ఉత్సాహం లేని వివాహం(త్రివేణి)
(ఒక కథ)
పురసు బాలకృష్ణన్ రచన-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం
(మూల తమిళ రచన నుండి రచయిత స్వయంగా అనువదించినది)
నా వివాహాన్ని నేను ఇలా పేర్కొంటుంటాను… దీని వెనుక ఏదో గొడవ ఉందేమో అని ఎవరైనా అనుకోవచ్చు. కానీ, అది నిజం కాదు. మా మధ్య ఎలాంటి అపార్థాలూ లేవు. అసలు ముఖ్య వ్యక్తిని నేనే—అంటే వరుడిని—నేను కూడా ఎంతో ఉత్సాహంగా, అందరితోనూ ఎంతో ఆప్యాయంగానే ఉన్నాను.
నిజం చెప్పాలంటే, నా వివాహాన్ని ఉత్సాహం లేకుండా చేసిన వ్యక్తి పదేళ్ల చిన్నారి పద్మ. ఆమె నా భార్య చెల్లెలు.
మేము—అంటే నా భార్య, నేను—ఊయల మీద ఎంతో సంతోషంగా కూర్చుని ఉన్నాము.
“స్త్రీలందరూ పాటలు మొదలుపెట్టవచ్చు,” అని ఒక శాస్త్రిగారు తన గంభీరమైన (గేదె అరుపును పోలిన) స్వరంతో ప్రకటించారు. ఆయన చాలా మంచి మనిషి; మహిళలు జరుపుకునే ఊయల వేడుకలు, ఆటలు, వినోద కార్యక్రమాలు—ఇలా దేనిలోనైనా సరే, ఎంతో సరదాగా కలిసిపోయి పాల్గొనడం ఆయనకు అలవాటు.
“అలమూ, అమ్మా… ఒక పాట పాడవే,” అని ఒక వృద్ధురాలు తన మనవరాలి ప్రతిభను గొప్పగా నమ్ముతూ ప్రోత్సహించింది.
“రెండు రోజులుగా నాకు జలుబు చేసింది, అమ్మమ్మా,” అని అలము సమాధానమిచ్చింది.
“పర్వాలేదులే, పాడేయ్,” అని ఆ వృద్ధురాలు మళ్లీ ప్రోత్సహించింది. ముక్కుతో పాడే ఆ వింతైన గాత్రాలను వినాల్సి వస్తుందేమోనని నేను భయపడ్డాను.
అంతలో మరొకరు, “సంపహం, నువ్వు ఒక పాట పాడవా?” అని అడిగారు.
“నా గొంతు సహకరించడం లేదు, అక్కా,” అని సంపహం బదులిచ్చింది. ఆ తర్వాత, తిరిగి తన అక్కనే పాడమని అభ్యర్థించింది.
“రాధకు మంచి గొంతు ఉంది, తను ఏదైనా పాడవచ్చు కదా!” అని ఎవరో రాధకున్న గాత్ర ప్రతిభను అందరికీ తెలిసేలా చెప్పారు.
“నేను కేవలం ‘పెట్టె’ (హార్మోనియం) తోనే పాడగలను, అమ్మా,” అని రాధ సమాధానమిచ్చింది. ఆ మాటలు పలికేటప్పుడు ఆమె చూపిన హావభావాలు, ఆ సొగసు ఎంత బాగున్నాయో!
“ఇక అసలు పాటలేమైనా వినడానికి అవకాశం ఉంటుందా?” ఒక స్వరం వినిపించింది; అది పురుష కంఠమని స్పష్టంగా తెలిసింది.
“శారదా, ఎవరూ పాడేలా లేరు. కనీసం నువ్వైనా పాడు.”
“ఏం పాడమంటావు?” అని శారద కొంచెం సంకోచిస్తూ అడిగింది.
‘ఎట్టకేలకు ఏదో ఒకటి జరగబోతోంది అన్నమాట!’ అని నాలో నేను అనుకున్నాను.
“‘రామ పట్టాభిరామ’ పాట పాడు.”
“అయ్యో, ఆ పాట నాకు ఎప్పుడూ సరిగ్గా రాదు అక్కా. అస్సలు రాదు!” అంటూ శారద తల అడ్డంగా ఊపింది.
“ఇదీ పరిస్థితి—ఎవరూ పాడరు! ఇక్కడ ఇంతమంది స్త్రీలు ఉన్నారు, సంగీతంలో మంచి శిక్షణ పొందినవారున్నారు, అందరినీ అలరించగలిగే సామర్థ్యం ఉన్నవారున్నారు—కానీ ఎవరూ పాడరు! మీ అందరికీ నేనే నేర్పిస్తాను, చూస్తూ ఉండండి!” అన్నాడు ఒక చిన్న వృద్ధుడు. పక్కనే కూర్చున్న ఒక అమ్మాయి వైపు తిరిగి, “సరే పద్మా, నువ్వు ఒక పాట పాడు. మంచి అమ్మాయి కదా నువ్వు, పాడతావుగా?” అని అడిగాడు.
ఈ పద్మ నా భార్యకు చెల్లెలు.
పద్మ ఏమాత్రం సంకోచించలేదు. ఎటువంటి తడబాటు, హడావిడి లేకుండానే పాట మొదలుపెట్టింది. గొంతును సిద్ధం చేసుకుంటున్న తీరులోనే, ఆమె అసాధారణమైన అమ్మాయి అని నాకు అనిపించింది. ఒకరి తర్వాత ఒకరుగా—పదిమంది పాడిన తర్వాత పదకొండవ వ్యక్తిగా—ఆమె పాడి ఉంటే, బహుశా నాకు ఇంతగా ఆసక్తి కలిగేది కాదేమో! కానీ, మిగిలిన వారంతా రకరకాల సాకులు చెబుతూ మమ్మల్ని ఊరిస్తుంటే, పద్మలో ఏమాత్రం బిడియం లేకపోవడం నాకు వెంటనే నచ్చింది.
ఆమె పాట మొదలుపెట్టే వరకు నేను చాలా ఉత్సాహంగా, ఉల్లాసంగా ఉన్నాను. అలముకు చలి చేసిందని, సంపహమ్కు గొంతు నొప్పి అని, రాధ దగ్గర ‘పెట్టె’ (హార్మోనియం పెట్టె) లేదని, శారద గుర్రంలా అటూ ఇటూ కదులుతూ అసహనంగా ఉందని—వీటన్నింటినీ తలచుకుంటూ నాలో నేను నవ్వుకుంటున్నాను. కానీ, పద్మ పాట మొదలుపెట్టగానే, ఆ ఆలోచనలన్నీ నా మనసు నుండి మాయమైపోయాయి. అక్కడ మిగిలింది శూన్యం కాదు; ఏదో ఒక విశాలమైన, అస్పష్టమైన విషాదభరితమైన భావన.
“తోటల్లో… ఆహా…” అంటూ పద్మ తన పాటను మొదలుపెట్టింది.
ఆమె పాట మొదలుపెట్టిన తరుణంలో, నేను చుట్టూ పరికించి చూశాను. అక్కడ ఉన్న మానవ దేవతల (స్త్రీల) ముఖాల్లోని అసహన భావాలను చూస్తుంటే, పద్మ పాడిన పాట వారికి నచ్చలేదని అర్థమైంది.
“ఇక్కడ పాడటానికి ఇదేనా పాట!” అని ఎక్కడి నుంచో ఒక మహిళ గొంతు వినిపించింది.
“ఏ సందర్భంలో ఏం పాడాలో తెలియాలి కదా… ఉదాహరణకు, ఊయల పాట లాంటిది ఏదైనా పాడవచ్చు కదా!” అని మరొకరు అభిప్రాయపడ్డారు.
కానీ, ఆ మాటలను ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా పద్మ తన పాటను కొనసాగించింది:
“తోటల్లో… ఆహా, ఆ తోటల్లో!
అక్కడ ఆ తోటల్లోనే వారున్నారు,
అలసి సొలసి, ప్రాణం పోయేంతలా శ్రమిస్తున్నారు—”
పాట మధ్యలో ఆమె “హిందూ స్త్రీలు” అని పాడినప్పుడు నా ఒళ్లు ఒక్కసారిగా పులకించింది; “ఏదైనా ఉపాయం లేదా!” అని ఆమె గొంతు వణుకుతూ పైకి లేచినప్పుడు నా మనసు కలత చెందింది; ఇక “గానుగలో తిరిగే పశువుల్లా వారు శ్రమిస్తూ, కృశించిపోతున్నారు” అని ఆమె పాడుతుంటే, నా కళ్లలో ఉబికి వస్తున్న కన్నీళ్లను ఆపుకోవడం నాకు కష్టమైపోయింది.
ఆ పాటలో ఆమె “హిందూ మహిళలు” అని పాడినప్పుడు నా ఒళ్లు ఒక్కసారిగా పులకించిపోయింది; “ఏదైనా ఉపాయం లేదా!” అని ఆమె గొంతు వణికినప్పుడు నా మనసు కలత చెందింది; ఇక “గానుగలో ఎద్దుల్లా వారు శ్రమిస్తూ, కృశించిపోతున్నారు” అని ఆమె పాడుతుంటే, నా కళ్లలో ఉబికి వస్తున్న కన్నీళ్లను ఆపుకోవడం నాకు కష్టమైపోయింది.
ఉత్సవాలు జరిగే వేదికలు శోకసభలుగా మారడం కేవలం కథల్లోనే వింటుంటాం. కానీ, నిజంగానే ఆ రోజు, నా దృష్టిలో ఆనందంతో ఊగుతున్న ఊయల కాస్తా విషాదంతో ఊగే ఊయలగా మారిపోయింది… కవి భారతి రాసిన ఈ పాటను నేను వినడం ఇదే మొదటిసారి.
నా మనోభావాలను గమనించకుండానే పద్మ పాట కొనసాగించింది:
“ఎక్కడో చాలా దూరంగా,
దక్షిణ సముద్రం మధ్యలో,
ఎవరూ లేని ఒక ద్వీపంలో,
ఏకాంతమైన అడవిలో,
మన మహిళలు శ్రమిస్తున్నారు,
తోటల్లో… అయ్యో, ఆ తోటల్లో!”
నాలోని ఉత్సాహం, నవ్వు, సంతోషం అన్నీ ఎక్కడికో మాయమైపోయాయి. ఈ పాటతో ఆ చిన్నారి పద్మ నా మనసును పూర్తిగా కదిలించివేసింది.
పాట మధ్యలో, నా పక్కనే కూర్చున్న నా భార్య వైపు చూశాను. ఆమె కళ్లు కన్నీటి తడితో మెరుస్తున్నాయి. నా లాగే ఆమె కూడా ఈ పాటను మొదటిసారి వింటుందేమో అనిపించింది. కానీ వెంటనే, “అది ఎలా సాధ్యం? పద్మ ఆమెకు చెల్లెలు కదా! పద్మ ఈ పాట పాడగా ఆమె ఎన్నోసార్లు విని ఉండాలి కదా!” అని నాలో నేనే అనుకున్నాను. ఏది ఏమైనా, నా పక్కన ఊయల మీద కూర్చున్న నా భార్య చాలా కలత చెంది ఉంది; ఆమె కళ్లు కన్నీళ్లతో నిండిపోయాయి… చివరకు పద్మ పాట ముగిసింది.
“పెళ్లి వేదిక మీద ఇటువంటి పాటనా!” అని ఒక సంగీత విమర్శకుడు అసహనంతో అన్నాడు. “త్యాగరాజ కీర్తనలు ఏవైనా పాడవచ్చు కదా!” అంటూ, ఆ చిన్నారికి అసలు అభిరుచి లేదని తీవ్రంగా విమర్శించాడు.
“పాపం, అది ఇంకా చిన్నపిల్ల కదా! దానికి ఏం తెలుస్తుంది?” అని పద్మను పాడమని కోరిన ఆ వృద్ధుడు సమాధానమిచ్చారు. “ఆమెకు తెలిసిన దానిని ఆమె పాడింది. మన విద్యావంతులైన మహిళలు కనీసం అంత కూడా చేయలేదు.”
ఈ మాటలకు పురికొల్పబడినట్లుగా, అక్కడ గుమిగూడిన విద్యావంతులైన మహిళల్లో ఒకరు వెంటనే ఇలా పాడటం మొదలుపెట్టారు:
“రత్నఖచితమైన ఊయల మీద
ఆయన ఎంతో ఉల్లాసంగా ఊగారు!
ఎంతో ఉల్లాసంగా, ఎంతో ఉల్లాసంగా ఆయన ఊగారు
రత్నఖచితమైన ఊయల మీద!”
నిజం చెప్పాలంటే, ఆమె స్వరం చాలా బాగుంది. కానీ, ఆమె పాడిన పాట నా చెవులకు ఒక పదునైన బాణంలా తగిలింది.
మీ-గబ్బితడుర్గా ప్రసాద్ -16-11-26-ఉయ్యూరు —






