చెంచు దంపతులు -కధానిక (త్రివేణి)

రచన: చింతా దీక్షితులు-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(I)

నల్లమల అడవిలో, ఏడాది పొడవునా ప్రవహించే ఒక వాగు పక్కన ఉన్న వెదురు గుడిసెలో లింగడు నివసిస్తుండేవాడు.

లింగాడు ఒక చెంచువాడు. అతను యువకుడు, నల్లని ఛాయ కలిగినవాడు  చూడటానికి అందమైనవాడు. చెంచుల ఆవాసం పూర్తిగా వెదురు బద్దలతో చేసిన గుండ్రని గుడిసెలతో కూడి ఉండేది. లింగాడు గుడిసె ఆ ఆవాసానికి కాస్త దూరంగా ఉండేది. లింగడుకు అప్పుడే పెళ్లయింది. ఎరమ్మ అతని భార్య. ఆ యువ జంట ప్రస్తుతానికి ఆవాసంతో సంబంధం లేకుండా ఉండాలని నిర్ణయించుకుని, కొండ వాగు పక్కన తమ కోసం ఒక గుడిసెను నిర్మించుకున్నారు.

వారి ప్రేమకథ నాగరికుల ప్రేమకథల లాంటిదే. వారి మానసిక అనుభూతులు కూడా అచ్చం అలాగే ఉండేవి.

చిన్నతనంలో వారు చెట్ల కొమ్మలకు అల్లుకున్న తీగలను పట్టుకుని ఊగేవారు. ఉదయాన్నే అడవికి వెళ్లి ఏదైనా జంతువునో పక్షినో వేటాడి, దానితో విందు చేసుకుని సాయంత్రం తిరిగి వచ్చేవారు. వారు ఒకే పాఠశాలలో చదువుకున్నారు. పాఠశాలకు వచ్చినప్పుడల్లా వారి ఉపాధ్యాయుడు వారికి మిఠాయిలు పంచేవారు. మిఠాయిలు పొందడానికి, వాటిని చెట్టు కింద కూర్చుని తినడానికే వారు ప్రధానంగా పాఠశాలకు వెళ్లేవారు. చెంచు విద్యార్థులకు ఉచిత దుస్తులు కూడా లభించేవి. ఆ బట్టలు వేసుకుని, వేటకు వెళ్లడం కోసం వారు పాఠశాలకు గైర్హాజరయ్యేవారు. పాఠశాల చదువు ముగించే సమయానికి వారికి తెలుగు అక్షరాలను గుర్తించడం వచ్చేసింది. ‘అక్షరాలు’ అని పిలిచే ఆ వంకర గీతలను నేర్పించడానికి ఉపాధ్యాయుడు ఎందుకు అంత శ్రమ పడుతున్నారో వారికి అర్థమయ్యేది కాదు. భారతదేశంలోని చాలామందిలాగే, బహుశా వారికి విద్య కాకుండా ఆహారం, జ్ఞానం కాకుండా దుస్తులు అవసరమై ఉండవచ్చు.

ఎరమ్మ యవ్వనపు అంచున ఉంది. లింగడు మనసు కలల లోకాల్లో విహరించడం మొదలుపెట్టింది. ఒక రోజు లింగడు, ఎరమ్మ తేనెపట్టుల కోసం అడవిలో తిరుగుతున్నారు. వారు నిటారుగా ఉండే రాళ్ల మధ్య, బయటకు పొడుచుకు వచ్చిన రాతి అంచుల కింద వెతుకుతున్నారు. చివరకు వారికి ఒక తేనెపట్టు కనిపించింది. లింగడు కొండ పైకి వెళ్లాడు, ఎరమ్మ కొండ అడుగున నిలబడి అతన్ని చూస్తోంది. ఆకర్షణీయమైన తేనెపట్టు కనిపించే రాతి అంచు వైపు అతను నెమ్మదిగా, జాగ్రత్తగా పాకుతూ వెళ్లాడు. వెదురు కర్రతో దాన్ని కదిలించాడు. కలత చెందిన తేనెటీగలు హోరుమంటూ పైకి లేచి అతన్ని చుట్టుముట్టాయి. వాటి కుట్టడాన్ని భరించలేక లింగాడు కిందకు దిగివచ్చాడు. ఎరమ్మ నిరాశ చెందింది. రోజంతా ఉపవాసం ఉండటం వల్ల వారికి ఆకలిగా ఉంది. తేనెతో నిండిన ఆ తేనెపట్టును ఆరగించవచ్చని వారు ఆశించారు, కానీ అది సాధ్యం కాలేదు.

ఎరమ్మ ఆ తేనెపట్టుపై పొగ వేయడానికి ప్రయత్నిస్తూ, అందుకు అవసరమైన ఎండుకట్టెలను సేకరిస్తోంది. అడవిలో మంట పెట్టడం ప్రమాదకరమని ఆమెకు తెలియదు, కానీ లింగడుకు ఆ విషయం తెలుసు. (ఒకసారి కరిగడు అడవిలో తన బాణాన్ని పోగొట్టుకున్నాడు; దాన్ని తిరిగి పొందడానికి అతను అడవిని తగలబెట్టి బూడిద చేశాడు. బాణం దొరికింది కానీ, ఆ పనికి గాను అతనికి కొన్ని నెలల జైలు శిక్ష కూడా పడింది.) అందుకే అతను ఆమెను మంట పెట్టకుండా వారించి, మళ్లీ కొండ పైకి ఎక్కాడు. ఎరమ్మ అతని వెంటే వెళ్ళింది. ఇద్దరూ ఆ బండరాయి అంచుకు చేరుకున్నారు. ఎరమ్మ ఒక బండరాయి అంచును గట్టిగా పట్టుకుని, తన మరో చేతిని లింగడుకు అందించింది. అతను ఆమె చేతిని పట్టుకుని, తన శరీరం సగం గాలిలో వేలాడేంత వరకు బయటకు పాకుతూ వెళ్ళాడు. అతను కిందకు వంగి, తన మరో చేతితో బలంగా ఆ తేనెపట్టును తెంపాడు. ఎరమ్మ అతన్ని వెనక్కి లాగింది. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చూసి నవ్వుకున్నారు. వారికి తేనెపట్టు దొరికింది కానీ, వారి ఒళ్లంతా తేనెటీగల కుట్లు నిండిపోయాయి.

వారు తమ ఒంటికి కొన్ని ఆకుల రసాన్ని రాసుకుని, సరస్సు పక్కన ఉన్న ఒక చెట్టు కింద కూర్చున్నారు. సూర్యుడు అస్తమించాడు, చంద్రుడు ఉదయించాడు. అడవి అంతటా వెన్నెల చుక్కలు పరచుకున్నాయి. ‘తాండ్ర’ పూల సువాసన అడవిని నింపేసింది. పక్షులు తమ చెట్టు నివాసాలకు చేరుకుని మధురంగా కూస్తున్నాయి.

ఎరమ్మ ఆ తేనెపట్టును ముక్కలుగా చేసి అతని పెదవుల దగ్గరకు అందించింది. వారు ఆ తేనెపట్టును తిని, సరస్సు నీటిని కడుపు నిండా తాగారు. ఆ చెట్టు కింద, సరస్సు అంచున, వెన్నెల కాంతిలో వారు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని ముద్దుపెట్టుకున్నారు. అడవి మరింత సువాసనతో నిండింది, పక్షులు మరింత ఉల్లాసంగా పాడాయి, చంద్రుడు మరింత ప్రకాశవంతంగా వెలిగాడు.

(2)

చిన్నపాటి వేట జంతువులు, తేనెపట్టులు లేదా ‘చెంచు దుంపల’తో తమ ఆకలిని తీర్చుకోవడానికి వారు ప్రతిరోజూ అడవిలో సంచరించేవారు. అలా కొన్ని రోజులు గడిచాయి. ఒకటి రెండు రోజులు ఆహారం దొరకకపోయినా వారు పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. క్రమంగా వారు మిగిలిన చెంచులతో కలిసిపోయి, తమ ఆహారం కోసం కష్టపడటం మొదలుపెట్టారు.

లింగడు వెదురును నరికి, చీల్చి, తద్వారా రోజుకు ఆరు అణాలు సంపాదించేవాడు. ఎరమ్మ సూర్యోదయం నుండి సూర్యాస్తమయం వరకు అడవిలో తిరుగుతూ చింతపండు, కుంకుడుకాయలు, చార పప్పు, కరక్కాయలు వంటివి సేకరించి, ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన ధరలకు ప్రభుత్వ ఏజెంట్లకు అమ్మేది. అలా ఆమె కూడా ప్రతిరోజూ కొన్ని అణాలు సంపాదించేది. అలా సంపాదించిన డబ్బుతో వారు తమకు కావలసిన ఆహార పదార్థాలు, బట్టలు మరియు బాణాలకు ఇనుప మొనలను కొనుగోలు చేసేవారు.

గతంలో చెంచులు అటవీ ఉత్పత్తులను మధ్యవర్తులకు చాలా తక్కువ ధరలకు అమ్మేవారు. వారి పరిస్థితిని మెరుగుపరచాలనే ఉద్దేశంతో ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకుని, ఆ ఉత్పత్తులను స్వయంగా కొనుగోలు చేయడం ప్రారంభించింది. కానీ చెంచుల పరిస్థితిలో మాత్రం ఎలాంటి మార్పు రాలేదు. కనీస ఆహారం, బట్టలు లేక వారు మునుపటిలాగే ఇబ్బందులు పడేవారు. అడవి జంతువులు, అడవి మనుషులు ఇద్దరూ ఆ ఉదారమైన అడవి బిడ్డలే. జంతువులకు తినడానికి తగినంత ఆహారం దొరుకుతుందేమో కానీ, మనుషులకు మాత్రం చాలా తక్కువగా దొరికేది. ప్రకృతి తల్లి పక్షపాతం చూపిస్తోందా, లేక తోటి మనుషులు క్రూరంగా ఉన్నారా? వేసవి కాలంలో వారు మామిడి పండ్లతో తమ ఆకలిని తీర్చుకునేవారు.

లింగడు తీవ్ర ఆగ్రహంతో ఊగిపోయాడు. అతను విల్లు ఎక్కుపెట్టి ఆ చెంచు వ్యక్తిపై బాణం వదలబోయాడు కానీ, చివరి క్షణంలో తనను తాను నియంత్రించుకున్నాడు. తల దించుకుని ఇంటి వైపు నడిచాడు. చెంచు తెగలో ఇలాంటి సంయమనం అరుదు కావచ్చు, కానీ లింగడు మనసులో కొన్ని సందేహాలు మెదులుతూనే ఉన్నాయి. తన భార్యపై అతనికి నిజమైన ప్రేమే ఉన్నప్పటికీ, అతని మనసులో అనుమానం మాత్రం చోటు చేసుకుంది. అతని ముఖంపై ఉండే చిరునవ్వు శాశ్వతంగా కనుమరుగైపోయింది.

ఎరమ్మ రాత్రి ఆలస్యంగా ఇంటికి వచ్చి, యథావిధిగా వంట చేసింది. లింగడు ఆమెతో ఏమాత్రం మాట్లాడలేదు. ఆమె కదలికలన్నీ అతనికి అనుమానాస్పదంగా అనిపించాయి. అతను కొంచెం అంబలి తాగి, గుడిసె బయట తన వస్త్రాన్ని పరచుకుని పడుకున్నాడు. ఎరమ్మ గుడిసె గడప దగ్గరే పడుకుంది.

ఆ రాత్రిలాగే, అప్పుడు కూడా వెన్నెల కాస్తోంది, గాలిలో సువాసనలు వెదజల్లుతున్నాయి. కానీ లింగడుకు మాత్రం ప్రపంచమంతా విషాదంలో మునిగిపోయినట్లు అనిపించింది.

(3)

కాలం మానసిక గాయాలను త్వరగా మాన్పుతుంది. లింగడు మనసు మళ్లీ ప్రశాంతతను పొందింది కానీ, అతని మానసిక సమతుల్యత మాత్రం కుదుటపడలేదు. అది చెంచులకు ఎటువంటి పనీ లేని సమయం. ప్రతి ఒక్కరూ తమ రోజువారీ ఆహారాన్ని ఎలాగోలా సంపాదించుకోవాలనే ధ్యాసలో ఉండేవారు.

ఒక మంచి ఉదయం, ఆ చెంచు దంపతులు అడవికి బయలుదేరారు. లింగడు జంతువులను పట్టే వలలను పట్టుకోగా, ఎరమ్మ ఒక బుట్టను మోస్తోంది. వారు కాలిబాట వెంబడి కొంత దూరం నడిచిన తర్వాత వెదురు పొదల ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు. పొదల లోపల కీటకాల కిచకిచ శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి. కొంత దూరంలో, రాత్రిపూట పులి చంపిన జంతువు కళేబరంపై రాబందులు ఆకాశంలో ఎగురుతూ కనిపించాయి. కొండ వాలు అంతా దట్టమైన వెదురు పొదలతో నిండి ఉంది.

వారు ఎంతో కష్టపడి ఆ పొదల మధ్యలోకి ప్రవేశించారు. పొదలు బాగా దట్టంగా ఉన్న ఒక చోట లింగాడు తన వలను పరిచాడు. ఇంతలో, ఎరమ్మ పైనున్న వెదురు కొమ్మల నుండి మంచి మొత్తంలో బియ్యాన్ని సేకరించింది. వారు ఒక పొద నీడన కూర్చుని ఆ బియ్యం తినడం మొదలుపెట్టారు. ఎండ తీవ్రమవుతోంది.

లింగడు ఆమె చేతి నుండి బియ్యాన్ని తీసుకోకుండానే, ఆమె వైపు తీక్షణంగా చూశాడు. ఆ తర్వాత, ఆమె ఎవరితో కలిసి కనిపించిందో ఆ బాయిగాడు గురించి మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు. ఎరమ్మలో అశాంతి లక్షణాలు కనిపించసాగాయి. ఆమె అతని ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పలేకపోయింది. కానీ ఆమె అతన్ని దగ్గరకు తీసుకుని ఓదార్చింది. లింగడు కాసేపు నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు. తనపై ఉన్న ప్రేమతో ఎరమ్మ చెబుతున్న మాటలు, చేస్తున్న పనులు అతనికి సంతోషాన్నిచ్చాయి. తన అనుమానాలు నిరాధారమైనవేమోనని అతనికి అనిపించింది. అతను ఆమెతో ఆప్యాయంగా మాట్లాడాడు. వారు తమ వలలో చిక్కుకున్న కుందేలును పట్టుకుని, కాల్చుకుని తిని, ఇంటికి బయలుదేరారు.

అతను ధైర్యవంతుడే అయినా, స్వభావరీత్యా మృదుస్వభావి. గొడవలు పెట్టుకోవడం లేదా ప్రమాదాల్లోకి దూకడం అతని నైజం కాదు. ఆమెకు సాహస కృత్యాలంటే ఇష్టం. ఆమె విలువిద్యలో నేర్పరి; ఆమె బాణం గురి తప్పడం అరుదు. ఇతరులలో కూడా అటువంటి నైపుణ్యం ఉంటే ఆమె ముగ్ధురాలయ్యేది. ఆమె లింగాడిని ప్రేమించేది, కానీ ఇతర ధైర్యవంతులను కూడా మెచ్చుకునేది. వారిలో బాయిగాడు ఒకడు. లింగాడు ఆమెతో బాయిగాడి గురించి మాట్లాడినప్పుడు, ఆమె అప్పటికి అతన్ని ఎలాగోలా బుజ్జగించి సంతృప్తి పరిచేది. కానీ ఆమె మనసులో ఒక అసంతృప్తి ఉండేది. తన ప్రేమికుడు తనను ఎందుకు అనుమానించాలి? అది సహజం కాదని ఆమె భావించింది. తన ప్రవర్తన అనుమానాస్పదంగా అనిపించినా, మరెవరో కాదు, స్వయంగా లింగాడే తనను అనుమానించేంత నీచంగా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తున్నాడో ఆమెకు అర్థం కాలేదు. ఆమెకు కోపం వచ్చింది. ఆమె తన భర్తను ఇంకాస్త ఆటపట్టించాలనుకుంది.

ఒక రోజు, ఆ దంపతులు ఇంటికి తిరిగి వస్తున్నారు. దారిలో, బాయిగాడు ఒక రాతి బండ పక్కన విశ్రాంతి తీసుకోవడం ఆమె చూసింది; ఆ బండపై అతను ఆ రోజు వేటాడిన పెద్ద దుప్పి పడి ఉంది. లింగడు కూడా అతన్ని చూశాడు. ఎరమ్మ తాను బాయిగాడితో కలిసి ఇంటికి వస్తానని చెప్పి అక్కడే ఉండిపోయింది. లింగడు ఒక చెట్టు వెనుక దాక్కున్నాడు. అతని దగ్గర కేవలం తన వల మాత్రమే ఉంది, విల్లు, బాణాలు గానీ, కత్తి గానీ లేవు. బాయిగాడి దగ్గర విల్లు ఉంది. వివేకంతో వ్యవహరించడమే శ్రేయస్కరమని లింగడు భావించాడు.

ఎరమ్మ బాయిగాడి పక్కన కూర్చుంది. అతను ఆమె భుజంపై చేయి వేయబోయాడు, కానీ ఆమె దాన్ని పక్కకు తీసేసింది. అతను ఆమెతో మాటలు కలిపి ఆమె పెదవులపై చిరునవ్వును రప్పించాడు. లింగడు ఆ చిరునవ్వును గమనించాడు. ఆమె లేచి నిలబడి, బాయిగాడి విల్లు, బాణం తీసుకుని, చెట్టు కొమ్మల్లో దాగి ఉన్న ఒక పక్షిని గురిచూసి కొట్టింది. అతను ఆమెను పైకి ఎత్తి కౌగిలించుకోవడం ద్వారా తనకున్న అభిమానాన్ని చాటుకున్నాడు. తీవ్ర ఆగ్రహంతో ఆమె అతన్ని పక్కకు విసిరివేసి ఇంటికి బయలుదేరింది. అడవిలో చీకటి అలుముకుంది.

లింగడు ఆ కౌగిలింతను చూశాడు. దాంతో అతను మానసిక సమతుల్యతను కోల్పోయి అడవిలో తిరగసాగాడు.

(4)

అడవిలో సంచరించే అతనికి ఈ బాధ ఎందుకు కలగాలి? అతను ఏ తప్పూ చేయలేదు కదా! ఇతరులు తప్పు చేసినప్పుడు అతని గుండె ఎందుకు బరువెక్కాలి? పరాయివారు తన ఆవులను నిమరినప్పుడు అతను బాధపడ్డాడా? లేదా తన విల్లు, బాణాలను ఇతరులు వాడినప్పుడు బాధపడ్డాడా? ఇతరుల స్వేచ్ఛలో అతను ఎందుకు జోక్యం చేసుకోవాలి? కానీ, చివరికి అతను ఒక జంతువు కదా? జంతువులలో అసూయ సహజం కదా? అందుకే, అటువంటి ప్రవర్తన పట్ల అసహనం చూపడం సమంజసమేనని అతను భావించాడు. అతని గుండె మరింతగా భారమైపోయింది. ఆ రాత్రి, ఆ అడవిలో, లింగడు మనసును ఏ ఆలోచనలు కలవరపెట్టాయో చెప్పడం కష్టం.

మరుసటి రోజు ఉదయం, ఎండుకట్టెల కోసం అడవిలో తిరుగుతున్న ఒక లంబాడీ స్త్రీకి, ఒక రాయి పక్కన గుర్తుపట్టడానికి వీలులేని స్థితిలో ఉన్న ఒక వింత శవం కనిపించింది. దాని దగ్గర్లోనే పులి అడుగుజాడలు ఉన్నాయి.

రాత్రంతా ఎరమ్మ తన భర్త కోసం ఆందోళనతో ఎదురుచూస్తూ మేల్కొనే ఉంది. అతను తిరిగి రాలేదు. తెల్లవారుజామున ఆమె అడవిలోకి అతని కోసం వెతకడానికి వెళ్ళింది. ఎక్కడా అతని జాడ దొరకలేదు. అంతకుముందు సాయంత్రం తాను ప్రవర్తించిన తీరు గురించి ఆమె పశ్చాత్తాపపడటం మొదలుపెట్టింది. పశ్చాత్తాపం, ఆవేదన ఆమె మనసును పూర్తిగా ఆవరించాయి.

ఆమె నిర్దోషి కాదా? తన భర్తను ఆమె ప్రేమించలేదా? ఆ రోజు సరస్సు దగ్గర, అటవీ దేవత సాక్షిగా అతని పాదాల చెంత అర్పించిన తన హృదయాన్ని ఆమె ఎప్పుడూ వెనక్కి తీసుకుని ఇతరులకు ఇవ్వలేదు కదా! అలాంటప్పుడు ఆమెను నిందించడం సమంజసమేనా? ఆమె నిజంగానే తప్పు చేసిందా? పరాయి పిల్లలను నిమరడం వల్ల ఒక స్త్రీ తన పిల్లలను ప్రేమించలేదని అనగలమా? ఇది పాపమా? ఒకవేళ పాపమే అయితే, కొత్త సంతోషాన్ని ఇస్తానన్నట్లుగా ఆ పాపం ఆమె గుండెలో ఎందుకు అంత తీవ్రంగా మెరిసింది? మానవ నియమ నిబంధనలు తెలియని ఆమె, రకరకాల విచిత్రమైన ఆలోచనలలో మునిగిపోయింది.

అలాంటి ఆలోచనలతో మనసు కలత చెందుతుండగా, దారిలో ఎదురైన అడవి మనుషులను ప్రశ్నిస్తూ, ప్రేమ బంధం ఆమెను ముందుకు లాగుతుండగా ఆమె అడవిలో తిరిగింది. అప్పుడు ఆ లంబాడీ స్త్రీ ఆమెకు ఎదురైంది. ఎరమ్మ ఆమె చెప్పిన విషయం విన్నది. అప్పటికే సూర్యుడు ఆకాశం మధ్యలో ఉండి నిప్పులు కురిపిస్తున్నాడు. చివరకు, ఆ అజ్ఞాత మృతదేహాన్ని ఒక చెంచు మహిళ గుర్తించింది.

ఆ సాయంత్రం, విశాలమైన కృష్ణా నది నీటిపై తేలుతున్న ఒక స్త్రీ మృతదేహంపై అస్తమిస్తున్న సూర్యుని ఎర్రని కిరణాలు పడ్డాయి. దాహం తీర్చుకోవడానికి అక్కడికి వచ్చిన ఒక లేగదూడ, తన పెద్ద కళ్లతో ఆ మృతదేహాన్ని వింతగా చూడసాగింది.

చింతా దేక్షితులు గారి పరిచయం