బులో జ్ఞాపకాలు –(త్రివేణి)
రచన: కె. ఆర్. శ్రీనివాస అయ్యంగార్-ఆంగ్ల రచనకు కు నా అనువాదం
ఫ్రీడ్రిక్స్రూ అనే మహోన్నత వ్యక్తి తర్వాత, ప్రిన్స్ వాన్ బులో నిస్సందేహంగా జర్మన్ రాజనీతిజ్ఞులలో అత్యంత ప్రసిద్ధుడు. బులో కుటుంబం ఒక పురాతనమైనది. యువ బెర్నార్డ్ వాన్ బులో, గొప్ప బిస్మార్క్ వద్దనే స్వయంగా దౌత్యశాస్త్రంలో తన తొలి పాఠాలు నేర్చుకున్నాడు. తన మాతృభూమికి సేవ చేయాలనే అపరిమితమైన కోరిక, అద్భుతమైన గ్రహణశక్తి, అలాగే సున్నితమైన పరిస్థితులను చక్కదిద్దడంలో సహజమైన నైపుణ్యంతో, బెర్నార్డ్ వాన్ బులో స్థిరంగా విజయ సోపానాలు అధిరోహించి, ఆ విజయం తనకే శోభను తెచ్చిపెట్టిందని గ్రహించాడు. అందువల్ల, తన చక్రవర్తి ఆయన్ని రోమ్లోని జర్మన్ రాయబారిగా ఉన్న తన సౌకర్యవంతమైన పదవిని వదులుకోమని ఆదేశించి, “బాడెన్ వాసి”గా పిలువబడే బారన్ మార్షల్ వాన్ బీబర్స్టీన్ తర్వాత, విదేశాంగ కార్యదర్శి పదవి అనే మరింత కష్టతరమైన, అదే సమయంలో మరింత విశిష్టమైన బాధ్యతలను చేపట్టమని కోరినప్పుడు అందులో ఆశ్చర్యమేమీ కలగలేదు. ఇది 1897వ సంవత్సరం. తన ఆకర్షణీయమైన వ్యక్తిత్వం, “ప్రసిద్ధ వాక్చాతుర్యం,” మనుషులు మరియు విషయాల గురించిన అసాధారణ పరిజ్ఞానం, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయ పరిస్థితిపై ఆయనకున్న నిశితమైన మరియు కచ్చితమైన అవగాహనతో, హెర్ వాన్ బులో అత్యంత సమర్థుడైన విదేశాంగ కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. ఆయన కైజర్ యొక్క పూర్తి విశ్వాసాన్ని, అలాగే వృద్ధ మరియు గౌరవనీయుడైన ఇంపీరియల్ ఛాన్సలర్, ప్రిన్స్ హోహెన్లోహే యొక్క విశ్వాసాన్ని కూడా పొందారు. 1900వ సంవత్సరం అక్టోబర్లో, ఆ వృద్ధ ప్రిన్స్ తాను ఇకపై కొనసాగలేనని గ్రహించి, తన రాజీనామాను సమర్పించవలసి వచ్చినప్పుడు, విదేశాంగ కార్యదర్శి కౌంట్ బులో రూపంలో హోహెన్లోహేకు ఉత్తమ వారసుడు దొరికాడని కైజర్ విల్హెల్మ్ II గ్రహించారు. మరియు 1900 నుండి, బులో దాదాపు ఒక దశాబ్దం పాటు ఇంపీరియల్ ఛాన్సలర్గా మరియు ప్రష్యన్ విదేశాంగ మంత్రిగా పనిచేశారు. విలియం II తన ఛాన్సలర్పై ఎంత గొప్ప విశ్వాసం ఉంచారంటే, ఆయన ఒకసారి ఇలా వ్యాఖ్యానించారు: “బులో నా బిస్మార్క్ అవుతాడు.” అంత సమర్థుడు, అనుభవజ్ఞుడైన రాజనీతిజ్ఞుడి తర్వాత బలహీనుడు, అసమర్థుడు, ఊహాశక్తి లేనివాడైన బెత్మన్ హోల్వెగ్ అధికారంలోకి రావడం కైజర్ పాలనకే కాక జర్మన్ సామ్రాజ్యానికీ పట్టాభిషిక్తమైన విషాదం. కైజర్ సివిల్ క్యాబినెట్ చీఫ్ అయిన వృద్ధ లుకానస్, బులో ఛాన్సలర్గా నియమితులయ్యారని తెలియగానే, కైజర్ మరియు ఛాన్సలర్ ఎంతకాలం కలిసి పనిచేయగలరోనని సందేహించారు. కొద్దికాలం తర్వాత కౌంట్ బులోను కలిసినప్పుడు ఆయన ఇలా అన్నారు: “రీచ్స్టాగ్లో (జర్మన్ పార్లమెంటులో) తన స్థానాన్ని నిలబెట్టుకోగల ఛాన్సలర్ మనకు కావాలి; తన ప్రత్యర్థులను ఎదుర్కొని, వారికి ధీటుగా సమాధానమివ్వగల వ్యక్తి కావాలి—అలాంటి వ్యక్తిని దేశం మొత్తం గమనించాలి. మనకు కావలసింది ఒక బలమైన వ్యక్తిత్వం… అసలు సమస్య ఏమిటంటే, అసాధారణమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన ఛాన్సలర్, కైజర్తో ఎంతకాలం కలిసి ఉండగలరు?” హెర్ వాన్ లుకానస్ కాసేపు ఏమీ మాట్లాడలేదు. ఆ తర్వాత, కొత్త ఛాన్సలర్ చేతిని గట్టిగా నొక్కుతూ, అర్థవంతంగా ఇలా అన్నారు: “ఇక అంతా దేవుడికే వదిలేయాలి.” ఏది ఏమైనప్పటికీ, విధి నిర్ణయం ప్రకారం—1909 నాటి దురదృష్టకర రోజుల్లో—కైజర్తో బులోకు ఉన్న ఆ ‘బంధం’ విడాకులతో, శాశ్వత విభజనతో ముగిసింది.
ప్రిన్స్ వాన్ బులో, తన పదవీ విరమణ అనివార్యమైనప్పటికీ, రాజకీయాల పట్ల ఆసక్తిని కోల్పోలేదు. పైగా, తన మాతృభూమి, రాజవంశం మరియు కైజర్ (జర్మన్ చక్రవర్తి) పట్ల ఆయనకు ఉన్న గాఢమైన అనురాగం, తన దేశ వ్యవహారాలను ఎప్పటిలాగే దూరదృష్టితో, ఉత్సాహంతో గమనించేలా చేసింది. తన దేశం వరుస విపత్తుల వైపు వేగంగా అడుగులు వేస్తుంటే, ఆయన దీనవదనంతో చూస్తూ ఉండిపోయారు. బెత్మాన్ మరియు జాగోలు, ఆయన ఎంతో శ్రమించి సాధించిన విజయాలన్నింటినీ నాశనం చేస్తున్నారు. సమీక్షించబడుతున్న ఈ ముఖ్యమైన పుస్తకానికి ముందుమాటలో హెర్ వాన్ స్టాక్హామర్న్ పేర్కొన్నట్లుగా, పదవీ విరమణ తర్వాత సుదీర్ఘమైన, బాధాకరమైన సంవత్సరాలలో ప్రిన్స్ వాన్ బులో అనుభవించిన అతిపెద్ద వేదన ఏమిటంటే—”అధికారం లేని అంతర్దృష్టిని కలిగి ఉండటం.” తన జీవితకాల కృషిని, అసమర్థుడైన తన వారసుడు నిర్లక్ష్యంగా ధ్వంసం చేస్తుంటే ఆయన ఎంతగా వేదన చెంది ఉంటారో! ఆ వారసుడే సెర్బియాకు జారీ చేసిన అల్టిమేటం ద్వారా, మరియు దౌత్యపరంగా వ్యవహరించిన తీరు ద్వారా, ప్రష్యా మరియు జర్మనీ చరిత్రలోనే కాక, ప్రపంచ చరిత్రలోనే అత్యంత భయంకరమైన తప్పులలో ఒకటి చేశాడు! యుద్ధ సమయంలో కూడా, ప్రిన్స్ వాన్ బులో తిరిగి ఇంపీరియల్ ఛాన్సలరీకి (ప్రభుత్వ ప్రధాన పదవికి) చేరుకోవడానికి, తద్వారా రాజవంశానికి మరియు మాతృభూమికి జరిగిన అన్యాయాన్ని సరిదిద్దడానికి గౌరవప్రదమైన మార్గాలన్నింటినీ అన్వేషించారు. కానీ, మొండివాడైన కైజర్ అందుకు అంగీకరించలేదు, బెత్మాన్ కూడా తన పదవిని వదలడానికి ఇష్టపడలేదు. 1918లో ఎదురైన ఓటములు, విప్లవం, కైజర్ దేశం విడిచి పారిపోవడం, నౌకాదళం అవమానకరంగా లొంగిపోవడం, యుద్ధ విరమణ ఒప్పందం (ఆర్మిస్టైస్), మరియు విషాదకరమైన వెర్సైల్లెస్ సంధి—ఇలా వరుస విపత్తులను ఆయన ఏకాంతంలో ఉండి, భారమైన హృదయంతో భరించారు; తన మాతృభూమి కోసం అంతర్గతంగా రోదించారు. ఆయన నమ్మకాల్లో లేదా గాఢమైన భావోద్వేగాల్లో ఎటువంటి ప్రాథమిక మార్పు రాలేదు; కేవలం “అప్పటివరకు కైజర్ మరియు రాజవంశం పట్ల ఉన్న ఆందోళన స్థానంలో, జర్మన్ ప్రజల భవిష్యత్తు మరియు దేశ భవితవ్యం పట్ల మరింత తీవ్రమైన ఆందోళన చోటుచేసుకుంది.”
1920వ సంవత్సరంలో ప్రిన్స్ వాన్ బులో తన జ్ఞాపకాలను (Memoirs) రాయాలనే ఆలోచన చేశారు. 1921 నుండి 1926 మధ్యకాలంలో ఆయన మొత్తం హస్తప్రతిని నోటి మాట ద్వారా చెప్పి రాయించారు; ఇది ఇప్పుడు నాలుగు భారీ సంపుటాలుగా ఉంది. దీని అసలు జర్మన్ ప్రతిలో మొదటి సంపుటాన్ని 1930 సెప్టెంబర్లో ఉల్స్టెయిన్ సంస్థ ప్రచురించగా, ఇప్పుడు దానిని పుట్నం సన్స్ సంస్థ ఆంగ్లంలోకి అనువదించి విడుదల చేసింది. రెండవ సంపుటం 1903 నాటి మొరాకో సంక్షోభం నుండి 1909లో ఛాన్సలర్ పదవికి రాజీనామా చేసే వరకు ఉన్న కాలాన్ని వివరిస్తుంది. మూడవ సంపుటం 1909 నుండి ఒక దశాబ్దాన్ని పూర్తిగా ఆవరించి ఉంటుంది, ఇందులో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలంతో పాటు సామ్రాజ్య పతనానికి గల కారణాలను కూడా సమీక్షిస్తుంది. నాలుగవ మరియు చివరి సంపుటం మనల్ని చాలా ముందు కాలానికి తీసుకువెళ్లి, యువరాజు యొక్క బాల్యం, యవ్వనం మరియు 1897లో ఆయన విదేశాంగ కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యే వరకు గల ఆయన దౌత్య వృత్తికి సంబంధించిన జ్ఞాపకాలను అందిస్తుంది. ప్రిన్స్ వాన్ బులో జ్ఞాపకాల యొక్క విశిష్ట ప్రాముఖ్యత గురించి విపులంగా చెప్పడం నిరాడంబరంగా ఉంటుంది. ఐరోపా చరిత్రకు, ముఖ్యంగా ఫ్రాంకో-ప్రష్యన్ యుద్ధంతో ప్రారంభమై వెర్సైల్స్ ఒప్పందంతో ముగిసిన కాలానికి, ఇవి ఎంతగానో అవసరమైన మరియు అనివార్యమైన అనుబంధంగా ఉన్నందున, ఈ జ్ఞాపకాలు ఏ చారిత్రక గ్రంథాలయంలోనైనా ఎల్లప్పుడూ ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తాయి. తన జీవితాంతం వరకు (రాకుమారుడు 1929 అక్టోబర్ 28న మరణించారు), మాజీ ఛాన్సలర్ అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తిని నిలుపుకున్నారు, దానిని ఆయన తన జ్ఞాపకాలలో అద్భుతంగా ఉపయోగించుకున్నారు. ఆయన పుట్టుక, వృత్తి, సంబంధాలు మరియు సహజమైన సౌమ్యత ఆయన కాలంలో చక్రవర్తులు, రాణులు, ప్రధాన మంత్రులు మరియు ఫీల్డ్-మార్షల్స్, ధనిక బ్యాంకర్లు మరియు గౌరవనీయమైన పోప్లతో, నిజానికి ఆయన కాలంలోని దాదాపు ప్రముఖులందరితో సన్నిహిత సంబంధాలను ఏర్పరిచాయి. మర్యాదకు మారుపేరు, నాగరికత, సౌమ్యత, అపారమైన లోతు, చాకచక్యం కలగలిసినవాడు, ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతంగా, తన కోపాన్ని అదుపులో ఉంచుకునేవాడు, యువరాజు వాన్ బులో తాను కలిసిన ప్రతి ఒక్కరినీ ఆకట్టుకోవడంలో, లేదా మంత్రముగ్ధులను చేయడంలో ఎప్పుడూ విఫలం కాలేదు. తన చక్రవర్తి అయిన ప్రభువు మాటల్లో గానీ, చేతల్లో గానీ, లేదా అతని స్నేహితులు లేదా అధీనంలో ఉన్నవారి లెక్కలేనన్ని తప్పులకు, వాక్చాతుర్యం, ఎల్లప్పుడూ చాకచక్యం గల బులో ఒక సమర్థవంతమైన ద్రావకంలా ఉండేవాడు. అది పొరపాట్లు చేసే వారిని ఎలాంటి చిక్కుల నుంచైనా సులభంగా బయటపడేసేది. చక్రవర్తి యొక్క అవివేక ప్రసంగాలు ఆలోచనాపరులందరికీ ఎప్పుడూ చికాకు తెప్పించేవి. కానీ రీచ్స్టాగ్లో విషయాలను చక్కదిద్దడానికి బూలో యొక్క చాకచక్యం మరియు వాక్చాతుర్యంపై ఆధారపడవచ్చు. పన్నెండు వేల మార్కుల వ్యవహారంలో, పశ్చాత్తాపపడిన విదేశాంగ కార్యదర్శి, కౌంట్ పోసాడోవ్స్కీ-వెహ్నర్, తన అధిపతిలో ఊహించని బలమైన అండను కనుగొన్నారు – ఇది ఊహించనిది ఎందుకంటే, బూలోను ఇంపీరియల్ ఛాన్సలర్గా నియమించడాన్ని ఆ కౌంట్ మొదటి నుంచీ వ్యతిరేకించారు. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, లూకానస్ చెప్పినట్లుగా, ఆ యువరాజుకు ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వం ఉంది. ఈ పరిస్థితులన్నిటి కారణంగా, మరియు యువరాజు యొక్క విస్తృతమైన పాండిత్యం, భాష యొక్క అపారమైన వనరులపై ఆయనకున్న పట్టు కారణంగా కూడా, ఆ వివేకవంతుడైన రాజనీతిజ్ఞుని జ్ఞాపకాలు అసాధారణమైన ఆసక్తిని కలిగిస్తాయి. ఆలోచనాపరులైన, మంచి పరిజ్ఞానం ఉన్న విమర్శకులు ఈ జ్ఞాపకాలను సెయింట్ సైమన్ జ్ఞాపకాలతో లేదా బిస్మార్క్ యొక్క ‘రిఫ్లెక్షన్స్ అండ్ రికలెక్షన్స్’తో సమానంగా పరిగణించినప్పుడు, ఆ పోలికను ఎవరైనా సులభంగా అభినందించవచ్చు. మిగిలిన మూడు సంపుటాలు ప్రచురించబడినప్పుడు, యువరాజు వాన్ బూలో జ్ఞాపకాలు, వాటి సంయుక్త విలువలో, ఇతర గ్రంథాలను మించిపోతాయనడంలో నాకు ఎటువంటి సందేహం లేదు.
స్వచ్ఛమైన ఆనందాన్నిచ్చే ఈ గ్రంథాన్ని చేతిలోకి తీసుకుని, పేజీలు తిప్పుతూ, అందులో ఒకచోట చేరిన అపారమైన సమాచారాన్ని నిశ్శబ్దంగా జీర్ణించుకుంటున్నప్పుడు, గంటల తరబడి ఆకలి బాధలు గానీ, శారీరక అలసట గానీ మనల్ని పట్టి పీడించలేవు. ఇది కొంతవరకు ప్రిన్స్ వాన్ బులో నాటకంలోని వక్త ప్రసంగాన్ని విన్నట్లు ఉంటుంది. చరిత్ర మన కళ్ల ముందు ఆవిష్కృతమవుతుంది: ప్రసిద్ధులైన లేదా అపఖ్యాతి పాలైన వ్యక్తుల చిత్రపటాలు, అవి చిన్నవైనా లేదా పెద్దవైనా, మన ముందు గంభీరంగా నడుస్తాయి: ఉల్లాసభరితమైన కథలు, గంభీరమైన సంభాషణలు, రాజరిక విందులు, దౌత్య కుట్రలు, రాజకీయ చర్చలలోని గందరగోళ వైరుధ్యాలు, కైజర్ యొక్క ఉద్వేగాలు, మాంట్స్ మరియు యూలెన్బర్గ్ల ఉత్సాహభరితమైన లేఖలు – మన ముందు స్పష్టంగా ఉంచబడిన ఈ బహుళ విందుతో మనం అబ్బురపడతాము. ఇంతటి బరువైన గ్రంథంలో, ఒక్కటైనా నీరసమైన పేరా ఉందా? లెక్కలేనన్ని పక్కమాటలు, ప్రస్తావనలు, అటూ ఇటూ తొంగిచూడటాలు ఉన్నప్పటికీ, ఒక్క వాక్యమైనా నిజంగా సందర్భానికి తగనిదిగా అనిపిస్తుందా? ఈ ప్రశ్నలకు నేను ప్రతికూలంగా సమాధానం చెప్పడానికి ఏమాత్రం సంకోచించను. ప్రాచీన గ్రంథాల నుండి, జర్మన్, ఫ్రెంచ్, ఇటాలియన్ లేదా ఆంగ్ల రచయితల నుండి ఉల్లేఖనలు, అరడజను భాషల నుండి జనాదరణ పొందిన అక్కడక్కడా ఉన్న విషయాలు, అన్ని దేశాల మరియు అన్ని కాలాల చరిత్ర నుండి సేకరించిన సందర్భోచితమైన ఉపమానాలు, చివరికి ప్రాచీన లేదా అన్యమత పురాణాల నుండి తగిన చిత్రాలు కూడా – ఇవన్నీ ఈ రచనకు శాశ్వతమైన తాజాదనాన్ని, ఒక ఉన్నతమైన ఆకర్షణను మరియు మంత్రముగ్ధతను అందిస్తాయి. మనం కేవలం తన కాలంలో సామ్రాజ్య ఛాన్సలర్గా పనిచేసిన ఒక ప్రముఖ జర్మన్ రాజనీతిజ్ఞుడి ముందు మాత్రమే కాకుండా, మానవ శాస్త్రాలను భక్తితో అభ్యసించే ఒక విద్యార్థితో, ఒక పండితుడితో, దాదాపు ఒక తత్వవేత్తతో సన్నిహిత సంభాషణలో ఉన్నామనే భావన కలుగుతుంది. వాస్తవానికి అతనిది రంగులేని కథ కాదు. అతనికి చాలా బలమైన ఇష్టాలు, అంతే బలమైన అయిష్టాలు ఉన్నాయి. అతను ఒక ప్రత్యర్థిని ద్వేషంతో ఎంత తీవ్రంగా నాశనం చేస్తాడో, అంతే తీవ్రతతో ప్రశంసల వర్షం కురిపిస్తాడు. కానీ ప్రశంసించడంలో గానీ, నిందించడంలో గానీ అతను చాలా నిష్ఠగా మనస్సాక్షికి కట్టుబడి ఉంటాడు. అతను హృదయపూర్వకంగా మాట్లాడతాడు. రాకుమారుడి ప్రధాన ఆందోళన “తన జ్ఞాపకాలలో అత్యంత ఖచ్చితత్వాన్ని మరియు సంపూర్ణ సత్యాన్ని పొందుపరచడమే” అని ఆ జ్ఞాపకాల జర్మన్ సంపాదకుడు మాకు చెప్పారు. మరియు ఉల్స్టైన్తో దాని ప్రచురణకు ఒప్పందం కుదిరినప్పుడు, “తాను వ్రాసిన దాని యొక్క చిత్తశుద్ధిని, విశ్వసనీయతను ప్రపంచం విశ్వసించాలి” అనే ఉద్దేశ్యంతో, ఆ పుస్తకాన్ని మరణానంతరం మాత్రమే ప్రచురించాలనే షరతును యువరాజు పట్టుబట్టారు. యువరాజు యొక్క అనేక పరిణతి చెందిన తీర్పులపై వివాదం సహజంగానే అనివార్యం; కానీ ఇంతవరకు చెప్పవచ్చు, ఒక కేసులోని వాస్తవాలను బట్టబయలు చేయడంలో, ఈ జ్ఞాపకాల రచయితపై అజాగ్రత్త నిర్లక్ష్యం లేదా ఉద్దేశపూర్వక వక్రీకరణ అనే ఆరోపణలు చేయలేము.
ప్రపంచ నాటకంలోని ఎందరో ముఖ్య పాత్రధారులు ఈ జ్ఞాపకాల ప్రశాంతమైన, గంభీరమైన ప్రవాహంలో తరచుగా తారసపడతారు. కానీ కైజర్ వ్యక్తిత్వం ఎల్లప్పుడూ మన ముందు ఉంటుంది, ప్రతి మలుపులోనూ మన అత్యంత ఆశాజనక అంచనాలను ఆశ్చర్యపరుస్తూ, తికమక పెడుతూ ఉంటుంది. కైజర్ ఈ పుస్తకం యొక్క వాతావరణమంతటా వ్యాపించి, దానికి జీవం పోశాడని చెప్పడంలో ఏమాత్రం అతిశయోక్తి లేదు. ఈ జ్ఞాపకాలలో కైజర్ పట్ల బూలో యొక్క సాధారణ వైఖరిని హెర్ వాన్ స్టాక్హామర్న్ సమర్థవంతంగా సంగ్రహించారు: “కైజర్పై బూలో తీర్పు ఎప్పుడూ చేదుగా లేదా అన్యాయంగా ఉండదు. అతను తన సార్వభౌముడిని విమర్శించినా లేదా నిందించినా కూడా, కైజర్ యొక్క విశిష్టమైన వ్యక్తిత్వానికి మరియు అతని చక్కటి మానవ లక్షణాలకు న్యాయంగానే ఉంటాడు.” అయితే, ప్రస్తుత సమీక్షకుడికి బూలో రెండు విషయాలలో కైజర్పై చాలా కఠినంగా ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది. “పైలట్ను దించడం” అనే నింద మొత్తాన్ని బూలో కైజర్పై వేస్తాడు: ఉదాహరణకు, పేజీలో… 129, “తన యవ్వనపు అవివేకంలో, అపరిపక్వమైన ప్రవర్తనతో, తన చేదు మాటల్లో చెప్పాలంటే, ఒక నిజాయితీ లేని సేవకుడిలా యువరాజు బిస్మార్క్ను తరిమివేశాడు.” రష్యాతో పునఃభీమా ఒప్పందంపై, అత్యున్నత క్యాబినెట్ ఆర్డర్ పునరుద్ధరణపై, కార్మిక సమస్యపై తలెత్తిన తగాదాలు, బిస్మార్క్ను తొలగించడానికి కేవలం సాకులు మాత్రమేనని బలోకు అనిపిస్తుంది. తన విజయవంతమైన పాలనకు అదే అత్యంత ఆవశ్యకమని కైజర్ భావించాడు. కానీ, ఈ విషయంపై కార్ల్ ఫ్రీడరిచ్ నోవాక్ (పుట్నామ్స్) రచించిన, చక్కగా ఆధారాలతో కూడిన ‘కైజర్ అండ్ ఛాన్సలర్’ అనే వ్యాసాన్ని చదివిన తర్వాత, ఛాన్సలర్ వల్లే కైజర్ అతనితో ముందుకు సాగడం అసాధ్యమైందని ఒకరు నిర్ధారణకు రావాలి. రెండవదిగా, 1918 నవంబరులోని వర్ణనాతీతమైన విషాదకరమైన రోజులలో “దేశం, రాజవంశం, మరియు స్వయంగా కైజర్ యొక్క ప్రయోజనాల దృష్ట్యా, యుద్ధభూమిలో గౌరవప్రదమైన మరణం… పలాయనం కంటే వంద, వెయ్యి రెట్లు శ్రేష్ఠమైనది” అని ప్రిన్స్ వాన్ బులో భావిస్తారు. ఇది హెర్ ఎమిల్ లుడ్విగ్ అభిప్రాయం కూడా. వాస్తవాలను అమాయకంగా వక్రీకరించడం, అలంకారిక అతిశయోక్తులు, మరియు తన కథానాయకుడి పట్ల రచయితకు ఉన్న ప్రాథమిక విముఖత వంటి విషయాలలో కైజర్ జీవితచరిత్రను మించినది మరొకటి ఉండదు. ఈ అన్యాయమైన నిందలోని అవాస్తవికతను, ప్రస్తుతం జర్మన్ సామ్రాజ్య (రైక్) అధ్యక్షుడిగా ఉన్న జనరల్ వాన్ హిండెన్బర్గ్ చక్కగా ఎండగట్టారు. 1920లోనే ఆయన ఇలా అన్నారు: చక్రవర్తి తన సైన్యాన్ని వదిలి పారిపోలేదు; సర్వసైన్యాధ్యక్షుడిగా ఆయన ముందుండి యుద్ధం చేయాలనే ప్రశ్న అక్కడ తలెత్తలేదు. ఎందుకంటే అప్పటికే సైన్యం, నౌకాదళం మరియు ప్రజలు తమ పాలకుడికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశారు. యుద్ధ విరమణకు ముందు ఆయన హాలండ్కు వెళ్లారంటే, అది తన దేశాన్ని అంతర్యుద్ధం అనే మరో ఘోర విషాదం నుండి కాపాడుకోవాలనే ఉద్దేశంతోనే తప్ప మరొకటి కాదు. కైజర్ వ్యక్తిగత ధైర్యసాహసాల గురించి ఎమిల్ లుడ్విగ్ ఏమన్నా సరే, ప్రిన్స్ వాన్ బులో స్వయంగా అంగీకరించిన వాస్తవం ఇది. ఈ ఒక్క అంశం మినహా, ప్రిన్స్ వాన్ బులో చెప్పిన మిగిలిన విషయాలతో నేను పూర్తిగా ఏకీభవిస్తాను; అంటే, కైజర్ గురించి ఆయన చిత్రించిన వ్యక్తిత్వం ఎంతో సహజంగా, మానవీయ కోణంతో కూడి ఉంటుంది. క్లోడ్విగ్-హోహెన్లోహె ఒకసారి బులోను ఉద్దేశించి, కైజర్ మానసిక స్థితి ఎలా ఉందని అడిగినప్పుడు (అంటే ఆయనకు పిచ్చి ఉందేమోనని పరోక్షంగా సూచిస్తూ), బులో ఇలా సమాధానమిచ్చారు: “రెండవ విలియంకు పిచ్చి ఏమీ లేదు… ఆయన శారీరకంగా పూర్తిగా సాధారణ స్థితిలో, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారు; నైతికంగా కూడా ఆయన స్వచ్ఛతకు నిదర్శనం. అయితే, ఆయనకు నరాల బలహీనత (న్యూరాస్థీనియా) ఉంది; అందుకే ఆయన తరచుగా అతిగా ఆశావాదానికి, లేదా అతిగా నిరాశావాదానికి లోనవుతుంటారు… రెండవ విలియంలోని అహంభావం (హైబ్రిస్) ఆయన చేసే గొప్పలు చెప్పుకునే ప్రసంగాల్లో కనిపిస్తుంది. ఇది ఆయనను అప్రతిష్టపాలు చేయడమే కాకుండా, రాజకీయంగా కూడా ప్రమాదకరంగా మారుతుంది.” మరొక సందర్భంలో, కైజర్కు ‘హృదయం’ (కరుణ లేదా సున్నితత్వం) ఉందా లేదా అనే చర్చ జరుగుతుంది. ఒకసారి బులో, బెత్మాన్, మోల్ట్కే కలిసి భోజనం చేస్తున్నప్పుడు, “కైజర్కు అస్సలు హృదయం లేదని మోల్ట్కే వాదించగా, ఆయనకు మంచి, ఉదాత్తమైన హృదయం ఉందని నేను వాదించాను. అప్పుడు బెత్మాన్ హోల్వెగ్, ఎప్పటిలాగే ఇబ్బందికరమైన మౌనంతో తప్పించుకున్నారు.” ఈ పుస్తకంలో బెత్మాన్ ఎక్కడ కనిపించినా, ఆయన పిరికితనం కారణంగా విమర్శలకు గురవుతుంటారు. ఇక మోల్ట్కే విషయానికి వస్తే, మొదటి మార్న్ యుద్ధంలో సంభవించిన విపత్తుకు ఆయనే బాధ్యుడని చెప్పడం సరిపోతుంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభ రోజుల్లో, మోల్ట్కే జనరల్ స్టాఫ్ చీఫ్గా ఉంటూ రెండు వైపులా యుద్ధాన్ని నడిపించినప్పుడు, అతను మేధావి అయిన ష్లీఫెన్ యొక్క యుద్ధ ప్రణాళికను యాంత్రికంగా అనుసరించాడు. ఆ సమయంలో జనరల్ ఎరిక్ వాన్ ఫాల్కెన్హైన్ తన డైరీలో ఇలా రాశాడు: “జర్మన్ జనరల్ స్టాఫ్ ఒక కొత్త నిర్ణయానికి రాలేకపోతోంది… ష్లీఫెన్ నోట్స్ ఇకపై ఏమాత్రం సహాయపడవు, అందువల్ల మోల్ట్కే తెలివికి అంతుపట్టడం లేదు.” ఏదేమైనా, మోల్ట్కే కైజర్కు మానవత్వం లేదని నిందించాల్సిన అవసరం లేదు. కెప్టెన్ లిడెల్ హార్ట్ వంటి గొప్ప విశ్లేషకుడు తన ‘రెప్యుటేషన్స్’ (ముర్రే)లో ఇలా అంటారు: “విలియం II తన ఎంపికలు చేసేటప్పుడు సామర్థ్యం కంటే పుట్టుకకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడనడంలో సందేహం లేదు.” ఇది పూర్తిగా అబద్ధం: మోల్ట్కేను నియమించడం నిస్సందేహంగా ఒక పెద్ద పొరపాటే, కానీ దానికి కారణం అతను “సామర్థ్యం కంటే పుట్టుకకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు” అని కాదు. అంతేకాకుండా, కైజర్తో తనకున్న సుదీర్ఘ అనుభవంతో ప్రిన్స్ వాన్ బులో ఇలా అంటారు: “కైజర్కు స్వయంగా ఇలాంటి పక్షపాతాలు లేవు. మధ్యతరగతి ప్రజల పట్ల ఆయన ప్రవర్తన…”
నేను ఇప్పుడు అడ్మిరల్ వాన్ టిర్పిట్జ్తో బూలోకు ఉన్న సంబంధాలను క్లుప్తంగా ప్రస్తావించి, ఈ సుదీర్ఘ సమీక్షను ముగిస్తాను. విల్హెల్మ్ II, టిర్పిట్జ్ మరియు బూలో గొప్ప జర్మన్ హై సీస్ ఫ్లీట్ను సృష్టించారు. తన పదవీకాలం అంతటా బూలో అడ్మిరల్కు అన్ని విధాలా సహాయం అందించారు. అనేక వర్గాల నుండి తీవ్ర వ్యతిరేకత ఉన్నప్పటికీ, రైక్స్టాగ్లో వివాదాస్పద నావికాదళ బిల్లును ఆమోదింపజేసింది బూలోనే. “మనం కొద్దికొద్దిగా హై సీస్కు అప్పగించిన వేల మిలియన్ల సంపదను, మన వాణిజ్య నౌకాదళాన్ని, మన వాణిజ్యాన్ని, వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న మన పరిశ్రమను” రక్షించుకోవడానికి, జర్మనీకి బలమైన నావికాదళం అత్యంత ఆవశ్యకమని ప్రిన్స్ వాన్ బూలో ప్రైవేట్గా మరియు బహిరంగంగా నొక్కి చెప్పడానికి ఎప్పుడూ వెనుకాడలేదు. అయినప్పటికీ, ఇంగ్లాండ్లో అసూయను, లేదా ప్రత్యక్ష శత్రుత్వాన్ని రేకెత్తించకుండా, నావికాదళ నిర్మాణం చాలా నిశ్శబ్దంగా జరగాలనే అభిప్రాయానికే ఆయన కట్టుబడి ఉన్నారు. యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు కైజర్ మరియు అతని ప్రియమైన బెత్మన్, అడ్మిరల్ వాన్ టిర్పిట్జ్ యొక్క ఉగ్రమైన విధానానికి అంగీకరించకపోవడం చాలా విచారకరం. ఈనాడు చాలా మంది నావికా నిపుణులు ఏమనుకుంటున్నారంటే, “1914 ఆగస్టులో, జర్మనీ తన పూర్తి నౌకాదళాన్ని ఒక గొప్ప దాడికి పంపి ఉంటే, యుద్ధం చాలా భిన్నంగా సాగి ఉండేది,” మరియు “జర్మనీ ఈనాడు ఉన్న స్థితిలో ఉండేది మాత్రమే కాదు, టిర్పిట్జ్పై తీర్పు కూడా భిన్నంగా ఉండేది.” ప్రిన్స్ వాన్ బులో యొక్క దేశభక్తికి సంబంధించిన ఈ గొప్ప కట్టడంపై నా నిష్ఫలమైన సమీక్షను ముగించడానికి, టిర్పిట్జ్ యొక్క విషాద గతి గురించి ఆ పుస్తకంలోని ఈ క్రింది ఉద్వేగభరితమైన పంక్తులను ఉటంకించడం కంటే మంచి మార్గం నాకు తెలియదు. ఈ పంక్తులలో 1914 నాటి తప్పు చేసిన వారిపై అణచివేయబడిన వేదన మరియు ఉన్నతమైన ధర్మబద్ధమైన ఆగ్రహం యొక్క అంతర్లీన భావం ప్రవహిస్తుంది: “అడ్మిరల్ వాన్ టిర్పిట్జ్ యొక్క గతి ఒక విషాదం, యుద్ధంపై ఆయన రాసిన పుస్తకం ఎంత విషాదమో అంత విషాదం; అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, జర్మన్ ప్రజల గతి, మన మాతృభూమి గతి కూడా అంతే విషాదం. అది ప్రపంచ చరిత్రలోనే అతిపెద్ద విషాదాలలో ఒకటిగా నిలిచి ఉంది. కానీ, నౌకాదళం అంతిమంగా నాశనమై, దానితో పాటు వచ్చిన భయంకరమైన పరిస్థితులు ఉన్నప్పటికీ, జర్మన్ ప్రజలు తమ వీరోచిత పూర్వ కార్యాలను, జూట్లాండ్ యుద్ధాన్ని, ఫాక్లాండ్ దీవుల యుద్ధాన్ని, కౌంట్ స్పీ మరియు అతని ఇద్దరు కుమారులను, ఒట్టో వెడ్డింగెన్ను మరియు జలాంతర్గాములలో ప్రయాణించి, పోరాడిన వారందరినీ ఎప్పటికీ, ఎన్నటికీ మరచిపోరు. వారు హృదయాలలో జీవిస్తారు.” జర్మన్ గాథలలోని వీరుల వలె, సీగ్ఫ్రీడ్ మరియు రోలాండ్ వలె, మన పూర్వ చరిత్రలోని వీరుల వలె, టోటిలా మరియు టేయా మరియు చెరుస్కన్కు చెందిన ఆర్మినియస్ వలె, టిర్పిట్జ్ కూడా జర్మన్ ప్రజల చరిత్రలో నిలిచిపోతాడు.” ప్రిన్స్ వాన్ బులో యొక్క ప్రవచనం సంపూర్ణంగా మరియు వైభవంగా నెరవేరాలని మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థిస్తున్నాము.
ఎవరు ఈ వాన్ బులో
బెర్న్హార్డ్ హెన్రిచ్ కార్ల్ మార్టిన్, ప్రిన్స్ ఆఫ్ బ్యూలో (జర్మన్: బెర్న్హార్డ్ హెన్రిచ్ కార్ల్ మార్టిన్ ఫ్యూర్స్ట్ వాన్ బ్యూలో [fɔn ˈbyːloː];[1] 3 మే 1849 – 28 అక్టోబర్ 1929) ఒక జర్మన్ రాజకీయవేత్త. ఆయన 1900 నుండి 1909 వరకు జర్మన్ సామ్రాజ్యానికి ఇంపీరియల్ ఛాన్సలర్గా మరియు ప్రష్యాకు మంత్రి-అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. వెల్ట్పాలిటిక్కు తీవ్ర మద్దతుదారుడైన బ్యూలో, జర్మనీని ఒక ప్రపంచ శక్తిగా మార్చడానికి తన ఛాన్సలర్షిప్ను అంకితం చేశారు. తన దేశంలో నిరంతర ఆర్థిక వృద్ధిని, ప్రధాన శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలను సాధించినప్పటికీ, అతని ప్రభుత్వపు యుద్ధోన్మాద విదేశాంగ విధానం ఫ్రెంచ్ థర్డ్ రిపబ్లిక్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ ఆఫ్ గ్రేట్ బ్రిటన్ అండ్ ఐర్లాండ్ మరియు రష్యన్ సామ్రాజ్యాన్ని ఆగ్రహానికి గురిచేసి, తద్వారా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం కావడానికి గణనీయంగా దోహదపడింది.
డానిష్-జర్మన్ కులీనుల ప్రముఖ కుటుంబంలో జన్మించిన బ్యూలో, అతని తండ్రి బెర్న్హార్డ్ ఎర్నెస్ట్ వాన్ బ్యూలో, ఒట్టో వాన్ బిస్మార్క్ ప్రభుత్వంలో విదేశాంగ కార్యదర్శిగా నియమితులైన తర్వాత జర్మన్ విదేశాంగ సేవలో ప్రవేశించారు. 1897లో విల్హెల్మ్ II చేత విదేశాంగ కార్యదర్శిగా నియమించబడటానికి ముందు, అతను రోమ్కు జర్మన్ రాయబారితో సహా అనేక దౌత్య పదవులను నిర్వహించారు. మూడు సంవత్సరాల తరువాత, హోహెన్లోహే యువరాజు రాజీనామా చేయడంతో అతను ఛాన్సలర్గా నియమితులయ్యారు.
ఛాన్సలర్గా, బ్యూలో దేశీయంగా జాగ్రత్తతో కూడిన, సంప్రదాయబద్ధమైన విధానాలను ప్రోత్సహిస్తూనే, విదేశీ వ్యవహారాలలో మాత్రం ఆశావహమైన, విస్తరణవాద విధానాన్ని అనుసరించారు. మొరాకోపై ఫ్రాన్స్ యొక్క పెరుగుతున్న నియంత్రణకు అతను బహిరంగంగా సవాలు విసరడం మొదటి మొరాకో సంక్షోభానికి దారితీసింది. ఇది ఫ్రెంచ్ మరియు బ్రిటిష్ వారిని మరింత ఆగ్రహానికి గురిచేసి, ఎంటెంటె కార్డియల్ను బలోపేతం చేయడానికి సహాయపడింది. 1908లో, డైలీ టెలిగ్రాఫ్ వ్యవహారం సందర్భంగా విల్హెల్మ్ యొక్క అనాలోచిత వ్యాఖ్యలు ప్రచురితమయ్యాయి. ఇది జర్మన్ విదేశీ సంబంధాలకు మరియు కైజర్ ప్రతిష్టకు గణనీయమైన నష్టాన్ని కలిగించింది. ఈ పొరపాటును నివారించడంలో విఫలమైనందుకు బ్యూలో నిందించబడ్డాడు. కైజర్ మరియు రీచ్స్టాగ్ ఇద్దరి మద్దతును కోల్పోయిన అతను, 1909లో రాజీనామా చేయగా, అతని స్థానంలో థియోబాల్డ్ వాన్ బెత్మాన్ హాల్వెగ్ నియమితులయ్యారు.
రాజీనామా తర్వాత బ్యూలో రోమ్కు తరలివెళ్లారు. 1914 చివరలో ఆయన పదవీ విరమణ నుండి తిరిగి వచ్చి, ఇటలీకి తాత్కాలిక రాయబారిగా పనిచేశారు. అయితే, రాజు విక్టర్ ఇమ్మాన్యుయేల్ IIIని సెంట్రల్ పవర్స్ (కేంద్ర శక్తులు) వైపు తీసుకురావడంలో ఆయన విఫలమయ్యారు. బ్యూలో 1929లో రోమ్లో 80 ఏళ్ల వయస్సులో మరణించారు.
డా.కె శ్రీనివాస అయ్యంగార్ పరిచయం
కొడగనల్లూరు రామస్వామి శ్రీనివాస అయ్యంగార్ (1908–1999), కె. ఆర్. శ్రీనివాస అయ్యంగార్ గా ప్రసిద్ధి చెందారు, ఈయన ఒక భారతీయ ఆంగ్ల రచయిత మరియు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ మాజీ వైస్-ఛాన్సలర్. ఈయనకు 1985లో ప్రతిష్టాత్మక సాహిత్య అకాడమీ ఫెలోషిప్ ప్రదానం చేయబడింది.
వృత్తి జీవితం
శ్రీనివాస అయ్యంగార్ 1908 ఏప్రిల్ 17న జన్మించారు. ఆయన 1947లో ప్రారంభమైన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలోని ఆంగ్ల విభాగంలో చేరారు.[1] 1966 జూన్ 30న, ఆయన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ వైస్-ఛాన్సలర్ అయ్యారు మరియు 1968 నవంబర్ 29 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. విశ్వవిద్యాలయంలోని పురాతన విభాగాలలో ఒకటైన ఆంగ్ల విభాగం, ఆధునిక ఐరోపా భాషల విభాగం నుండి ఏర్పాటు చేయబడింది. ఆయన 1969 నుండి 1977 వరకు సాహిత్య అకాడమీ ఉపాధ్యక్షుడిగా, ఆపై 1977 నుండి 1978 వరకు దాని తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. ఆయన ప్రెస్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా, 1970 నుండి 1979 వరకు సిమ్లాలోని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్డ్ స్టడీ బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్, సిఐఇఎఫ్ఎల్ (హైదరాబాద్) మరియు పి.ఇ.ఎన్., ఆల్ ఇండియా సెంటర్ కార్యనిర్వాహక వర్గంలో సభ్యుడిగా పనిచేశారు. ఆంధ్ర మరియు శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయాలు ఆయనకు డి. లిట్ డిగ్రీలను (గౌరవ డాక్టరేట్) ప్రదానం చేశాయి. ఆయన రచించిన ‘ఆన్ ది మదర్’ రచనకు 1980లో సాహిత్య అకాడమీ వార్షిక పురస్కారం లభించింది.[2]
లీడ్స్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆయన ఇచ్చిన ‘ఇండియన్ రైటింగ్ ఇన్ ఇంగ్లీష్’ ఉపన్యాసాలు ‘ఇండియన్ రైటింగ్ ఇన్ ఇంగ్లీష్’ అనే పుస్తకంగా వెలువడ్డాయి.[3]
అయ్యంగార్ 1972 అక్టోబర్లో, సిమ్లాలోని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్డ్ స్టడీలో శ్రీ అరబిందో యొక్క సావిత్రిపై ఆరు ఉపన్యాసాల శ్రేణిని ఇచ్చారు, ఈ క్రింది అంశాలను కవర్ చేస్తూ: యోగి మరియు కవి; సావిత్రి గాథ; అశ్వపతి మార్గదర్శి; సావిత్రి మరియు సత్యవాన్; సావిత్రి యోగం; ఉచ్ఛోదయం నుండి గొప్ప ఉచ్ఛోదయం వరకు.[4]
అయ్యంగార్ బ్రిటిష్, అమెరికన్ మరియు కామన్వెల్త్ సాహిత్యం, తులనాత్మక సౌందర్యశాస్త్రం, మరియు భారతదేశ ఆధ్యాత్మిక వారసత్వంపై విస్తృతంగా రచనలు చేశారు. ఆయన 40కి పైగా పుస్తకాలను రచించారు.[2]
సాహిత్య రచనలు
లిట్టన్ స్ట్రాచీ (1938)
ఇండో-ఆంగ్లియన్ లిటరేచర్ (1943)
లిటరేచర్ అండ్ ఆథర్షిప్ ఇన్ ఇండియా (1943)
ది ఇండియన్ కాంట్రిబ్యూషన్ టు ఇంగ్లీష్ లిటరేచర్ (1945)
శ్రీ అరబిందో – జీవిత చరిత్ర (1945)[5]
జెరార్డ్ మాన్లీ హాప్కిన్స్, ది మ్యాన్ అండ్ ది పోయెట్ (1948)
ఆన్ ది మదర్ (1952)
షేక్స్పియర్ (1964)
ఎడ్యుకేషన్ అండ్ ది న్యూ ఇండియా (1967)
ఇండియన్ రైటర్స్ ఇన్ కౌన్సిల్[6]
లీవ్స్ ఫ్రమ్ ఏ లాగ్: ఫ్రాగ్మెంట్స్ ఆఫ్ ఏ జర్నీ
రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (1965)
మెయిన్లీ అకాడమిక్ టాక్స్ టు స్టూడెంట్స్ అండ్ టీచర్స్ (1968)
గురునానక్ – ఏ హోమేజ్ (1973)
ఇండియన్ రైటింగ్ ఇన్ ఇంగ్లీష్ (1983)
ఆస్ట్రేలియా హెలిక్స్ (1983)
సీతాయన (1987)
తిరుక్కురళ్కు ఆంగ్ల అనువాదం (1988)
సాగ ఆఫ్ సెవెన్ మదర్స్ (1991)
కృష్ణ-గీతం (1994)
మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-21-11-26-ఉయ్యూరు .






