సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు ,అసంబద్ధ నాటక కర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -10

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు ,అసంబద్ధ నాటక కర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -10

182

ఒక చిన్న అరుపు వినిపిస్తుంది—అది పూర్తిగా అణచివేయబడిన అరుపు; ఇది మోలోయ్ (Molloy) వినిపించే గంటానాదం (gong) అంత అంతుచిక్కని శబ్దం. అతని శరీరం ‘కనీస కదలిక కూడా చేయలేని’ స్థితిలో ఉంది. ఒకప్పుడు—అంటే అతను ‘మలోన్’ (Malone)గా ఉన్న రోజుల్లో—కళ్లు మూసుకోగలిగేవాడు, కానీ ఇప్పుడు అది సాధ్యం కాదు. అతని కళ్లు ‘నిప్పుకణికల వలె ఎర్రగా’ మారి, నిరంతరం కన్నీళ్లను కురిపిస్తున్నాయి; ఆ కన్నీళ్లు అతని ముఖం అంతటా, చివరికి మెడ మీదుగా కూడా కారిపోతున్నాయి. తన శరీరం గురించి అతనికి పెద్దగా ఏమీ తెలియదు; కేవలం తాను కూర్చుని ఉన్నానని మాత్రమే తెలుసు, కానీ దేని మీద కూర్చున్నాడో చెప్పలేడు. ఒకవేళ అతను దుస్తులు ధరించి ఉంటే, అవి చాలా స్వల్పంగానే ఉన్నాయి. అతని తల—ఇతర కథానాయకుల తలల మాదిరిగానే—పుండ్లతో (pustules) నిండి ఉంది,

అయినప్పటికీ అది నా భుజాల మీద ఉన్న ఒక పెద్ద, నునుపైన గోళంలా ఉంది. కళ్లు తప్ప, మరే ఇతర ముఖ లక్షణాలు లేవు; కళ్లు ఉన్న చోట కేవలం గుంతలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. నా అరచేతులు, అరికాళ్ల నుండి అందుతున్న సమాచారం లేకపోతే—వాటి ఉనికిని నేను ఇంకా పూర్తిగా తుడిచిపెట్టలేకపోయాను కాబట్టి—నేను సంతోషంగా నన్ను ఒక గుడ్డు ఆకారంలోకి మార్చుకునేవాడిని. అయితే, గుడ్డుకు ఉండే దృఢత్వం (consistency) నాకు లేదు; నా స్థితి ఒక జిగట పదార్థం (mucilage) లాంటిది.

మలోన్ ఒకప్పుడు, ‘నేను ఇక నా జననేంద్రియాన్ని (sex) మళ్లీ చూస్తానని అనుకోను’ అని అన్నాడు. దీని సహజ పరిణామం ఏమిటంటే, ‘పేరు లేని వ్యక్తి’ (The Unnamable)కి అటువంటి అవయవం ఏమాత్రం లేదు: ‘నాకు ముక్కు కూడా లేనప్పుడు, ఇక జననేంద్రియం ఎందుకు ఉంటుంది? బయటకు పొడుచుకు వచ్చిన అవయవాలన్నీ—నా కళ్లు, నా జుట్టు వంటివన్నీ—రాలిపోయాయి… ఇప్పుడు నేను కేవలం మాట్లాడే ఒక పెద్ద గోళాన్ని మాత్రమే.’ ఇలా బెకెట్ తన కథానాయకుల నుండి అవయవాలను, అంగాలను తొలగిస్తూ వస్తాడు; చివరికి ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien) రచనకు వచ్చేసరికి, వారికి అసలు శరీరమే లేకుండా పోతుంది. ఉదాహరణకు, ‘మహూద్’ (Mahood)కు మొదట్లో ఒక కాలు ఉంటుంది, కానీ అతను ఒక జాడీలోకి (jar) ప్రవేశించినప్పుడు దాన్ని కూడా కోల్పోతాడు. అక్కడ కూడా అతనికి జననేంద్రియం ఉంటుంది, కానీ అతని తర్వాత వచ్చే ‘వోర్మ్’ (Worm)కు మాత్రం ఏమీ మిగలదు. ‘పేరు పెట్టలేనివాడు’ (The Unnamable) కాకాటూ వంటి పక్షులను ‘గుర్తుంచుకున్నట్లు’ అనిపిస్తుంది, కానీ మానవ ప్రపంచం గురించి తనకు తెలిసిన విషయాలన్నీ కేవలం తన ప్రతినిధులు చెప్పినవి మాత్రమేనని (‘సంవత్సరాలు అనేది బాసిల్ కల్పించిన ఆలోచనల్లో ఒకటి’) లేదా తాను సృష్టించుకున్న కల్పిత కథల ద్వారా, అంటే ‘ఇతర వ్యక్తులు తనను వేరే చోట్ల ప్రవేశపెట్టడం’ ద్వారా తెలుసుకున్నవేనని అతను నొక్కి చెబుతాడు. అతని ప్రతినిధులు అతనికి ‘మనుషుల గురించి, వారు జీవితాన్ని ఎలా భరిస్తారో’ అనే విషయాలను చెప్పారు; అంతేకాకుండా ‘ప్రేమ, తెలివితేటల గురించి—ఎంతో విలువైన, అత్యంత విలువైన పాఠాలను’ నేర్పారు. వారు అతనికి ‘లెక్కపెట్టడం, తర్కించడం కూడా నేర్పారు. ఈ పనికిరాని విషయాల్లో కొన్ని అప్పుడప్పుడు ఉపయోగపడ్డాయి, కాదనను’—అంతేకాదు, ‘కొన్నిసార్లు నేను ఆ సన్నివేశాల మధ్యే ఉన్నానని, సృష్టికి అధిపతులుగా చెప్పుకునే మనుషులకు ఉండే లక్షణాలతో తూలుతూ, నా బాధను అంతం చేయమని అరుస్తూ మూగవాడిలా మిగిలిపోయానని’ అనిపిస్తుంది. నిజానికి, ‘పేరు పెట్టలేనివాడికి’ మనుషుల గురించి చాలానే తెలుసు; కనీసం వారిని ద్వేషించడానికి, అసహ్యించుకోవడానికి సరిపడా విషయాలు తెలుసు: ‘ప్రేమ—ఇది ఎప్పటికీ విఫలం కాని ఎర’ అని అతను నవ్వుకుంటాడు. ఆ తర్వాత, ‘మనుషులకు పని చేయగల సామర్థ్యం, సంతోషంగా ఉండగల నైపుణ్యం ఉండటం’ చూసి ఎగతాళిగా నవ్వుతాడు. మానవ స్వభావంలోని అస్థిరత గురించి ఒక నిరాశాజనకమైన కథను అతను తనకు తాను చెప్పుకుంటాడు. వ్యంగ్యంగా చెప్పాలంటే, ‘ప్రేమ ఏమి చేయగలదో, ఓహో… భావోద్వేగం అంటే ఇదేనా, ప్రేమా అంటే ఇదేనా’ అని తెలుసుకోవడానికి అతను ఇలా అంటాడు:

వారు ఒకరినొకరు ప్రేమిస్తారు, మరింత మెరుగ్గా, సౌకర్యవంతంగా ప్రేమించుకోవడానికి వివాహం చేసుకుంటారు; అతను యుద్ధానికి వెళ్తాడు, అక్కడ మరణిస్తాడు. ఆమె అతన్ని ప్రేమించినందుకు, కోల్పోయినందుకు భావోద్వేగంతో ఏడుస్తుంది… ఆపై మళ్లీ వివాహం చేసుకుంటుంది, మళ్లీ ప్రేమించడం కోసం… మీరు ఎన్నిసార్లు అవసరమైతే అన్నిసార్లు ప్రేమించండి,

సంతోషంగా ఉండటానికి ఎంత అవసరమో అంతసార్లు ప్రేమించండి…

మహూద్ (Mahood) కుటుంబానికి సంబంధించిన వ్యంగ్యపూరితమైన కథనం, జీవితం పట్ల—ముఖ్యంగా స్త్రీల పట్ల—తీవ్రమైన అసహ్యంతో ముగుస్తుంది: “ఎప్పటికీ శపించబడిన ఆ స్త్రీ, నన్ను ఈ ప్రపంచంలోకి నెట్టేసింది; మరొక స్త్రీ… ఆమెలో నా కోరికలను కుమ్మరిస్తూ, నేను ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని ప్రయత్నించాను.” “నా సుదీర్ఘ ప్రయాణపు చివరి రోజులను నేను నా తల్లి గర్భంలోనే గడిపానని ఊహించుకోవడానికి ఇష్టపడతాను,” అని అతను మరింతగా చెబుతూ, ఆమె అవశేషాల మధ్య మునిగిపోయినట్లు పేర్కొంటాడు.

మానవ ప్రపంచం “భయంకరంగానే ఉండాలి” అని అతను తనలో తాను అనుకుంటాడు; ఎందుకంటే అక్కడ ఎప్పుడూ చీకటి పడదు, ఏదీ ఎప్పుడూ నిర్మానుష్యంగా ఉండదు. తన విధిని ప్రొమెథియస్‌తో పోల్చుకున్నప్పటికీ, “దేవతలను ఎగతాళి చేసి, నిప్పును కనిపెట్టి, మట్టి స్వభావాన్ని మార్చి, గుర్రాన్ని మచ్చిక చేసుకున్న—ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే మానవాళికి మేలు చేసిన—ఆ దుర్మార్గుడికి, నాకూ ఎటువంటి పోలికలు లేవని నేను నమ్ముతున్నాను” అని వెంటనే స్పష్టం చేస్తాడు. అయినప్పటికీ, అతనికి భూమి బాగానే గుర్తుంది; ముఖ్యంగా భూమిపై ఉన్న రెండు ప్రదేశాలు—ఐర్లాండ్ (“నా ద్వీప నివాసం”) మరియు పారిస్—అంటే అతనికి ఒక రకమైన గృహాతీత వేదన (nostalgia) వంటి భావన ఉంది. ఈ సందర్భంలో ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, మహూద్ ఒక “జార్-మ్యాన్” (jar-man)గా పనిచేసిన రెస్టారెంట్ నిజంగానే ఉండేది. రేనర్ హెప్పెన్‌స్టాల్ (Rayner Heppenstall) చేసిన ఒక తెలివైన ఊహను అనుసరించి పరిశీలించగా, గతంలో “అలీ-బాబా” (Ali-Baba) అనే పేరుతో ఒక భోజనశాల ఉండేదని తెలిసింది. ఆ రెస్టారెంట్ బయట, ఒక పెద్ద పాత్రలో ఇరుక్కున్నట్లుగా ఉన్న ఒక “దొంగ” బొమ్మ ఉండేది; ఆ బొమ్మే మెనూను పట్టుకుని ఉండేది. బెకెట్ దానిని తన నవలలో (పేరు చెప్పకుండా) ర్యూ బ్రాన్సియన్‌లో, గుర్రపు మాంసం ప్రచారకుడైన ఎమిలే డెక్రోయిక్స్ యొక్క విగ్రహానికి ఎదురుగా ఉంచాడు. ఈ విగ్రహం పదిహేనవ అరాండిస్‌మెంట్‌లోని వౌగిరార్డ్ కబేళాల తూర్పు ప్రవేశద్వారం పైన ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. అయితే, అసలైన అలీ-బాబా ర్యూ డి డాంట్జిగ్‌లో, కబేళాలకు పశ్చిమ వైపున, కళాకారులు నివసించే శిథిలావస్థలో ఉన్న గుండ్రని చెక్క భవనం (లా రుచే) దగ్గర నిలబడి ఉన్నాడు. బహుశా అదే, మహూద్ కుటుంబం నివసించే కిటికీలు లేని గుండ్రని భవనానికి ప్రేరణగా నిలిచి ఉండవచ్చు. ఒక వృద్ధురాలు నడుపుతున్న రెస్టారెంట్…

184

ది అన్‌నేమబుల్ (పేరు లేనివాడు)

సుమారు పదేళ్ల క్రితం అది కష్టాల్లో చిక్కుకుని మూతపడిపోయింది. బెకెట్ ఒకప్పుడు అక్కడికి దగ్గరలోనే ఉన్న ‘రూ దే ఫేవరీట్స్’ (rue des Favorites) వీధిలో నివసించినందున, అతనికి ఈ విషయం తెలిసే ఉంటుంది.

‘నేను ఎప్పుడూ ఇక్కడ తప్ప మరెక్కడా లేను’ అని ‘అన్‌నేమబుల్’ (పేరు లేనివాడు) అంటాడు—ఈ జ్ఞాపకాలు ఉన్నప్పటికీ. ఇక్కడే అతను తన రహస్య హింసకులతో పోరాడుతుంటాడు. ఒకానొక దశలో మలోన్ (Malone) కొంతమంది నిరంకుశుల ‘సమూహం’ (consortium) గురించి ఊహించుకుంటాడు; ఈ ‘బృందం’ (college) ఇప్పుడు ‘అన్‌నేమబుల్’ ముందు ప్రత్యక్షమవుతుంది. ‘బహుశా వారు నన్ను దూరం నుండి గమనిస్తూ ఉండవచ్చు’ అని అతను భావిస్తాడు. ఎందుకంటే, ‘నేను చనిపోయే వరకు వారి గురించి సాక్ష్యమివ్వాలి… నన్ను ఆ స్థితికి తీసుకురావాలని వారు ప్రమాణం చేశారు’. అతనికి సొంతంగా భాష ఏదీ లేదు; ఎందుకంటే వారు ‘నన్ను ఊపిరాడకుండా చేసే మూలుగులతో నింపేశారు’. చివరకు ‘వార్మ్’ (Worm) అనే పాత్ర కూడా వారి కల్పనే: ‘వారిని, వారి ఉపకరణాలను పేరు పెట్టి పిలవకుండా వారి నుండి విముక్తి పొందడం సాధ్యం కాదు’. ఈ అల్ప స్థాయి హింసకుల వెనుక ‘మరొకడు’ ఉన్నాడు—‘నన్ను పనికిరాని వాడిగా (inutilisable) వదిలేసే వరకు, అతను నాకు విముక్తిని ప్రసాదించడు’. ఇతనే వారిని కఠినమైన చేతితో శాసిస్తుంటాడు: ‘బాధ కలిగించడం ఎలాగో ఆ యజమాని వారికి నేర్పాడు—ఇది చేయండి, అది చేయండి అని ఆదేశిస్తుంటాడు’. ఒక సైనిక కమాండర్‌లాగే, వారు తమ విధుల్లో ఏ చిన్న పొరపాటు చేసినా, అతను వారిని శిక్షిస్తుంటాడు:

బహుశా వారు మౌనంగా మారి, ఏదో ఒక రోజు, ఏదో ఒక సాయంత్రం, నెమ్మదిగా, విచారంగా, ఒకరి వెనుక ఒకరు వరుసగా నడుచుకుంటూ, పొడవైన నీడలను వదిలిపెడుతూ, తమ యజమాని దగ్గరకు వెళ్తారు. అతను వారిని శిక్షించవచ్చు లేదా క్షమించవచ్చు—పైన, ఓడిపోయిన వారికి దక్కేవి ఇవే కదా: శిక్ష లేదా క్షమాపణ! ‘మీకు అప్పగించిన సామగ్రితో ఏం చేశారు?’ అని అడిగితే, ‘మేము దానిని వెనుకనే వదిలేసి వచ్చేశాం’ అని వారు సమాధానమిస్తారు. తాము ఆ పనిని ఎంతవరకు సాధ్యమో అంతవరకు చక్కగానే నిర్వహించామని వారు చెప్పుకునే విన్నపాన్ని ఆయన ఏమాత్రం సహించడు:

ఎందుకంటే, వెలుగులన్నీ ఆరిపోయిన చాలా కాలం తర్వాత కూడా వారు తిరిగి రావచ్చు; అప్పటికే వారు ఏళ్ల తరబడి ఆ యజమాని ముందు వ్యర్థంగా వేడుకుని, ‘వార్మ్’ (Worm) విషయంలో ఇక ఏమీ చేయలేమని ఆయనకు నచ్చజెప్పలేక విఫలమై ఉండవచ్చు. అప్పుడు, సహజంగానే, అంతా మళ్లీ మొదటి నుంచీ మొదలవుతుంది.

‘అతడు ఎక్కడో ఒకచోట ఉన్నాడు, నేను చెప్పినట్లు చేయండి, వాడిని నా ముందుకు తీసుకురండి, నా వైభవానికి వాడి లోటు ఉంది’ అని యజమాని అంటాడు. వారికి అటువంటి బాధ్యత అప్పగించబడింది కాబట్టి, ‘అన్‌నేమబుల్’ (Unnamable – పేరు లేని వ్యక్తి) అనుభవించే ప్రాయశ్చిత్తానికి అంతం ఉండదని స్పష్టమవుతోంది:

ఇదే నా శిక్ష; నా నేరమే నా శిక్ష. అందుకే వారు నన్ను తీర్పు తీరుస్తున్నారు. నేను ఒక పందిలా, మూగగా, ఏమీ అర్థం చేసుకోలేక, అత్యంత నీచంగా ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకుంటున్నాను.

వారి మాటలు తప్ప, నాకు సొంతంగా ఏ మాటలూ లేవు. వారు నన్ను చెరసాలలో పడేస్తారు—నిజానికి నేను ఇప్పటికే ఒక చెరసాలలోనే ఉన్నాను, ఎప్పుడూ చెరసాలలోనే ఉన్నాను.

అయితే, అప్పుడప్పుడు వారి ఉద్దేశాల గురించి అతను భ్రమపడవచ్చు:

వారిలో నాకు ఒక స్నేహితుడు ఉండి ఉంటాడా? అతను విచారంతో తల ఊపుతూ, ఏమీ మాట్లాడకుండా, లేదా అప్పుడప్పుడు కేవలం ‘చాలు, చాలు’ అని అంటున్నాడేమో!

‘ఈ కోలాహలంలో, నాకంటూ ఒక స్వరాన్ని నేను కనుగొనగలిగితే, అప్పుడు వారి కష్టాలు, నా కష్టాలు—అన్నీ ముగిసిపోతాయి.’ కానీ, అతను ఒక ‘క్రీడాస్ఫూర్తి గల దేవుడి’ (sporting God) దయాదాక్షిణ్యాలపై ఆధారపడి ఉన్నాడు; ఆ దేవుడే ‘నా సృష్టికర్త, సర్వవ్యాపి’:

‘నీకు అంతా మంచే జరగాలని నేను కోరుకుంటున్నాను, వింటున్నావా?’ అని అతను పదేపదే నా చెవిలో నూరిపోస్తుంటాడు. దానికి నేను ఎంతో గౌరవపూర్వకంగా, ‘చిత్తం ప్రభూ, నాకు కూడా అలాగే అనిపిస్తుంది’ అని సమాధానమిస్తాను. అతడిని కాస్త ఉత్సాహపరచాలని అలా అంటాను, ఎందుకంటే అతను చాలా బాధలో ఉన్నట్లు అనిపిస్తాడు… అతనికి కావలసింది నా మేలే కదా! నాకు తెలుసు, కనీసం నేనలా అంటాను… ఆయన నాకు జ్ఞానోదయం కలిగిస్తే చాలు, అదే నా కోరిక. అప్పుడు కనీసం, నేను ఏ విషయంలో లోపంతో ఉన్నానో తెలుసుకున్నాననే తృప్తి నాకు దక్కుతుంది.

బహుశా ఆ ‘స్వామి’ కోరుకుంటున్నది తనను ఉద్దేశించి పాడే స్తుతులు కావచ్చు, తద్వారా ఆయన క్షమాభిక్ష పొందవచ్చని ఆశిస్తూ…

నేను దేవుడికి ఏమి చేశాను? వారు దేవుడికి ఏమి చేశారు? దేవుడు మనకు ఏమి చేశాడు? ఏమీ లేదు! మనం ఆయనకు ఏమీ చేయలేదు, ఆయన మనకు ఏమీ చేయలేడు. మనం నిర్దోషులం, ఆయన కూడా నిర్దోషే… ఇందులో ఎవరి తప్పు ఏమీ లేదు!

‘వారి దురదృష్టకరమైన యేసు’ విషయంలో, వారు ఆయనకు ముళ్లు గుచ్చారు. ఇక్కడ శారీరక హింసకు ఉండే స్పష్టత కూడా లేదు; కేవలం ‘అర్థం చేసుకోలేని శాపం, అంతుచిక్కని పరిభాష’ మాత్రమే ఉన్నాయి. ఆ స్థితిలో అతను తన ‘స్వామి’ నోటి నుండి వచ్చే మాటల కోసం ఎదురుచూస్తాడు—కానీ ఆ మాటలు ఎప్పటికీ రావు: “బాగా చేశావు నాయనా… వెళ్ళవచ్చు, నువ్వు స్వేచ్ఛాజీవివి, నీపై ఉన్న నేరాలు తొలగిపోయాయి, నిన్ను క్షమించాను”—ఇలాంటి మాటలు ఎప్పటికీ పలకబడవు. తనకు అర్థం కాని కారణాల వల్ల, చివరికి తాను పూర్తిగా ఆధారపడి ఉన్న ఆ దేవుడి చేతిలోనే బాధపడుతూ, తనకున్న ఏకైక స్వేచ్ఛ ఏమిటో అతనికి తెలుసు. అది స్టోయిక్ తత్వవేత్త గ్యులింక్స్ (Geulincx) ఊహించిన స్వేచ్ఛ—దీనిని ‘పేరు లేనివాడు’ (The Unnamable) ఎప్పటికీ మర్చిపోలేడు:

హెర్క్యులస్ స్తంభాల వైపు వెళ్తున్న ఒక గ్యాలీ నౌకలోని ఖైదీ—అతను రాత్రి వేళ తన తెడ్డును పక్కన పడేసి, పడవలోని అడ్డు పలకల (thwarts) మధ్య నుండి ఉదయించే సూర్యుడి వైపు పాకుతూ వెళ్తాడు. కాపలాదారులకు చిక్కకుండా, తుఫాను రావాలని ప్రార్థిస్తూ… నేనే ఆ వ్యక్తిని! ఎప్పటికీ ఎవరికీ దొరకనివాడిని, ఎప్పటికీ విముక్తి పొందనివాడిని. నేను ఆ అడ్డు పలకల మధ్య నుండి, అద్భుతంగా ఉండబోయే కొత్త రోజు వైపు పాకుతూ వెళ్తున్నాను… 186

పేరులేనివాడు

యజమానిచే పేరులేనివాడికి విధించబడిన శిక్ష ఏమిటంటే… మాటలు పలకవలసిన శాశ్వత బాధ్యత:

అవును, నేను స్వేచ్ఛ పొందడానికి ముందు, ఒక బాధ్యతను నెరవేర్చాలి… స్వేచ్ఛగా… లాలాజలం ఊరించడానికి, ఇక మాట్లాడకుండా, ఇక వినకుండా ఉండటానికి స్వేచ్ఛ… మరియు అది ఏమిటో నేను మర్చిపోయాను… బహుశా పుట్టినందుకు శిక్షగా, పుట్టుకతోనే నాకు ఈ బాధ్యత ఇవ్వబడింది.

‘నాకు మరియు మౌనంగా ఉండే హక్కుకు మధ్య, జీవించి ఉన్నవాడు… అదే పాత పాఠాన్ని సాగదీస్తున్నాడు’… బహుశా మౌనానికి భయపడి… – సైల్

184

187

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

ఈ పదాల ధూళి—స్థిరపడటానికి నేల లేదు, విడిపోవడానికి ఆకాశం లేదు—ఒకదానికొకటి దగ్గరవుతూ ఏదో చెప్పాలని ప్రయత్నిస్తాయి, మళ్ళీ ఒకదానికొకటి దూరమవుతూ ఏదో చెప్పాలని చూస్తాయి; చివరకు, ఆ పదాలన్నీ నేనేనని, ఆ పదాల సమూహమే నేనని తేలుతుంది.

కొన్నిసార్లు ఆయన పదాల చక్రబంధంలో చిక్కుకుపోతుంటాడు:

నేను వెతుకుతున్నాను… పంజరంలో పుట్టి, పంజరంలోనే పెరిగి, పంజరంలోనే చనిపోయిన, తరతరాల పంజరవాసులైన మృగాల సంతతిలా నేను చిక్కుకుపోయాను…

‘నేను చెప్పినవి గుర్తుంటే మళ్ళీ చెప్పగలిగేవాడిని, ఏదైనా కంఠస్థం చేయగలిగితే గట్టెక్కేవాడిని’ అని అనుకుంటాడు, కానీ అతనికి ఎప్పటికీ విముక్తి లభించదు: ‘నేను ఇక కొనసాగించలేను, అయినా కొనసాగిస్తాను.’ అతను పరితపించే నిశ్శబ్దం (చుట్టూ ఉన్న నిశ్శబ్దం కాదు, తన అంతరాత్మలోని నిశ్శబ్దం) అతనికి ఎప్పటికీ దొరకదు.

అంతులేని, అదే సమయంలో నిష్ప్రయోజనమైన ఈ కార్యకలాపంలో చిక్కుకున్న అతను, దానిని అసహ్యించుకోవడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అందులోని ‘అంగీకారాలు, నిరాకరణలు’—అవి పలికిన మరుక్షణమే అర్థరహితమైపోతాయి. అందుకే, అప్పుడప్పుడు కాసేపు ఆగి విశ్రాంతి తీసుకోవడం కంటే, కుంటుకుంటూ ముందుకు సాగడమే అతనికి మేలనిపిస్తుంది:

వాస్తవానికి—నా పరిస్థితిలో ‘వాస్తవాల’ గురించి మాట్లాడటం ఎంతవరకు సమంజసమో తెలియదు కానీ—నేను చెప్పలేని విషయాల గురించి మాట్లాడాల్సి వస్తోంది. అంతేకాదు, ఇంకా ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే… అసలు ఏం చెప్పాలనుకున్నానో కూడా మర్చిపోయాను… సరే, అది పెద్ద విషయమేమీ కాదు.

సృజన అనేది ఒక ఏకధాటిగా సాగే, విసుగు పుట్టించే హింస: ‘అది తనంతట తానే సాగిపోతుంది, తనంతట తానే లాగుకుంటూ వెళ్తుంది; ఒక పదం నుంచి మరో పదానికి, ఒక శ్రమతో కూడిన సుడిగుండంలా సాగుతుంది—నువ్వు కూడా అందులో ఎక్కడో ఒకచోట ఇరుక్కుని ఉంటావు.’ అసలు దీనివల్ల వచ్చే ప్రయోజనం ఏముంది? ‘నేను దేని గురించి మాట్లాడుతున్నానో తెలియక చాలా కాలమే అయ్యింది… పోనీలే, చింతించాల్సిన అవసరమేముంది? ఏదో ఒక విషయం గురించే అయి ఉంటుంది—ఎప్పటిలాగే అదే పాత విషయం!’ సాహిత్యం ఈ కథానాయకుడికి ఒక అవమానం వంటిది; అతని దృష్టిలో అది బానిసత్వానికి ప్రతీక:

ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో, కేవలం శ్రమతో కూడిన ఆ చేదు మూర్ఖత్వాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, నేను ఎలా రాయగలను? నాకు తెలియదు… రాస్తున్నది నేనే, నా మోకాలిపై ఉన్న చేతిని పైకి ఎత్తలేని స్థితిలో ఉన్న నేనే… నేను మాథ్యూని, నేనే దేవదూతను; సిలువకు ముందు, పాపం జరగకముందే ఈ ప్రపంచంలోకి, ఇక్కడికి వచ్చినవాడిని నేను.

రాయడం అనేది కేవలం ఒక మోసం; సరిపోని పదాల శూన్యమైన ప్రవాహం మాత్రమే. ఇది అసలు వాస్తవం కూడా కాని దానిని ఏదోలా వివరించడానికి చేసే ప్రయత్నం; చుట్టూ అలుముకున్న, ఏమీ ఇవ్వడానికి ఇష్టపడని నిశ్శబ్దం నుండి ఎంతో వెల చెల్లించి లాక్కున్న ప్రయత్నం ఇది.

* * *

188

ది అన్‌నేమబుల్ (పేరు లేనివాడు)

‘ది అన్‌నేమబుల్’ చేసే మొదటి వ్యాఖ్యల్లో ఒకటి: “నేను అని అంటాను.” నవల అంతటా అతను తన గురించి తాను చెప్పుకోవడానికి వీరోచితంగా పోరాడుతాడు: “నన్ను… నా సృష్టిగా భావించే పాత్రలతో కలిపి, ఒకే అసహ్యకరమైన శ్వాసలో నన్ను పలకాలా? నేను దీన్ని చూస్తున్నాను, దాన్ని అనుభవిస్తున్నాను, భయపడుతున్నాను, ఆశిస్తున్నాను, తెలుసుకుంటున్నాను, తెలియని స్థితిలో ఉన్నాను—అని నా గురించి చెప్పాలా? అవును, నేను అలానే చెబుతాను; కేవలం నా గురించి మాత్రమే చెబుతాను.” అతని వ్యక్తిత్వానికి ప్రధాన ముప్పు ఎదురయ్యేది ఈ పాత్రల నుండే. అవి అతని ప్రత్యేకతను తుడిచిపెట్టాలని చూస్తాయి; ఒకటి, తమను తాము అతనిలో విలీనం చేసుకోవడం ద్వారా (“మహూద్ చెప్పినట్లు, నేను కాదనగా… చివరికి మేమిద్దరం ఒక్కటే అయితే ఏమవుతుంది?”), లేదా అతని వ్యక్తిత్వాన్ని (persona) పూర్తిగా ఆక్రమించి, తమకంటూ ఒక స్వతంత్ర ఉనికిని ఏర్పరచుకోవడం ద్వారా:

ఈ మర్ఫీలు, మోల్లోయ్‌లు, మలోన్‌లు ఎవరూ నన్ను మోసం చేయలేరు. వీళ్ల వల్ల నా సమయం వృథా అయ్యింది, అనవసరంగా బాధపడ్డాను. అసలు నేను మాట్లాడటం ఆపాలంటే, నా గురించి—కేవలం నా గురించి మాత్రమే—మాట్లాడి ఉండాల్సింది, కానీ నేను వీరి గురించి మాట్లాడాను… నా బాధలను అనుభవిస్తున్న వారిని నేను సృష్టించుకున్నానని అనుకున్నాను. అది పొరపాటు. వారు ఎప్పుడూ నా బాధలను అనుభవించలేదు… వాళ్ళను వెళ్ళిపోనివ్వండి,

వాళ్ళను, ఇంకా మిగిలిన అందరినీ—నేను ఉపయోగించుకున్న వారిని, ఉపయోగించుకోని వారిని—అందరినీ;

నేను వారికి అప్పుగా ఇచ్చిన బాధలను నాకు తిరిగి ఇచ్చేసి, నా జీవితం నుండి మాయమైపోనివ్వండి… ఇదిగో,

ఇప్పుడు ఇక్కడ నా తప్ప మరెవరూ లేరు…

నిరంకుశ పాలకులు (టైరెంట్స్), సహజంగానే, అతడిని మరొకరితో కలిపేయడానికి నిరంతరం కుట్రలు చేస్తుంటారు:

అవును, ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు నేను పొరపాటున నన్నే ఆ ‘మరొక వ్యక్తి’గా భావించాను; ఒక్క క్షణం పాటు, సరిగ్గా అతనిలాగే బాధపడ్డాను కూడా. అప్పుడు వాళ్లు షాంపైన్ సీసాలు తెరిచారు. చివరకు మనలో ఒకడు దొరికాడన్నమాట! వేదనతో పచ్చబారిపోయి… అచ్చం ఒక చిన్న భూలోకవాసిలా! … మహూద్ (Mahood) కూడా ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు నన్ను నమ్మించి మోసం చేశాడు. ఒక్క క్షణం పాటు నేను అతడినే అయ్యాను…

అంతేకాదు, అతను వారి కుతంత్రాలకు సహకరిస్తూ, మహూద్ కథను తన సొంత కథగా చెబుతాడు; అయితే, మధ్యలో ‘ఇంకా మహూదే మాట్లాడుతున్నాడు’ లేదా ‘మహూద్ చెప్పినట్లు (Mahood dixit)’ అని ఒక చిన్న షరతును జోడిస్తాడు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, మహూద్ ఇక్కడ అతనికి ఒక ‘ప్రత్యామ్నాయ ఉనికి (vice-exister)’గా ఉంటాడు. అతని గురించి కథలు చెప్పే అవకాశం దొరికినందుకు అతను సంతోషిస్తాడు—ఎందుకంటే, దీనివల్ల అదనంగా కొన్ని వేల విలువైన పదాలు దొరుకుతాయి కదా! అయితే, అతను తన నిజమైన స్వరూపంలోకి రావాలంటే, అంతకు ముందు అతను మరొకరిగా నటించాలని ఆ నిరంకుశ పాలకులు పట్టుబడతారు:

ఒక జీవి నుండి ఇంత ఆశించడం, ఇంత అడగడం చాలా ఎక్కువ కదా! ముందు తాను లేనట్లుగా ప్రవర్తించాలి, ఆ తర్వాత ఉన్నట్లుగా నటించాలి; ఆపై, తాను ఉన్నాడో లేడో తెలియని ఒక ప్రశాంత స్థితిలోకి ప్రవేశించాలి—అక్కడ ఇలాంటి మాటలకు తావుండదు, భాష కూడా అంతరించిపోతుంది. రెండు అబద్ధాలు, రెండు రకాల వేషధారణలు—

189

శామ్యుల్ బెకెట్ నవలలు

వీటన్నింటినీ చివరి వరకు భరించాలి; అప్పుడే నేను స్వేచ్ఛగా, ఒంటరిగా, ఊహించలేని, వర్ణించలేని ఆ స్థితిలోకి వెళ్లగలను. ఎందుకంటే అతను ‘మొదట, నేను కాని జీవి గురించి, నేనే అతను అన్నట్లుగా,

ఆ తర్వాత, నేనే అతను అన్నట్లుగా, నేను అయిన జీవి గురించి’ మాట్లాడాలి. అతను వార్మ్‌గా ఉండటానికి కూడా సిద్ధపడి, వారిని సంతోషపెట్టడానికి ప్రథమ పురుషను వదిలేస్తాడు, కానీ పెద్దగా సఫలం కాలేదు: ‘మహూద్, నేను చనిపోలేను. వార్మ్, నేను ఎప్పుడైనా పుడతానా? ఇది కూడా అదే సమస్య.’ కాబట్టి అతను ‘T’కి, తనలోకి తాను తిరిగి వస్తాడు, అంటే, ‘ప్రశాంతంగా, ఫర్వాలేదనిపించేంత ప్రశాంతంగా’, అతను వార్మ్‌గా ‘కానీ అనారోగ్యంగా’ ఉన్నప్పటికీ. అంతేకాకుండా, అతను సందిగ్ధ పరిస్థితుల్లోకి నెట్టబడ్డాడు.

193

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

ఇతను తన మనసులోకి వచ్చిన దేనినైనా చెప్పేస్తుంటాడు. మలోన్ (Malone) పాత్ర మాదిరిగానే, ఇతని ఆలోచనా క్రమం కూడా కేవలం ‘అసోసియేషన్’ (ఒక ఆలోచన మరొక ఆలోచనకు దారితీయడం) అనే సూత్రంపైనే ఆధారపడి సాగుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది. కథ చివరలో—అంటే ఒకే విషయాన్ని పదేపదే నెమరువేసుకోవడం తప్ప మరేమీ చేయని దశలో—ఇతను అప్పుడప్పుడు తన కల్పిత పాత్రలైన ‘మహూద్’ (Mahood), ‘వార్మ్’ (Worm) ల గురించి ప్రస్తావిస్తుంటాడు; వీటిపైనే ఇతనికి తీవ్రమైన వ్యామోహం ఉంటుంది. అయితే, వీటిని మినహాయిస్తే, ఇక్కడ మరే ఇతర క్రమబద్ధమైన సూత్రమూ కనిపించదు. విచిత్రమేమిటంటే, భ్రమల నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొందాలని ఎంతో ఆత్రుతగా ఆశించే ఈ కథానాయకుడు, చెప్పడానికి విషయాలు లేక సతమతమవుతూ, చివరికి తనే స్వయంగా సృష్టించుకున్న ఈ కల్పిత ప్రపంచాల వైపు పదేపదే మళ్లుతుంటాడు.

★ ♦

‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) నవల బెకెట్‌ను తన రచనల్లో ఒక తాత్కాలిక ప్రతిష్టంభనకు (impasse) గురిచేసిందనే విషయం అందరికీ తెలిసిందే. 1956లో ఆయన తన పరిస్థితిని ఇలా వివరించారు:

“ఫ్రెంచ్ భాషలో రాసిన నా రచనలు నన్ను ఒక స్థితికి చేర్చాయి—అక్కడ నేను ఒకే విషయాన్ని పదేపదే చెబుతున్నట్లు అనిపించింది. కొందరు రచయితలకు రాసేకొద్దీ రాయడం సులభతరం అవుతుంది. కానీ నాకు మాత్రం అది మరింత కష్టతరంగా మారుతోంది. నా ముందున్న అవకాశాల పరిధి రోజురోజుకూ తగ్గిపోతోంది… నా రచనల చివర మిగిలేది కేవలం ధూళి మాత్రమే… నా చివరి పుస్తకమైన ‘ది అన్నేమబుల్’లో పూర్తిగా విచ్ఛిన్నం (disintegration) కనిపిస్తుంది. అక్కడ ‘నేను’ (I) లేదు, ‘కలిగి ఉండటం’ (have) లేదు, ‘ఉనికి’ (being) లేదు. నామవాచకం లేదు, కర్మ లేదు, క్రియ కూడా లేదు. ఇక ముందుకు సాగడానికి ఏ మార్గమూ లేదు.”

అయినప్పటికీ, ఆయన వెనకడుగు వేయకుండా తన రచనలను కొనసాగించారు. ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien) వంటి రచనలను రూపొందించారు (అయితే, ‘విచ్ఛిన్నం అనే వైఖరి నుండి బయటపడాలి’ అని ఆయన చేసిన ప్రయత్నంలో ఇది విఫలమైందని ఆయనే భావించారు). ఆ తర్వాత, సాంకేతిక నైపుణ్యంతో కూడిన ఆంగ్ల నాటకాలను, అలాగే తన తాజా నవల ‘కామాన్ సె’ (Comment c’est) ను ఆయన రచించారు. శైలీపరమైన ఆవిష్కరణల సహాయంతో, ఆయన ఈ రచనలను నిశ్శబ్దం నుండి ఎలా బయటకు తీసుకురాగలిగారో, దానినే చివరి అధ్యాయంలో పరిశీలించాల్సి ఉంది.

194 *

అధ్యాయం 8

చివరి వీరులు

“అగాధం నా నివాసం… మరీ లోతైన అగాధం కాదు, విక్విమ్ (Vicvim)కి, బురదకు (lafange) మధ్య ఏదో ఒక చోట.”

మోల్లాయ్ (MOLLOY)

“హృదయంలో మళ్ళీ పాతబడిన పదాల చప్పుడు/ ప్రేమ, ప్రేమ, ప్రేమ… పాత ప్లంజర్ (plunger) మోత/ మార్చలేని దానిని నూరుతూ/ పదాల అనే సారం లేని ద్రవం (whey)…”

కాస్కాండో II (CASCANDO II)

బెకెట్ రాసిన అత్యంత ఇటీవలి కల్పిత సాహిత్యం, ఒక ప్రతిష్టంభన నుండి బయటపడే మార్గాన్ని అన్వేషిస్తుంది. ప్రతి ప్రయత్నంలోనూ ఆయన ఎంత ధైర్యంతో సమస్యను ఎదుర్కొన్నారో, దానికి అనుగుణంగానే ఆయన విజయం కూడా కనిపిస్తుంది.

ఇక రాయడానికి ఏమీ లేదనిపించే స్థితిలో కూడా, ఈ రచయిత పట్టుదలగా రచనను కొనసాగించడాన్ని తక్కువ అంచనా వేయకూడదు. పైగా, స్పష్టమైన పరిష్కారాలను—అంటే ఆత్మహత్య లేదా నిశ్శబ్దం వంటి, సమస్యను కేవలం తప్పించుకునే మార్గాలను—తిరస్కరించడంలో ఆయన చూపిన దూరదృష్టిని, దృఢ నిశ్చయాన్ని మనం అభినందించాలి. ఆయన చెప్పినట్లుగా: “నికోలస్ డి స్టాగ్ల్ (Nicolas de Stagl) వంటి వారు ఉన్నారు; వారు ఏళ్ల తరబడి పోరాడిన తర్వాత కిటికీలోంచి దూకి ప్రాణాలు తీసుకున్నారు.” కానీ, బెకెట్ మాత్రం పోరాటాన్ని కొనసాగించడానికే మొగ్గు చూపారు. ఆయన ఎదుర్కొంటున్న సమస్య పూర్తిగా ఆయన సృష్టించుకున్నదే అని చెప్పడం చాలా సులభం కావచ్చు, కానీ వాస్తవం అంతకంటే సంక్లిష్టమైనది. సార్త్రే తన ‘లా నౌసే’ (La Nausée)లో, రాబ్-గ్రిల్లెట్ తన ‘దాన్ లే లాబిరింథ్’ (Dans le labyrinthe)లో ఎదుర్కొన్న పరిస్థితినే బెకెట్ కూడా ఎదుర్కొంటున్నారు: కాలక్రమంలో మనం వరుస సంఘటనల సమాహారంగా కనిపిస్తాం—చాలా బలహీనంగా, అస్థిరంగా, ప్రతి క్షణం సర్వవ్యాప్తమైన శూన్యంలో కలిసిపోయే ప్రమాదంతో కూడిన ఉనికి మనది. హ్యూమ్ (Hume) ప్రతిపాదించిన, ఆందోళన కలిగించే ‘వ్యక్తిత్వ భావన’—అంటే మనిషి అనేవాడు కేవలం సంఘటనల పరంపర మాత్రమేననే ఆలోచన—నేటి కాలపు నవలా రచయితల్లో కొందరిపై బలమైన ముద్ర వేసింది; ఇది వాస్తవ స్థితికి ప్రతిబింబంగా వారి రచనల్లో కనిపిస్తుంది. బెకెట్ స్వయంగా ఉపయోగించిన రూపకాన్ని తీసుకుంటే, మానవుడు వారికి ఒక చిన్న జ్వాలలా కనిపిస్తాడు; విశ్వవ్యాప్తమైన అంధకారంలో మిణుకుమిణుకుమని వెలగడానికి ఎంతో కష్టపడి వెలిగించబడిన ఈ జ్వాల, చివరికి ఆ వత్తి నుండి పూర్తిగా ఆరిపోతుంది.

ఇటువంటి భావన యొక్క తాత్విక ప్రామాణికతను ప్రశ్నించవచ్చు—హ్యూమ్ కాలం నుండి ఇది తరచుగా చర్చకు వస్తూనే ఉంది—కానీ దీనిని అంత సులభంగా కొట్టిపారేయలేం. అనిశ్చితి, సర్వవ్యాప్తమైన సంశయవాదం రాజ్యమేలుతున్న నేటి కాలంలో, ఇటువంటి ఆలోచన సహజంగానే మానవ కల్పనాశక్తిని ఆకర్షిస్తుంది.

దేవుడు లేని చోట, కాలం అనంతమైన కాలమానాలుగా విభజించబడగలిగినట్లే, వ్యక్తిత్వం కూడా అనేక సంఘటనలుగా విడిపోగలదని భావించే స్థితిలో—నమ్మదగ్గ స్థిరత్వం ఎక్కడా కనిపించదు. ఈ కోణంలో చూస్తే, బెకెట్ రాసిన ఇటీవలి కల్పిత రచనలు ‘అబ్సర్డ్ మ్యాన్’ (l’homme absurde)—అంటే అర్థరహితమైన ఉనికిలో ఉన్న మానవుని—దుఃఖపూరిత గాథగా మారతాయి. ఒక వ్యక్తి గొంతు నిశ్శబ్దంలో కలిసిపోయినప్పుడు అతను ఎలాగైతే పూర్తిగా ఉనికిని కోల్పోతాడో, ఒక వస్తువును చూసే వ్యక్తి (percipiens) వెళ్ళిపోగానే ఆ వస్తువు (perceptum) ఎలా అదృశ్యమవుతుందో, అలాగే ఈ మానవ ఉనికి కూడా అంతమైపోతుంది. ఇది ఒక విషాదకరమైన ఇతిహాసం; మనం నివసిస్తున్న ఈ విశ్వంలో కేవలం నిశ్శబ్దం మాత్రమే శాశ్వతమని, కాలం మనకు అనుకూలంగా లేదని—మనల్ని స్తంభింపజేసే ఈ వాస్తవాన్ని ఇది అత్యంత సరళంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.

‘కళాకారుడు తన పాఠ్యాన్ని (text) పొందుతాడు; శిల్పి (లేదా పనివాడు) దానిని అనువదిస్తాడు’ అని బెకెట్ తన ‘ప్రూస్ట్’ (Proust) అనే రచనలో పేర్కొన్నారు. దీనికి కొనసాగింపుగా, తాను అధ్యయనం చేసిన రచయిత (ప్రూస్ట్) మాటలను ఉటంకిస్తూ, ‘ఒక రచయిత బాధ్యత మరియు కర్తవ్యం అనువాదకుని బాధ్యత, కర్తవ్యాల వంటివే’ అని చెప్పారు. ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) నవల ముగిసే సమయానికి, బెకెట్ కూడా తన పాఠ్యాన్ని సంపాదించుకున్నారు; ఇకపై ఆయన దాని ప్రాథమిక అంశాలలో ఎటువంటి మార్పులు చేయరు. ఆయన తన కథానాయకుడిని, తన ఇతివృత్తాలను చివరి అంచు వరకు తీసుకువెళ్లారు—కథానాయకుడిని కేవలం ఒక అశరీర వాణిగా మార్చేశారు; ఇతివృత్తాలను శూన్యత మరియు పరస్పర విరుద్ధతల స్థాయికి చేర్చారు. ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien) నుండి మొదలుకొని, బెకెట్ తన క్లిష్టమైన పాఠ్యాన్ని ఒక విధమైన సుసంబద్ధత కలిగిన రూపంలోకి మార్చడానికి శ్రమిస్తాడు—ఇక్కడ ‘సుసంబద్ధత’ అనే పదానికి అతను ఏ అర్థాన్ని ఆపాదించుకున్నా సరే. అందువల్ల, అతని ఈ చివరి కల్పిత రచనలలో అతను కొత్తగా చేర్చిన అంశాలు చాలా తక్కువ అని మనం గమనించవచ్చు.

చివరి వీరులు

మొదటి పాఠం ప్రధానంగా ‘పర్వతం పైభాగంలో, చాలా చదునుగా… మోకాళ్ల వరకు చిత్తడి నేల, బీడు భూమి’ ఉన్న ఒక జ్ఞాపక దృశ్యాన్ని, మరియు కొన్ని కుటుంబ జ్ఞాపకాలను రేకెత్తిస్తుంది. రెండవది మరికొన్ని జ్ఞాపకాలను పరిచయం చేస్తుంది; మూడవది ఒక పరోక్ష గుర్తింపు కోసం చేసే అన్వేషణకు సంబంధించినది. మనం ఇప్పుడు స్థిరమైన దేనితోనైనా సంబంధాన్ని పూర్తిగా కోల్పోవడం ప్రారంభిస్తున్నాము, ఎందుకంటే నాల్గవ భాగంలో కథానాయకుడి ఆత్మలోనే ఏర్పడిన చీలిక గురించి మనం చదువుతాము.

ఐదవ భాగంలో, ఆ స్వరం ఒక కథకుడిగా, చేతిలో కలంతో, తన గురించి తనలోనే జరుగుతున్న ఒక విచారణను వింటున్నట్లుగా చిత్రీకరించబడింది; ఆరవ భాగంలో, అది మాటలతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అయినట్లుగా అనిపిస్తుంది. ఏడవ పాఠం ప్రధానంగా గేర్ డు సుడ్-ఎస్ట్ (డబ్లిన్ యొక్క వెస్ట్‌ల్యాండ్ రో?)లో, ఎనిమిదవది ప్లేస్ డి లా పబ్లిక్‌లో, తొమ్మిదవది ఒక స్మశానవాటిక సమీపంలో చిత్రీకరించబడ్డాయి. పదవ భాగం పూర్తిగా ఆ గొంతుకు మాటలు రావడంలో ఉన్న ఇబ్బందులతో నిండి ఉంటుంది, పదకొండవ భాగం రూ డి’అస్సాస్‌లోని ఒక మూత్రశాల చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది, పన్నెండవ భాగం ఒక వృద్ధుడి గురించి ఉంటుంది, అతని శరీరంలో ఉండి చనిపోవాలని ఆ గొంతు తపిస్తుంది, మరియు చివరి భాగంలో ఇంకా దేహం లేని, సంచరించే ఆ గొంతు ఏదో ఒక విధంగా ముందుకు సాగగలనని ఆశిస్తుంది.

అది తరచుగా తన మునుపటి ఉనికిలను గుర్తుంచుకుంటుంది, లేదా గుర్తుంచుకున్నట్లు భావిస్తుంది. అది జో బ్రీమ్ (లేదా బ్రీన్) మరియు అతని గాథను సూచించవచ్చు, ఆ గాథను ఒక తండ్రి తన చిన్న బాలునికి చెప్పాడు, ఆ బాలుడే తరువాత లె కల్-వెర్జర్ జోలీ యొక్క శవంగా మారాడు.

మొల్లాయ్‌కు చెందిన జోలీ కూడా గుర్తుకు వస్తాడు, అలాగే మొల్లాయ్ మరియు మలోన్ కూడా, వారిని ‘అదృష్టవంతులైన మనుషులు’ (heureux mortels) అని అసూయతో చూస్తారు, మరియు మొల్లాయ్ అడవిని గతాన్ని తలుచుకుంటూ గుర్తుచేసుకుంటారు. సముద్రం విషయానికి వస్తే, ఆ ‘స్వరం’ — ‘మలోన్ మూర్’ (Malone meurt) మరియు ‘లా ఫిన్’ (La Fin) రచనలను ఉద్దేశిస్తూ — ఇలా అంటుంది:

“సముద్రం… సముద్రం గురించి కూడా నాకు తెలుసు. ఇది కూడా అదే వరుసలో భాగమే. నేను అందులో ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు మునిగిపోయాను — రకరకాల అబద్ధపు పేర్లతో! నవ్వించకండి… ఒకవేళ నేను నవ్వగలిగితే, ఇదంతా మాయమైపోయేది…”

ఇందులో ‘పోజో’ (Pozzo) అనే పేరు కూడా కనిపిస్తుంది:

“పోజో ఎందుకు తన ఇంటిని వదిలి వచ్చాడు? అతనికి ఒక కోట, సేవకులు ఉండేవారే కదా! ఎంత కుయుక్తితో కూడిన ప్రశ్న! నేను నిందితుడిననే విషయాన్ని మర్చిపోయేలా చేయడానికి అడిగిన ప్రశ్న ఇది.”

ఇక, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) గురించి ఆలోచిస్తూ — పేరు నేరుగా ప్రస్తావించకపోయినా — ఆ స్వరం ‘గ్లాస్‌హౌస్ స్ట్రీట్’ను (ఇక్కడ నీరీ భోజనం చేసేవాడు) గుర్తుచేసుకుంటుంది. అలాగే, పూర్తిగా తెల్లని దుస్తులు ధరించిన పురుష పరిచారకులు (నഴ്‌సులు) ఉండే మానసిక చికిత్సాలయాలను (asylums) తలచుకుంటుంది. ఒకానొక సందర్భంలో, ‘ప్లేస్ డి లా రిపబ్లిక్’ (Place de la République) వద్ద తన రూపాన్ని ఊహించుకున్నప్పుడు, అది బెకెట్ సృష్టించిన కథానాయకులకు దాదాపు ఒక ప్రత్యేక చిహ్నంగా మారిన ‘గుమ్మటం లాంటి టోపీ’ని, ‘పసుపు రంగు బూట్ల’ను ధరించి కనిపిస్తుంది.

★ ★ ★

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

ఈ ‘స్వరం’ ఎటువంటి స్పష్టమైన ప్రపంచంలోనో లేదా పాతాళ లోకంలోనో లేదు; అసలు ‘పేరు లేని వ్యక్తి’ (The Unnamable) తన ఉనికి గురించి కలిగి ఉన్న కొన్ని అస్పష్టమైన నమ్మకాలు కూడా ఇక్కడ లేవు. తాను ఉన్న చోట గాలి ఉందో లేదో కూడా ఆ స్వరానికి తెలియదు, బహుశా లేదనే అనిపిస్తుంది. సృష్టికర్త అనే మాటే లేదు, మరణం కూడా అసాధ్యం. ప్రకృతి చాలా అనిశ్చితమైనది: నేల పొడిగా ఉండవచ్చు, తడిగా ఉండవచ్చు, లేదా బురదగా ఉండవచ్చు. బహుశా ఇది ఏదో ఒక తల లోపల ఉందేమో — అక్కడ ఉన్న చీకటి ఈ ఊహకు బలాన్ని ఇస్తుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఈ స్వరం భౌతిక ప్రపంచాలన్నింటికీ అతీతంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది: “ఒక నిర్దిష్టమైన స్థలం కాని ఈ చోటులో — ఇది కేవలం అనంతమైన కాలం మాత్రమే, దీనినే ‘ఇక్కడ’ అని పిలుస్తారు.” ఈ స్వరానికి కేవలం రెండు కొలతలు మాత్రమే ఉన్నాయి: ఒకటి ‘ప్రస్తుత క్షణం’ — ఇది ఒక “భారీ సెకను” వంటిది; మరొకటి ‘స్థలం’ — ఇది “అనంతమైనది”. అది కేవలం ఒక అమూర్తమైన, ఒకరకంగా చెప్పాలంటే గణితపరమైన అస్తిత్వంగా మాత్రమే ఉనికిలో ఉంది. అది నిరంతరం ఒక మూర్త రూపాన్ని సంతరించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఒకవేళ ‘టెక్స్ట్స్ పౌర్ రియెన్’ దేని గురించైనా అని చెప్పగలిగితే, అవి ఈ విఫల ప్రయత్నాల యొక్క వక్రమైన వృత్తాంతం.

అయితే, ఆ స్వరం తాను అప్పుడప్పుడు గుర్తుచేసుకునే ప్రపంచం పట్ల ఒక వ్యామోహానికి లోనవుతుంది మరియు కేవలం భావనాత్మకమైన ఉనికి కంటే ఎక్కువైన అస్తిత్వాన్ని కలిగి ఉండాలనే తపనతో పీడింపబడుతుంది. అది ఊహలో ఒక ప్రదేశం నుండి మరొక ప్రదేశానికి సంచరిస్తుంది: పారిస్, లండన్ మరియు డబ్లిన్. మొదటి రచన సుపరిచితమైన దేశాన్ని వర్ణిస్తుంది;

ఆ దృశ్యం గురించి, సుత్తితో కొట్టిన సీసంలా మెరిసే దూరపు సముద్రం గురించి, తరచుగా కీర్తించబడే బంగారు లోయ అని పిలవబడే దాని గురించి, జంట లోయల గురించి, హిమానీనద సరస్సుల గురించి, నగరం యొక్క పొగ గురించి ఎవరైనా చెప్పగా నేను విని ఉంటాను, తప్పక విని ఉంటాను; అదంతా ప్రతి ఒక్కరి నాలుకపై ఉండేది.

ఆరవ వచనంలో ఆ స్వరం తన చిన్ననాటి ఇంట్లోని (ఫాక్స్‌రాక్‌లోనా?) స్నానాలగది గురించి మాట్లాడుతుంది:

…సముద్రం, రాత్రిపూట దీపస్తంభాలు, మరియు ఎర్రటి రేవు దీపం కనిపించే స్నానాలగది…

‘నా తల ఐర్లాండ్‌లోనే వదిలేసి వచ్చి ఉండాలి’ అని ఆ స్వరం మరోచోట ధృవీకరిస్తుంది.

కానీ అది విభిన్న జ్ఞాపకాలను రేకెత్తించే ఇతర ప్రదేశాలతో కూడా అంతే సుపరిచితంగా ఉంటుంది: పబ్లిక్‌లోని మ్యాగజిన్స్ డూనిస్ యొక్క గొప్ప బేస్‌మెంట్, ప్లేస్ డి లా బాస్టిల్ మరియు సమీపంలోని ఫేర్ లాచైస్,

ఇక వార్తల గురించి చెప్పనక్కర్లేదు, మీకు గుర్తున్నాయా, ఆ ఆలస్యపు వార్తలు, తాజా వార్తలు, పికాడిల్లీ సర్కస్ పైన, పొగమంచులో, నెమ్మదైన, ప్రకాశవంతమైన అక్షరాలలో?

మరియు ప్రధానంగా దాక్కుంటూ, గోడలకు అతుక్కుని గడిపిన జీవితానికి సంబంధించిన ఇతర ప్రతిధ్వనులు ఇవి.

మానవ ప్రపంచం—అంటే వెలుగులో ఉన్న ప్రపంచం—ఒక ప్రత్యేకమైన చోటు; అక్కడ, కింద (చీకటిలో) అసాధ్యమైన ఆశ, అన్నింటికీ మించి, ఇంకా సజీవంగా ఉంటుంది:

ఆశ చనిపోవడం విచారకరమే. కాదు, పైన ఉన్నప్పుడు ఎంతగా ఆశించేవారో! అప్పుడప్పుడు, రకరకాలుగా!

రచనలు ముందుకు సాగేకొద్దీ, ఆ స్వరం వెలుగు పట్ల మరింత చేదుగా మారుతూ, తన ప్రస్తుత స్థితికి అలవాటు పడిపోతుంది:

అవును, నేను ఇక్కడే శాశ్వతంగా ఉండిపోయాను—సాలెపురుగులు, చనిపోయిన ఈగలతో కలిసి. వాటి చిక్కుబడ్డ రెక్కల కదలికలకు అనుగుణంగా నృత్యం చేస్తూ… అంతా ముగిసిపోయినందుకు చాలా సంతోషంగా, ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నాను…

ఈ స్థితిలో, అప్పుడప్పుడు భూమి మీద గడిపిన జీవితాన్ని కొంచెం గుర్తుచేసుకోవడం తప్ప, మరేమీ చేసే అవకాశం లేదు; అంతకు మించి కోరుకోవడం అంటే విఫలమవ్వడమే.

ఒకవేళ ఈ స్వరం తన పూర్వపు శరీరం గురించి ఆలోచిస్తే, అది డెకార్టెస్ (Cartesian) దృక్పథంతోనే ఆలోచిస్తుంది:

నేను ఆ శరీరంతో, “ఇక లేవండి” అని అంటాను. అప్పుడు అది ప్రయత్నించడం గమనిస్తాను—వీధిలో పడిపోయిన ఒక ముసలి గుర్రంలా, మళ్ళీ ప్రయత్నించి, విఫలమై, చివరకు ప్రయత్నాన్ని వదిలేసినట్లుగా! నేను తలతో, “ప్రశాంతంగా ఉండు, విశ్రాంతి తీసుకో” అని అంటాను; అప్పుడు అది శ్వాస తీసుకోవడం ఆపేస్తుంది, కానీ మరుక్షణమే అంతకు ముందు కంటే వేగంగా, కష్టంగా శ్వాస తీసుకోవడం మొదలుపెడుతుంది.

ఈ స్వరం మాట్లాడక తప్పదు; వేరే మార్గం అనే ప్రశ్నే లేదు. “నేను మొదలుపెట్టకూడదు, కానీ మొదలుపెట్టక తప్పలేదు” అని అది విలపిస్తుంది. “శ్వాస తీసుకోవడం, పొగలాంటి పదాలతో ఏదో ఒకటి చెబుతూ ఉండటం”—ఇది తప్ప మరేమీ సాధ్యం కాదు. “ఎప్పుడూ ఏదో ఒకటి గొణుగుతూనే ఉండటం, అదే పాత విషయాలు, అదే కథలు, అవే ప్రశ్నలు, అవే సమాధానాలు…”

ఎందుకంటే, పదాలు వస్తున్నంత కాలం ఏమీ మారదు; మళ్ళీ అవే పాత పదాలు బయటకు వస్తాయి. పదాలు—కేవలం పదాలు తప్ప మరేమీ లేవు; పదాలను వెళ్లగక్కడం మాత్రమే—ఇక్కడ, ఎప్పటిలాగే, మరేమీ లేదు. కానీ వారు విఫలమవుతున్నారు; అవును, అది మొత్తం పరిస్థితినే మార్చేస్తుంది. వారు తడబడుతున్నారు, ఇది చెడ్డ పరిణామం. లేదా, అంతానికి ముందే చెప్పవలసినవన్నీ చెప్పేసి, ఇక ఏమీ మిగలని స్థితికి చేరుకుంటామేమోనన్న భయం కావచ్చు—కాదు, అలా జరిగితే అదే అంతం అవుతుంది, అన్నింటికీ అంతం. ఖచ్చితంగా చెప్పలేం.

ఇక్కడ మరోసారి ‘పేరు పెట్టలేనివాడి’ (The Unnamable) భయం, మరియు దానికి అతను కనుగొన్న పరిష్కారం కనిపిస్తాయి: మనం ఏమి చెబుతున్నామన్నది పెద్దగా ముఖ్యం కాదు, ఎందుకంటే అంతా సమానమే (tout se vaut). మనసులో మాటలు ఒక గందరగోళ ధ్వనిలా (babble) ఉంటాయి; వాటి అర్థం ఏమిటో, అసలు అవి ఏమిటో కూడా తెలియకుండానే అవి కాగితంపైకి ఎక్కుతాయి. “ఏ పదాలతో వీటిని పిలవాలి? నా పేరు పెట్టలేని పదాలను ఎలా పిలవాలి?” అని అతను ఆ స్వరాలను ప్రశ్నిస్తాడు.

మాటలు చాలా నెమ్మదిగా వస్తున్నప్పుడు, అసలు ‘కర్త’ (subject) ‘క్రియ’ (verb) వరకు చేరకముందే మరణిస్తున్నప్పుడు, ఇక మాట్లాడటం ఎలా సాధ్యం? ఎవరో వెనుక నుండి తలని పట్టుకున్నట్లు అనిపిస్తుంది—సరిగ్గా సెలూన్‌లో క్షౌరశాల వ్యక్తి పట్టుకున్నట్లుగా. చూపుడు వేళ్లు కళ్లను, మధ్య వేళ్లు ముక్కు రంధ్రాలను, బొటనవేళ్లు చెవులను మూసేస్తాయి; మిగిలిన వేళ్లు దవడను, నాలుకను కదిలిస్తాయి. ఇదంతా ఎందుకు? “నేను చెప్పాల్సింది చెప్పాలని, నా మంచి కోసమే” అని అనిపించినా, అసలు తాను ఏమి చెప్పాలో కూడా అతనికి స్పష్టత ఉండదు. ప్రతిదీ ఒక వ్యాధిలా, ‘మాటల వల్ల’ చనిపోయింది. ఇవి ఆ స్వరం యొక్క సొంత మాటలు కావు; ఇవి కేవలం తమను మించి మరేమీ చెప్పలేని, లెక్కలేనన్ని మాటలు. నోరు లేని, నివాసం లేని ఆ స్వరం (voix sans bouche) దగ్గర మిగిలింది కేవలం మరణించిన మాటల ధూళి మాత్రమే. ఆరంభం నుండే, అంతకు మించి ఏమీ లేదు:

ఏదీ మొదలు కాలేదు, ఎప్పుడూ ఏమీ లేదు, కేవలం ‘ఎప్పటికీ ఏమీ లేదు’ మాత్రమే… కేవలం మృత పదాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి,

మరియు అది తన ‘మృతమైన పెద్ద నోటిని’ తెరిచి, తన అర్థరహిత ప్రలాపనలన్నింటినీ ‘మిగిలిన వాటికి తగిన లయతో’ సంగ్రహించే అవకాశం కోసం వేచి చూస్తోంది. అయితే, చివరి పాఠ్యంలోని అంతిమ మాటలు, అటువంటి క్షణం ఎప్పటికీ రాదని స్పష్టం చేస్తున్నాయి:

ఒకవేళ ఆ స్వరం—ఆ పాతబడిన, అలసిపోయిన స్వరం—ఆగిపోయినా, అది నిజం కాదు; ఎందుకంటే, ఆ స్వరం మాట్లాడుతోంది అనడమే అబద్ధం; అది మాట్లాడలేదు, అలాగే అది పూర్తిగా ఆగిపోనూ లేదు. ఒకవేళ ఎప్పుడైనా, రోజులు లేని ఈ చోట—ఇది అసలు ఒక ప్రదేశమే కాదు—ఆ అసాధ్యమైన స్వరం నుండి ఒక అస్తిత్వం ఉద్భవించి, అక్కడ ఒక చిన్న వెలుగు రేఖ కనిపించినా సరే, అంతా నిశ్శబ్దంగా, శూన్యంగా, చీకటిగానే ఉంటుంది. ఇప్పుడు ఎలాగైతే ఉందో, అంతా పూర్తయి, అన్నీ చెప్పేసిన తర్వాత కూడా, అది ఇంకా ఏదో చెబుతూనే ఉంటుంది, ఏదో గొణుగుతూనే ఉంటుంది.

స్వరం మాట్లాడక తప్పని పరిస్థితిలో ఉన్నందున, అది తన గతం నుంచో ఏమో, కొన్ని దృశ్యాలను ఊహించుకుంటుంది: అది మేడమ్ కాల్వెట్‌ను ‘మళ్ళీ చూస్తుంది’—ఆమె ప్రతిరోజూ ఉదయం తన కుక్కతో, పాత బేబీ క్యారేజీతో చెత్త ఏరే వారి కంటే ముందుగా వచ్చి, చెత్త కుప్పల్లో ఏదో వెతుకుతూ, తనలో తాను, తన కుక్కతో ఏదో గొణుగుకుంటూ వెళ్లేది. అలాగే, అది పియర్స్ తన నాగలిని, ఎద్దులను తీసుకుని మైదానంలో వెళ్తున్న దృశ్యాన్ని ‘గుర్తు చేసుకుంటుంది’. ఇంకా, మిస్టర్ జోలీ వేసవికాలపు ఆదివారం నాడు చర్చి గంటల గోపురాన్ని ఎక్కి, పెద్ద గడియారాన్ని తిప్పి, గంటలు మోగిస్తున్న దృశ్యాన్ని తలచుకుంటుంది—బహుశా అదే ఆదివారం నాడు మోరాన్‌ను కలవడానికి గాబర్ వచ్చి ఉంటాడు. అయితే, ఈ స్వరానికి ప్రధాన ఆకాంక్ష ఏమిటంటే, ఏదో ఒక అస్తిత్వాన్ని తనదిగా మార్చుకోవడం. ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien) అనే ఈ రచనల్లో, తనకంటూ ఒక వ్యక్తిత్వం ఉండాలనే ఈ కోరిక పదేపదే కనిపిస్తుంది:

మొదటి అడుగు—ఒక శరీరం ఉండాలి. కాదనను, ఇకపై కాదనను కూడా. నాకు ఒక శరీరం ఉందని అంటాను; అటు ఇటు కదిలే ఒక శరీరం.

200

చివరి వీరులు

అవసరానికి తగినట్లుగా పైకి, కిందకి కదలగల అవయవాలతో, మళ్లీ జీవించడానికి సరిపడా, కొంతకాలం మనుగడ సాగించడానికి తగినంత సామర్థ్యంతో కూడిన శరీరం—దీన్నే నేను ‘జీవితం’ అని పిలుస్తాను, ఇది ‘నేనే’ అని చెప్పుకుంటాను.

ఈ శరీరాన్ని ఊహించుకుని, దాన్ని తనదిగా స్వీకరించిన తర్వాత, ఆ స్వరం ఇలా అంటుంది:

“నేను ఇక్కడే నీ కోసం వేచి ఉంటాను, ప్రశాంతంగా, నీ గురించి ఏ చింత లేకుండా… కాదు, నేను ఒంటరిని, కేవలం నేనే ఉన్నాను; వెళ్లాల్సింది నేనే, ఈసారి నేనే వెళ్లాలి.”

ఇలా అంటుంది, ఎందుకంటే ఒక గుర్తింపును స్వీకరించినప్పుడు, దానికి కట్టుబడి ఉండాలని దానికి అకస్మాత్తుగా అనిపిస్తుంది. అలాగే, ఆ స్వరం తనను తాను ఒక ‘ముసలి బిడ్డ’గా ఊహించుకుంటుంది; ఒక నర్సు లేదా సంరక్షకురాలు దాన్ని గమనిస్తుండగా, అది ఒక మూలలో కూర్చుని తన గడ్డాన్ని దువ్వుకుంటూ, దాన్ని ‘మోన్ జీసస్’ (mon Jesus) అని పిలుస్తుంది. కానీ, ఈ కల్పన కూడా త్వరలోనే కూలిపోతుంది:

“మనం ఎక్కడ ఉన్నామని చెప్పుకుంటున్నాం, లేదా మనం ఏమని చెప్పుకుంటున్నాం అన్నదానికేం ప్రాముఖ్యత ఉంది? ఇక్కడో, మరెక్కడో, స్థిరంగానో, కదిలేలాగో, రూపం లేనిదిగానో లేదా మనిషిలా దీర్ఘచతురస్రాకారంలోనో, చీకటిలోనో లేదా స్వర్గపు వెలుగులోనో… ఏమో, తెలియదు! ఏదో ప్రాముఖ్యత ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది, కానీ ఇది అంత సులభం కాదేమో.”

“నేను నన్ను కొండచరియల పైనుంచి పడేయాలని ప్రయత్నించాను, మనుషులు తిరిగే వీధుల్లోకి వెళ్లాలని చూశాను, కానీ ఏమీ లాభం లేకపోయింది, విరమించుకున్నాను” అని ఆ స్వరం చెబుతుంది. ఆ తర్వాత, అది ఒక స్నేహితుడిని ఊహించుకుంటుంది—గతంలో సైన్యంలో పరిచయమైన వ్యక్తి. అతను ‘జెల్లికో’ (Jellicoe) నాయకత్వంలో పోరాడితే, ఈ స్వరం అప్పట్లో ఒక ‘గిన్నిస్’ (Guinness) బీరు పీపా వెనుక దాక్కుని, తుపాకీతో శత్రువులపై దాడి చేస్తూ ఉండేది. “హల్లెలూయా! ఇదే మన చివరి శీతాకాలం!” అని ఆ స్వరం కేరింతలు కొడుతుంది. ఆపై, ఆ మాజీ సైనికులకి అత్యంత ఇష్టమైన కాలక్షేపాన్ని వివరిస్తుంది—అదే, ప్రతిరోజూ వార్తాపత్రిక చదవడం, ముఖ్యంగా గుర్రపు పందాల వార్తలను ఆసక్తిగా గమనించడం! ‘కాదు, ఇదంతా వ్యర్థ ప్రలాపం’ అని అది పేర్కొంటూ, ఈ కల్పితాన్ని కూడా కొట్టిపారేస్తుంది. అయితే, తాను ఒక శరీరంలోకి (అది కేవలం గుండ్రంగా దొర్లుతున్న తల మాత్రమే అయినా సరే) ప్రవేశించకుండా ఏది అంత ఖచ్చితంగా అడ్డుకుంటున్నదో అని అది తనలో తాను ప్రశ్నించుకుంటుంది. అప్పుడు దానికి స్పష్టమైన సమాధానం ఇలా లభిస్తుంది:

నాకు తెలియదు, నేను ఇక్కడ ఉన్నాను, ఇంతే నాకు తెలుసు. ఇది నేను కాదు, కానీ దీనితోనే నేను ఎలాగోలా నెట్టుకురావాలి. ఎక్కడా మాంసపిండం లేదు, మరణించడానికి మార్గం కూడా లేదు. వదిలేయాలనే సంకల్పం, ఆ సంకల్పాన్ని కూడా వదిలేయడం—ఇలాంటి మాటలన్నీ అనడం సులభమే, చేయడం కూడా సులభమే; కానీ ఇదంతా వ్యర్థం. ఏదీ కదలలేదు, ఎవరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు. ఇక్కడ ఏమీ జరగదు, చాలా కాలం వరకు ఇక్కడ ఎవరూ ఉండరు. బయలుదేరడాలు, కథలు చెప్పడాలు—ఇవన్నీ త్వరలో జరగబోయేవి కావు. ఇక ఆ స్వరాలు ఎక్కడి నుండి వస్తున్నాయో తెలియదు కానీ, అవి పూర్తిగా మరణించినవి.

201

శామ్యుల్ బెకెట్ నవలలు

ఈ స్వరం కథలను చెబుతుంది; కానీ ‘మలోన్’ (Malone) లేదా ‘లె కాల్మాంట్’ (Le Calmant) నవలలోని కథానాయకులు కాలక్షేపం కోసం కథలు చెప్పినట్లుగా ఇది చెప్పదు. ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన అస్తిత్వాన్ని పొందేందుకు చేసే నిరంతర ప్రయత్నం—అయితే, ప్రతిసారీ విఫలమయ్యే ప్రయత్నం:

మళ్ళీ నా నోరు తెరుచుకున్నప్పుడు—ఎవరికి తెలుసు—బహుశా ఒక కథ చెబుతానేమో! ‘చెప్పడం’ (tell), ‘కథ’ (story) అనే పదాలకు ఉన్న అసలైన అర్థంతో ఒక కథను చెబుతాను. నాకు ఇంకా ఆశ ఉంది; మరణించిన వారితో నిండిన, నివాసయోగ్యమైన భూమిపై సజీవ ప్రాణులు అటు ఇటు తిరుగుతున్న ఒక చిన్న కథ. పగలు, రాత్రుల రాకపోకల మధ్య సాగే ఒక సంక్షిప్త కథ—మిగిలి ఉన్న పదాలతో దీన్ని చెప్పవచ్చు. నాకు ఇంకా ఆశ ఉంది, నిజంగానే ఉంది!

‘Je cherche à être’ (నేను అస్తిత్వం కోసం వెతుకుతున్నాను) అని ఆ స్వరం అంటుంది. సౌత్-ఈస్ట్ స్టేషన్‌లోని బెంచ్‌పై బిగుతుగా, నిటారుగా కూర్చుని, బొటనవేలుకు మరియు చూపుడు వేలుకు మధ్య తన టికెట్‌ను పట్టుకున్న ఈ వ్యక్తి నేనేనా? కాదు, నేను ఇక్కడ ఉన్నాను; ఎప్పటికీ రాని, ఎప్పటికీ బయలుదేరని ఒక రైలు కోసం వేచి చూస్తున్నాను. ఒక కేఫ్ టెర్రస్ మీదో, లేదా భూగర్భ రైల్వే స్టేషన్ మెట్ల మీదో భిక్షాటన చేస్తున్న ఈ జీవి నేనేనా? కాదు, నేను ఇక్కడ ఉన్నాను; మరొక నిశ్శబ్దంలో, మరొక చీకటిలో భిక్ష అడుగుతున్నాను. నేను కోరే భిక్ష భిన్నమైనది—అది ఉనికిలో ఉండటానికి అవకాశం కావాలని, లేదా ఇంకా చెప్పాలంటే, అసలు ఉనికిలోకి రాకుండానే అంతమైపోవాలని కోరుకుంటున్నాను. నిజానికి, ఈ ‘స్వరం’ (voice) ఊహించగలిగే ఏకైక ఉనికి—ఒక ‘వెంట్రిలోక్విస్ట్ బొమ్మ’ (ventriloquist’s doll) లాంటిది, లేదా చూడలేని, వినలేని, మాట్లాడలేని వ్యక్తి లాంటిది; కానీ, అటువంటి ఉనికిని కూడా దానికి నిరాకరిస్తారు. నేను నన్ను ఒక చోట ఉంచుకోవడానికి, స్థిరపరచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాను—అని ఆ స్వరం చెబుతుంది—తద్వారా అవసరమైతే మరో చోటికి వెళ్లే అవకాశం ఉంటుందని భావిస్తుంది. అయితే, ఈ ‘స్వయం’ (self) అనేది—ప్రూస్ట్ (Proust) పేర్కొన్నట్లుగా—‘ఒక అపరిచితుడు, అంటే మనమే’ (that stranger, oneself) అనే స్థితిలో ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, ఈ ‘స్వయం’కు తనను తాను రెండుగా విభజించుకునే ఒక విచిత్రమైన, కలవరపరిచే అలవాటు ఉంది:

నేను నా తండ్రిని, నేను నా కుమారుడిని; నేనే నాకు ప్రశ్నలు వేసుకున్నాను, నాకు తోచినంత ఉత్తమంగా సమాధానాలు చెప్పుకున్నాను. ప్రతి సాయంత్రం, అదే పాత కథను నాకు నేనే చెప్పుకున్నాను… ఈ సాయంత్రం కూడా అదే జరుగుతున్నట్లుంది; నేను నా చేతుల్లోనే ఉన్నాను, నన్ను నేనే నా చేతుల్లో పట్టుకున్నాను—ఎక్కువ ఆప్యాయతతో కాకపోయినా, చాలా విశ్వసనీయంగా, ఎంతో నమ్మకంగా పట్టుకున్నాను.

ఈ ‘స్వయం’లో ఒక భాగం ఎక్కడికో వెళ్ళిపోవచ్చు, అదే సమయంలో మరొక భాగం స్నేహితుల మధ్య నిలబడి, తల ఊపుతూ—‘ఇతనేనా? నిజంగా ఇతనేనా, ఇది సాధ్యమేనా?’ అని ఆశ్చర్యపోవచ్చు. ఆ తర్వాత, అదే స్నేహితులతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతూ, తన రెండో సగభాగాన్ని వదిలేస్తుంది—ఒక కూడలి వద్ద మెర్సియర్ (Mercier) మరియు గార్నియర్ (Garnier) విడిపోయినట్లుగా.

ఈ స్వరం—అంటే ఉనికిలో లేని ఈ అస్తిత్వం—ఏదైనా నియంతల వల్ల బాధపడుతోందా? పర్వత శిఖరంపై ఉన్నప్పుడు, ‘నువ్వు అక్కడ ఉండకూడదు’ అని ఎవరో అన్నట్లుగా అది ఖచ్చితంగా చెబుతుంది. అయితే, నేను దోషినా? అని అది ఆలోచిస్తుంది. న్యాయమూర్తి మరియు…

202

చివరి వీరులు

నిందితుడు, సాక్షి, న్యాయవాది మరియు న్యాయనిర్ణేత, ఈ పాత్రలన్నింటినీ ఆ స్వరం ఏకకాలంలో పోషించాల్సి ఉంది; అసలు ప్రశ్న ఏమిటంటే, ఈ విచారణ ఏ కేసుపై జరుగుతోంది?

కానీ నేను ఎవరిని ఇంత తీవ్రంగా అసంతృప్తికి గురిచేశాను, ఈ అర్థం చేసుకోలేని శిక్షను నేను అనుభవించాల్సి వస్తోంది, అంతా అర్థం చేసుకోలేనిది, స్థలం మరియు మనస్సు, అసత్యం మరియు అర్థం చేసుకోలేనిది, బాధ మరియు కన్నీళ్లు, చివరికి ఆ పాత తీవ్రమైన ఆక్రందన కూడా, ‘ఇది నేను కాదు, ఇది నేను కాజాలదు.’

ఆ స్వరం తన ‘సంరక్షకుల’ గురించి కూడా ప్రస్తావిస్తుంది — వారికి పేకాట ఆడే హక్కు ఉందా, కాస్త వినోదం పొందే హక్కు ఉందా? ఆ పేరులేనివాడు కూడా తనను తాను అదే ప్రశ్న వేసుకున్నాడు, దానికి సమాధానం ఉండదు.

బహుశా, చివరికి, ఏకైక నియంత తానేనేమో:

నేను అతని తలలో లేను, అతని పాత శరీరంలో ఎక్కడా లేను, అయినా నేను అక్కడే ఉన్నాను,

అతని కోసం నేను అక్కడే ఉన్నాను, అతనితో పాటు, ఈ గందరగోళమంతా అతని నుండే. నేను అక్కడ లేకపోవడాన్ని గమనిస్తే అతనికి చాలు… కానీ లేదు, అతనికి నేను అక్కడే కావాలి, నాకంటూ ఒక రూపంతో, నాకంటూ ఒక ప్రపంచంతో, అతనిలాగే, అతనికి వ్యతిరేకంగా, నేను సర్వస్వం అయిన నేను, శూన్యమైన అతనిలాగే. నాకు ఉనికి లేదని అతను భావించినప్పుడు, నన్ను శూన్యం చేయాలని అతను కోరుకుంటాడు, మరియు దానికి విరుద్ధంగా, పిచ్చి, పిచ్చి, అతను పిచ్చివాడు.

నిజం ఏమిటంటే, అతను నన్ను చంపడానికి వెతుకుతున్నాడు, తద్వారా నేను అతనిలాగే చనిపోతాను, బ్రతికున్నవారిలాగే చనిపోతాను. . . . తనకు మాటలు రావడం లేదని అతను అనుకుంటున్నాడు,

మాటలు రాకపోవడం ద్వారా అతను నా మౌనాన్ని పట్టుకోగలనని, నా మౌనంతో పాటు తను కూడా మౌనంగా ఉండగలనని అనుకుంటున్నాడు. . . . తనకు చరిత్ర లేకపోవడానికి నేనే కారణం కావాలని అతను కోరుకుంటున్నాడు, సహజంగానే అతనికి చరిత్ర లేదు, కానీ నాపై ఒక చరిత్రను రుద్దాలని కోరుకోవడానికి అది సాకు కాదు. . . . ఈ సాయంత్రం అతను మాట్లాడేది అలాగే, నాతో మాట్లాడించేది అలాగే, తనతో తానే మాట్లాడుకునేది అలాగే, నేను మాట్లాడేది అలాగే, ఈ సాయంత్రం, ఇక్కడ, ఈ భూమిపై, నేను, నేను మరియు నా కల్పనలు తప్ప మరెవరూ లేరు, మరియు శబ్దం చేయని ఒక స్వరం, ఎందుకంటే అది దేని వైపుకూ వెళ్ళదు.

చివరి వాక్యం ఈ విషయాన్ని సరిగ్గా, లేదా సాధ్యమైనంత సరిగ్గా చెబుతుంది:

nous sommes finis^ qui nefUmes jamais.

ఆ స్వరం నివసించే లోకంలో, ఏదీ చెప్పబడదు,

దేనికీ పేరు పెట్టబడదు: rien rCest nommable^ rien n^est dicible. నిజం అనేది ఒక అసహ్యకరమైన పదం, అలాంటప్పుడు ఇన్ని అబద్ధాలకు ఎందుకు సిగ్గుపడాలి, tant

defois le meme mensonge et mensongerement ddmentii Like Kxapp

ఒకప్పటి తనను చూసి, అంతకంటే మునుపటి తనను చూసి వెక్కిరిస్తూ, ఈ స్వరం

‘au juste’ అనే పదాన్ని చూసి పకపక నవ్వుతుంది, ఆపై నవ్వడం ఆపి, గొణుగుతూ

ఆ జోక్ ఎప్పుడూ నవ్వించేదే కాదు. కాలం స్థలంగా మారుతుంది (le

temps iestfait espace), ఉనికి శూన్యంగా మారుతుంది, ప్రాముఖ్యత

ప్రాముఖ్యత లేకుండా పోతుంది, మరియు దీనికి విరుద్ధంగా కూడా జరుగుతుంది. అలసిపోయిన చేతి నుండి కలం జారిపోతుంది

సశేషం

మీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19-11-26-ఉయ్యూరు .

Unknown's avatar

About gdurgaprasad

Rtd Head Master 2-405 Sivalayam Street Vuyyuru Krishna District Andhra Pradesh 521165 INDIA Wiki : https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%97%E0%B0%AC%E0%B1%8D%E0%B0%AC%E0%B0%BF%E0%B0%9F_%E0%B0%A6%E0%B1%81%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%B8%E0%B0%BE%E0%B0%A6%E0%B1%8D
This entry was posted in రచనలు and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.