ప్రేమ లేని కథలు ఉండగలవా?(త్రివేణి)
శ్రీమతి కె. సావిత్రి-ఆంగ్లరచానకు నా అనువాదం
“ప్రపంచం యుద్ధం లేకుండా ఉండగలదా?” అని ఎవరైనా అడిగితే, మన సమాధానం ఏమిటి? “యుద్ధానికి కారణమైన వారు దానిని కొనసాగించకూడదని నిర్ణయించుకుంటే, అప్పుడు ఖచ్చితంగా యుద్ధం అంతమవుతుంది కదా!” అని మనం వెంటనే సమాధానం చెప్పవచ్చు. అయినప్పటికీ, ప్రపంచంలో శాంతిని నెలకొల్పడానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నా, నేటికీ యుద్ధం, దాని వల్ల కలిగే భయంకరమైన పరిణామాలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. ఈ నిస్సహాయ స్థితిలో, దేవుడు తన అనంత కరుణతో జోక్యం చేసుకుని, దీనికి ముగింపు పలకాలని మనం ప్రార్థించడం తప్ప ఏమీ చేయలేం. అయితే, “ప్రేమ లేని కథలు ఉండగలవా?” అనే ప్రశ్న అటువంటి నిస్సహాయ స్థితికి చెందినది కాదు. దీని కోసం మనం దైవిక సంకల్పంపై పూర్తిగా ఆధారపడి, చేతులు కట్టుకుని కూర్చోవాల్సిన అవసరం లేదు.
ప్రేమ లేని కథలు ఉండగలవా?… ఈ ప్రశ్న దేనిని సూచిస్తుంది? దీని అర్థం సరళంగా చెప్పాలంటే, ప్రేమ అనే అంశాన్ని ప్రస్తావించకుండా కథలు రాయడం సాధ్యమేనా? ఒకవేళ అలా రాస్తే, పాఠకులు వాటిని చదివి ఆనందించగలరా?
కథ అంటే ఏమిటి? ముందుగా దీనిని విశ్లేషించి చూద్దాం. హిందీ భాషకు చెందిన ఒక రచయిత ఇలా అన్నారు: “దేవుడు మనిషిని సృష్టించాడు, మనిషి తన సొంత ఆలోచనలతో కథను సృష్టించాడు.” అంటే, ప్రపంచం ఆవిర్భవించినప్పటి నుంచీ కథలు ఉన్నాయి, ప్రపంచం ఉన్నంత కాలం అవి ఉంటూనే ఉంటాయి. చిన్నతనంలో మనం పెద్దల నోటి వెంట కథలు వింటాం; పెద్దయ్యాక, ఆ బాధ్యత మనపై పడుతుంది, అప్పుడు మనం మన పిల్లలకు కథలు చెప్పడం ప్రారంభిస్తాం. చివరికి, మరణానంతరం మనం కూడా ఒక కథగానే మిగిలిపోతాం.
మనలాగే ఉండే స్త్రీపురుషులను సృష్టించి, వారిని మన జీవితాల్లోని సుఖదుఃఖాలకు గురిచేయడంలో ఒక ప్రత్యేకమైన ఆనందం ఉంటుంది. ఇది నిజం కాకపోతే, కథలు చెప్పాలన్నా, వినాలన్నా మనుషులకు ఇంతటి ఆసక్తి ఉండేది కాదు కదా!
పూర్వకాలంలో, నైతిక విలువలు కలిగిన కథలకే ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత ఉండేది. అయితే, అప్పట్లో ప్రేమ కథలు అస్సలు లేవని దీని అర్థం కాదు. మహాకావ్యాలన్నింటిలోనూ గొప్పదైన ‘రామాయణం’ ఒక అద్భుతమైన ప్రేమగాథ కాదా? రాముడు తన తండ్రి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టడం కోసం రాజ్యాన్ని, జీవితంలోని సమస్త సుఖభోగాలను త్యజించాడు. అయితే, రాముడు మరియు సీతల మధ్య ఉన్న గాఢమైన ప్రేమ, అలాగే వారు విడిపోయినప్పుడు అనుభవించిన దుఃఖం, వేదనలు మన హృదయాలను అంతకంటే తీవ్రంగా తాకవా? వారి ప్రేమ ఎంత పవిత్రమైనదంటే, అది మానవ జీవితాన్ని, దాని లక్ష్యాలను ఉన్నతమైన స్థితికి చేర్చి, మరింత గొప్పగా తీర్చిదిద్దుతుంది—ఇందులో ఎటువంటి సందేహం లేదు. కవులు అటువంటి ప్రేమనే కీర్తించారు; తాము రచించిన కావ్యాలలో, పాటలలో అమరత్వపు పరిమళాన్ని నింపారు.
ప్రేమ, ప్రేమ, ప్రేమ. ప్రేమ లేనిదే జీవితం లేదు. ప్రేమ అనే వేదిక ముందు తలవంచిన రాజులు, ఇక యుద్ధం గురించి ఎలా ఆలోచించగలరు? ప్రేమమయమైన మధుర స్వప్నాల్లో మునిగిపోయిన మంత్రులకు, యుద్ధం అనే ఆలోచన ఎలా కలుగుతుంది?” అని కవి భారతి తమిళంలో పాడారు.
పాశ్చాత్య దేశాల్లో, మధ్యయుగ కాలంలో, కవులు మరియు రచయితలు ప్రేమను కీర్తించడంలో ఎప్పుడూ అలసిపోలేదు. ఆ కాలంలో ఒక ధైర్యవంతుడైన యువకుడు, తాను ప్రేమించిన యువతి హృదయాన్ని గెలుచుకోవడానికి ఎంతటి గొప్ప, సాహసోపేతమైన పనులు చేసేవాడో మనం చదువుతాం. తన ప్రియురాలు తనను చూసి ఒక తీపి చిరునవ్వు నవ్వుతుందంటే చాలు, అతను తన ప్రాణాలను కూడా పణంగా పెట్టేవాడు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ప్రేమకు అంతటి ప్రాముఖ్యత ఉండేది; “ప్రేమించి విఫలం చెందడం, అసలు ప్రేమించకపోవడం కంటే మేలు” అనే నమ్మకం కూడా అప్పట్లో బలంగా ఉండేది.
భారతదేశంలోని రాజపుత్రుల కాలం గురించి ఆలోచిద్దాం. ఒక రాజపుత్ర యువకుడు తన ప్రియురాలిని దక్కించుకోవడానికి ఎంతటి వీరత్వంతో, సాహసంతో కూడిన పనులు చేసేవాడో చెప్పే కథలు ఎన్నో ఉన్నాయి! అయితే, ఆ కాలపు ప్రేమకు, నేటి కథల్లో చిత్రించే ప్రేమకు మధ్య చాలా తేడా ఉందని గమనించవచ్చు. పాశ్చాత్య సాహిత్యంలో ‘త్రికోణ ప్రేమకథ’ (eternal triangle) అనే సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఒక నవల అల్లడానికి ఇద్దరు పురుషులు ఒక స్త్రీ, లేదా ఇద్దరు స్త్రీలు ఒక పురుషుడు ఉండటం అవసరమని భావిస్తారు. కథలో ప్రధాన పాత్రలైన యువతీ యువకులు కలుసుకుని ప్రేమలో పడతారు. “నిజమైన ప్రేమ ప్రయాణం ఎప్పుడూ సాఫీగా సాగదు” అనే నానుడికి అనుగుణంగా, ప్రేమికుల మార్గంలో అడ్డంకులు సృష్టించడానికి మూడవ వ్యక్తిని (పురుషుడిని లేదా స్త్రీని) ప్రవేశపెడతారు. కథ ముగింపు పూర్తిగా రచయిత మనోభావాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది; అది వివాహ గంటల మోతతో ఆనందంగా ముగియవచ్చు, లేదా మరణం, దుఃఖం అనే చీకటి ఛాయలతో విషాదాంతం కావచ్చు. దాదాపు తొంభై శాతం కథలు ఈ రెండింటిలో ఏదో ఒక విధంగా ముగుస్తాయని మనం చెప్పవచ్చు.
ప్రాచీన కాలంలో కేవలం ప్రేమ గురించే కాకుండా, సత్యం, త్యాగం, సేవ, కర్తవ్యం, దయ వంటి గొప్ప గుణాల గురించి చెప్పే కథలు ఎన్నో ఉండేవి.
రామాయణం కూడా, ఇప్పటికే చెప్పుకున్నట్లుగా, ప్రాథమికంగా ఒక ప్రేమకథే. స్త్రీపురుషుల మధ్య ఉండే ఆకర్షణ, చంద్రుడికి సముద్రానికి మధ్య లేదా ఇనుముకు అయస్కాంతానికి మధ్య ఉండే ఆకర్షణ వలె శాశ్వతమైనది; కాబట్టి, రచయితలకు ఈ ఇతివృత్తం ఎప్పటికీ పాతబడదు. ఇది నిజమే అయినప్పటికీ, సంస్కృతంలోని మరొక గొప్ప ఇతిహాసమైన ‘మహాభారతం’ విషయానికి వస్తే పరిస్థితి ఏమిటి? రాజ్యం కోసం పోరాడుకున్న రెండు కుటుంబాల కథలో, ప్రేమకు లేదా ప్రియతములకు దూరమైనప్పుడు కలిగే వేదనకు చోటు ఎక్కడ ఉంది? మనిషికి స్త్రీ పట్ల ఎంత సహజమైన అనురాగం ఉంటుందో, అధికారం మరియు సంపదల పట్ల కూడా అంతే సహజమైన ఆసక్తి ఉంటుందనేది వాస్తవం.
షేక్స్పియర్ రాసిన ‘రోమియో అండ్ జూలియట్’ నాటకాన్ని తీసుకుంటే, అందులో ఆద్యంతం ప్రేమ తప్ప మరేముంది? రోమియో మరియు జూలియట్ల వినాశనానికి కారణమైన ఆ గొప్ప ప్రేమ ప్రవాహంలో పాఠకులు కూడా లీనమైపోతారు. అక్కడ ప్రేమ తప్ప మరేదీ ఉన్నట్లు అనిపించదు. కానీ, షేక్స్పియర్ కేవలం ‘రోమియో అండ్ జూలియట్’తోనే ఆగిపోలేదు. ఆయన ‘మాక్బెత్’ అనే నాటకాన్ని రాశారు; ఇందులో మనిషి తీవ్రమైన ఆశయం (అధికార దాహం) చేత ప్రేరేపితమై, తనలోని మానవత్వాన్ని కోల్పోయి, అత్యంత నీచమైన నేరాలకు పాల్పడతాడు. ఈ నాటకంలో ప్రేమ అనే అంశమే లేదు; దానికి బదులుగా మాక్బెత్ను బానిసగా మార్చిన నీచమైన ఆశయం కనిపిస్తుంది. ప్రపంచంపై షేక్స్పియర్కు ఉన్న అవగాహన, అసూయ మరియు ఆశయం కూడా ప్రేమ వలె మనిషిని పూర్తిగా శాసించగల బలమైన భావోద్వేగాలేనని ఆయనకు నేర్పింది. ఈ అవగాహనే ఆయనకు ఒకదానికొకటి పూర్తిగా భిన్నమైన నాటకాలను సృష్టించే సామర్థ్యాన్ని ఇచ్చింది.
ఇక అసలు ప్రశ్న: ప్రేమ లేని కథలు ఉండగలవా? ఖచ్చితంగా ఉండగలవు అని మనం ధైర్యంగా చెప్పవచ్చు. పత్రికల్లో లేదా పుస్తక రూపంలో వచ్చే చాలా ప్రేమకథల్లో జీవం గానీ, సారం గానీ లేకపోవడాన్ని గమనించిన చాలామందికి ఈ ప్రశ్న కలిగి ఉండవచ్చు. అయితే, దీనిని బట్టి రచయితలకు ప్రేమ తప్ప ఇతర అంశాలను నిర్వహించే సామర్థ్యం లేదని, లేదా ప్రేమ లేకుండా రాస్తే ఆ కథలు పాఠకులను ఏమాత్రం ఆకట్టుకోలేవని మనం భావించాలా? రచయిత తగిన నైపుణ్యంతో వ్యవహరిస్తే, అత్యంత సాధారణమైన విషయాన్ని కూడా గొప్ప సాహిత్యంగా మార్చవచ్చని చెప్పవచ్చు. దివంగతులైన పండిట్ నటేశ శాస్త్రి రాసిన ‘మామి గొలువిరుక్కై’ (Mami Goluvirukkai) అనే తమిళ నవల దీనికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ. తమిళ పాఠకలోకానికి ఈ పుస్తకం బాగానే తెలిసి ఉంటుంది. ఇది శృంగారభరితమైన ప్రేమకథ కాదని, పూర్తిగా గృహజీవితానికి సంబంధించిన విషయాలనే చర్చిస్తుందని గుర్తుంచుకోవాలి. ఇందులో అందమైన యువకుడు, యువతి కలుసుకోవడం, ప్రేమలో పడటం వంటి సన్నివేశాలు ఏవీ లేవు; బదులుగా, అత్తగారు తన అధికారాన్ని చెలాయిస్తూ, పాపం కోడలిని కఠినంగా హింసించే దృశ్యాలే కనిపిస్తాయి. కథ మొత్తం కేవలం సాధారణ గృహ జీవితానికి సంబంధించిన విషయాల చుట్టూనే తిరుగుతున్నప్పటికీ, ఈ నవల తమిళ సాహిత్యంలోనే అత్యుత్తమ రచనలలో ఒకటిగా పరిగణించదగ్గది. రచయితకున్న అసాధారణ సాహిత్య ప్రతిభే దీనికి కారణం. కథలోని పాత్రలన్నీ మన చుట్టూ ఉండే నిజమైన వ్యక్తుల మాదిరిగానే ప్రవర్తిస్తూ, మాట్లాడుతుంటాయి. ప్రేమకథలు మాత్రమే పాఠకులకు కావాలనే అపోహకు, ప్రేమకు ఏమాత్రం తావులేని ఈ నవల ఒక బలమైన సవాలు కాదా?
దీనికి మరొక చక్కని ఉదాహరణ, ఎంతో అద్భుతమైన ‘క్రాన్ఫోర్డ్’ (Cranford) అనే పుస్తకం. ఒక నవలలో ప్రేమ అనే అంశం ఏమాత్రం లేకపోయినా, అది ఎంత గొప్పగా ఉండగలదో ఈ పుస్తకం నిరూపిస్తుంది.
బంకిమ్ చంద్ర ఛటర్జీ రచించిన ప్రసిద్ధ బెంగాలీ నవల ‘ఆనందమఠం’లో ‘ప్రేమ లేని కథ’కు మరొక ఉదాహరణ కనిపిస్తుంది. దేశభక్తి ఈ కథకు ప్రధాన ఇతివృత్తం. ఈ నవలలోని ప్రతి పేజీ జాతీయ ఉద్వేగంతో నిండి ఉంటుంది; అది చదువుతున్న పాఠకుని హృదయంలో కూడా అటువంటి గొప్ప భావోద్వేగాన్ని కలిగిస్తుంది. కాబట్టి, రచయితలు దేశభక్తి, ఆత్మత్యాగం, కర్తవ్యపాలన వంటి అంశాలను తమ రచనలకు ఇతివృత్తాలుగా ఎంచుకోవచ్చు.
సమాజంలో సామాజిక, మతపరమైన మరియు రాజకీయ దృక్పథాలలో పెద్ద మార్పులు సంభవించినప్పుడు, రచయితల ఊహాశక్తికి విస్తృతమైన అవకాశం లభిస్తుందన్నది వాస్తవం. అటువంటి సమయాల్లోనే రచయితలు పాత బాటలను వదిలి, కొత్త మార్గాల్లో ప్రయాణిస్తుంటారు. పాశ్చాత్య దేశాల్లోని రచయితలు, కేవలం ‘ప్రేమ’ మాత్రమే కథకు సరైన ఇతివృత్తం కావాలనే భావనకు పరిమితం కాలేదు. వారు ఉత్కంఠభరితమైన డిటెక్టివ్ నవలలు, రహస్య హత్యలకు సంబంధించిన కథలు, మరియు హత్య కేసుల విచారణల గురించి అద్భుతమైన రచనలు చేస్తారు; వీటిని మనం ఎంతో ఆసక్తితో చదువుతాము.
పిల్లల మనస్తత్వశాస్త్రం నవలా రచయితలకు అత్యంత ఆసక్తికరమైన ఇతివృత్తం అనడంలో సందేహం లేదు. శాంతినికేతనానికి చెందిన కవి (రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్) రచనలే దీనికి నిదర్శనం. గొప్ప రచయితలు తప్ప, మరెవరైనా పిల్లల మనసులోకి అంతటి సానుభూతితో, అవగాహనతో ప్రవేశించగలరా? ‘కాబూలీవాలా’ వంటి కథల్లో ఎంతటి అద్భుతమైన ఊహాశక్తి కనిపిస్తుంది!
పాశ్చాత్య దేశాల్లో స్త్రీపురుషులు స్వేచ్ఛగా కలిసి తిరగడం వల్ల వారి మధ్య ప్రేమ చిగురించడమే కాకుండా, దానిని అనుసరించి సహజంగానే పోటీ, అసూయ వంటి భావాలు కూడా ఏర్పడుతుంటాయి. అందుకే, అక్కడ ఇటువంటి కథలు అధిక సంఖ్యలో ఉండటం సహజం. అయితే, మన దేశ పరిస్థితులకు ఈ వాదన అంతగా వర్తించదు. మన సమాజంలో ఆచారాల దృష్ట్యా స్త్రీపురుషుల మధ్య అంతగా సాన్నిహిత్యం ఉండదు కాబట్టి, ఇక్కడ ప్రేమకథలు అనేవి వాస్తవిక సామాజిక పరిస్థితులకు భిన్నమైనవిగా, ఒక రకమైన అసాధారణ అంశాలుగా పరిగణించబడాలి.
ఇప్పుడు మనం ఈ ప్రశ్నను కొంచెం మార్చి, “ప్రేమకథాంశం లేని చిత్రాలను మనం తెరపై చూడగలమా?” అని అడగవచ్చు. ప్రేమ లేని చిత్రాలు ప్రజల ‘రుచి’కి తగినట్లుగా ఉండవని చలనచిత్ర నిర్మాతలు భావించినట్లు కనిపిస్తోంది. లేకపోతే, పూర్తిగా భక్తిరస ప్రధానమైన ‘నందనార్’ నాటకంలో, ఒక బ్రాహ్మణ భూస్వామికి మరియు అతని భార్యకు మధ్య శృంగార సన్నివేశాన్ని చేర్చాలనే ఆలోచన వారికి ఎలా వస్తుంది!
హృదయాన్ని వశపరచుకునే భావోద్వేగం కేవలం ‘ప్రేమ’ (శృంగారం) మాత్రమే కాదు. అంతకంటే బలమైన ఇతర భావోద్వేగాలు కూడా ఉన్నాయి, వాటికి హృదయం పూర్తిగా బానిస అవుతుంది. తమిళ రచయితలు ఈ విషయాన్ని గ్రహిస్తే, వారు కొత్త ఒరవడిని సృష్టించగలరు; ఇది నిజంగానే తమిళ సాహిత్యానికి గొప్ప లాభం చేకూరుస్తుంది.
మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –22-11-26-ఉయ్యూరు






