయం చేస్తాడు. ఆ నృత్యకారిణి నిజానికి ఆ స్నేహితుడి ప్రియురాలే అయినప్పటికీ, రాము మాత్రం ఆమెకు తాను ఒక్కడినే ప్రేమికుడినని భ్రమపడతాడు. ఈ విషయాన్ని రాము అనుకోకుండా తెలుసుకుంటాడు. అయితే, కథలో ఒక మలుపుగా, అతని భార్య ఒక యువకుడి వేషధారణలో, రాము వద్ద క్లర్క్ ఉద్యోగం కోసం దరఖాస్తు చేసుకునే వ్యక్తిగా వస్తుంది. ఆమె అతని ఆర్థిక పరిస్థితిని చక్కదిద్ది, అప్పు ఇచ్చిన వారితో మాట్లాడి సమస్యను పరిష్కరిస్తుంది. ఈ దశలో, నాట్యకారిణి అందమైన యువ గుమస్తా ప్రేమలో పడి, అతనితో (లేదా ‘ఆమె’తో) తీవ్రంగా ప్రవర్తిస్తుంది. అతన్ని ముద్దుపెట్టుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా బారిస్టర్ రాము ఆమెను చూస్తాడు. రాము ఆ నాట్యకారిణిని బయటకు గెంటేసి, తన గుమస్తాను మందలిస్తాడు. చివరగా, ఆ గుమస్తా తానే రాము భార్య అని వెల్లడించే సన్నివేశం వస్తుంది, అప్పుడు తల్లి కొడుకుల మధ్య హృద్యమైన రాజీ కుదురుతుంది.

కానీ ఇదంతా చాలావరకు అతిశయోక్తి. లండన్‌లో విచ్చలవిడిగా జీవించే ఒక యువకుడు (అతని మనోభావాలు దెబ్బతినడం వల్ల) తల్లి పట్ల తెలియకుండానే చల్లగా మారవచ్చు, కానీ ఈ సినిమాలో రాము తన తల్లిని చూసిన విధంగా అతను ఆమెను తిరస్కరించే అవకాశం లేదు. అది చాలా అస్వాభావికంగా, అతి నాటకీయంగా ఉంది. నిజ జీవితంలో వ్యక్తుల సంబంధాలను వర్ణించే భావోద్వేగాలలోని సూక్ష్మభేదాల గురించి నాటక రచయితలకు ఏమాత్రం అవగాహన లేదని ఇది స్పష్టం చేసింది. చల్లదనం, ఉదాసీనతను ప్రదర్శించడం కష్టం; అందుకే తిరస్కరించడం, దూషించడం అనే సులభ మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. ఈ సినిమా మొత్తం చూసేవారిపై ఒక బలమైన ముద్ర వేస్తుంది.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –13-11-26-ఉయ్యూరు .