సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవలాకారుడు ,అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర-8
142
అతను తనను తాను ప్రపంచానికి దూరంగా మూసివేసుకున్నాడు: ‘గత కొంతకాలంగా నేను కళ్లు తెరవలేదు, లేదా అరుదుగా మాత్రమే తెరిచాను’ అని మోలోయ్ చివరలో చెబుతాడు. ఇందులో ఆశ్చర్యమేమీ లేదు, ఎందుకంటే అతని ఇంద్రియాల లోపలి వైపు ఒక ప్రత్యేక ప్రపంచమే ఉంది; ‘నా మూసివున్న కనురెప్పల వెనుక ఒక చిన్న రాత్రి, అందులో చిన్న చిన్న వెలుగులు ఉన్నాయి’. అతను ఏదైనా ‘గ్రహించినప్పుడు’—అంటే, అస్తవ్యస్తమైన దృగ్విషయాల నుండి తనకు తెలిసిన దేనినైనా గుర్తించగలిగినప్పుడు—అది ఎప్పుడూ కొంత సమయం గడిచిన తర్వాతే జరుగుతుంది. ఇక మోరాన్ విషయానికొస్తే, అతను ‘అనేక దృగ్విషయాల ప్రవాహంలో మునిగిపోతాడు’, ఎందుకంటే ‘ప్రతి చిన్న అంశం ఒక భిన్నమైన సందేశాన్ని కేకలు వేస్తూ చెబుతుంది’. ఇలా తన మనస్సు అనే కోటలో బందీగా ఉన్న బెకెట్ సృష్టించిన కథానాయకుడికి, తన చుట్టూ జరుగుతున్న విషయాలు తెలియడం చాలా కష్టమవుతుంది. అంతేకాకుండా, అతని జ్ఞాపకశక్తి కూడా అస్థిరంగా ఉండటంతో (మోలోయ్కి తను నివసించే పట్టణం పేరు కూడా గుర్తుండదు), అతను ‘వేర్వేరు సందర్భాలను’ ఒకదానితో ఒకటి కలిపేసి గందరగోళానికి గురవుతుంటాడు. మోలోయ్ ఈ ఏకాంతం వల్ల బాగా ఇబ్బంది పడతాడు; ఇంద్రియ అనుభవాలకు అతను స్పందించడంలో చూపే జాప్యం వల్ల హాస్యభరితమైన సన్నివేశాలు చోటుచేసుకుంటాయి, ముఖ్యంగా పోలీస్ స్టేషన్లో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతని వినికిడి శక్తి సాధారణంగా బాగుంటుంది—‘ఖచ్చితమైన అర్థం లేని శబ్దాలను’ అతను ఎవరికైనా సమానంగా గ్రహించగలడు—కానీ ఎవరితోనైనా సంభాషించడం అతనికి ‘చెప్పలేనంత బాధాకరంగా’ ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఒక పదాన్ని విన్న తర్వాత, దాని అర్థాన్ని గ్రహించడానికి అతనికి కొంత సమయం పడుతుంది. అదేవిధంగా, తన కంటి ముందు స్పష్టంగా కనిపించే వస్తువులకు పేరు పెట్టడం కూడా అతనికి కష్టంగా అనిపిస్తుంది; అలాగే, ఏదైనా వస్తువును వాసన చూసినప్పుడు లేదా రుచి చూసినప్పుడు, అది ఏమిటో ఖచ్చితంగా తెలియకుండానే అలా చేస్తాడు.
నా వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించిన స్పృహ కూడా ఒక పేరు లేని స్థితిలో చిక్కుకుపోయి, దానిని ఛేదించడం చాలా కష్టంగా ఉండేది… అప్పటికే అంతా మసకబారిపోతోంది; తరంగాలు, కణాలు—ఇక అక్కడ ‘పేరు లేని వస్తువులు’ తప్ప మరేమీ లేవు, అలాగే ‘వస్తువు లేని పేర్లు’ తప్ప మరే పేర్లు లేవు. భాష తన పనితీరును కోల్పోయే ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో, మనుషుల గురించి ఒకరికి ఉండే అవగాహన చాలా పరిమితంగా ఉండటం, తన ఉనికికి సంబంధించిన అర్థం తనకే అందని దూరంలో ఉండటం, దేశకాలాలు సాపేక్షతలోకి జారిపోవడం (ఉదాహరణకు: “నా గది, నా పడక, నా శరీరం—ఇవన్నీ నాకు ఎంత దూరంగా ఉన్నాయంటే, నా ప్రాంతం కూడా అంతే దూరంగా అనిపిస్తుంది”), మరియు కాలం తన వాస్తవికతను కోల్పోవడం (ఉదాహరణకు: “ఆ పద్నాలుగు రోజులకు ఏమైంది… అవి ఎక్కడికి మాయమయ్యాయి?”) వంటివి జరగడంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది? చిన్న కిటికీలు మరుగుదొడ్డికి సంబంధించినవి కావడం వంటి అత్యంత అల్పమైన విషయాలు కూడా, అప్పుడప్పుడు “ఒక స్వయంసిద్ధ సత్యం (axiom) అంతటి బలంతో మన అవగాహనలోకి చొచ్చుకువస్తాయి”. అందుకే, ఏమీ పట్టించుకోకపోవడమే మంచిది: “ఏమీ తెలుసుకోలేనంత స్థితిలో ఉన్నానని గ్రహించినప్పుడే, మనసులోకి ప్రశాంతత ప్రవేశిస్తుంది”. తర్కించడం పట్ల, ముఖ్యంగా గణిత లెక్కల పట్ల మోలోయ్కు ఉన్న తీవ్రమైన తిరస్కార భావం, “గణితం మిమ్మల్ని మీరు తెలుసుకోవడానికి ఎలా సహాయపడుతుంది” అనే అతని వ్యంగ్య వ్యాఖ్యలో కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, తన నాలుగు జేబుల్లో ఉన్న పదహారు రాళ్లను ఒక క్రమపద్ధతిలో నోటిలోకి వేసుకునే సమస్యపై వేలకొద్దీ పదాలను వెచ్చించిన తర్వాత, ఆ మొత్తం లెక్కాచారాన్ని అతను ఒకే ఒక్క వాక్యంతో కొట్టిపారేస్తాడు:
“చివరికి నేను ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాను—ఒక్క రాయిని తప్ప మిగిలిన వాటన్నింటినీ పారేశాను. ఆ ఒక్క రాయిని అప్పుడప్పుడు ఒక జేబులో, మరికొన్నిసార్లు మరో జేబులో ఉంచుకునేవాడిని; చివరికి అది కూడా ఎక్కడో పోగొట్టుకున్నాను…”
జ్ఞానానికి సంబంధించిన ఈ సమస్యలతో పాటు, వ్యక్తి తన అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయి, మరింత విస్తృతమైన అస్తిత్వంలో కలిసిపోయే ధోరణి కూడా కనిపిస్తుంది. మోరాన్ ఇలా అంటాడు: “నేను నా గురించి కూడా లోతుగా ఆలోచించాను—గతంలో ఉన్న నాకంటే పూర్తిగా మారిపోయిన నా గురించి…”
“నేను ఒక ‘రోజు-కీటకం’ (day-fly) లాగా చాలా వేగంగా వృద్ధుడిని అయిపోతున్నానని నాకు అనిపించింది. కానీ, ‘వృద్ధాప్యం’ అనే భావన మాత్రమే అప్పుడు నా మనసులోకి రాలేదు.” మరియు
నేను చూసింది ఏమిటంటే, నేను ఏ స్థితికి దిగజారవలసి వచ్చిందో దాని నుండి నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడినదంతా ఒక ఉన్మాదపూరితమైన పతనంతో కూలిపోవడం.
కానీ ఈ అనుభూతిని ఏ మాటలు వర్ణించగలవు?
మొదట అంతా చీకటి, ఒక బరువైన దృశ్యం, రాళ్లు రాపిడికి గురవుతున్న శబ్దంలాంటిది,
ఆ తర్వాత అకస్మాత్తుగా ప్రవహించే నీటిలా మృదువుగా మారింది.
‘రాళ్ళు, పొదలు తనపైకి వరదలా ముంచెత్తుతాయి… కలప, ఆకులు, తీగలు, రాతిగుట్టలతో కూడిన ఒక పీడకల లాంటి తుఫాను’ అనే బెలాక్వా యొక్క పాత భయం, మొల్లాయ్ దృష్టిలో నిర్వాణం యొక్క ఆధ్యాత్మిక సాధ్యతను సూచిస్తుంది; అక్కడ ఆత్మ అనంతంగా విస్తరిస్తుంది:
నేను ఎవరో మాత్రమే కాదు, నేను ఉన్నాననే విషయాన్నే మరచిపోయిన సందర్భాలు ఉన్నాయి,
ఉండటమే మరచిపోయాను. అప్పుడు, నా ఉనికిని ఇంత చక్కగా కాపాడటానికి కారణమైన ఆ మూసివున్న జాడీని నేను కాను. కానీ ఒక గోడ కూలిపోయింది, నేను వేళ్ళతో, ఉదాహరణకు, మచ్చికైన కాండాలతో, ఎప్పుడో చనిపోయి కాల్చడానికి సిద్ధంగా ఉన్న కర్రలతో, రాత్రి చీకటితో, తెల్లవారుజాము ఆసన్నతతో, ఆపై శీతాకాలంలోకి ఆత్రుతగా దొర్లుతున్న ఈ గ్రహం యొక్క శ్రమతో నిండిపోయాను… ఆ శీతాకాలంలో నేను అస్థిరమైన ప్రశాంతతను.
*
ఆత్మ యొక్క అస్పష్టత, జ్ఞానం యొక్క అనిశ్చితితో నిండిన ఈ కల్పిత విశ్వంలో, స్థిరంగా ఉండే ఏకైక అంశం ఆ నిరంకుశుడు, ఆ రహస్యమైన అధిపతి. మిస్టర్ నాట్ కాలం నుండి, అతనే బెకెటియన్ కథానాయకుడి విధిని వెంటాడుతూ, చివరికి పాలిస్తాడు. గోడోట్ లాగే, అతని ఉనికి కూడా ఎన్నడూ నిశ్చయం కాదు, ఎందుకంటే అతను ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా కనిపించడు: కథానాయకులు అతని ఉనికిని కేవలం ఊహిస్తారు, తరచుగా అతని గురించి ప్రస్తావిస్తారు. మొల్లాయ్ మరియు మోరన్ ఇద్దరూ, తమ చేతులతో ఆడుకునే, మేలు కన్నా కీడు ఎక్కువ ఉన్న ఒక శక్తి గురించి మాట్లాడుతారు.
144
మోలోయ్ మరియు మోరాన్
ఈ శక్తిని అతను ‘వారు’ (they) అని పేర్కొంటాడు, కానీ వారి ప్రతినిధిగా అతనికి కనిపించే ఏకైక వ్యక్తి ‘గాహర్’ (Gaher):
“ఇప్పుడు నేను మిగిలి ఉన్న విషయాల గురించి మాట్లాడాలనుకుంటున్నాను, వీడ్కోలు పలకాలనుకుంటున్నాను, నా పనిని పూర్తి చేయాలనుకుంటున్నాను. కానీ వారికి అది ఇష్టం లేదు. అవును, అక్కడ ఒక్కరు మాత్రమే లేరు, బహుశా అంతకంటే ఎక్కువే ఉండవచ్చు. కానీ, ప్రతిసారీ వచ్చే వ్యక్తి మాత్రం ఒక్కడే. ‘అది తర్వాత చేయవచ్చు’ అని అతను చెబుతాడు.”
‘వారు’ గాహర్ ద్వారా, అతను తన కథను రాసినందుకు అతనికి ప్రతిఫలం ఇస్తారు, లేదా రాయడంలో విఫలమైనప్పుడు అతన్ని మందలిస్తారు. అందుకే ఒక సందర్భంలో, మోలోయ్ నేరుగా ఈ ‘అధికారులను’ (overlords) ఉద్దేశించి ఇలా అంటాడు:
“నేను ఏమి చేస్తున్నానో, ఎందుకు చేస్తున్నానో నాకు తెలియదు. ఆ విషయాలు నాకు మరింత అర్థం కాకుండా పోతున్నాయి. నేను దీన్ని కాదనడం లేదు—ఎందుకు కాదనాలి? పైగా ఎవరి ముందు కాదనాలి? మీ ముందు కాదనాలా—మీకు ఏదీ కాదనలేం కదా?”
తన ప్రయాణంలో, ఒకవేళ తాను అడవిలోనే ఉండిపోతే, అది ‘ఒక ఆదేశాన్ని ఉల్లంఘించినట్లు’ అవుతుందని అతనికి అనిపిస్తుంది:
“ఎందుకంటే నేను ఎప్పుడూ ఘోరమైన పాపాలు చేశాను; నన్ను ప్రేరేపించే శక్తుల పట్ల నేను ఎంతో అపరాధం చేశాను. దీని గురించి గర్వపడలేకపోయినా, బాధపడాల్సిన అవసరం కూడా నాకు కనిపించడం లేదు. కానీ, ‘ఆదేశాలు’ (imperatives) అనేవి వేరు; వాటికి లొంగిపోవడమే నాకు అలవాటు—ఎందుకో నాకు తెలియదు.”
అదేవిధంగా, ‘నియమాలకు విరుద్ధంగా’ ఎప్పుడైనా పడుకున్నప్పుడు అతనికి ఏదో అసౌకర్యంగా అనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, తన కష్టతరమైన ప్రయాణాన్ని ‘నిజమైన కల్వరి’ (యేసు క్రీస్తు సిలువ ప్రయాణం వంటి తీవ్ర వేదన) అని వర్ణించినందుకు, అది దైవదూషణగా భావించి, తన అధికారుల దగ్గర “మీ సమక్షంలో ఇలా అనడం తప్పు కావచ్చు కానీ…” (saving your presence) అని క్షమాపణ కోరుకుంటాడు.
మోలోయ్ తాను ‘అనాదిగా వస్తున్న ప్రాయశ్చిత్తాన్ని’ (immemorial expiation) అనుభవిస్తున్నానని భావిస్తాడు; ఇందులో మనుషులందరూ అతనితో పాటు శిక్ష అనుభవిస్తున్న ‘సహ-ఖైదీలే’. ఇది బెకెట్ ఒక చోట పేర్కొన్నట్లుగా…
“స్థానిక ఒప్పందాలను ఉల్లంఘించినందుకు అనుభవించే దయనీయమైన ప్రాయశ్చిత్తం కాదు—ఇది మోసగాళ్లు అమాయకుల కోసం సృష్టించిన వ్యవస్థ కాదు…” [కానీ] ఆదిపాపం—ఆ ప్రాచీనమైన, శాశ్వతమైన పాపం—అంటే, జన్మించడమే ఒక పాపం.
జన్మించడం ఒక పాపం కాబట్టి, అది జన్మించిన వ్యక్తికి ఒక విపత్తు వంటిది: మోలోయ్ తల్లి తన గర్భధారణ సమయంలో అతడిని బయటకు పంపేయాలని ప్రయత్నించింది, కానీ విఫలమైంది; ఎందుకంటే “విధి నన్ను మరింత కఠినమైన పరిస్థితుల్లోకి నెట్టాలని నిర్ణయించుకుంది.” “నేను ఆమెను క్షమిస్తున్నాను,” అని అతను ఉదారంగా అంటాడు, “గర్భధారణ ప్రారంభ నెలల్లో నన్ను కొంచెం ఇబ్బంది పెట్టి, నా సుదీర్ఘ జీవిత చరిత్రలో భరించగలిగే ఏకైక కాలాన్ని—అంటే కష్టమైనా సరే భరించగలిగే ఆ కాలాన్ని—పాడు చేసినందుకు.” ఎందుకంటే, కనీసం ఆమె తన వంతు ప్రయత్నంగా తన జననాన్ని ఆపాలని చూసింది, “ఒక్క విషయం తప్ప…”
సామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు
“మరియు ఆమె మళ్ళీ అలా చేయనందుకు—అంటే, నా వల్ల ఆమె అలా చేయలేకపోయింది కాబట్టి—నేను ఆమెను అభినందిస్తున్నాను,” అని అతను జోడిస్తాడు.
తమకు విధించిన శిక్ష గురించి, ఈ కథానాయకులకు అంతకు మించిన స్పష్టమైన సమాచారం ఏదీ లభించదు. “ఇది నా తప్పే… కానీ ఏ తప్పు?” అని మోలోయ్ ప్రశ్నిస్తాడు; “క్షమాపణ కోరుతున్నాను… దేని కోసం క్షమాపణ?” అని మోరాన్ అడుగుతాడు. మోరాన్కు తన యజమాని ‘యూడి’ (Youdi) నుండి ఒక నిర్దిష్టమైన పని అప్పగించబడింది—మోలోయ్కు అప్పగించిన అజ్ఞాత పర్యవేక్షకుల పని కంటే ఇది కొంత స్పష్టమైనది. అయినప్పటికీ, అతను దీనిని ఇలా వర్ణిస్తాడు: “ఇదొక లక్ష్యం… ఇది మూలంలోనే అజ్ఞాతమైనది; దీనికి పనిచేసే దీనమైన వ్యక్తులు కనుమరుగైపోయినా, ఇది మాత్రం అలాగే కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.” మోరాన్ తరచుగా తిరుగుబాటు భావనలకు లోనవుతుంటాడు:
నేను అకస్మాత్తుగా తిరుగుబాటు ధోరణితో ఆలోచించాను—ఈ పనిని అంగీకరించేలా నన్ను ప్రేరేపించింది ఏమిటి? కానీ అప్పటికే నేను అంగీకరించేశాను, మాట ఇచ్చేశాను. ఇక ఆలస్యమైపోయింది. గౌరవం! నా అసమర్థతను గొప్పగా చెప్పుకోవడానికి నాకు ఎంతో సమయం పట్టలేదు.
మరొక సందర్భంలో, తన కొడుకును తనపై రుద్దినందుకు అతను యూడిపై “తీవ్ర ఆగ్రహంతో మండిపడతాడు” మరియు అతని పట్ల “ద్వేషాన్ని” పెంచుకుంటాడు… మరియు అతని హృదయంలో ‘తిరస్కారభావం’ ఉంది:
యూడీ (Youdi) నాకు ఎలాంటి శిక్షలు విధిస్తాడోనని ఆలోచించగానే, నాకు విపరీతమైన నవ్వు వచ్చింది. ఆ నవ్వు ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే నా శరీరం వణికిపోయింది, కానీ అది నిశ్శబ్దమైన నవ్వు; అదే సమయంలో నా ముఖ కవళికలు మాత్రం యథాప్రకారం విషాదంతో, ప్రశాంతతతో నిండి ఉన్నాయి.
అయితే, అతను ఎప్పుడూ ఇంత ధైర్యంగా ఉండడు: “యూడీ నన్ను చూసుకుంటాడు, అతను నాకు శిక్ష పడకుండా కాపాడతాడు” అని అతను దీనంగా గొణుగుతాడు—అడవిలో జరిగిన హత్యకు సంబంధించి! యూడీ అతన్ని ఎందుకు కాపాడకూడదు? ఎందుకంటే, మోలోయ్ (Molloy) కూడా యూడీ సంరక్షణలో ఉన్న వ్యక్తిగానే పేర్కొనబడ్డాడు కదా!
మోరాన్ (Moran) చాలా గంభీరంగా, పట్టుదలతో తన పనిని (pensum) పూర్తి చేస్తాడు. “నా పరిధిలోకి రాని ఈ అల్పమైన రాత పనిని” అతను పూర్తి చేస్తాడు: “అతను నివేదిక అడిగాడు కదా, ఇక అతనికి ఆ నివేదిక దక్కుతుంది.” నిజానికి, అతను యూడీకి భయపడి ఇలా చేయడం లేదు; బదులుగా, బెకెట్ (Beckett) సృష్టించిన పాత్రలకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశంగా మారిన అతని అంతరాత్మ, అతనికి ఇలా చేయమని చెబుతోంది:
నేను వింటున్న ఆ అంతరాత్మకు, తన మాటను వినిపించడానికి గాబర్ (Gaber) వంటి మధ్యవర్తి అవసరం లేదు. అది నాలోనే ఉండి, నాది కాని ఒక లక్ష్యం కోసం—నేను ఎప్పుడూ ఎలాగైతే నమ్మకమైన సేవకుడిగా ఉన్నానో—అలాగే చివరి వరకు కొనసాగమని నన్ను ప్రోత్సహిస్తోంది.
ఇకపై తాను ఈ అంతరాత్మ మాటను నమ్మకంగా అనుసరిస్తానని మోరాన్ భావిస్తాడు; చివరికి, అదే అతనికి మిగిలిన ఏకైక ఆశ:
నాకు కొన్ని విషయాలు చెబుతున్న ఒక స్వరం గురించి నేను చెప్పాను. ఇప్పుడు ఆ స్వరం నాకు బాగా అర్థమవుతోంది, అది ఏమి కోరుకుంటున్నదో నాకు తెలుస్తోంది. అది నన్ను నివేదిక రాయమని చెప్పింది. అంటే, గతంతో పోలిస్తే ఇప్పుడు నేను మరింత స్వేచ్ఛగా ఉన్నానా? నాకు తెలియదు. కాలక్రమేణా తెలుసుకుంటాను. అతను లూస్ ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు, మోలోయ్ స్వరం అతనికి ‘ఇక్కడి నుండి బయటకు వెళ్ళు, మోలోయ్’ వంటి ఆచరణాత్మక సూచనలు ఇస్తుంది, మరియు అడవి అంచున అతనికి ధైర్యం చెబుతుంది. కానీ అది ఒక సాధారణ స్వరం కాదని, బదులుగా అది ‘ఒక రకమైన చైతన్యం’ లేదా ‘ప్రవాహంలో ఏదో తప్పు జరిగింది’ అని అతను నొక్కి చెబుతాడు.
ఆ స్వరం వ్యక్తిగతమైనది మరియు స్నేహపూర్వకమైనది కాగా, మోలోయ్ ప్రస్తావించిన ‘లెక్కలేనన్ని చీకటి ఆత్మలు’ నిర్వ్యక్తిగతమైనవి మరియు సాధారణంగా శత్రుత్వంతో కూడినవి. కథానాయకుడు ఆ రెండింటి మధ్య చిక్కుకొని, ఒకసారి ఒకదానికి, మరోసారి మరొకదానికి లొంగిపోతూ, అస్థిరమైన స్థితిలో నిలబడతాడు.
144
ఇది పాత నిబంధన దేవుడైన యాహ్వే (Yahweh)కి చేరువలో ఉండే ఒక మెట్టు మాత్రమే. ‘గేబర్’ (Gaber) అనే పేరు, దేవుని దూతయిన ‘గాబ్రియేల్’ (Gabriel)ని గుర్తుకు తెస్తుంది; గాబ్రియేల్ జకరియాకు, కన్య మరియకు, మరియు దానియేలుకు దేవుని సందేశాన్ని అందించిన దూత. గాబ్రియేల్ ‘దేవుని సన్నిధిలో నిలబడతాడు’. అలాగే, ‘గేబర్’ కూడా ‘యూడి’ (Youdi)పై అటువంటి గాఢమైన ఆధారపడటంతోనే జీవిస్తున్నాడని చెప్పడానికి ఒక నిదర్శనం ఉంది: మోరాన్ను కలిసిన తర్వాత, గేబర్ ఎంత హఠాత్తుగా తిరిగి పిలవబడతాడంటే, తాను ఆర్డర్ చేసిన రెండో గ్లాసు బీరును కూడా మర్చిపోయి వెళ్ళిపోతాడు. తన ప్రయాణంలో, మోరాన్ ఒక వ్యక్తిని కలుసుకుని చంపేస్తాడు. ఆ వ్యక్తి చూడటానికి మోరాన్లాగే ఉండటమే కాకుండా, అతనిలాగే మొరటుగా, మర్యాద లేని పద్ధతిలో ప్రవర్తిస్తాడు. ఈ సంఘటన తర్వాత, మోరాన్ క్రమంగా తన అసలు వ్యక్తిత్వం నుండి మారి, ‘మోల్లాయ్’ (Molloy)ని పోలిన వ్యక్తిగా తయారవుతాడు. నిజానికి, ఆ ‘మోల్లాయ్’ మొదటి నుండే అతనికి ప్రతిరూపంగా (double) ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది:
అప్పుడు నాకు మోల్లాయ్ గురించి తెలిసింది, కానీ అతని గురించి పెద్దగా ఏమీ తెలియదు… అతను ఆయాసపడుతుండేవాడు; నాలో అతను ఉద్భవించినప్పుడు, నా శరీరం కూడా ఆయాసంతో నిండిపోయేది… అతను ఎలుగుబంటిలా అటు ఇటు ఊగుతుండేవాడు… అతను భారీగా, స్థూలకాయంతో ఉండేవాడు… నిరంతరం కదులుతూనే ఉండేవాడు. అతను ఎప్పుడూ విశ్రాంతి తీసుకోవడం నేను చూడలేదు… ఇలాగే అతను చాలా కాలం విరామాల తర్వాత నా దగ్గరకు వచ్చేవాడు. అప్పుడు నాలో కేవలం కోలాహలం, భారీతనం, ఆగ్రహం, ఊపిరాడని స్థితి, మరియు అవిశ్రాంతమైన, ఉన్మాదపూరితమైన, వ్యర్థమైన ప్రయత్నాలు మాత్రమే ఉండేవి… అతను అదృశ్యమవుతున్నప్పుడు—అతని శరీరం మొత్తం ఒక పెద్ద ఆర్తనాదంలా అనిపించేటప్పుడు—నాకు కొంచెం బాధగా అనిపించింది.
మనం పైన చూసినట్లుగా, అతని ‘వేట’ (అతను వెతుకుతున్న లక్ష్యం) అతని అంతరాత్మలోని అగాధాల్లోనే దాగి ఉంది. ప్రారంభంలో క్రమశిక్షణతో, నియమాలను పాటిస్తూ ఉండే అతను, చివరికి వచ్చేసరికి మతం పట్ల, కాలం పట్ల పూర్తిగా ఉదాసీనంగా మారిపోతాడు. మొదట్లో ‘ఏదైనా అర్థం కాకపోతే అది అతనికి బాధ కలిగించేది’, కానీ చివరికి వచ్చేసరికి ఆ బాధ కూడా ఉండదు. వేటగాడు (Moran) తనలో వచ్చిన మార్పులు చాలా తీవ్రమైనవని గుర్తించినప్పటికీ, తాను ఇంకా అదే వ్యక్తిగా ఉన్నానని భావిస్తాడు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, అతను వెతుకుతున్న ‘వేట’ (అంటే Molloy) అతని అంతరాత్మలోకి ప్రవేశించి, అతనిని పూర్తిగా ఆవహించినట్లు కనిపిస్తుంది:
శారీరక కోణంలో చూస్తే, నేను వేగంగా గుర్తుపట్టలేనంతగా మారిపోతున్నాననిపించింది… అయినప్పటికీ… నిజం చెప్పాలంటే, నేను ఎవరో నాకు తెలుసు మాత్రమే కాదు, నా అస్తిత్వంపై నాకు గతంలో ఎన్నడూ లేనంత స్పష్టమైన అవగాహన కలిగింది—అది లోతుగా గాయపడి, అనేక వ్రణాలతో నిండి ఉన్నప్పటికీ!
Molloy ఇలా అంటాడు: “నా జీవితమంతా నేను నా తల్లి దగ్గరకు వెళ్లడానికే ప్రయత్నిస్తున్నాననిపిస్తుంది… నేను ఏదో వదిలేసినట్లు, వేరే పనుల్లో నిమగ్నమైనట్లు కనిపించినప్పుడు కూడా… నిజానికి నేను నా ప్రణాళికలను సిద్ధం చేసుకుంటూ, ఆమె ఇంటికి వెళ్లే మార్గం కోసం వెతుకుతూనే ఉన్నాను.” అయితే, తన కథ చివరలో, అతను లాటిన్ భాషలో ‘నిమిస్ సెరో’ (nimis sero) అనే ఒక హెచ్చరికను వింటాడు—అంటే, “బహుశా అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైపోయి ఉండవచ్చు.” కాబట్టి, Moran ఎలాగైతే Molloyగా మారడం ద్వారానే అతడిని కనుగొనగలిగాడో, అలాగే Molloy కూడా తన తల్లి ఇంటికి చేరుకుని, ఆమె పడకపై ఆమె స్థానంలోనే పడుకుంటాడు—కానీ, అసలు ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు.
అందువల్ల, ‘Molloy’ నవలను ఒక వ్యక్తి తన నిజమైన స్వరూపాన్ని వెతుక్కునే ప్రయాణంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. Moran, Molloy ‘C’ అని పిలిచిన గడ్డం ఉన్న వ్యక్తికి సహాయం చేసి, తనలాగే కనిపించే మరొక వ్యక్తిని ‘C’ దగ్గర ఉన్నటువంటి కర్రతో కొట్టి చంపేస్తాడు. చివరికి, అతను మరింత ఆరోగ్యవంతుడిగా, మరింత నిజాయితీ గల వ్యక్తిగా తిరిగి వస్తాడు. తన ఉపచేతన మనస్సులో ఉన్న ఆ ‘ఎలుగుబంటి వంటి వ్యక్తి’తో (గతంలో అతను “నాకు పూర్తిగా భిన్నమైన వ్యక్తి” అని పేర్కొన్న వ్యక్తితో)—అంటే Molloyతో—అతను రాజీ పడతాడు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, తాను వేటాడాలని ఆదేశించబడిన ఆ అసహ్యించుకోదగ్గ, ఒంటరిగా వదిలేయబడిన, ధైర్యవంతుడైన, మొండివాడైన బహిష్కృతుడితో (Molloyతో) అతను సయోధ్య కుదుర్చుకుంటాడు. ఇది ఒక మానసిక విజయం; అయితే, దీనిని ఒక విముక్తిగా పరిగణిస్తే, ఆ విముక్తి ప్రతికూలమైనది—అంటే, ఇది విస్తరణ కాదు, సంకోచం. ఇది వ్యక్తి తనలోకి తాను ముడుచుకుపోవడం, మరింత నిస్సారమైన—అదే సమయంలో మరింత వాస్తవికమైన—అస్తిత్వంలోకి ప్రవేశించడం. బెకెట్ ఒక గాఢమైన నిరాశావాది; కాబట్టి, కొత్త మరియు మెరుగైన ఉదయాలు వస్తాయని ఆయన నమ్మరు. మానవునికి మిగిలి ఉన్న ఏకైక మార్గం—నాడో (Nadeau) పేర్కొన్నట్లుగా—’అత్యంత నిశ్చయమైన మానవ వాస్తవికత’ అయిన ‘శూన్యం’ (neant) వైపు వెనక్కి తగ్గడమే. బెకెట్ సృష్టించిన ప్రధాన పాత్రలన్నీ ఇటువంటి తిరోగమనం కోసమే అన్వేషిస్తాయి, దాని కోసం పరితపిస్తాయి. మనం చూసినట్లుగా, బెలాక్వా, మర్ఫీ మరియు వాట్—వీరంతా ఈ ప్రయత్నంలో విభిన్న రీతుల్లో విఫలమవుతారు. మోరాన్ మాత్రమే విజయం సాధించినట్లు అనిపించినప్పటికీ, అతని విజయం నిష్ఫలమైనది; అది అతడిని ఒక భయంకరమైన స్వేచ్ఛలోకి, అంటే ‘మలోన్’ (Malone) మరియు ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) పాత్రలు అనుభవించే శాశ్వత ఏకాంతంలోకి నెట్టివేస్తుంది. ఇటువంటి స్థితిలో, బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రకు మిగిలి ఉన్న ఏకైక ఆయుధాలు—అతని చమస్సు (wit) మరియు మేధస్సు మాత్రమే. ఇక్కడ పోరాట క్షేత్రం మారింది; ఇప్పుడు పోరాటం బాహ్య ప్రపంచంతో కాదు, తన సొంత కల్పిత లోకంలోని చీకటి శక్తులతో జరుగుతుంది—ఆ శక్తులు అతడిని ఒక అస్పష్టమైన, అంధకారమయమైన అగాధంలో బంధించి, శాసించాలని చూస్తుంటాయి. ఇప్పుడు మనం ‘మలోన్’తో కలిసి ఈ అగాధంలోకి ప్రవేశిస్తాం. సాహిత్య చరిత్రలోనే అత్యంత వేదనభరితమైన మానసిక సంఘర్షణల మార్గంలో సాగే ఈ ప్రయాణం ముగిసిన తర్వాతే, మనం తిరిగి బయటపడతాం. 1951లో బి. పింగాడ్ ఇలా అన్నారు: ‘మొల్లాయ్ (Molloy) ఒక వికృతమైన, కలవరపరిచే పురాణగాథలా కనిపిస్తుంది; దీని మూలాలు రహస్యమైనవి’. జార్జెస్ బటాయ్, మొల్లాయ్లోని ఈ పౌరాణిక స్వభావాన్ని మరింత నొక్కి చెబుతూ ఇలా అన్నారు:
‘కర్రల సాయంతో బాధాకరంగా ఊగుతూ నడిచే ఈ భయంకర రూపమే ఆ సత్యం—దీనితోనే మనం వ్యాధిగ్రస్తులమయ్యాం. ఇది మన నీడలాగే మనల్ని అవిశ్రాంతంగా వెంటాడుతుంది. ఈ రూపం పట్ల మనకున్న భయమే మన కదలికలను, మన సరళమైన వైఖరులను, మనం పలికే స్పష్టమైన వాక్యాలను నిర్ణయిస్తుంది… ఇది తప్పించుకోలేని అగాధం; ఇది మన మానవ ప్రదర్శనలను ఆకర్షించి, ఆపై తనలో లీనం చేసుకుంటుంది. ఇది విస్మృతి, ఇది అసమర్థత.’
ఈ లక్షణం వల్ల, మరియు ఇందులో ఉన్న సౌష్టవం (symmetry) వల్ల…
ఇది పాత నిబంధన దేవుడైన యాహ్వే (Yahweh)కి చేరువలో ఉండే ఒక మెట్టు మాత్రమే. ‘గేబర్’ (Gaber) అనే పేరు, దేవుని దూతయిన ‘గాబ్రియేల్’ (Gabriel)ని గుర్తుకు తెస్తుంది; గాబ్రియేల్ జకరియాకు, కన్య మరియకు, మరియు దానియేలుకు దేవుని సందేశాన్ని అందించిన దూత. గాబ్రియేల్ ‘దేవుని సన్నిధిలో నిలబడతాడు’. అలాగే, ‘గేబర్’ కూడా ‘యూడి’ (Youdi)పై అటువంటి గాఢమైన ఆధారపడటంతోనే జీవిస్తున్నాడని చెప్పడానికి ఒక నిదర్శనం ఉంది: మోరాన్ను కలిసిన తర్వాత, గేబర్ ఎంత హఠాత్తుగా తిరిగి పిలవబడతాడంటే, తాను ఆర్డర్ చేసిన రెండో గ్లాసు బీరును కూడా మర్చిపోయి వెళ్ళిపోతాడు. తన ప్రయాణంలో, మోరాన్ ఒక వ్యక్తిని కలుసుకుని చంపేస్తాడు. ఆ వ్యక్తి చూడటానికి మోరాన్లాగే ఉండటమే కాకుండా, అతనిలాగే మొరటుగా, మర్యాద లేని పద్ధతిలో ప్రవర్తిస్తాడు. ఈ సంఘటన తర్వాత, మోరాన్ క్రమంగా తన అసలు వ్యక్తిత్వం నుండి మారి, ‘మోల్లాయ్’ (Molloy)ని పోలిన వ్యక్తిగా తయారవుతాడు. నిజానికి, ఆ ‘మోల్లాయ్’ మొదటి నుండే అతనికి ప్రతిరూపంగా (double) ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది:
అప్పుడు నాకు మోల్లాయ్ గురించి తెలిసింది, కానీ అతని గురించి పెద్దగా ఏమీ తెలియదు… అతను ఆయాసపడుతుండేవాడు; నాలో అతను ఉద్భవించినప్పుడు, నా శరీరం కూడా ఆయాసంతో నిండిపోయేది… అతను ఎలుగుబంటిలా అటు ఇటు ఊగుతుండేవాడు… అతను భారీగా, స్థూలకాయంతో ఉండేవాడు… నిరంతరం కదులుతూనే ఉండేవాడు. అతను ఎప్పుడూ విశ్రాంతి తీసుకోవడం నేను చూడలేదు… ఇలాగే అతను చాలా కాలం విరామాల తర్వాత నా దగ్గరకు వచ్చేవాడు. అప్పుడు నాలో కేవలం కోలాహలం, భారీతనం, ఆగ్రహం, ఊపిరాడని స్థితి, మరియు అవిశ్రాంతమైన, ఉన్మాదపూరితమైన, వ్యర్థమైన ప్రయత్నాలు మాత్రమే ఉండేవి… అతను అదృశ్యమవుతున్నప్పుడు—అతని శరీరం మొత్తం ఒక పెద్ద ఆర్తనాదంలా అనిపించేటప్పుడు—నాకు కొంచెం బాధగా అనిపించింది.
మనం పైన చూసినట్లుగా, అతని ‘వేట’ (అతను వెతుకుతున్న లక్ష్యం) అతని అంతరాత్మలోని అగాధాల్లోనే దాగి ఉంది. ప్రారంభంలో క్రమశిక్షణతో, నియమాలను పాటిస్తూ ఉండే అతను, చివరికి వచ్చేసరికి మతం పట్ల, కాలం పట్ల పూర్తిగా ఉదాసీనంగా మారిపోతాడు. మొదట్లో ‘ఏదైనా అర్థం కాకపోతే అది అతనికి బాధ కలిగించేది’, కానీ చివరికి వచ్చేసరికి ఆ బాధ కూడా ఉండదు. వేటగాడు (Moran) తనలో వచ్చిన మార్పులు చాలా తీవ్రమైనవని గుర్తించినప్పటికీ, తాను ఇంకా అదే వ్యక్తిగా ఉన్నానని భావిస్తాడు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, అతను వెతుకుతున్న ‘వేట’ (అంటే Molloy) అతని అంతరాత్మలోకి ప్రవేశించి, అతనిని పూర్తిగా ఆవహించినట్లు కనిపిస్తుంది:
శారీరక కోణంలో చూస్తే, నేను వేగంగా గుర్తుపట్టలేనంతగా మారిపోతున్నాననిపించింది… అయినప్పటికీ… నిజం చెప్పాలంటే, నేను ఎవరో నాకు తెలుసు మాత్రమే కాదు, నా అస్తిత్వంపై నాకు గతంలో ఎన్నడూ లేనంత స్పష్టమైన అవగాహన కలిగింది—అది లోతుగా గాయపడి, అనేక వ్రణాలతో నిండి ఉన్నప్పటికీ!
Molloy ఇలా అంటాడు: “నా జీవితమంతా నేను నా తల్లి దగ్గరకు వెళ్లడానికే ప్రయత్నిస్తున్నాననిపిస్తుంది… నేను ఏదో వదిలేసినట్లు, వేరే పనుల్లో నిమగ్నమైనట్లు కనిపించినప్పుడు కూడా… నిజానికి నేను నా ప్రణాళికలను సిద్ధం చేసుకుంటూ, ఆమె ఇంటికి వెళ్లే మార్గం కోసం వెతుకుతూనే ఉన్నాను.” అయితే, తన కథ చివరలో, అతను లాటిన్ భాషలో ‘నిమిస్ సెరో’ (nimis sero) అనే ఒక హెచ్చరికను వింటాడు—అంటే, “బహుశా అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైపోయి ఉండవచ్చు.” కాబట్టి, Moran ఎలాగైతే Molloyగా మారడం ద్వారానే అతడిని కనుగొనగలిగాడో, అలాగే Molloy కూడా తన తల్లి ఇంటికి చేరుకుని, ఆమె పడకపై ఆమె స్థానంలోనే పడుకుంటాడు—కానీ, అసలు ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు.
అందువల్ల, ‘Molloy’ నవలను ఒక వ్యక్తి తన నిజమైన స్వరూపాన్ని వెతుక్కునే ప్రయాణంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. Moran, Molloy ‘C’ అని పిలిచిన గడ్డం ఉన్న వ్యక్తికి సహాయం చేసి, తనలాగే కనిపించే మరొక వ్యక్తిని ‘C’ దగ్గర ఉన్నటువంటి కర్రతో కొట్టి చంపేస్తాడు. చివరికి, అతను మరింత ఆరోగ్యవంతుడిగా, మరింత నిజాయితీ గల వ్యక్తిగా తిరిగి వస్తాడు. తన ఉపచేతన మనస్సులో ఉన్న ఆ ‘ఎలుగుబంటి వంటి వ్యక్తి’తో (గతంలో అతను “నాకు పూర్తిగా భిన్నమైన వ్యక్తి” అని పేర్కొన్న వ్యక్తితో)—అంటే Molloyతో—అతను రాజీ పడతాడు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, తాను వేటాడాలని ఆదేశించబడిన ఆ అసహ్యించుకోదగ్గ, ఒంటరిగా వదిలేయబడిన, ధైర్యవంతుడైన, మొండివాడైన బహిష్కృతుడితో (Molloyతో) అతను సయోధ్య కుదుర్చుకుంటాడు. ఇది ఒక మానసిక విజయం; అయితే, దీనిని ఒక విముక్తిగా పరిగణిస్తే, ఆ విముక్తి ప్రతికూలమైనది—అంటే, ఇది విస్తరణ కాదు, సంకోచం. ఇది వ్యక్తి తనలోకి తాను ముడుచుకుపోవడం, మరింత నిస్సారమైన—అదే సమయంలో మరింత వాస్తవికమైన—అస్తిత్వంలోకి ప్రవేశించడం. బెకెట్ ఒక గాఢమైన నిరాశావాది; కాబట్టి, కొత్త మరియు మెరుగైన ఉదయాలు వస్తాయని ఆయన నమ్మరు. మానవునికి మిగిలి ఉన్న ఏకైక మార్గం—నాడో (Nadeau) పేర్కొన్నట్లుగా—’అత్యంత నిశ్చయమైన మానవ వాస్తవికత’ అయిన ‘శూన్యం’ (neant) వైపు వెనక్కి తగ్గడమే. బెకెట్ సృష్టించిన ప్రధాన పాత్రలన్నీ ఇటువంటి తిరోగమనం కోసమే అన్వేషిస్తాయి, దాని కోసం పరితపిస్తాయి. మనం చూసినట్లుగా, బెలాక్వా, మర్ఫీ మరియు వాట్—వీరంతా ఈ ప్రయత్నంలో విభిన్న రీతుల్లో విఫలమవుతారు. మోరాన్ మాత్రమే విజయం సాధించినట్లు అనిపించినప్పటికీ, అతని విజయం నిష్ఫలమైనది; అది అతడిని ఒక భయంకరమైన స్వేచ్ఛలోకి, అంటే ‘మలోన్’ (Malone) మరియు ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) పాత్రలు అనుభవించే శాశ్వత ఏకాంతంలోకి నెట్టివేస్తుంది. ఇటువంటి స్థితిలో, బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రకు మిగిలి ఉన్న ఏకైక ఆయుధాలు—అతని చమస్సు (wit) మరియు మేధస్సు మాత్రమే. ఇక్కడ పోరాట క్షేత్రం మారింది; ఇప్పుడు పోరాటం బాహ్య ప్రపంచంతో కాదు, తన సొంత కల్పిత లోకంలోని చీకటి శక్తులతో జరుగుతుంది—ఆ శక్తులు అతడిని ఒక అస్పష్టమైన, అంధకారమయమైన అగాధంలో బంధించి, శాసించాలని చూస్తుంటాయి. ఇప్పుడు మనం ‘మలోన్’తో కలిసి ఈ అగాధంలోకి ప్రవేశిస్తాం. సాహిత్య చరిత్రలోనే అత్యంత వేదనభరితమైన మానసిక సంఘర్షణల మార్గంలో సాగే ఈ ప్రయాణం ముగిసిన తర్వాతే, మనం తిరిగి బయటపడతాం. 1951లో బి. పింగాడ్ ఇలా అన్నారు: ‘మొల్లాయ్ (Molloy) ఒక వికృతమైన, కలవరపరిచే పురాణగాథలా కనిపిస్తుంది; దీని మూలాలు రహస్యమైనవి’. జార్జెస్ బటాయ్, మొల్లాయ్లోని ఈ పౌరాణిక స్వభావాన్ని మరింత నొక్కి చెబుతూ ఇలా అన్నారు:
‘కర్రల సాయంతో బాధాకరంగా ఊగుతూ నడిచే ఈ భయంకర రూపమే ఆ సత్యం—దీనితోనే మనం వ్యాధిగ్రస్తులమయ్యాం. ఇది మన నీడలాగే మనల్ని అవిశ్రాంతంగా వెంటాడుతుంది. ఈ రూపం పట్ల మనకున్న భయమే మన కదలికలను, మన సరళమైన వైఖరులను, మనం పలికే స్పష్టమైన వాక్యాలను నిర్ణయిస్తుంది… ఇది తప్పించుకోలేని అగాధం; ఇది మన మానవ ప్రదర్శనలను ఆకర్షించి, ఆపై తనలో లీనం చేసుకుంటుంది. ఇది విస్మృతి, ఇది అసమర్థత.’
ఈ లక్షణం వల్ల, మరియు ఇందులో ఉన్న సౌష్టవం (symmetry) వల్ల…
154
మలోన్
మాక్మన్ వైపు దృష్టి సారించవలసి వస్తుంది. అతడిని మళ్ళీ చూడలేక,
తరువాత అతడు, కుండపోత వర్షంలో, ఆశ్రయానికి ‘చాలా దూరంగా’ నేలపై బోర్లా పడి ఉన్న అతడిని కనుగొంటాడు.
ఆ బాధాకరమైన భంగిమ నుండి, మోలాయ్ పాకుతూ అడవి అంచుకు చేరుకున్నప్పుడు చేయాలనుకున్నట్లే, అతడు చివరకు దొర్లుకుంటూ తప్పించుకుంటాడు.
జీవనోపాధి సంపాదించడంలో మాక్మన్ కూడా మ్యాడెన్ లాగే అసమర్థుడని బ్రాకెట్లలో మనకు చెప్పబడింది, ఎందుకంటే కనీసం కలుపు తీయడం, వీధులు శుభ్రం చేయడం వంటి పనులు కూడా అతని సామాన్యమైన సామర్థ్యాలకు మించినవిగా నిరూపించబడ్డాయి. ఆ తర్వాత మనం మాక్మన్ను మరోసారి వదిలి, అతన్ని వెతకడానికి వెళ్తాము. అతను తర్వాత ‘ఒక రకమైన ఆశ్రమంలో’ ఉంటాడు. అది డబ్లిన్ సమీపంలోని సెయింట్ జాన్ ఆఫ్ గాడ్ హౌస్ అనే ప్రైవేట్ మానసిక ఆసుపత్రి అని తెలుస్తుంది. దాని గురించే వైహే తన ‘మర్ఫీ’ నవలలో ప్రస్తావించాడు.
అతను ఇక్కడ మోల్ అనే ‘ముఖంలోనూ, శరీరంలోనూ తీవ్ర వికారంగా ఉన్న ఒక చిన్న ముసలమ్మ’ సంరక్షణలో ఉంటాడు.
కొద్దికాలంలోనే, తమ సంపూర్ణ నపుంసకత్వానికి వెనుకాడకుండా, ఈ ఇద్దరూ ఒక సంబంధాన్ని మొదలుపెడతారు. అది ఎంత తీవ్రరూపం దాల్చిందంటే, అది మోల్ మరణాన్ని వేగవంతం చేస్తుంది. మోల్ ‘రెచ్చగొట్టే ఉత్తరాలు’ రాస్తుంది, వాటికి మాక్మన్ ప్రేమ పద్యాలతో జవాబిస్తాడు. కానీ వారి ‘పొడిబారిన, బలహీనమైన కవితలు’ వారికి ‘ఒక రకమైన విషాదకరమైన సంతృప్తిని’ ఇవ్వడానికి ఎక్కువ కాలం నిలవవు. ఎందుకంటే మోల్కు త్వరలోనే వాంతులు కావడం మొదలవుతుంది. అవి ఎంత తరచుగా వస్తాయంటే, ‘అర శతాబ్దం చిన్నదానిలా కనిపిస్తే గర్భవతి అనుకునేవారు’. ఆ తర్వాత ఆమె కడుపు నొప్పితో బాధపడుతూ, కడుపును పట్టుకుంటుంది. ఒక ఉదయం లెమ్యూల్ అనే వ్యక్తి, ఆమె చనిపోయిందని, మరియు తాను ఆమె స్థానాన్ని తీసుకున్నానని మాక్మన్కు తెలియజేస్తాడు.
ఈ లెమ్యూల్, మాగ్డలీన్ మెంటల్ మెర్సీసీట్లోని పురుష సోదరుడైన ‘బామ్’ క్లించ్ను గుర్తుచేస్తాడు, ఎందుకంటే అతను చిరాకుగా, హింసాత్మకంగా మరియు పూర్తిగా తెలివిగా లేడు. ఈ దశలో మలోన్ అనుభవించే వేదన తీవ్రతరమవుతుంది
(‘నా స్వరం చచ్చిపోయింది, ఇక మిగిలినవి కూడా అలాగే అంతరిస్తాయి’), అతని నొప్పులు
మరింత తీవ్రమవుతాయి (‘భరించలేనంతగా ఉన్నాయి… నిజంగా చెప్పాలంటే…
తీవ్రమైన మైగ్రేన్ లాంటి బాధ’), అతను ‘కష్టంతో శ్వాస వదులుతాడు’ మరియు త్వరలోనే
తన తలను అటు ఇటు తిప్పలేని స్థితికి చేరుకుంటాడు. రాయడం అసాధ్యమైనంత కష్టతరమవుతుంది:
‘కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించు… ఇంకా… చివరి ప్రయత్నం’ అని అనుకుంటూ,
అంతం దగ్గర పడుతుండగా, అతను ‘ఇక నేను “నేను” అని అనను’ అని ప్రకటిస్తాడు.
లెమ్యుయెల్, మాక్మాన్ అనే వ్యక్తిని—అతను ఒక ఎండిన ముళ్ల పొద నుండి కొమ్మను
తుంచాడన్న కారణంతో—కొట్టి హింసిస్తాడు; అంతేకాకుండా తన సంరక్షణలో ఉన్న
ఇతర రోగుల పట్ల కూడా క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తాడు. ఒకరోజు, లేడీ పెడల్ అనే మహిళ
లెమ్యుయెల్ బృందం కోసం పడవలో ద్వీపాలకు ఒక విహారయాత్రను ఏర్పాటు చేస్తుంది.
అక్కడికి చేరుకోగానే, లెమ్యుయెల్ అకస్మాత్తుగా హింసాత్మకంగా మారి,
తన దగ్గరున్న గొడ్డలితో ఇద్దరు నావికులను చంపేస్తాడు. సూర్యాస్తమయం తర్వాత,
నడుము ఎముక విరిగిన లేడీ పెడల్ను ఆ ద్వీపంలోనే వదిలేసి,
తన సంరక్షణలో ఉన్న రోగులతో ఉన్న పడవను నీటిలోకి నెట్టేస్తాడు.
అందరూ కలిసి రాత్రివేళ సముద్రంలోకి తేలుకుంటూ వెళ్ళిపోతారు.
155
శామ్యుయెల్ బెకెట్ నవలలు
లెమ్యుయెల్ తన గొడ్డలిని చూస్తాడు—‘దానిపై ఉన్న రక్తం ఎప్పటికీ ఆరదు’.
ఆ గొడ్డలితో అతను ఇక ఎవరినీ తాకడు (‘ఇక ఎప్పటికీ’—ఈ రెండు పదాలతోనే
నవల ముగుస్తుంది). మలోన్ ఉపయోగిస్తున్న పెన్సిల్లో కేవలం గ్రాఫైట్ (లెడ్)
మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది; బహుశా అతను మరణించే క్షణానికి అది కూడా
పూర్తిగా అరిగిపోయి ఉంటుంది. అతని కథానాయకుడు, ‘లా ఫిన్’ (La Fin)
కథలోని నాయకుడిలాగే, చివరకు విశాల సముద్రంలో తేలుతూ మిగిలిపోతాడు.
లెమ్యుయెల్ ఎవరు, అతను దేనికి ప్రతీక అనేది ఒక రహస్యంగానే మిగిలిపోతుంది;
కానీ బెకెట్ రచనల్లో కనిపించే అనేక చిక్కుముడులలో ఇది ఒకటి మాత్రమే.
ఉదాహరణకు, అడవిలో మోల్లోయ్ విన్న ఆ ‘గోంగ్’ (గంట) శబ్దం దేనిని సూచిస్తుంది? లేదా, తన గదిలో తేలేముందు తనకు జరిగిన చివరి సంఘటనగా మలోన్ (Malone) భావించే ఆ దెబ్బ సంగతేమిటి? ‘మక్మాన్’ (Macmann) అంటే ‘మానవ పుత్రుడు’ (son of man) అని, ‘మలోన్’ (Malone) అంటే ‘నేను ఒక్కడినే’ (me alone) అని అర్థమా? — ఒకవేళ ఇది నిజమే అయినా, ఇటువంటి ఊహలు మనకు పెద్దగా స్పష్టతనివ్వవు. బెకెట్ నవలలు ఇలాంటి అంతుచిక్కని అంశాలతో నిండి ఉంటాయి; వీటిలోని ఆకర్షణకు అదే ఒక కారణం. అయితే, పదేపదే కనిపించే అంశాలను — అవి పైకి ఎంత అల్పంగా అనిపించినా సరే — జాగ్రత్తగా గమనించడం ద్వారా, ఈ నవలల్లోని రహస్యాలను కొంతవరకు పరిధిలోకి తీసుకురావచ్చు. కాబట్టి, మలోన్ తాను కేవలం మోలోయ్ (Molloy) మాత్రమే కాకుండా, మర్ఫీ (Murphy) వంటి మరికొందరు కథానాయకుల పునర్జన్మ అని పదేపదే సూచించడం గమనార్హం:
… ఒక రాత్రి [నక్షత్రాల] వైపు చూస్తుండగా, అకస్మాత్తుగా నేను లండన్లో ఉన్నట్లు అనిపించింది. నేను నిజంగా లండన్ వరకు వెళ్ళానా?
… పిచ్చివారితో కూడా నేను విఫలమయ్యాను, అతి తక్కువ తేడాతో (ఒక వెంట్రుక వాసిలో) తప్పిపోయింది.
… లండన్లో ఒక వృద్ధ బట్లర్ కూడా ఉండేవాడు — మళ్ళీ లండన్ ప్రస్తావన వచ్చింది… అతనికి ఏదో పేరు ఉన్నట్లు గుర్తు.
అదేవిధంగా, ‘మెర్సియర్ ఎట్ గార్నియర్’ (Mercier et Garnier) నవలలో వాట్ (Watt) అనే పాత్ర గట్టిగా పిలిచే వింత వ్యక్తి ‘మిస్టర్ క్విన్’ (Mr. Quin) గురించి కూడా రెండు చోట్ల ప్రస్తావన వస్తుంది:
… నా దుస్తులు ఏమయ్యాయి? నా ఓవర్కోట్, ప్యాంటు, ఇంకా మిస్టర్ క్విన్ నాకు ఇచ్చిన ఫ్లానెల్ వస్త్రం — ఇక తనకు అవసరం లేదని చెప్పి ఆయన ఇచ్చాడు కదా, అవి ఏమయ్యాయి?
… రాత్రంతా ఆ వెధవ క్విన్ (Quin) గురించే కలలు వచ్చాయి, అని [ఆ సాక్సన్] అన్నాడు.
‘మోలోయ్’ (Molloy) నవలలో మోరాన్ (Moran) ప్రస్తావించే ‘యార్క్’ (Yerk) లాగే, ‘మిస్టర్ క్విన్’ కూడా బెకెట్ రచనల్లో ఒక ప్రత్యేక పాత్రగా ఎక్కడా కనిపించడు; కానీ, ఈ కథానాయకులు మాత్రం…
^ బహుశా ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లోని ‘కాపర్ క్విన్’ (Capper Quin) అనే పాత్రను ఉద్దేశించి బెకెట్ ఇలా రాసి ఉండవచ్చు: పైన పేర్కొన్న 20, 29-51 పేజీలను చూడండి.
156
మలోన్
వారి గురించి బెకెట్కు మాత్రమే తెలుసు — బహుశా వారు ఆయన రాసిన ఇతర రచనల్లో ఉండి ఉండవచ్చు, కానీ ఆ రచనలు తర్వాత వదిలివేయబడ్డాయో లేదా నాశనం చేయబడ్డాయో తెలియదు.
‘నువెల్స్’ (Nouvelles) సంపుటిలోని అంశాలు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి; ఉదాహరణకు, ‘లా ఫిన్’ (La Fin) కథలోని ‘శాండ్మ్యాన్’కు చెందిన గాడిద:
నా ఛాయాచిత్రం. ఇది నా ఫోటో కాదు, కానీ బహుశా నేను కూడా ఎక్కడో దగ్గరలోనే ఉండి ఉండవచ్చు. ఇది ఒక గాడిద ఫోటో — ముందు నుండి, చాలా దగ్గరగా తీయబడింది. ఇది సముద్ర తీరంలో ఉంది; నిజానికి అది సముద్రం కాకపోవచ్చు, కానీ నా దృష్టిలో మాత్రం అది సముద్రమే.
బెకెట్ రచనల్లో తరచుగా కనిపించే వస్తువుల జాబితా ఇక్కడ కూడా కనిపిస్తుంది:
… టోపీ … అది ఊడిపోకుండా ఉండటానికి, ఒక దారంతో కోటు పైభాగంలోని బటన్కు కట్టి ఉంచబడింది. …
… నా దగ్గర ఉన్న వస్తువుల్లో ఒకప్పుడు ఒక చిన్న సీసా ఉండేది. దానిపై ఎలాంటి లేబుల్ లేదు, అందులో కొన్ని మాత్రలు ఉన్నాయి. విరేచనకారులా? లేక ప్రశాంతతనిచ్చే మందులా? సరిగ్గా గుర్తులేదు.
ఈ చివరి అంశం ‘లె కాల్మాంట్’ (Le Calmant) కథను గుర్తుకు తెస్తుంది. అలాగే, మాక్మాన్ ధరించే కోటు అంచు నేలను తాకుతూ, అతను నడిచేటప్పుడు ఏదో పొడవైన వస్త్రంలా శబ్దం చేస్తూ ఉంటుంది — ఈ సుదీర్ఘమైన కోటుకు వెల్వెట్ కాలర్ ఉంటుంది మరియు ఇది ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటుంది; సరిగ్గా ‘లె కాల్మాంట్’లో ఉన్నట్లుగానే! అదేవిధంగా, ‘ఎల్ ఎక్స్పల్సే’ (L’Expulsé) కథలోని కథానాయకుడిలాగే, తాను కూడా ఒక బండిలో (cab) ప్రయాణించి ఉంటానని మలోన్ భావిస్తాడు. ఇక మాక్మాన్ ఒక నది ఒడ్డున కూర్చుంటాడు — ఇది ‘లా ఫిన్’లోని నదిని పోలి ఉంటుంది, అక్కడ సముద్ర పక్షులు (gulls) వ్యర్థ పదార్థాల కోసం ఆత్రుతగా ఎగబడి వాలుతుంటాయి.
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, మలోన్ తన ముందు వచ్చిన పాత్రను పదేపదే ప్రస్తావిస్తాడు: అతనిలాగే, తాను కూడా “బహుశా ఒక అంబులెన్స్లో, లేదా ఏదో ఒక వాహనంలో” వచ్చి ఉంటానని అనుకుంటాడు. ఇవి తెలిసిన మాటలే, కానీ ఆ తర్వాత ఇలా అంటాడు: “బహుశా నేను అడవిలోనే ప్రాణాలు వదిలి ఉంటాను… అవును, ఇప్పుడు అడవి గురించి మాట్లాడుతుంటే, ఏదో ఒక అడవి ఉన్నట్లు నాకు అస్పష్టంగా గుర్తుకొస్తోంది.” ‘కర్రలకు నేను ఎంతగా రుణపడి ఉన్నానంటే,’ అని అతను పేర్కొంటాడు, ‘ఆ రుణభారం ఎంత గొప్పదంటే, అవి నాకు ఇచ్చిన దెబ్బలను కూడా నేను దాదాపు మర్చిపోయాను.’ అతని దగ్గర ఉన్న వస్తువులు, ‘మొల్లాయ్’ (Molloy) పాత్రకు పునర్జన్మ ఎత్తిన వ్యక్తి దగ్గర ఉండవచ్చు అని మనం ఊహించేలాగే ఉన్నాయి: ఒక ‘చప్పరించే రాయి’ (sucking-stone), ‘ఒక చిన్న వెండి కత్తి ఉంచే స్టాండ్’ (దీనినే మొల్లాయ్, లూస్ అనే పాత్ర దగ్గర నుండి దొంగిలించాడు), ‘రక్తపు మరకలున్న’ ఒక కర్ర, ‘సైకిల్ బెల్ పైభాగం’, మరియు ఒకప్పుడు నడవడానికి ఉపయోగించిన కర్రలలో మిగిలిపోయిన ‘సగం కర్ర’ (half-crutch) వంటివి అతని వద్ద ఉన్నాయి.
మొల్లాయ్తో పోలికలు ఉన్నప్పటికీ, ‘మలోన్’ (Malone) తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వం కలిగిన పాత్ర. శారీరకంగా అతను చాలా వృద్ధుడు (ఎనభై నుండి వంద ఏళ్ల మధ్య వయస్సు ఉంటుంది) మరియు తీవ్రమైన క్షీణదశలో ఉన్నాడు: ‘నా శరీరం—బహుశా సరిగ్గా చెప్పాలంటే—అశక్తమైనది (impotent);’ అది దాదాపు ఏ పనీ చేయలేదు, కేవలం ‘నా చేతులు, ఒకసారి సరైన స్థితిలో ఉంచితే, కొంత బలాన్ని ప్రయోగించగలవు’ అంతే. ఈ చేతులు అందనంత దూరంలో ఉన్న వస్తువులతో సంబంధం ఏర్పరచుకోవడానికి, అతను తన కర్రపైనే ఆధారపడతాడు. అతని చూపు, వినికిడి శక్తి చాలా బలహీనంగా ఉన్నాయి; పళ్లు లేవు కానీ ఒళ్లంతా వెంట్రుకలు ఉన్నాయి; బట్టలు ఎప్పుడో పోయాయి, అందుకే దుప్పట్ల మధ్య అతను నగ్నంగా ఉంటాడు. (‘నేను స్నానం చేయను, కానీ నాకు మురికి కూడా అంటదు,’ అని అతను వివరిస్తాడు.) బెకెట్ సృష్టించిన ఈ కథానాయకుడు, తన శరీరాన్ని ఉపయోగించుకునే సామర్థ్యాన్ని దాదాపు పూర్తిగా కోల్పోయాడు, చివరకు మిగిలిన బట్టల ముక్కలు కూడా అతని నుండి తొలగించబడ్డాయి. ఈ విషయంలో మలోన్ ఎలాగైతే మొల్లాయ్కి కొనసాగింపుగా ఉంటాడో, అలాగే ‘అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) అనే పాత్ర మలోన్కు కొనసాగింపుగా ఉంటుందని మనం చూడవచ్చు.
మలోన్ ధైర్యవంతుడు మరియు దృఢమైన వ్యక్తిత్వం కలవాడు. తనకు అందే సూప్ (ఆహారం) ఆగిపోవడాన్ని కూడా అతను తాత్విక దృక్పథంతో స్వీకరిస్తాడు; ఇది తాను ఎప్పటి నుండో ఎదురుచూస్తున్న మరణానికి ఒక నిర్దిష్ట సమయాన్ని నిర్ణయించినట్లుగా అతను భావిస్తాడు. అతని కర్ర పోగొట్టుకోవడం అనేది ఒక ‘విపత్తు’, దీనిని అతను వ్యంగ్యంతో స్వీకరిస్తాడు. అతని సంపూర్ణ ఏకాంతం అతనికి ఎటువంటి ఒంటరితనాన్ని కలిగించదు; అంతేకాకుండా, అతన్ని ‘కోపంతో, అసహ్యంతో’ చూసే సందర్శకుడు కూడా అతన్ని పెద్దగా కలవరపరచడు. మేధావి కావడంతో, అతను తన మేధస్సును ఆయుధంగా వాడుకోగలడు: బెంచ్పై ఉన్న మాక్మాన్ భంగిమను ‘కొలోసస్ ఆఫ్ మెమ్నాన్’ (ఉషస్సు యొక్క ప్రియతమ కుమారుడు)తో పోల్చగలడు; లుక్రెటియస్ను (‘సువే మారి మాగ్నో’ – *suave mari magno* అని) సందర్భోచితంగా ఉటంకించగలడు; తన కిటికీకి, వుర్జ్బర్గ్లోని టిపోలో చిత్రించిన పైకప్పుకు మధ్య పోలికను చూడగలడు; అలాగే, తన కర్ర పడిపోవడాన్ని ఒక ‘విపత్తు’గా (ప్రాచీన అర్థంలో ‘catastrophe’) పేర్కొంటూ చమత్కరించగలడు. అయితే, అతని వ్యక్తిత్వంలో అంత ఆమోదయోగ్యం కాని మరొక కోణం కూడా ఉంది—అదే ఇతరుల వ్యక్తిగత జీవితాలను రహస్యంగా గమనించే అలవాటు (దీనిని బెక్వెట్ లైంగిక చర్యకు సంబంధించిన వ్యంగ్య చిత్రణ కోసం ఒక అవకాశంగా మలుచుకున్నారు). అంతేకాకుండా, ఏదో ఒక రోజు ఒక చిన్న బాలికను పట్టుకుని, తనను ‘ముద్దు పెట్టుకోమని, నిమరమని, తన ముందు బట్టలు విప్పమని…’ బలవంతం చేయాలని అతను ఆశిస్తుంటాడు.
ఈ నవల ఐర్లాండ్లో (దీనిని ‘ద్వీపం’ అని పేర్కొంటారు) జరుగుతుంది; మరీ ముఖ్యంగా డబ్లిన్ నగర పరిసర ప్రాంతాల్లో ఇది సాగుతుంది. ఇక్కడ మాక్మాన్ ఉన్న స్టిల్లోర్గాన్ ఆశ్రయం ఉంది; ఉత్తర డబ్లిన్లో గ్లాస్నెవిన్ స్మశానవాటిక ఉంది—ప్రేమ వల్ల తాము (మాక్మాన్ మరియు మోల్) అక్కడికి చేరుకుంటామని మాక్మాన్ కలలు కంటాడు (ఈ అంశం ఫ్రెంచ్ మూలంలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది). అలాగే, కారిక్మైన్స్కు పశ్చిమాన ఉన్న కొండల్లో రాతి పని చేసే వారి తరతరాల కుటుంబాలు నివసిస్తుంటాయి. వారి గుడిసెల్లో వెలిగే దీపాలు, కుక్కల మొరుగుడు శబ్దాలు—రాత్రిపూట తన ఎత్తైన కిటికీ దగ్గర నిలబడిన చిన్న వయసు మలోన్ను ఎంతగానో ముగ్ధుడిని చేస్తాయి.
158
మలోన్
చివరగా, ‘గోపురాలతో నిండిన’ డన్ లాగోయిర్ (Dun Laoghaire) గురించి చెప్పాలి; ఇది ఆశ్రమం (asylum) నుండి విహారయాత్రకు వెళ్లేవారు బయలుదేరే రేవు పట్టణం. మాక్మాన్ (Macmann) ఉన్న పట్టణం డబ్లిన్ నగరమేనని స్పష్టమవుతుంది—మురికిగా ఉండే లిఫీ (Liffey) నది, దాని ఒడ్డున ఉన్న గిడ్డంగులు, మరియు బట్ బ్రిడ్జ్ (Butt Bridge) అన్నీ ఈ పుస్తకంలో కనిపిస్తాయి. అయితే, ఫ్రెంచ్ మూలపాఠంలో కూడా మలోన్ అంగుళాలు, మైళ్లు, పెన్నీల గురించి ఆలోచిస్తూ, కార్క్ (Cork) నగర మేయర్ గురించి, బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ గురించి ప్రస్తావించినప్పటికీ, అతను వాస్తవానికి ఫ్రాన్స్లో ఉండి రాస్తున్నాడు. అతను పేర్కొనే పండుగలు ఫ్రెంచ్ క్యాలెండర్లోని ముఖ్యమైన రోజులు: సెయింట్ జాన్ ది బాప్టిస్ట్ దినోత్సవం, జూలై 14 (ఫ్రెంచ్ జాతీయ దినోత్సవం), అసంప్షన్ (Assumption) పండుగ, మరియు సాంప్రదాయ క్రైసాంథెమం (chrysanthemum) పూలతో జరుపుకునే ‘ఆల్ సెయింట్స్ డే’ (All Saints’ Day). సాపో (Sapo) కూడా ఒక ఫ్రెంచ్ పాఠశాల విద్యార్థికి ఉండే లక్షణాలన్నింటినీ కలిగి ఉంటాడు; అతను కలిసే రైతులు కూడా ఖచ్చితంగా ఫ్రెంచ్ వారే. చివరి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో వోక్లూస్ (Vaucluse) ప్రాంతంలో తనకు తెలిసిన ఒక కుటుంబాన్ని తాను నమూనాగా తీసుకున్నానని బెకెట్ (Beckett) నాతో చెప్పారు. అయితే, ఈ విషయం తెలియకపోయినా, లాంబెర్ట్ (Lambert) కుటుంబం ఎక్కడ నివసిస్తుందో సులభంగానే అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఫ్రెంచ్ రైతుల మధ్య పందులకు మిగిలిపోయిన ఆహార పదార్థాలను తినిపించి లావుగా పెంచి, డిసెంబర్ లేదా జనవరి నెలల్లో వాటిని వధించడం ఒక ఆచారం. కాబట్టి, ఈ సమయం మాన్స్యూర్ లూయిస్ (Monsieur Louis)కు చాలా ముఖ్యమైన రోజులు; ఆ ప్రాంతంలో ఆయన ‘పందులను వధించే వ్యక్తిగా’ (bleeder and disjointer of pigs) బాగా పేరు పొందారు.
ఆయన బయలుదేరేటప్పుడు, ముందు రాత్రి పొయ్యి దగ్గర ఎంతో శ్రద్ధగా పదును పెట్టిన పెద్ద కత్తులను తన చేతి కింద పెట్టుకుని తీసుకువెళ్లేవాడు. పని చేసేటప్పుడు తన ఆదివారం నాటి దుస్తులు (Sunday suit) పాడవకుండా ఉండటానికి, కాగితంలో చుట్టిన ఏప్రాన్ను జేబులో పెట్టుకునేవాడు… ఇలాంటి పనుల కోసం వెళ్లి, రాత్రి చాలా ఆలస్యంగా ఇంటికి చేరుకునేవాడు. అప్పటికే అతను మద్యం మత్తులో ఉండి, సుదీర్ఘ ప్రయాణం మరియు ఆ రోజు జరిగిన సంఘటనల వల్ల పూర్తిగా అలసిపోయి ఉండేవాడు. లూయిస్ తాగి ఇంటికి రావడం, అతను చేపట్టిన పని (యాత్ర) విజయవంతమైందని అతని కుటుంబానికి తెలియజేస్తుంది. అదేవిధంగా, ఫ్రాన్స్లో ఏ రైతు అయినా సంత నుండి మద్యం మత్తు లేకుండా తిరిగి వస్తే, అది అతనికి ఏమాత్రం లాభదాయకం కాని (mauvais marché) వ్యవహారమని మాటలతో చెప్పనవసరం లేకుండానే అర్థమవుతుంది. అంతేకాకుండా, లూయిస్ తన కుటుంబాన్ని—ముఖ్యంగా తన భార్యను—ఒక రైతు కుటుంబ యజమానిగా చాలా కఠినంగా (ఇనుప పిడికిలితో అన్నట్లుగా) శాసిస్తాడు. అతని భార్య పొరుగువారు పప్పుధాన్యాల విషయంలో తనను మోసం చేశారేమోనని అనుమానిస్తుంటే, లూయిస్ పాతబడిన లేదా పనికిరాని జంతువులను (knacker వద్ద) కొని, వాటితో చావు వచ్చేంతవరకు పని చేయించుకుంటాడు; రాత్రిపూట తన మేకలను ఇతరుల పొలాల్లోకి వదిలేసి మేత మేయిస్తాడు. ఇలాంటి ప్రవర్తనలో వారిద్దరూ చూపే అనుమానం, చొరవ, మరియు కుతంత్రాలు—మొపాసా (Maupassant) తన రచనల్లో ఫ్రాన్స్ గ్రామీణ ప్రజల ప్రధాన లక్షణాలుగా వర్ణించిన అంశాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.
159
శాముఎల్ బెకెట్ నవలలు
ఈ నవలలో మనం ఇంతకుముందే గమనించిన ఒక అంశాన్ని చూడవచ్చు—దీనినే మనం ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) నవలలో కూడా చూస్తాం—అదేమిటంటే, ఫ్రెంచ్ మరియు ఐరిష్ అంశాల మధ్య ఉన్న అద్భుతమైన సమ్మేళనం. దీని మూలాల్లో ఐరిష్ నేపథ్యం ఉంటుంది, అది కూడా ఐర్లాండ్లోని ఒక చిన్న ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితం (బెకెట్ పోర్టోరాలో గడిపిన కాలం ఆయన రచనలపై ఎటువంటి ముద్ర వేయలేదనిపిస్తుంది). రచయిత తన అంతరాత్మలోని ఈ పొర నుండే అత్యంత లోతైన, అర్థవంతమైన సన్నివేశాలను తీసుకుంటారు. అందుకే, ‘సాపో’ (Sapo) మరియు అతని ప్రపంచం ఫ్రెంచ్ నేపథ్యాన్ని కలిగి ఉండగా, ‘మ్యాక్మాన్’ (Macmann) మరియు అతని పరిసరాలు ఐరిష్ నేపథ్యాన్ని కలిగి ఉండటం సహజమే.
ఈ పుస్తకంలో కూడా మనకు ఇప్పటికే తెలిసిన కొన్ని సంకేతాలు కనిపిస్తాయి; వీటిలో మానసిక చికిత్సాలయం (mental asylum) అత్యంత స్పష్టమైనది. బెలాక్వా (Belacqua) ఉన్న పోర్ట్రేన్ (Portrane), మర్ఫీ (Murphy) ఉన్న ‘M.M.M.’, మరియు వాట్ (Watt) చివరగా ఆశ్రయం పొందిన చోటు తర్వాత, ఇప్పుడు మ్యాక్మాన్ నివసించే ప్రదేశం మనకు కనిపిస్తుంది. లెమ్యుయెల్ సంరక్షణలో ఉన్న కొందరి గురించి బెకెట్ ఇచ్చిన క్లుప్త వర్ణనలను ఉదహరించడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది:
మొదటి గదిలో, చాలా చిన్న వయసున్న ఒక యువకుడు పాత రాకింగ్ కుర్చీలో [మర్ఫీలాగే] కూర్చుని ఉన్నాడు. అతని చొక్కా పైకి మడిచి ఉంది, చేతులు తొడల మీద ఉన్నాయి. కళ్లు వెడల్పుగా తెరిచి లేకపోతే, అతను నిద్రిస్తున్నాడేమో అనిపించేది… రెండవ గదిలో… ఒక వ్యక్తి ఉన్నాడు. అతనిలో చెప్పుకోదగ్గ ప్రత్యేకతలు అతని ఎత్తు, బిగుతుగా ఉన్న శరీరం, మరియు ఏదో ఒక దాని కోసం నిరంతరం వెతుకుతున్నట్లుగా, అదే సమయంలో ఆ ‘ఏదో’ ఏమిటో తెలియక అయోమయంలో ఉన్నట్లుగా కనిపించే అతని తీరు… అతన్ని ‘శాక్సన్’ (ఫ్రెంచ్లో ‘L’Anglais’ – ఆంగ్లేయుడు) అని పిలిచేవారు, కానీ అతను నిజానికి అస్సలు అటువంటివాడు కాదు… మూడవ గదిలో, సన్నగా ఉన్న ఒక చిన్న వ్యక్తి అటు ఇటు అడుగులు వేస్తున్నాడు. అతని చేతి మీద కోటు మడిచి ఉంది, చేతిలో గొడుగు ఉంది. అతని తల మీద తెల్లని, మెత్తని జుట్టు అందంగా ఉంది. అతను తనలో తానే ప్రశ్నలు వేసుకుంటూ, ఆలోచిస్తూ, సమాధానాలు చెప్పుకుంటున్నాడు.
‘మర్ఫీ’ నవలలో తప్ప, మతిస్థిమితం లేని వ్యక్తులను ఇంత ఓపికగా గమనించడం లేదా ఇంత ఖచ్చితంగా వర్ణించడం మరెక్కడా కనిపించదు. పైన పేర్కొన్న విషయాలను రాసేటప్పుడు, బెకెట్ మనసులో ఖచ్చితంగా ‘టేల్ ఆఫ్ ఏ టబ్’ (Tale of a Tub) లోని ప్రసిద్ధ భాగం ఉండి ఉంటుందని భావించకుండా ఉండలేం:
[బెడ్లామ్ – పిచ్చివారి ఆసుపత్రిలో] ఒక వ్యక్తి తన గది కొలతలను చాలా గంభీరంగా తీసుకుంటున్నాడు; ఇతను ముందుచూపు, అంతర్దృష్టి కలిగిన వ్యక్తి… అతను క్రమబద్ధమైన అడుగులతో నడుస్తూ, చాలా గంభీరంగా, ఒక పద్ధతి ప్రకారం మీ దగ్గర ఒక పెన్నీ (డబ్బు) అడుగుతాడు; కష్టకాలం గురించి, పన్నుల గురించి ఎక్కువగా మాట్లాడుతుంటాడు… ఇప్పుడు, ఇటువంటి లక్షణాలున్న వ్యక్తిని నగరంలోకి, తన తోటి మనుషుల మధ్యకు పంపితే, అతని పరిస్థితి ఎలా ఉంటుంది! ఇక నాలుగవ వ్యక్తిని చూడండి; అతను తనలో తానే లోతుగా ఏదో మాట్లాడుకుంటున్నాడు, అప్పుడప్పుడు తన బొటనవేళ్లను కొరుకుతున్నాడు. అతని ముఖంలో ఏదో పనిలో నిమగ్నమైనట్లు, ఏదో ప్రణాళిక వేస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఒక్కోసారి చాలా వేగంగా నడుస్తూ, తన చేతుల్లో ఉన్న కాగితం వైపు తీక్షణంగా చూస్తున్నాడు… ఇక్కడ ప్రతి విభాగంలోనూ ఎంతటి సమగ్రమైన రాజసభ నైపుణ్య వ్యవస్థ వర్ణించబడిందో చూడండి! కానీ, తప్పుగా అన్వయించడం వల్ల అదంతా పూర్తిగా వృథా అయిపోయింది!
(పిచ్చికి సంబంధించిన ఒక అవాంతర ప్రస్తావన)
అయితే, ఎక్కడ…
158
161
శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు
మోల్ యొక్క రెండు శిలువ ఆకారపు చెవిపోగుల (దొంగలు) గురించి, వాటి మధ్య ఉన్న ఆమె ఒంటరి పంటి గురించి ఒక వ్యంగ్యం ఉంది; ‘బహుశా ప్రసిద్ధ త్యాగానికి ప్రతీకగా, దానిపై డిల్ చెక్కబడి ఉంటుంది’.
^ ★
మలోన్ డైస్కు సంబంధించి తలెత్తే అత్యంత ఆసక్తికరమైన శైలీపరమైన ప్రశ్నలు అనువాదానికి సంబంధించినవి. ఒక రచయిత విదేశీ భాషలో రాసి, దాదాపు పదేళ్ల కాలవ్యవధి తర్వాత తన రచనను మాతృభాషలోకి అనువదించడం అనే దృగ్విషయం సాహిత్యంలో చాలా అరుదైనది, అందుకే ఇది ఎంతో ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. ఎందుకంటే, ఇతరుల రచనలను అద్భుతంగా అనువదించగల సామర్థ్యం ఉన్న వ్యక్తిగా, బెకెట్ తన సొంత రచనను సంతృప్తికరంగా అనువదించుకోవడానికి మరెవరికన్నా ఎంతో మెరుగైన స్థితిలో ఉండటమే కాకుండా, నవలపై అతని తదుపరి అభివృద్ధి మరియు భావాలు అతన్ని ముందుకు నడిపించిన కొద్దీ, తన రచన యొక్క శైలిని మార్చడానికి లేదా సవరించడానికి అతనికి ఒక ప్రత్యేకమైన అవకాశం కూడా లభించింది.
రూబీ కోన్ మొదట గమనించినట్లుగా, అతను ఈ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని, ఆ పుస్తకంలో మరింత కఠినమైన, చేదు ధోరణిని నింపాడు. దీన్ని స్పష్టంగా చూపించడానికి రెండు ఉదాహరణలు సరిపోతాయి: లేడీ పెడల్ యొక్క ‘వాయిడ్ లా రియాంటే సీజన్’ అనే పాటలో, ఆంగ్లంలో చేర్చబడిన ‘ఏలుయా క్రీస్తు రాజు’ అనే పంక్తి ఉంటుంది, మరియు ‘నే పౌసెజ్ పా నామ్ డి డియు’ అనేది ‘క్రీస్తు పేరిట మీరంతా దేనికోసం ఒత్తిడి చేస్తున్నారు?’గా మారుతుంది.
బెకెట్ కొన్నిసార్లు తన అసలు రచనను చాలా అజాగ్రత్తగా చూస్తాడు,
కొన్నిసార్లు వాటిని సులభంగా ఆంగ్లంలోకి అనువదించలేనందున,
కొన్నిసార్లు గుర్తించదగిన కారణం ఏమీ లేకుండా, మొత్తం వాక్యాలను (ఒక సందర్భంలో ఒక పూర్తి పేరాను) వదిలివేస్తాడు. అయితే, మేడమ్ బెకెట్ ఎందుకు అలా చేశాడో అర్థం చేసుకోవడం సులభం. లూయిస్ తన చేతులతో చేసిన సైగ ఇక్కడ అనువదించబడలేదు (మూల పాఠంలో: *les écartait de ses flancs* — అంటే ఆమె వాటిని తన పక్కటెముకల నుండి దూరంగా జరిపింది; ఒకవేళ నాకు మీ భాషా స్వభావం ఇంకా తక్కువగా తెలిసి ఉంటే, ఆమె వాటిని ‘విస్తరించింది’ అని చెప్పేవాడిని — ఇది మలోన్ తాను రాస్తున్న భాష తనది కాదని భావిస్తున్నాడనడానికి ఒక ఆసక్తికరమైన సూచన). అయితే, ఆ తర్వాత వచ్చే భాగాన్ని ఎందుకు వదిలేశారు? నిజమే, అందులోని సంక్షిప్తతను అనువాదంలో ప్రతిబింబించడం కష్టమే కావచ్చు, కానీ:
“నేను ఈరోజే చనిపోగలను, ఒకవేళ నేను కోరుకుంటే—కేవలం కొంచెం ప్రయత్నం చేయడం ద్వారా, *si je pouvais vouloir, si je pouvais pousser* [ఈ చివరి పదబంధాలు ఫ్రెంచ్ మూలంలో మాత్రమే ఉన్నాయి],”
మరియు, ఖచ్చితంగా ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఈ క్రింది భాగాన్ని ఎందుకు వదిలేశారు?
“ఇక, నా గురించి—మరియు నాలోని ఆ మరొకరి గురించి, అంటే నా ‘చిన్న’ అస్తిత్వం గురించి—నేను చెబుతున్నానంటే (*et que je mangerai comme j’ai mangé les autres*), అది ఎప్పటిలాగే, ప్రేమ లేకపోవడం వల్లనే…”
సశేషం
మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-11-26-ఉయ్యూరు.–






